*post

I.

*post

Prepozicio montranta:
1.
Tempon pli malfruan ol alia: post sufero venas prospero PrV ; ĝi estas kiel mustardo post la manĝo PrV ; post tri tagoj mi vizitos lin; post longaj jaroj de trankvilo la monto komencas fumiĝi [1]; ordono post ordono, regulo post regulo [2]; iom post iom [3]; se ni iam post prepozicio uzas la akuzativon [4]; ni ankoraŭ ne resaniĝis post niaj antaŭaj venkoj [5]; post paso de la dudek jaroj […] kaj post (subkomprenu: la momento) kiam Salomono konstruis la urbojn [6]; lian edzinon vi prenis […] post kiam vi lin mortigis [7].
2.
Lokon pli malproksiman rilate al objekto, el vidpunkto de reala aŭ imagita observanto; malantaŭ: la princo […] sidiĝis post kolono [8]; ĉu post la pordo giganto staras kaj volas forkapti vin [9]; li subaŭskultis post la pordo [10]; eniri post ŝi [11]; inter arbetoj kaj post la muro elrigardis krispaj kapetoj kaj nigraj brilantaj okuloj [12]; kuri post iu. ANT:antaŭ 1
Rim.: Pri uzo de post kun akuzativo, vidu al post, post ...-n.
3.
Rangon pli malaltan ol alia: vi reĝos super Izrael, kaj mi estos la dua post vi [13]; post la kapitano estas la leŭtenanto.
Rim.: Por eviti konfuzon inter loka kaj tempa sencoj de „post“, oni uzas la rimedojn montritajn sub „antaŭ“.
afrikanse:
post
albane:
pas
amhare:
ልጥፍ
arabe:
آخر
armene:
հաղորդագրություն
azerbajĝane:
sonra
bengale:
পোস্ট
birme:
တိုင်
ĉeĥe:
po, za (místně i časově)
dane:
indlæg
estone:
pärast
filipine:
pagkatapos
france:
après (prép.), derrière (prép.)
germane:
1. nach 2. hinter 3. nach
guĝarate:
પોસ્ટ
hinde:
पोस्ट
hispane:
después 1. después 2. detrás, tras 3. posterior
hungare:
1. után 2. mögött, után 3. után
japane:
ポスト
kartvele:
ჩანაწერი
katalune:
desprès
kmere:
ក្រោយ
koree:
포스트
korsike:
dopu à
kroate:
poslije
laŭe:
ຕອບ
malaje:
1. selepas
malajalame:
സ്ഥാനം
marate:
पोस्ट
nepale:
पछि
njanĝe:
positi
okcitane:
après
panĝabe:
ਪੋਸਟ
paŝtue:
وروسته
pole:
po, za 1. po, za 2. po, za
rumane:
în spatele 1. peste 2. în spatele 3. în spatele
ruse:
1. после, за (о времени), через (о времени) 2. позади, за (о месте, направлении) 3. после, за (о последовательности)
sinde:
پوسٽ
sinhale:
පශ්චාත්
slovake:
po
taje:
เสา
tamile:
பின்
telugue:
పోస్ట్
tibete:
རྗེས་ལ་
urdue:
پوسٹ
vjetname:
bài
volapuke:
1. pos 2. po
zulue:
emva

al post, post ...-n

Al loko situanta post 2: mi sendos post ilin glavon [14]; rigardi post sin [15]; li estingis la torĉon kaj tremante […] enŝovis sin post kolonon [16]; [ŝi] rigardis post lin kun rideto FK ; kuri post iun.
Rim.: Pri la prepoziciaj kunaĵoj kun „al“, vidu rimarkon sub „al ĉe“.
france:
derrière (prép., avec mouvement vers)
germane:
dahinter
hispane:
detrás de, en pos de
pole:
za
rumane:
din spate
ruse:
за (о направлении)

de post, depost

1.
a)
De 6 la fino de: mi faris eltrovon, la plej grandan de post jarcentoj! [17]; depost multe da jaroj ŝi ne estis en la grafa palaco [18]; [ŝi loĝis] sep jarojn kun sia edzo de post sia virgeco [19]; ĉi tie antaŭ nelonge troviĝis nur malplenejoj, ne finkonstruitaj de post la milito korpusoj [20]; ili do sidiĝis sur tapiŝoj, kaj priparolis la gravajn aferojn okazintajn de post ilia nokta renkonto en la domo de la pramisto [21].
b)
De 6 la komenco de: la Eternulo estas mia fido de post mia juneco [22]; de post la vespero de la dek-kvara tago de la unua monato manĝu macojn ĝis la vespero de la dudek-unua tago de la monato [23]; Mi, la Eternulo, estas via Dio de post (via eliro el) la lando Egipta [24]; Marta tusadis, depost kelke da tagoj ŝi komencis sentadi ĝis nun ne konitan malfortecon Marta ; depost tempo nememorebla PrV . SIN:ekde 1, detempe de.
c)
(malofte) Sekvante la faron de: mi adoras [Dion] de post miaj praavoj (kiel faris miaj praavoj) [25].
Rim.: De logika vidpunkto de post signifas „de la fino de“ kaj ekde „de la komenco de“. Apenaŭ estas nuanco, se la posta substantivo montras tempopunkton, sed se ĝi esprimas daŭron, la distingo gravas. Tion ĉi reliefigas [26], sed multaj aŭtoritataj ekzemploj uzas de post kiel simplan sinonimon de la tempo de, kaj foje eĉ de ekde. La biblia citaĵo pri macoj, ekz-e, tekstas en la originalo: en la vespero de la dek-kvara tago de la unua monato manĝu macojn ĝis... , do hodiaŭ ni prefere uzus ekde, kiun ŝajne ne uzis Zamenhof.
2.
De malantaŭ: de post la kurteno elkuris dancistinoj [27]; [li] kliniĝis de post la kolono [28].
Rim.: Kvankam la unuvorta skribmaniero frue aperis, la duvorta estas preferebla, ĉar vere temas pri du sinsekvaj prepozicioj, ne pri kunmetaĵo de la tipo: malantaŭ, disde, ekde...
ĉeĥe:
od té doby co; od
france:
1. depuis (prép., temps), dès, à partir de 2. de derrière de~ tempo nememorebla: de temps immémorial
germane:
1. nachdem 2. hervor 1.a nach 1.b seit 1.c so wie
hispane:
2. por detrás 1.a desde el final de, después de de~ tempo nememorebla: de tiempo inmemorial 1.b a partir de, desde 1.c como antes
pole:
1. od (czasu) 2. zza
ruse:
2. из-за (о месте)
slovake:
od, odo

ĝis post, ĝispost

Ĝis kiam estos pasinta, estos finita: ĉi-lasta informo, raportita en sendependa novaĵkanalo, ne aperis ĝis post kelkaj horoj en la ŝtata [29]; lia buŝo estis tre seka, kaj li havis absurdan deziron prokrasti la intervjuon ĝispost la tepaŭzo [30].
29. Monato, Paul Gubbins: Taglibro de l' milito ... el la lando de Ŝekspiro (3)
30. J. Francis: La Granda Kaldrono, 1978
france:
jusqu'au-delà de
germane:
bis nach

el post

De post 2: el post la arbo li estas bravulo PrV ; el post la dometo iris vojo, kies fleksita kaj nebulita strio disfluis kaj malaperis en la malproksimo Marta .
france:
de derrière
germane:
hinter
hispane:
desde atrás
pole:
zza
ruse:
из-за (о месте)
II.
Vortero, montranta plimalfruecon aŭ plimalproksimecon:

posta

1.
Pli malfrua: la postan paroladon mi ne aŭdis; la historio de la reĝo David, la antaŭa kaj la posta, estas priskribita en la kroniko de la antaŭvidisto Samuel [31]; posta jarcento [32]; la postaj generacioj [33]; kiam la pomoj maturiĝis, oni kalkulis ilin, sed tuj en la posta tago unu mankis [34].
2.
Loke pli malproksima, malantaŭa: la posta parto de ŝipo; la glavon […] trapenetris la postan parton de la korpo [35]; la leporo ekstaris sur la postaj piedoj [36]; terurita li kuris al la posta pordo, sed la hundo, kiu tie kuŝis, sin ĵetis al li [37].
ĉeĥe:
pozdější
france:
1. ultérieur 2. arrière (adj.)
germane:
1. späterer 2. hinterer
hispane:
1. posterior (en el tiempo) 2. posterior (en el espacio), parte trasera
hungare:
1. utána következő 2. hátsó
pole:
2. późniejszy, tylny
rumane:
2. din spate
ruse:
1. последующий 2. задний
slovake:
neskorší

*poste

1.
Pli malfrue: li paliĝis de timo kaj poste li ruĝiĝis de honto [38]; antaŭe intencu kaj poste komencu PrV ; antaŭe kion vi devas, poste kion vi volas PrV ; leĝo valoras por poste sed ne por antaŭe PrV . VD:pasintaĵo.
2.
Pli malproksime, malantaŭe: antaŭe iris kantistoj, poste kordinstrumentistoj [39]; post la trumpetistoj rajdis dekkelko da asiriaj kavaliroj […] poste iris la piedistaro en kaskoj kaj en manteloj longaj ĝis la tero [40].
angle:
after
arabe:
1. ثُمَّ
bulgare:
след
ĉeĥe:
potom
france:
1. ensuite, puis
germane:
1. nach 2. hinter
hispane:
1. después, más tarde 2. luego, a continuación
hungare:
mögötte 1. utána, később
nederlande:
na, achter
njanĝe:
patapita
pole:
dalej, potem 1. dalej, potem
rumane:
mai departe 1. mai târziu
ruse:
1. потом, позже 2. позади
slovake:
nato, potom, za tým

posten

Celante plue al pli posta loko, malantaŭen: la princo rimarkis, ke la polva nebulo fleksiĝis posten [41]; la barbaroj eĉ ne rigardis posten [42]; la soldato rigardis posten kaj ekvidis urson [43]; vidi posten kaj antaŭen Hamlet ; ŝi ĵetis siajn brakojn posten kaj antaŭen FK ; li […] sin klinis posten [44]; liaj densaj nigraj ondaj haroj kun intenca nezorgeco estis forĵetitaj posten FK .
angle:
behind
ĉeĥe:
dozadu, dál
germane:
nach hinten, zurück
hispane:
por detrás
hungare:
mögéje, hátulra
nederlande:
achterwaarts
pole:
dalej
rumane:
mai departe
ruse:
назад
slovake:
dozadu, ďalej

posto

1.
Posta 2 parto de io, malantaŭo, malantaŭaĵo: la posto de vesto PV ; Patroklo okupis iliajn postojn! (la postajn poziciojn de ilia armeo) [45].
2.
Posta 1 tempo: rigardi al la posto PIV1 .
angle:
1. rear
ĉeĥe:
rub
germane:
1. Hinterteil, Rücken (von etwas), Rückseite
hispane:
1. parte posterior 2. momento posterior
hungare:
1. hátulja
nederlande:
1. achterste deel
pole:
1. tył
ruse:
1. зад 2. прошлое, былое
slovake:
rub

postaĵo

1.
posto 1: postaĵo de veturilo, de domo PV ; postaĵo de Kremser [46]. SIN:malantaŭo, malantaŭaĵo
2.
ANA Pugo de homo, gropo de iuj kvarpieduloj aŭ analoga korpoparto de aliaj bestoj: hundaĉ' […] kaptis vin je l' pantalon' […] sur la postaĵo larĝan truon vi honte maskis per ĉapel' [47]; libero de parolo: […] obscene laŭdi postaĵojn de piedirantinoj [48]; ili plu ne povis elteni la suferon de konstipiĝo, kaj levante la postaĵon petis sian patrinon bastonete elfosi la ferbulan fekaĵon [49]; li donis al li fratecan baton sur la postaĵon, tiam li turnis sin kaj iris [50]; la sago estis bone celita kaj enfiksiĝis en la postaĵo de la ĉevalo [51]; la plej abomenaj [simioj] havas malkonvene ruĝajn postaĵojn, kiuj ne estas en la simia socio maskendaj [52].
46. Vikipedio, Tendoĉaro
47. Raymond Schwartz: La Stranga Butiko
48. Monato, Juan Jacobo Schmitter-soto: Lando de la (mal)liberuloj
49. Monato, Wei Yubin: La biciklo de mia patro
50. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, La Akvo de l' Vivo
51. H. A. Luyken: Pro Iŝtar, ĉapitro 21a
52. V. Varankin: Metropoliteno, ĉapitro 5a
angle:
2. bottom, backside
bulgare:
2. дупе
france:
1. arrière (subst.) 2. derrière (cul)
germane:
1. Hinterteil, Rückseite 2. Hintern, Po
hispane:
1. trasero, parte de atrás 2. culo, grupa
hungare:
1. hátulja, far 2. far
nederlande:
1. achterste deel 2. achterwerk
pole:
1. tylna (część) 2. tyłek, zad
ruse:
1. зад, задняя часть 2. задница

postanto

1.
Iu, kiu venas poste.
2.
MAT[53] (de elemento en orda aro) Tiu elemento, se ĝi ekzistas, najbara kun ĝi kaj pli granda ol ĝi: 5 estas la postanto de 4; ĉiu natura nombro a havas postanton, a + 1, neniu natura nombro havas 0 kiel postanton [54].
angle:
successor
ĉeĥe:
následný člen, následovník, následující člen
france:
successeur
germane:
Nachfolger
hispane:
1. siguiente, el que viene después 2. sucesor
hungare:
1. utána következő, rákövetkező
pole:
1. późniejszy (gość) 2. następnik
ruse:
последователь 2. последователь, следующий элемент
slovake:
nasledovník, nasledujúci

postea

posta 1: laŭ posteaj komentistoj Pitagoro komprenadis filozofion kiel amon de saĝo [55]; dum la milito kaj postea komunisma nelibereco [56].
ĉeĥe:
pozdější
germane:
späterer
hispane:
posterior
hungare:
utána következő
pole:
późniejszy
ruse:
последующий
slovake:
neskorší

postenigi

Igi iri posten: la minaco postenigis la atakantojn. HOM:posten·igi
ĉeĥe:
oddálit, přidělit stanoviště, uvést do funkce, zahnat
germane:
zurücksetzen
hispane:
hacer volver
hungare:
hátravisz, hátravon
nederlande:
doen terugdeinzen
pole:
opóźnić
slovake:
postaviť na miesto, stanovište, stanoviť, umiestniť

posteniĝi

Iri en postan lokon: la libiaj ŝtonĵetistoj komencis posteniĝi [57]; ŝi posteniĝis timigita [58]; li rektiĝis, posteniĝis unu paŝon kaj […] diris […] IK . VD:dorsenpaŝi, inversiri, malantaŭeniĝi, regresi, retroiri
germane:
sich zurückziehen
hispane:
situarse detrás
hungare:
hátrál, visszavonul
nederlande:
achteruit gaan
pole:
udać się do tyłu
ruse:
отстать, отставать

posteulo

GEN Tiu, kiu venas poste en tempo: ĉiu generacio laboras por siaj posteuloj; la posteularo de Abraham; la posteuloj sentos teruron pri lia tago, kaj la antaŭulojn kaptos timo [59]; ne restis memoro pri la antaŭuloj, kaj ankaŭ pri la posteuloj, kiuj estos, ne restos memoro ĉe tiuj, kiuj estos (ankoraŭ pli) poste [60]; venos tempo, kiam vi devos elekti edzinon, kies infanoj estos princoj de reĝa sango, kaj la filo via posteulo [61]; niaj posteuloj legos en la historio EE ; savi mian posteularon kontraŭ senprogrameco kaj konsekvence kontraŭ refalo en gente-religian ŝovinismon [62].
ĉeĥe:
descendent, následník, nástupce, potomek
france:
descendant (subst.), successeur (subst.)
germane:
Nachfolger, Nachkomme
hispane:
descendiente
hungare:
utód
nederlande:
opvolger
pole:
następca, potomek
ruse:
последователь, потомок
slovake:
následník, nástupca, potomok

posteume

Post la morto de la koncerna persono: „Libro de perditaj rakontoj“ estis eldonitaj posteume fare de lia filo [63].
63. A. Korĵenkov: Unu ringo ilin regas, 2008
france:
à titre posthume
germane:
nachträglich
hispane:
a título póstumo

postiĝi

Veni poste; atingi la celon pli malfrue; postresti: la postiĝintoj de la armeo estis kaptitaj de la malamiko; leviĝas neniu voĉo kontraŭ la labormetodoj kaj laboriloj de la esperanta terminografio, ankoraŭ tro postiĝintaj rilate al tiuj de naciaj lingvoj [64].
64. Monato, Reinaldo Marcelo Ferreira: Por pli kompleta lingvo
france:
lanterner, rester en arrière
germane:
zurückbleiben
hispane:
quedarse atrás
hungare:
lemarad
nederlande:
achter raken
pole:
pozostać w tyle, spóźnić się
ruse:
опоздать

postumo

1.
(Ĉirkaŭ)malantaŭa parto; dorso3: postumo de altaro [65].
2.
MIL Movebla parto de kanono aŭ pafilo, kiu fermas poste la paftubon.
france:
culasse
germane:
1. Rücken
hispane:
culata (tornillo de la recámara de arma de fuego)
hungare:
csőfar
pole:
zamek (broni palnej)
ruse:
казённая часть
slovake:
1.záver strelnej zbrane, 2.hlava valca

post kiam, post ol, post tio ke, post ke

(dependiga konjunkcio)
En tempo pli malfrua ol tio, ke...: tri jarojn post kiam li forlasis sian naskolandon, en iu maja mateno li atingis la bordon ĉe la haveno de la urbo Makao [66]; okazis ke alian tagon, postkiam la kovertoj estis bruligitaj, ni trovis en la letero la frazon: mian adreson vi trovas sur la koverto [67]; sed post ol ŝi malaperis / kiel la mortintoj / mi ne povis enterigi la memoron [68]; lia mieno ŝanĝiĝis eĉ plie post ol li legis la pergamenon [69]; mi ne scias, kio el mi fariĝos sen mia Marion, post tio, ke ni seson da jaroj vivis kune [70]; [li] transprenis la rolon de ĉefo post ke li mortigis la antaŭan estron [71].
Rim.: La uzado de „post ol“, formsimile al „antaŭ ol“, estis iam nekutima: Zamenhof, konsultita de Boirac pri tiu formo, ĝin „plene aprobis“ (Oficiala Gazeto, 1914, p. 156a).
Rim.: „Post kiam“ estas la ordinara formo, iafoje ankaŭ unuvorte skribata. La aliaj formoj restas malofte uzataj. [ĵv]
66. Hevesi L., trad. Vizi L.: La aventuroj de Andreo Jelky, [2010]
67. -: Peto al niaj korespondantoj, Esperanto Triumfonta, 1922-04-09 (79)
68. E. de Kock: Reve, Nica Literatura Revuo, 1960-05 ĝis 06, numero 5/5, p. 175a
69. Mihail Bulgakov, trad. Sergio Pokrovskij: La majstro kaj Margarita, ĉapitro 2a
70. C. Dickens, trad. L. L. Zamenhof: La batalo de l’ vivo, 1891
71. E. R. Burroughs, trad. D. J. Harlow: Tarzan de la simioj, 2005
france:
après que
germane:
nachdem
hispane:
después de que
III.
Prefikso esprimanta la samajn ideojn.
1.
En spaco:
a)
(kun substantivo) Malantaŭa parto de io: postbuŝo, postgvardio, postkranio, postkropo, postlumo, postpalato, postremilo, postvango, postveturilo...
b)
(kun verbo de moviĝo) Sekvante malantaŭ: postĉasi, postiri, postkuri, postrajdi, postsekvi...
c)
(kun alia aga verbo) Malantaŭ iu malproksimiĝanta: postkrii, postgrumbli, postrigardi...
d)
Malantaŭen: postmeti...
e)
Malantaŭ si: postlasi, posttiri...
f)
(kun adjektivo) Malantaŭa: [ŝi rigardis al la duonfermita pordo], kaj en la postporda ĉambro kuŝis ŝiaj floroj kaj ĉiuj ŝiaj ludiloj [72]; kial li rakontas al ili pri la postlimaj mirakloj? [73]; la pordisto komunikis, ke neniu el la postkulisaj laboristoj ŝatis Hadda'n [74]...
2.
En tempo:
a)
(kun substantivo) Tio, kio restas, okazas post io: postebrio, postefiko, postfalĉaĵo, postfojno, postgusto, postkolekto, postkolero, postkongreso, postmanĝo, postparolo, postsigno, postskribo, poststrio, posttagmezo...
b)
(kun verbo) Daŭri, agi iom pli longe: postdiri, postrikolti, postsoni, postvibri, postresti... postveni, postvivi...
c)
(kun adjektivo aŭ adverbo) Tia, ke ĝi estas pli malfrue ol: postmilita, postmorta, postrevolucia, posttempa, postklasika, postsekvanta, postmorgaŭ...
d)
(malofte) Tia, ke ĝi sekvas; rilata al la sekva: en la postsemajna kunveno ni aŭskultos novaĵojn de scienco kaj tekniko [75]...
hungare:
utó-, után-

administraj notoj

~enigi: Mankas fontindiko.
~enigi: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~eume: Mankas dua fontindiko.
~iĝi: Mankas dua fontindiko.
~umo: Mankas dua fontindiko.