tradukoj: cs de en fr he pl pt ru sk vo

*elPV

I.

*elTEZ Vikipedio

Prepozicio montranta:
1.TEZ
La limigitan spacon aŭ la objekton, de kies interno io sin movas eksteren: mia patrino forpelis min el la domo [1]; eliri el la urbo; flago pendis el la fenestro; depost lia reveno el HispanujoZ; vi prenos edzinon por mia filo el tie [2]; atakoj de la nomadoj el la dezertoZ; ni bezonas krudaĵojn el eksterlando; inter la fremduloj estis unu kantisto el nordo [3]; ne gutas mielo el la ĉieloPrV; li ŝtelis juvelojn el la trezorejo; tiri el kesto; ĉerpi el puto; trinki el glaso; li legis [...] el malnova historia libro [4]; forstreki el teksto; (figure) per tio li estis iom skuita el siaj revojZ; letero sendita el tre malproksime; l' animo via brilas el l' okulojZ; la lipoj ridetadis el (kontrastante kun) la nigra barboZ; la steloj eklumis el la klara etero [5]; el sub la kanapo la muso kuris sub la liton [6]; elirigi iun el sub la jugo [7]; belaj rakontoj el trans la montoj PrV; eliris fajro el antaŭ la Eternulo [8]; Jehoŝeba forkondukis lin el inter la filoj de la reĝo [9]; la Eternulo parolis el meze de la fajro [10].
2.TEZ
La antaŭan staton de io, kio ŝanĝiĝis kaj aliiĝis: ĉiuj fariĝis el polvo kaj refariĝos polvo [11]; ili forĝos el siaj glavoj plugilojn [12]; veki el dormo; tiri, eliri el embaraso; eksiĝi el la servo; levi sin el mizera situacio; ŝiri el iluzio; el la neceseco oni devas fari virton PrV; sendube via gloramo faras por vi el Danujo malliberejon [13]; kio fariĝis el vi? VD:de, al en, en ...-n
3.TEZ
La abstraktan originon, la kaŭzon de sento aŭ ideo, la bazon de rezono: rakonto el la Biblio; vortoj el la Fundamento; monumento el la antikva tempo; sciiĝi el la gazetaro; mi ne scias el kia kaŭzo...; el kaŭzo nekompleta ne povas naskiĝi sekvaĵo kompleta Marta ; tio fariĝis el (pro) simpla senhelpa neceseco kaj ne el ia lingva leĝeco [14]; fari ion el (pro) simpla kaprico [15]; krii el la tuta gorĝoPrV; ami, bedaŭri el tuta koro; ni el tio vidas, konkludas, ke; el tiu reformo rezultis, ke; el la dirita regulo sekvas, ke ... [16]; ili vivadis el ŝparo; li tion desegnis el la memoro; mi donos al vi pocentan profiton el la vendado; traduki el la latina lingvo. VD:de, pro
4.TEZ
La aron, kies unu eron oni tiras aŭ abstraktas; la devenon de parto apartigita de la tuto: unu el la plej belaj knabinoj, kiujn oni povis trovi [17]; unu el ili [18]; la plej fortaj el ĉiuj; kelkaj el la ĉefoj [19]; restis iom el la viando [20] [21]; doni al iu el sia pano; la ĉefa el la devoj estas fari malbonon al neniu; de tie oni ĝuas vidaĵon el la plej kuriozaj; tio estas la lastaĵo el nia havoZ; ŝi kantas plej bone el ĉiuj; el du malbonaĵoj elektu la malpli grandan; miaj kolegoj el la oficejoZ; ŝi timas perdi la klientaron el la honorindaj sferoj Marta ; kolektiĝis al li el la Izraelidoj granda amaso [22]. VD:inter
5.TEZ
La materialon, kiu konsistigas ion; la erojn de tuto: ili ne ĉiam estas faritaj el tolo [23]; kolzono el perloj; statuoj el marmoro [24]; mantelo el nigra veluro [25]; manĝo el verdaĵo [26]; pudingo el pomoj; domo el brikoj; vesto el flanelo; tegmento el verdaj folioj; plekti kronon el asperuloj [27], el blankaj lilioj [28], el dornoj [29] [30]; vortaro el ĉirkaŭ mil vortojZ; haremo el dek virinoj; (figure) nia urbo havas pasinton el gloro; (figure) mia ĝojo estis kovrata de malhela vualo el malgajeco; la tuta trezoro el scienco amasigita de la homaro; heredaĵo el tradicioj; miksaĵo el timo kaj respekto; aro el eminentaj personoj (da); la verko konsistas el kvin partoj.

de elTEZ

(arkaismo)
De 2: [la kampo kaj la kaverno] aĉetitaj de el la filoj de Ĥet [31]; la kaverno, kiun Abraham aĉetis kune kun la kampo kiel tomban posedaĵon de el Efron la Ĥetido [32]; oni devas apartigi de el la klera publiko aregojn da simplaj kaj kredemaj legantoj [33]. SIN:disde 3, elde 2.
Rim.: En ĉi tiu esprimo la prepozicio el ne havas propran sencon, sed ebligas emfazi, ke la prepozicio de montras originon, ne posedanton aŭ aganton, kiel povus sugesti la sintakso. En aliaj okazoj, tamen, de havas tempan sencon kaj el subkomprenigas eliran movon: konsekrita al Dio estos la knabo de el la ventro (de la momento de lia eliro el la ventro) [34] .
II.
Vortero uzata memstare kun la senco 1 de la prepozicio:

elenTEZ

Eksteren: ĵeti ion elen; retrovi la vojon elen [35]; la (pluva) akvo verŝiĝis en ŝiajn ŝuojn kaj elen [36].

eligiTEZ

1.TEZ
Elirigi, elĵeti, ellasi: eligi (elbati) fajreron el ŝtono; eligi (eltiri) kortuŝajn sonojn el sia violono; karboj [...] eligis ĉirkaŭen agrablan varmon Marta ; la alumeto eligis varman helan flamon [37]; eligi surprizokrion [38]. VD:disvastigi, elradii, elsendi, produkti
2.TEZ
KOMP Elkomputiligi datumojn: moderna persona komputilo povas eligi po 1 miliardo ĉenojn je sekundo [39].
3.TEZ
KRI En la Triunuo, rilato de la Patro (kaj, ĉe la romkatolikoj, de la Filo) al la Sankta Spirito: la Filo estas generita de la Patro, dum la Spiro estas eterne eligata el tiu tra la Filo [40].
Rim.: Tiu vorto respondas al la tradicio de la kristanismo okcidenta. La tradicio orienta uzas alian terminon, deveni, kiu estas uzata en la respondaj tekstoj; la malsama senco de tiuj terminoj kreis multajn miskomprenojn en la eklezia historio. [S. Pokrovskij]

eligaĵo

1.
Io elirinta, elpuŝita, produktita: iom da flava sekiĝinta eligaĵo trovas sin en la interna angulo de la okulo [41].
2.TEZ
KOMP Eligata datumo: oni provis aldoni al la eligaĵo bruon, kiu devis malhelpi pli al registrado, ol al homa perceptado [42]. SUP:rezulto

eligoTEZ

KOMP
Eligado aŭ eligaĵo: venenaj gas-eligoj [43]; subita eligo de energio akumulita en la terkrusto [...] estigas tertremajn ondojn [44].

eligiloTEZ Vikipedio

1.
Iu aprato por eligi ion: ŝanĝo de koloro de lumo [...] pro relativa moviĝo de eligilo de la lumo (lumanta objekto) [45];
2.TEZ
KOMP Aparato por eligi datumojn: ekrano kaj presilo estas eligiloj; eligiloj estas flankaparatoj transformantaj rezultojn de prilaborado de ciferaj maŝinaj kodoj en formon oportunan por homo aŭ taŭgan por administrata maŝino [46]. TUT:aparataro

eliĝiTEZ

Eliri: ili sobraj eliĝu el la kaptilo de la diablo [47].
III.
Prefikso montranta:
1.
Direkton de la interno eksteren: el la kaldrono, en kiu sin trovas bolanta akvo, eliras vaporo [48]; ni elveturis el Peterburgo [49]; ni elveturis tra la urba pordego [50]; eltiri sin el mizero Marta ; eltiru unue la trabon el via okulo, kaj tiam vi klare vidos, por eltiri la lignereton, kiu estas en la okulo de via frato [51]; mi elbatos vian pafarkon el via maldekstra mano, kaj mi elfaligos viajn sagojn el via dekstra mano [52]; li elmetis al mi sian historion [...] kaj la esenco de liaj ideoj estis jena [...] [53]; mi [...] elmetis min ekstere al la frosto kaj malvarmo [54]; ili elmetis unu piedon kaj enŝovis ĝin en la neĝamason [55]; ŝi elprenis la manon el la faldoj de sia maleleganta tuko Marta ; Marta elprenis el la poŝo dekkvinspesdekan moneron Marta ; skatoleto, eltranĉita el unu sola smeraldo [56]; li elĉizigas en la roko loĝejon por si [57]; eldoni rezultaton, libron; eldiri koran saluton [58]; elparoli verdikton Marta ; vorto elparolita (prononcita) per aŭtoritata tono EE ; ŝi elpaŝis en la bruan, tumultan, strangan mondon [59]; ŝi elpaŝis antaŭen tiom multe, kiom ŝi povis [60]; [ŝi] komencis ĝemi kaj elŝiri siajn harojn [61]; elŝiri malsanan denton [62]; mi elpremis [la berojn] en la pokalon [63]; elvoki rememoron; elterigi trezoron; elĉenigi hundonZ.
2.
Ĝisfinan plenumon de ago: la montritajn naŭ vortojn ni konsilas bone ellerni (tute, bone lerni) [64]; eltrinki botelon [65]; la knabo [...] elkreskis, kvankam li restis malaltkreska [66]; elfini; ĉar miaj provizoj estas elĉerpitaj, mi devas prunti [67]; elkoni; li estis unua, kiu havis sufiĉe da pacienco, por ellabori plenan lingvon de la komenco ĝis la fino [68]; por elaŭskulti ĉion tion ĉi vi ne havus sufiĉe da tempo nek pacienco EE ; elpagiZ (tute pagi); elmortigi; elporti (ĝisfine toleri) grandan konflikton de suferoj [69]; [vestoj] liaj estis tute eluzitaj dum la vojaĝo [70]; elfrotitaZ (forigita, difektita per la frotado); ĉiuj karboj elbrulis aŭ estas bonorde estingitaj [71]; elbakita hordea pano [72]; mi ne povas elteni, kiam mi vidas tiujn brulantajn okulojn [73].
Rim.: Por esprimi tiun sencon oni pli taŭge uzas la prefiksojn fin-tut-, aŭ for-, kiuj ne estas dubsencaj (finlerni, fintrinki, tutpagi, forĉerpi, ktp).
3.
Ricevon, akiron de io per la ago montrita de la radiko: oraj orelringoj, kiujn li elpetis (ricevis per petoj) [74]; mi almozelpetos Marta ; elflatiZ, elalmozi panonZ; elforĝi mensogonZ; Dio elaŭdis ŝin kaj malŝlosis ŝian uteron (plenumi lian peton) [75]; se el iu mi maljuste eldevigis ion, mi redonas kvaroblon [76]; ili elpensis tutan historion [77]; elpensi ion novan [78]; li eltrovis la arton fari oron [79]; eltrovi la jam eltrovitan Amerikon EE ; mi volis elturni (eliri el malfacila situacio) min per rapidece trovita preteksto Marta ; inĝenieroj esploris la aferon kaj elkalkulis, ke tio estas tre bona afero [80].
Rim.: En tiu senco la prefikso per estas ankaŭ ofte uzebla, kaj preferinda (perflati, perlabori, peralmozi, permiliti).

tradukoj

anglaj

~igi 2.: to output; ~igaĵo 2.: output data; ~igo : output; ~igilo 1.: source (of light etc.); ~igilo: output device.

ĉeĥaj

~: z, ze; ~en: ven; ~igi: vyjmout, vyloučit, vyndat, vypudit, vytknout, vytáhnout z vnitřku, vyřadit; ~igo: inkluze, izolace, oddělení se, tvorba, uvolnění se, vyloučení se, vývin; ~igilo: výstupní periferní zařízení.

francaj

~: de; ~en: dehors; ~igi 1.: produire, tirer, sortir; ~igi 2.: sortir; ~igaĵo 2.: output(s), sortie(s); ~igo : output(s), sortie(s); ~igilo: périphérique de sortie; ~iĝi: sortir, se sortir de. belaj rakontoj ~ trans la montoj: des histoires à dormir debout; ~ la neceseco oni devas fari virton: il faut faire de nécessité vertu.

germanaj

~: aus, aus ... heraus, von (i.S.v. "aus einer größeren Anzahl"); ~en: heraus; ~igi 2.: ausgeben; ~igaĵo 2.: Ausgabe; ~igo : Ausgabe; ~igilo 1.: Quelle (z.B. Licht-); ~igilo: Ausgabegerät, Ausgabeeinheit; el III: aus-, heraus-.

hebreaj

~ 3.: מתוך; ~ 4.: מבין; ~: מ-; ~en: החוצה; ~igi 1.: להוציא, לפלוט; ~igi 2.: לפלוט; ~igaĵo 2.: פלט; ~igo : פלט; ~igilo: התקן פלט, יחידת פלט; ~iĝi: לצאת.

polaj

~ 1.: z, ze, od; ~ 2.: z, ze; ~ 3.: z, ze; ~ 4.: z, ze; ~ 5.: z, ze; de ~ : z, ze, od; ~en: z, ze (środka); ~igi 1.: wyciągać, wydobywać, wyłaniać, wypuszczać, rugować, wytegować (pot.); ~igi 2.: wyciągać (dane), zgrywać (dane); ~igaĵo 1.: wyciąg, wybór, próbka; ~igaĵo 2.: zrzut (danych); ~igo : wyjście; ~igilo: urządzenie wyjścia; ~iĝi: wychodzić, wyciągać się, wydobywać się, wyłaniać się, wypuszczać się, wytegować się (pot.); el III: wy-, z-.

portugalaj

~: de, dentre.

rusaj

~: из; ~en: наружу; ~igi 2.: вывести (данные); ~igaĵo 2.: выходные данные; ~igo : вывод; ~igilo: устройство вывода; ~iĝi: выйти; el III: вы-, из-.

slovakaj

~: z, zo; ~en: von; ~igi: uvoľňovať, vylučovať, vyvíjať; ~igo: izolácia, oddelenie sa, vylúčenie sa; ~igilo: výstupné periférne zariadenie.

volapukaj

~: se; ~en: se.

fontoj

1. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 21
2. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 24:7
3. Andersen, trad. Zamenhof: Fabeloj, Rozo de la tombo de Homero
4. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Juda knabino
5. Andersen, trad. Zamenhof: Fabeloj, La ombro
6. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 26
7. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Eliro 6:6
8. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Levidoj 9:24
9. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, II. Reĝoj 11:2
10. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Readmono 4:12
11. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Predikanto 3:20
12. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jesaja 2:4
13. Vilijam Ŝekspir', trad. L. L. Zamenhof: Hamleto, gutenberg.org
14. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, Akcento ― Pri la reguloj de la akcento
15. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, Akcento ― Pri la reguloj de la akcento
16. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 29
17. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 11
18. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Nombroj 10:4
19. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, II. Kroniko 28:12
20. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Levidoj 7:17
21. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Eliro 29:34
22. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Ezra 10:1
23. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 35
24. Andersen, trad. Zamenhof: Fabeloj, Malgranda Tuk
25. Andersen, trad. Zamenhof: Fabeloj, Dio de dormo
26. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 15:17
27. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Peco da perlovico
28. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, La virineto de maro
29. La Nova Testamento, Johano 19:2
30. La Nova Testamento, Mateo 27:29
31. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 49:32
32. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 50:13
33. Jean-Jacques Rousseau, trad. André Gilles: La revadoj de soleca promenanto, Kvara promenado
34. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Juĝistoj 13:5
35. Henrik Ibsen, trad. Odd Tangerud: La Sinjorino el la Maro, 1a akto
36. Andersen, trad. Zamenhof: Fabeloj, Reĝidino sur pizo
37. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Knabineto kun alumetoj
38. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, La Minejo de l' Bildoj
39. Vikipedio, Nombregoj
40. G. Waringhien: Ni kaj Ĝi, La Laguna: Stafeto, 1972. P. 189.
41. Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, Kronika katara konjunktivito
42. Vikipedio, Digital rights management
43. Monato, Protestas naj-baroj
44. Vikipedio, Tertremo
45. Vikipedio, Ruĝenŝoviĝo
46. Vikipedio, Eligilo
47. La Nova Testamento, II. Timoteo 2:25
48. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 25
49. N. V. Gogol, trad. L. L. Zamenhof: La Revizoro, Akto dua
50. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Peco da perlovico
51. La Nova Testamento, Luko 6:42
52. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeĥezkel 39:3
53. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Turgardisto Ole
54. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Io
55. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Historio de la jaro
56. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Paŝtistino de anseroj apud puto
57. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jesaja 22:16
58. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Sesa Kongreso Esperantista en Washington en la 15a de aŭgusto 1910
59. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Ŝtono de la saĝuloj
60. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Sub la saliko
61. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro IV
62. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro III
63. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 40:11
64. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 30
65. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Ŝi estis tute sentaŭga
66. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Anneto
67. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro IV
68. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Unua Kongreso Esperantista en Boulogne sur Mer en la 5a de aŭgusto 1905
69. La Nova Testamento, Hebreoj 10:32
70. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Fingreto
71. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Nokta ĉapo de fraŭlo
72. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Juĝistoj 7:13
73. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Juda knabino
74. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Juĝistoj 8:26
75. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 30:22
76. La Nova Testamento, Luko 19:8
77. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Filino de la marĉa reĝo
78. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Io
79. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, La vento rakontas pri Valdemaro Doe kaj pri liaj filinoj
80. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro VI

~: Mankas verkindiko en fonto.


administraj notoj

pri ~:
Ne troviĝis la fonto de pluraj el la Z-aj citaĵoj. Ĉu anstatŭigi aŭ forigi ilin? [WD]
pri el III:
Ne troviĝis la fonto de pluraj el la Z-aj citaĵoj. Ĉu anstatŭigi aŭ forigi ilin? [WD]

[^Revo] [el.xml] [redakti...] [traduki...] [artikolversio: 1.34 2017/04/12 20:10:27 ]