tradukoj: cs de en fr hu nl pl pt ru

^*tir/i [1]

^*tiri

1.

Movi ion aŭ iun al si kun pli malpli granda peno, ne ŝanĝante sian lokon: tiri ŝnuron; tiri infanon per la mano; fiŝo ne iras, sed hoko ĝin tiras [2]; ektiri la manikon de iu^Z; tiri la harojn al iu; li tiris la pomon el la mano de la infano; ne tiru la aferon ĉiu al sia flanko^Z; la loto estas tirita (efektivigita) [3]; ĝi tranĉas la orelon tiel terure, kiel se iu tirus karbon sur vitro^Z. pinĉi, ŝiri, taŭzi.

2.

Movi ion kun si aŭ post si kun pli malpli granda peno, irante antaŭen: du bovoj tiris la plugilon; urson al mielo oni ne tiras per orelo [4]; via kompato fortiriĝis de mi^Z; tirĉevalo, tirrimeno; falstelo tiris post si longan luman strion^Z; (figure) kun si la reĝo tiras for la sorton de ĉiuj^Z. treni.

3.

(figure) Longigi: tirata voĉo^Z, muĝado^Z, paŝo; tirate boji, tirboji; laŭlarĝe de la herbejo tiriĝis rivereto^Z; longe tiriĝas (etendiĝas) la muroj; blua fumo de pulvo tiriĝis kiel nuboj tra inter la mallumaj arboj^Z.

4.

(figure) Logi 2: ĉi tien nin tiras nia koro^Z; l' admir' min tiras al vi, granda homo! ili vane provis entiri nin en polemikon^Z.

5.

(iu)(figure) Havigi al si ian rezultaton aŭ konsekvencon el io: tiri el io profiton^Z, utilon^Z, instruon, konkludon (ĉerpi).

6.

(io)(figure) Sekvigi, estigi, ricevi rezultaton: tiu vorto tiras grandan signifon el la kunteksto; tiu konflikto povas tiri post si gravajn sekvojn.

7.

(fakula ĵargono) (linion) Desegni ĝin, reale aŭ nur image: tiri paralelon al la latero de triangulo [5], ortanton tra la mezo de streko, dusekcanton de angulo.

sin tiri

1.

Pene antaŭeniri: sin tiri sur kruta vojo; mia krimo al la ĉielo sin tiras per vaporo malodora^Z. grimpi, rampi

2.

(figure) Direkti sian deziron al; sopiri al: malklare sin tiri al iu revo^Z; al via edzo vi vin tiros^Z.

tiro

Ago de tiu, kiu tiras aŭ rezulto de tiu ago: eltrinki per unu tiro (gluto) [6]; tiro (streko) de krajono; nia entrepreno dum longa tempo estis elmetata al senĉesaj ventoj, al senĉesa tirado kaj puŝado^Z.

tirilo

Ilo por tiri: butontirilo, bottirilo.

altiri

1.

Tiri al si: la altira forto de la suno.

2.

(figure) Allogi: altiri la atenton, ĝeneralan intereson; per pacienco oni altiras al si potenculojn^Z; tia komunehoma celo altiris nin al Esperanto^Z. kapti

detiri

1.

Forigi tirante: ekzistis kutimo en Izrael, pri elaĉetado kaj ŝanĝado, por firmigi ĉion: oni detiras sian ŝuon kaj donas ĝin al sia proksimulo [7]; Marta ... detiris de la maldika fingro oran ringon [8]; li havis ĉe tio preskaŭ tian senton, kian havas la angilo, kiam oni detiras de ĝi la haŭton [9]; (figure) mian honoron Li detiris de mi, kaj deprenis la kronon de mia kapo [10]; (figure) mi ne povus diri kiom da eskudoj la grumbla kaj malafabla mieno de la lakeoj ... detiris de mi [11].

2.

Malproksimigi tirante: Kerubjev detiris Margaritan malantaŭen [12]; li malrapide levis grandan manon ĝis ĝi preskaŭ tuŝis la glimantan ilon, tamen tuj detiris ĝin [13]; li detiris ŝin de la elektra drato [14].

eltiri

Pene eligi ion el io: eltiri karbon, oron el la tero (ekstrakti, produkti); eltiri larmojn el la okuloj de ĉiuj; (figure) eltiri sekreton, konfeson de iu; (figure) eĉ tio ĉi ne povis eltiri lin el lia flegma trankvileco; (figure) sukcese sin eltiri el ekzameno. (elturniĝi)

^*kuntiri

Kunstreĉi: kuntiri la muskolojn; terura grimaco kuntiris liajn trajtojn; en pozo kuntirita kaj sufere kunpremita^Z.

kuntiro

1.

Ago kuntiri.

2.

[15] (inter du metrikaj spacoj) Tia bildigo de unu al alia, ke la rilato de la distanco de la bildoj de du ajnaj punktoj al ilia distanco akceptas superan baron, strikte malpli grandan ol 1: la reela bildigo x/2 estas kuntiro.

kuntiriĝi

Malvastiĝi, kunigi siajn partojn: kuntiriĝi pro malvarmo, sekiĝo, timo; la onklo subite kuntiriĝis, mallevis la kapon kaj enpensiĝis [16].

posttiri

Tiri post si: la hundoj de l' kvartalo same evitis niajn noktpatrolojn, se ne, ĝis la mateno lame ili posttiris kaserolojn [17]. treni

retiri

Revenigi returne: la luno estis retirinta sin malantaŭ nigrajn nubojn; retiri la etenditan manon; kiam vorto eliris, vi ĝin jam ne retiros [18]; la malamika armeo, la superakvo retiriĝis; ŝi rigardis lin silente, retireme.

korktirilo

Ilo, per kiu oni eltiras la korkan ŝtopilon de botelo.

sangeltiro

Elpreno de ia kvanto da sango el korpo: ankaŭ estis tuboj kun enspiriloj kiuj utilas por fari sangeltirojn el la nuko [19].

      Kontroli, ke la jamaj trd cs/de/en/nl tauxgas
      por cxi tiu senco. [MB]