*port/i

*porti  

(tr)
1.  
Havi sur si aŭ kun si: en la poŝo de mia pantalono mi portas monujon [1]; en la mano li portis bastonegon [2]; (figure) hundo bojas, vento portas la bojon PrV ; (figure) se via spir' en si venenon portus Ifigenio ; (figure) mi portas la nomon Petro.
a)
Subteni pezan objekton: porti infanon en la brakoj; porti valizon sur sia ŝultro; plenigu la sakojn de tiuj homoj per greno tiom, kiom ili nur povas porti [3]; arbo portanta fruktojn; (figure) li konsentas porti ĉiujn elspezojn.
b)  
Veste surhavi: li portas rozokoloran superveston [4]; ĉiu volas porti grandegajn perukojn [5]; porti la verdan stelon [6].
SIN:kunporti1
2.  
Translokigi, alporti1, transporti: porti leterojn ĉe la poŝtejon, infanon hejmen; li ordonis, ke oni portu [la kestojn] en la grandan salonon [7]; (figure) ĝis maro fluu mia sang', portante malbenon al la bordo de l' barbaroj Ifigenio .
3.
Havi ian senton en sia koro: en mia brusto portas mi deziron malnovan Ifigenio ; mi portas por vi amon plej varmegan en mia koro Hamlet ; li estas tre ekkolerema […], tamen li […] ne portas longe la koleron [8].
a)  
Senti sur sia konscienco ian moralan pezon: vi portos la sekvojn de via senatento; porti grandan respondecon; la tuta gento sur si portas la koleron de la dioj Ifigenio ; li portas sur si la kulpon de parencmortigo Ifigenio .
b)  
Havi sufiĉan forton por ne esti premegata de morala pezo; toleri: porti sian malfeliĉonB ; sorton malsaĝuloj timas, saĝuloj portas; porti la ŝarĝojn de la homa vivo Ifigenio Marta .
angle:
carry
beloruse:
насіць, несьці 3.b пераносіць, выносіць
ĉeĥe:
mít na sobě, nést, nosit, přinášet
france:
porter, supporter
germane:
1. bei sich haben, tragen 2. bringen, herbeibringen, herbeitragen 3. tragen 1.a tragen 3.a tragen 3.b ertragen, aushalten
hispane:
1. llevar (consigo o puesto) 2. llevar, traer 1.a llevar, cargar con (peso) 3.a cargar con (culpas, responsabilidad...) 3.b soportar, sobrellevar
hungare:
hoz, visz, hord, visel
nederlande:
dragen, brengen
pole:
nosić
portugale:
carregar, levar
ruse:
1. нести, носить 2. нести 3. нести, носить 1.a нести, носить 3.a нести 3.b нести, переносить, выносить
slovake:
niesť, nosiť
svede:
bära
turke:
taşımak

portaĵo  

Tio, kion oni portas; ŝarĝo1: ĉiu devas subteni sian propran portaĵon [9]; kiam la ventro estas malplena, tiam ĉia portaĵo ŝajnas peza [10]; li havis grandegan portaĵon sur la brako [11].
9. La Nova Testamento, Galatoj 6:5
10. N. V. Gogol, trad. L. L. Zamenhof: La Revizoro, Akto tria
11. A. Kivi, trad. I. Ekström: Sep fratoj, 1947
france:
charge (portée)
germane:
Last, Packen

portiĝi

(ntr)
Esti portata; flugi, ŝvebi: grizaj nuboj portiĝis en la aero; li portiĝis sur la flugiloj de la vento [12]; glaseto portiĝis sur la akvo, por ie […] esti alpelita al la bordo [13]; ŝi eligis trumpetan […] sonon, kiu klarione portiĝis trans la herbejon [14]; dramo el la vivo preterportiĝas (ŝvebas, flugas) antaŭ ŝia spirito [15].
beloruse:
несьціся, насіцца
france:
dériver, flotter
germane:
schweben, getragen werden
hungare:
sodródik
nederlande:
zweven
pole:
unosić się
ruse:
носиться, нестись

portilo  

Aparato, rimedo por porti objektojn aŭ personojn: prenu ĉiujn objektojn […] kaj metu sur portilon [16]; reĝo David sekvis la mortintportilon [17]; antaŭiris du kuristoj kun bastonoj kaj du kun torĉoj, post la portilo iris kvar servistoj [18]; diskoj rapidas, ofte je 7200 turnoj minute, kaj povas fari tre malplaĉan bruon je frekvenco ĝena al homa orelo, novaj motoroj kun likvaĵobazitaj portiloj estas pli kvietaj [19]; la blazonŝildo, ĉefa portilo de la blazono, fontas rekte el la ŝildoj de la mezepokaj batalantoj [20]; ekzistas multegaj variaj beboportiloj [21]; (figure) la franca lingvo […] estis rigardata kiel supera portilo kaj esprimo de la eŭropa kulturo [22].
beloruse:
насілкі
ĉeĥe:
nosič (zařízení)
france:
appareil de levage, chariot
hispane:
andas, utensilio para transportar
hungare:
hordozó(eszköz), hordszék, gyaloghintó
nederlande:
berrie, draagberrie, baar
pole:
nosidło
ruse:
носилки
slovake:
nosidlo

portisto

Homo, kiu metie portas pakaĵojn aŭ ŝarĝojn: ĉesis ĉiuj laboroj, eĉ la portistoj ne portis la ŝarĝojn [23]; ili fariĝis lignohakistoj kaj akvoportistoj por la tuta komunumo [24]; armilportisto [25]; ŝildoportisto [26]; la portistoj portis de la ŝtuparo kaj metis sur la ŝarĝveturilon grandan kabinetan skribtablon Marta ; ili fariĝas portistoj, lavistoj de veturiloj, ŝuistoj kaj etvendistoj [27]; (figure) ho, malbonaĵoportisto, al mi eldirinta neniam favoraĵon, vi ĝojas nur antaŭdiri mizerojn FK .
beloruse:
насільшчык
ĉeĥe:
nositel, nosič
france:
porteur
germane:
Träger ŝildo~isto: Schildknappe malbonaĵo~isto: Überbringer schlechter Nachrichten
hispane:
porteador
hungare:
hordár, szállítómunkás
nederlande:
kruier, sjouwer, drager
pole:
tragarz
ruse:
носильщик
slovake:
nosič
svede:
bärare
turke:
taşıyıcı

*alporti [28]  

(tr)
1.  
Preni kun si kaj iri por demeti en alian lokon; porti2: ĉu oni jam alportis la leterojn? pano estas alportita, korbo estu forĵetita PrV ; alportu al mi metron da nigra drapo [29]; la ŝipo, kiu al ni alportis la fremdulojn Ifigenio ; alporti oferon [30] [31]; (figure) alporti al iu sciigon BdV Ifigenio [32]; dormo ofte [33], la tempo [34] alportas bonajn konsilojn; (figure) unu hirundo printempon ne alportas PrV .
2.  
Havigi al iu; produkti, kaŭzi: alporti profiton, perdon, rezultaton, kontribuon; alporti helpon FK [35]; alporti subtenon al iu; kelka libereco alportas al ni nenian malutilon [36]; senlaboreco dormon alportas PrV ; la acida manĝaĵ' al li alportas nur la morton Ifigenio ; muziko alportas al mi multe da plezuro. VD:doni, estigi, liveri, naski, rezultigi
beloruse:
прыносіць, прынесьці
ĉeĥe:
přinést
france:
apporter unu hirundo printempon ne al~as: une hirondelle ne fait pas le printemps
germane:
1. bringen, herbeibringen, herbeitragen 2. beischaffen, beibringen
hispane:
1. llevar, traer 2. traer (producir), conllevar, acarrear, provocar
hungare:
pano estas al~ita, korbo estu forĵetita: a mór megtette kötelességét, a mór mehet unu hirundo printempon ne al~as: egy fecske nem csinál nyarat 1. idehoz, odavisz 2. hoz (átv.)
nederlande:
brengen, aandragen, aanbrengen
pole:
zanosić
ruse:
принести, приносить
slovake:
doniesť, priniesť
svede:
1. hämta 2. föra med sig
turke:
getirmek unu hirundo printempon ne al~as: bir çiçekle bahar gelmez

ĉirkaŭporti

(tr)
Porti ĉiuflanken: [oni] kuris tra tiu tuta regiono, kaj komencis ĉirkaŭporti la malsanulojn sur iliaj litoj tien, kie ili aŭdis, ke [Jesuo] estas [37]; apud la tablo oni multe manĝis kaj multe trinkis: Manjo ĉirkaŭportis anseron, poste malvarman porkidon kun kreno, poste sturgon [38].
37. La Nova Testamento, S. Marko 5:55
38. V. Varankin: Metropoliteno, ĉapitro 8a
germane:
umhertragen, herumtragen
hungare:
körbevisz, körbehordoz
pole:
obnosić

disporti  

(tr)
Al diversaj lokoj porti: negroj kaj negrinoj disportis la manĝaĵojn al la gastoj [39]; post momento ĉi tiuj vortoj transiris en la aŭdiencan salonon, post unu horo trakuris la palacon, tagmeze ili jam estis disportitaj en la tuta Memfiso [40]; disportistoj kaj komercistoj alportadis […] oron kaj arĝenton [41]; la nokta korvo kaj ekflugis, por disporti la invitojn [42]; la vento […] ekblovis pli forte kaj disportis en la du ĝardenoj ondon de muzikaj tonoj IK .
beloruse:
разносіць, разьнесьці
ĉeĥe:
roznést
france:
diffuser (des objets), distribuer
germane:
herumbringen, verteilen, austragen
hispane:
esparcir, diseminar, distribuir
hungare:
szétvisz, széthord
nederlande:
rondbrengen
pole:
roznosić
ruse:
разнести, разносить
slovake:
rozniesť
turke:
yayınlamak, dağıtmak

*elporti [43]  

(tr)
1.  
Preni kun si kaj iri por demeti eksteren: el la pasto, kiun ili elportis el Egiptujo, ili bakis macajn platpanojn [44]; da militakiraĵo li elportis el la urbo tre multe [45]; balaaĵon el korto eksteren ne elportu PrV ; (figure) ni […] elportu el la urbo la plej bonan rememoron [46]. VD:eksporti.
2.  
Toleri ĝisfine, elteni: elporti sola tiom da feliĉo kaj tiom da suferoj mi ne povas Ifigenio ; li ne povis plu elporti la vidon de tiu malĝojo [47]; ne povi elporti la kostojn; neelportebla doloro; ni vane elportis tiujn terurajn oferojn [48].
beloruse:
выносіць, вынесьці
ĉeĥe:
vynést
france:
balaaĵon el korto eksteren ne el~u: il faut laver son linge sale en famille 1. emporter (à l'extérieur) 2. supporter
germane:
1. heraustragen 2. aushalten
hispane:
2. soportar
hungare:
1. kivisz, kihoz, kihord 2. kibír, elvisel
nederlande:
1. naar buiten brengen 2. uithouden
pole:
wynosić
ruse:
вынести, выносить
slovake:
vyniesť, vynášať

enporti  

(tr)
Internen porti: en la kelon estis enportita tuta fasko da vakskandelaj stumpetoj [49]; enporti koton hejmen; (figure) enporti […] konfuzon en nian mezon [50]; (figure) trans la sojlo vi enportos denove ĝojon Ifigenio ; (figure) per tio ĉi [reguloj por vortofarado] mi enportis grandegan ekonomion rilate la nombron de la vortoj ellernotaj [51]. VD:importi
49. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Malnova strata lanterno
50. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Kvara Kongreso Esperantista en Dresden en la 17a de aŭgusto 1908
51. Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, 6, artikoloj pri esperanto, el la unua libro de la lingvo esperanto, 1
beloruse:
уносіць, заносіць, унесьці, занесьці
ĉeĥe:
vnášet, vnést, zanést
france:
emporter (à l'intérieur)
germane:
hineintragen, hereintragen, hineinbringen, hereinbringen
hungare:
bevisz, behoz, behord
nederlande:
binnen brengen
pole:
wnosić
ruse:
внести, вносить
slovake:
vniesť
turke:
ithal etmek

forporti

(tr)
Forigi portante: forportu vian pakaĵon kaj havaĵon PrV ! forportante sanktan la trezoron, ni forkuru Ifigenio ; ili forportis tre multe da militakiraĵo [52]; la ĉerkon oni forportis al la tombo [53].
beloruse:
выносіць, вынесьці, панесьці
ĉeĥe:
odnášet, odnést (pryč), unést
france:
emporter, enlever for~u vian pakaĵon kaj havaĵon: prenez vos clics et vos clacs
germane:
wegtragen, wegbringen, wegschaffen
hungare:
elvisz, elhoz, elhord for~u vian pakaĵon kaj havaĵon: szedd a sátorfádat!
nederlande:
wegbrengen, wegdragen
pole:
wynosić, wywozić
ruse:
унести, уносить
slovake:
odniesť
turke:
götürmek

kunporti

(tr)
1.  
Porti kun si, sur si unu aŭ plurajn objektojn: kunportu vian fluton; ĉion, kion ili havas, ili kunportis [54]; [ŝi] faris fajron, rostis la bulbojn, kiujn ŝi kunportis kun si [55]; li serĉis en la tuta domo ion, kion li povus kunporti, sed trovis nur fromaĝon kaj metis ĝin en la poŝon [56]; (figure) li kunportis feliĉegan sperton VivZam .
2.
Porti kunen, kunigi, amasigi plurajn objektojn: Arne kaj la knabinoj […] kunportis lignon al la ŝtona forneto [57]; el ĉiuj partoj de Litovio oni kunportis terpecojn por krei mapon de la lando [58].
Rim.: Oni apenaŭ distingas tian signifon de la antaŭa senco „porti kun si“. Oni prefere do esprimu tion kiel „porti kunen...“. [WD]
3.
Porti kune kun aliaj personoj: bonvolu kunporti kun mi la tablon supren.
Rim.: Mi ne trovis tian uzon kaj fakte la prefiksa kun- ne estus bezonata en la ekzemplo. [WD]
beloruse:
1. несьці (з сабой) 2. зьбіраць (разам), складваць (разам) 3. несьці (разам з кімсьці)
ĉeĥe:
brát s sebou
france:
1. avoir sur soi, porter avec soi 2. collecter 3. aider à porter
germane:
1. mitbringen, bei sich tragen 2. zusammentragen, zusammenstellen 3. zusammen tragen, gemeinsam tragen
hungare:
1. magával visz, magával hoz 2. összehord 3. együtt visz, együtt hoz
nederlande:
1. meebrengen 2. bijeenbrengen 3. samen dragen
pole:
1. nosić ze sobą 3. nosić ze sobą
ruse:
1. нести с собой 2. собрать вместе, сложить вместе 3. нести вместе (с кем-л.)
slovake:
niesť so sebou, poznášať, zniesť dovedna
turke:
1. beraberinde taşımak

reporti

(tr)
Denove alporti tion, kion oni jam forportis: ili malplenigis la keston, kaj poste oni reportis ĝin kaj restarigis sur ĝia loko [59]; siajn ruĝajn ŝuojn [ŝi] ĵetis ambaŭ en la riveron, sed ili falis tute apud la bordo, kaj la malgrandaj ondoj reportis ilin returne al ŝi [60]; la kompanio enkondukos novan botelon, por kiu ĝi kalkulos kromprezon, poste repagotan se oni reportas la botelon [61].
59. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, II. Kroniko 24:11
60. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Neĝa reĝino
61. G. Van Damme: Trinkaĵoj/Uzi la leĝon por reklami, Monato, 1995:12, p. 12a
beloruse:
прынесьці назад
france:
rapporter
germane:
zurückbringen
hispane:
retornar (devolver), devolver
hungare:
visszahoz, visszavisz
nederlande:
terugbrengen
pole:
przynosić z powrotem
ruse:
принести обратно

subporti  

(tr)
Porti estante sub io; subteni: konzolo estas elstarebla subportilo fiksita al muro, ornama meblo metita ĉe muro por subporti vazon, statuon, k.c. [62]; (figure) subporti tiun argumenton [63].
beloruse:
падтрымліваць (фізічна)
ĉeĥe:
podporovat
france:
soutenir (physiquement), supporter (physiquement)
germane:
unterstützen, halten
hungare:
alátámaszt, hordoz (terhelést)
nederlande:
ondersteunen
pole:
nosić na sobie
ruse:
поддерживать (физически)
slovake:
podoprieť (stav.), podporovať, udržovať
turke:
desteklemek(fiziksel olarak)

transporti  

(tr)
Porti de unu loko en alian, porti transen: transporti meblojn de domo en alian; ili prenis dek du ŝtonojn […] kaj ili transportis ilin kun si al la nokthaltejo [64]; matene oni transportis la korpon en la hospitalon [65]; la glacio sur [la lago] ne estis ankoraŭ sufiĉe fortika, por ŝin transporti [66]; molekuloj transportas la informojn el la DNA […] al la ribosomoj [67]; la ebrieta ŝtelisto decidis, ke estas tro lacige piedire transporti la ŝtelaĵojn [68]; oni transportis lignon per fervojo kaj kamionoj [69].
64. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Josuo 4:8
65. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Galoŝoj de feliĉo
66. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Historio de unu patrino
67. S. Norvell: Ĉu ankaŭ genoj responsas pri melanomo?, Monato, 1997:7, p. 14a
68. Pejno S.: Vendredon, la dek-trian, Monato, 1998:5, p. 4a
69. W. Klag: Vakeroj de Alpoj, Monato, 2001:1, p. 10a
beloruse:
пераносіць, перавозіць, транспартаваць
ĉeĥe:
dopravovat, přenášet, přenést, převážet, transportovat
france:
transporter
germane:
transportieren
hispane:
transportar
hungare:
átvisz, áthoz, szállít
nederlande:
overbrengen, verplaatsen, transporteren
pole:
transportować
ruse:
переносить, перевозить, транспортировать
slovake:
dopravovať, preniesť, prevážať, transportovať
turke:
bir yerden bir yere taşımak

transportilo  

TRA Veturilo aŭ ajna rimedo, kiu helpas transporti aĵojn aŭ homojn: la publiko ne sufiĉe konsideras la eksterajn kostojn de transportilo: polucion, bruon, klimatŝanĝon kaj akcidentojn [70]; [li] konstruis ĉirkaŭ dekkvin vetur-, glit- kaj flug-transportilojn [71]; biciklo estas la dua plej danĝera transportilo (post motorciklo) [72]; efikaj trajnoj, metrooj kaj aliaj publik-transportiloj [73].
70. R. Rotsaert: Medio-indulgo de la ĉefaj ekonomiaj sektoroj, Monato, 2001:3, p. 18a
71. Monato, Laimius Straznickas: Nekutimaj transportiloj
72. Monato, Kiel solvi trafikproblemojn
73. Monato, Josef Ŝemer: La juda ŝtato 60-jara
beloruse:
транспарт, транспартны сродак
ĉeĥe:
dopravní prostředek, dopravní zařízení, dopravník, transportér
france:
moyen de transport
germane:
Transportmittel
hungare:
szállítóeszköz
pole:
środek transportu
ruse:
транспорт, транспортное средство
slovake:
dopravný prostriedok, transportér
turke:
ulaşım araçları

transportisto

EKONTRA Kiu profesie transportas varojn aŭ pasaĝerojn: tiu teksto estas regularo uzata en la tuta mondo de komercistoj, juristoj, transportistoj kaj asekuristoj [74]; por redukti la problemojn de la transportistoj, la registaro decidis, ke unu litro da benzino kostas malpli ol unu dolaro [75]; varias la tipo de la veturilo mendata de la klientaro: ŝarĝaŭto por konstruistoj kaj riĉaj kamparanoj, bus(et)o por transportistoj [76].
74. -: Inkotermoj 2000, Monato, 2001:3, p. 29a
75. Monato, Serge Zandandu Ntomono Zola: Privatiĝo de la publika transporto
76. Monato, Fidilalao Henriel: Aŭtokomerco pli strikte regulita
beloruse:
перавозьнік, экспэдытар
ĉeĥe:
dopravce, přepravce (z povolání)
france:
transporteur
germane:
Transporteur, Spediteur
hispane:
transportista
hungare:
szállító, fuvarozó
pole:
przewoźnik, spedytor
ruse:
перевозчик, экспедитор
slovake:
dopravca
turke:
taşıyıcı

aertransporto

IKEV
AVIEKON Sistemo de transportado de pasaĝeroj kaj komercaĵoj per avioj: dum la lastaj jaroj la Internacia Asocio pri Aertransporto laboras por plirapidigi la administradon de flugvojaĝoj [77]; la konstruaĵo forbrulis la 28-an de decembro 1971, tiel ke ankaŭ la bazo por la subteno de la aertransporto foriĝis [78]; fervojoj estas la plej sekura transportsistemo por-mejle kaj por-hore, dum aertransporto estas la plej sekura transportsistemo nur por-mejle [79].
angle:
air transport
ĉeĥe:
letecká doprava
france:
transport aérien
germane:
Lufttransport, Luftverkehr
hispane:
transporte aéreo
hungare:
légi szállítás
nederlande:
luchttransport
pole:
transport lotniczy
ruse:
авиаперевозка, воздушный транспорт
slovake:
letecká doprava

leterportisto  

POSX Oficisto, kiu portas poŝtaĵojn al la ricevontoj: subite aliris al mi la leterportisto kaj transdonis al mi leteron [80]; Frederick Henry Royce estis humila filo de muelisto de Peterborough, kiu laboris kiel leterportisto kaj fervojisto [81].
beloruse:
паштальён, паштар, лістаносец, лістанош
ĉeĥe:
listonoš, poštovní doručovatel
france:
facteur (postes)
germane:
Briefträger
hispane:
cartero
hungare:
kézbesítő, levélpostás
pole:
listonosz
ruse:
почтальон, письмоносец
slovake:
listár, poštár
turke:
postacı

administraj notoj

~i: Mankas verkindiko en fonto.