*sub

I.

*sub

(prepozicio)
Prepozicio montranta:
1.
a)
Pozicion de objekto rilate al alia, kiu estas pli alte aŭ ene de iu supraĵo, kaj tuŝas ĝin: junulo […] portis […] anseron sub la brako [1]; [li] tenis sub la brako grandajn librojn Marta ; la ŝtupo de la balkono […] ekŝanceliĝis sub lia pezo IK ; viro iom klinita sub la pezo de bonhaveca pelto Marta ; la floroj […] mortadis sub la paŝoj de la amantoj [2]. ANT:sur
b)
Pozicion de objekto rilate al alia, kiu estas pli alte sed ne tuŝas ĝin: muso […] kuras sub la lito [3]; la ministro pasigis la nokton sub libera ĉielo [4]; la preĝejo […] sur la monto sub la potencaj kverkoj [5]; pli malsupre ol 171 klaftoj sub la supraĵo de la akvo FK ; ekzistas nenio nova sub la suno [6]; sub Lia ombro ni vivos inter la nacioj [7]; kiam la suno aperas sub la stelo Sirius [8]. ANT:super
Rim.: Pri uzo de sub kun akuzativo, vd sub ...-n, al sub.
2.
Eksteran ŝajnon: ŝi aperis sub la formo de maljunulino; la veraj ordonoj religiaj kuŝas en la koro de ĉiu homo sub la formo de konscienco VivZam ; projektoj […] proponitaj […] sub laŭta […] nomo FK ; sub „lingvo internacia“ oni povas egale bone kompreni la Volapükon aŭ aliajn proponitajn projektojn [9].
3.
Dependecon: sub seruro promesojn tenu, sed doninte ne reprenu PrV ; [tio] estis sub lia disponado [10]; David metis trionon de la popolo sub la disponon de Joab [11]; sub vian protekton mi transdonas la sanktejojn [12]; la viroj ekzerciĝu […] sub la direkto de la oficiroj [13]; Asirio devas preni nin sub sian regadon [14]; sub la kondiĉo de malgranda alpago oni konsentis sendadi al ŝi tagmanĝojn Marta ; ni fine dancis ambaŭ sub la muziko de Alfred BdV ; tiu skribis sur ĝi sub la diktado de Jeremia [15].
afrikanse:
 onder
albane:
 nën
amhare:
 በታች
arabe:
 تحت
armene:
 տակ
azerbajĝane:
 altında
beloruse:
 пад (дзе)
bengale:
 অধীন
birme:
 အောက်
bosne:
 pod
ĉeĥe:
 pod (samostatně kombinovatelný morfém)
dane:
 under
estone:
 alla
eŭske:
 pean
filipine:
 sa ilalim
france:
 sous
galege:
 baixo
germane:
 unter
guĝarate:
 હેઠળ
haitie:
 anba
haŭse:
 karkashin
hinde:
 नीचे
hispane:
 debajo
hungare:
 alatt
igbe:
 n’okpuru
indonezie:
 di bawah
irlande:
 faoi
islande:
 undir
japane:
 
jave:
 ing
jide:
 אונטער
jorube:
 labẹ
kanare:
 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ
kartvele:
 ფარგლებში
kazaĥe:
 астында
kimre:
 o dan
kirgize:
 астында
kmere:
 ក្រោមការ
koree:
 아래의
korsike:
 sottu
kose:
 phantsi
kroate:
 pod
kurde:
 binê
latine:
 sub
latve:
 saskaņā ar
laŭe:
 ພາຍໃຕ້ການ
litove:
 pagal
makedone:
 под
malagase:
 eo ambany
malaje:
 di bawah
malajalame:
 കീഴെ
malte:
 taħt
maorie:
 i raro i
marate:
 अंतर्गत
monge:
 nyob rau hauv
mongole:
 дагуу
nederlande:
 onder
nepale:
 अन्तर्गत
njanĝe:
 pansi
okcidentfrise:
 ûnder
panĝabe:
 ਹੇਠ
paŝtue:
 لاندې
ruande:
 munsi
ruse:
 под
samoe:
 i lalo
sinde:
 هيٺ
sinhale:
 යටතේ
skotgaele:
 fo
slovake:
 pod
slovene:
 pod
ŝone:
 pasi
sote:
 tlas’a
sunde:
 di handap
svahile:
 chini ya
svede:
 under
taĝike:
 зери
taje:
1. ใต้ 2. ภายใต้ 3. ภายใต้
tamile:
 கீழ்
tatare:
 астында
telugue:
 కింద
tibete:
 མར་
ukraine:
 під
urdue:
 کے تحت
uzbeke:
 ostida
vjetname:
 dưới
volapuke:
 dis
zulue:
 ngaphansi

sub ...-n, al sub

Al loko situanta sub: li falis sub la radojn de veturanta vagonaro [16]; el sub la kanapo la muso kuris sub la liton [17]; piedirantoj ekrapidis, por veni sub tegmenton [18]; la gasto […] sub la kapon metis la sakon kiel kusenon [19]; li metis la manon sub la kusenon [20]; sub la tablon antaŭ siajn piedojn li estis metinta la sakon [21]; (figure) Moab humiliĝis sub la manojn de la Izraelidoj [22]; (figure) li metos ĉiujn malamikojn sub siajn piedojn [23].
Rim.: Pri la prepoziciaj kunaĵoj kun al, vidu rimarkon sub al ĉe.
beloruse:
 пад (куды)
germane:
 darunter
hispane:
 abajo
hungare:
 alá
indonezie:
 ke bawah
ruse:
 под (куда)
svede:
 in under

de sub, desub

De 1,2 loko situanta sub: Dio diris: kolektiĝu la akvo de sub la ĉielo en unu lokon, kaj aperu la sekaĵo [24]; se vi ne havos per kio pagi, oni ja prenos vian litaĵon de sub vi [25]; li mallevis la kapon kaj de sub la palpebroj observis la movojn de la atakantoj [26]; delikata oreleto […] provoke montris sin desub la oraj bukloj [27]; ĉu vi reviviĝis de sub la rado [28]?
beloruse:
 з-пад
ĉeĥe:
 zdola
germane:
 von unten
hispane:
 desde abajo
hungare:
 alól
indonezie:
 dari bawah
ruse:
 из-под
slovake:
 zdola
svede:
 från under

el sub

El loko situanta sub: el sub la kanapo la muso kuris sub la liton [29]; vi ekstermos ilian nomon el sub la ĉielo [30]; vi parolos malalte el sub la tero, kaj el sub la polvo vi murmuros viajn vortojn [31]; mallerte tuŝante la klavojn, […] erara tono […] eliras el sub ŝiaj fingroj Marta ; (figure) la starejo elŝoviĝas el sub ŝiaj piedoj Marta ; li trafis el sub pluvo en riveron PrV ; eĉ el sub la tero aperas la vero PrV .
beloruse:
 з-пад
ĉeĥe:
 zespod
germane:
la starejo elŝoviĝas el ~ ŝiaj piedoj: ihr wird der Boden unter Füßen weggezogen.
hispane:
 de debajo
hungare:
 alól
indonezie:
 dari bawah
ruse:
 из-под
slovake:
 zospodu
svede:
 från under
II.
Vortero kun la samaj signifoj:

suba

Estanta sub io aŭ iu: fortika kiel suba muelŝtono [32]; suba kaj supra vesto [33]; suba ĝenerala ĉefmilitestro [34]; oni konstruis en la suba etaĝo rondajn fenestrojn [35]; la suba korpo harmoniiĝu kun la ĉevalo, la supra – okuloj, brakoj, manoj – koncentriĝu pri la celo, la arko, la sagoj [36]; la aŭtoro de la suba artikolo [37]; MAT suba indico en variablo; MAT suba baro.
angle:
 under
beloruse:
 ніжні, дольны
ĉeĥe:
 dolní, spodní
france:
 inférieur (adj.)
germane:
 unterhalb
hispane:
 inferior (adj.)
hungare:
 alsó
nederlande:
 onderste
ruse:
 нижний
slovake:
 spodný
svede:
 undre
tokipone:
 anpa
ukraine:
 спідній, нижній

sube

En suba loko: sidiĝu sube apud mia piedbenketo [38]; sur la malfortan ŝipon premas de ĉiuj flankoj montoj da glacio, sube estas maro kaj nenio pli FK ; nuda sube de l' genu' [39]; vidu sube [40]; ĉi-sube vi trovas superrigardon de la plej gravaj belgaj bierspecoj [41]. SIN:malsupre.
38. La Nova Testamento, Jakobo 2:3
39. Raymond Schwartz: La Stranga Butiko, Ĉastemulino
40. Monato, Eŭropo: Ĉu protekti murdistojn?
41. Monato, Lode van de Velde: Bierlando Belgio
beloruse:
 унізе, ніжэй
ĉeĥe:
 dole, vespod
france:
 dessous
germane:
 darunter
hispane:
 debajo (adv.)
hungare:
 lent, lenn, alul
nederlande:
 beneden
ruse:
 внизу, ниже
slovake:
 dole, naspodku, poniže
taje:
 ข้างใต้
ukraine:
 насподі, унизу

subaĵo

Suba parto de aĵo; bazo, kiun oni subŝovas ktp: li metis [la telefonon] ĉe la orelo kun la subaĵo supre kaj diris nenion [42]; la subaj partoj montras similan distribuadon kiel ĉe la Mandarenanaso, nome blanka subaĵo, brusto pli bruna, ventroflankoj pli helaj [43].
a)
Grundo, fono: la neĝo kraketis […], la korvoj […] faradis bonan efekton sur la blanka subaĵo [44].
b)
TEKS=subŝtofo
beloruse:
1.a фон 1.b падкладка, падшэўка, падбіўка
france:
 dessous (subst.) 1.a fond (arrière-plan) 1.b dessous (vêtement de dessous)
germane:
 Unterseite 1.a Untergrund 1.b Unterstoff, Futter (Stoff)
hispane:
1.a parte inferior, fondo 1.b ropa interior
hungare:
1.a aljzat, háttér 1.b bélés
indonezie:
1.b bawahan (pakaian)
nederlande:
1.a ondergrond 1.b voering
ruse:
1.a фон 1.b подкладка

subigi

(tr)
Cedigi antaŭ io aŭ iu, obeigi, submeti: [ili] per timo de morto dum la tuta vivo estis subigitaj al sklaveco [45]; la langon neniu povas subigi [46]; en la gaŭla milito tiu parto estis subigita al la romia regado sub Cezaro [47]. VD:klini, venki.
45. La Nova Testamento, Hebreoj 2:15
46. La Nova Testamento, Jakobo 3:8
47. Monato, Lucette Échappé: Vizito al Nanto, 2013
beloruse:
 падначаліць, падпарадкаваць
ĉeĥe:
 podrobit, přemoci, přemáhat
france:
 soumettre
germane:
 darunter legen, unterlegen, unterdrücken
hispane:
 someter, esclavizar, humillar
hungare:
 alátesz, alárak, alávet, leigáz, megaláz
indonezie:
 serahmenyerahkan
nederlande:
 onderdrukken, onderwerpen
ruse:
 подчинить
slovake:
 podmaniť, podriadiť
ukraine:
 віддавати під чиюсь владу, робити підлеглим/залежним, підпорядковувати, понижувати, принижувати, опускати донизу

subiĝi

(ntr)
1.
Moviĝi sub io: la suno subiĝis [48]; la virineto de maro ektimis kaj subiĝis sub la akvon [49].
2.
Cedi, ne rezisti, obei: subiĝi al la cirkonstancoj; ili ne subiĝis al la justeco de Dio [50].
beloruse:
 падначаліцца, падпарадкавацца
france:
 se soumettre
germane:
1. untergehen (Sonne) 2. unterwerfen

subiĝo

Ago subiĝi: post la subiĝo de l' suno [51]; la subiĝo al la eŭropa regularo baldaŭ kaŭzos kreskon de pliaj prezoj [52]; stranga konsolo pro la komuna subiĝo sub doloro [53].
51. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XIX
52. Monato, Last: Eŭropaj prezoj minacas, 2004
53. Stellan Engholm: Al Torento, ĉapitro IV, 1930
beloruse:
 паніжэньне, падзеньне, зьніжэньне, заход (сонца), падпарадкаваньне
france:
 soumission
germane:
 Untergang (Sonne), Unterwerfung

subiĝema

Facile subiĝanta, obeema, neribelema: forlasu ĉiujn pensojn pri la memo kaj penu nur esti obea kaj subiĝema al la Volo de Dio [54].
54. 'Abdu'l-Bahá, trad. Lidia Zamenhof: Parizaj Paroladoj, [1932]
beloruse:
 рахманы, пакорны, пакорлівы
france:
 docile, malléable (docile)
germane:
 unterwürfig

subulo

Homo dependanta de alia, de superulo: potenculoj sendas siajn subulojn [55]; Ezeĥiel […] batas per bastono unu el siaj subuloj [56]; kiel estro mi ne ordonis al miaj subuloj labori super iliaj fortoj [57].
beloruse:
 падначалены (наз.)
ĉeĥe:
 podřízený čl.
france:
 inférieur (personne), subalterne (personne), subordonné (personne)
germane:
 Untergebener
hispane:
 inferior (persona), subalterno (persona), subordinado (persona)
hungare:
 alárendelt, beosztott
indonezie:
 bawahan (orang)
nederlande:
 ondergeschikte
ruse:
 подчинённый (сущ.)
slovake:
 podriadený človek
ukraine:
 підлеглий (у знач.ім.)

ĉi-suba

TIP Ĉi-malsupra: la ĉi-suba hipotezo estas bazita sur faktoj [58]; ĉi-sube vi povas legi pri originala metodo por reuzi forĵetaĵojn [59]; skribu tuj al la ĉi-suba adreso [60].
beloruse:
 наступны, ніжэй згаданы
france:
 ci-dessous (adj.)
germane:
 hierunter
hispane:
 abajo (adj.), debajo (adj.)
indonezie:
 di bawah ini

desubismo

ESPPOL Politiko provanta influi socion desube, tio estas tra la amaso de ordinaraj homoj, kontraste al desuprismo: oni povas celi la ĝeneralan enkondukon de Esperanto laŭ la desubisma vojo, do pere de la kreskigo de la Esperanto-parolantaro [61]. VD:premgrupo
61. L. Wunsch-Rolshoven: [prelego] Eblaj prioritatoj de la strategio..., 2008
france:
 stratégie par le bas
hispane:
 estrategia para influir en la sociedad desde su base

nesubigebla

Kiun oni ne povas subigi, kiu ne cedos, kiu ĉiam rezistos: nesubigeblaj batalantoj [62].
62. H. Laxness, trad. B. Ragnarsson: Sendependaj homoj, 2007
beloruse:
 непакорны
france:
 irréductible

nesubiĝema

Ne aŭ malfacile subiĝanta, protestema aŭ malobeema: li […] senĝene uzis la juran sistemon por malliberigi la plej nesubiĝemajn grandentreprenulojn [63].
63. K. Kniivilä: Homoj de Putin, 2016
beloruse:
 непакорны
france:
 indocile, rétif
germane:
 widerspenstig, stolz
III.

sub-

(prefikso)
1.
En suba loko rilate al alia objekto: subtera; subjupo, subtegmento; subvesto; subporti; subteni (teni estante sube); subskribi (skribi sube); subiri; subkuŝi (kuŝi sube de io); submeti; subordigi; subakvigi.
2.
En suba loko rilate al aliaj homoj pli altrangaj: subleŭtenanto, suboficiro; submeti ribelantojn. VD:vic-1.
3.
En malsufiĉa kvanto, sub la atendata nivelo: subtaksi; subnutrado.
4.
Per kaŝita, sekreta aŭ hipokrita ago: subaŭskulti, subdiri, subkompreni; subkrii (detene krieti); subpremi ridon; subridiZ (kaŝe ridi); multvoĉa subridado [64]; malvirtulo subrigardas (spionas) virtulon, kaj celas mortigi lin [65]; subvoĉe.
5.
MAT Inkluzivita en alia samstruktura objekto, aŭ iel malpli vasta. VD:subaro, subarbo, subbildigo, subgrafeo, subgrupo, subkorpo, submodulo, subringo, afina subspaco, vektora subspaco, topologia subspaco, subvico.
64. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, Igramul', la Multulo
65. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Psalmaro 37:32
beloruse:
 пад- ~tera: падземны. ~skribi: падпісваць. ~aŭskulti: падслухаць, падслухоўваць.
france:
 sous-, sub-
germane:
 Unter-
hispane:
 sub- ~tera: subterráneo. ~jupo: enagua. ~skribi: suscribir (firmar debajo). ~meti: reprimir, someter. ~ordigi: subyugar, subordinar. 1. sub- ~leŭtenanto: alférez (jerarquía militar). ~oficiro: brigada, suboficial (jerarquía militar). 2. sub- ~aŭskulti: escuchar, oir. ~diri: susurrar. ~kompreni: sobreentender. ~premi: reprimir. ~ridi: reír por lo bajo. ~rigardas: mirar de soslayo. ~voĉe: susurrar.
hungare:
~tera: föld alatti, földalatti. ~jupo: alsószoknya. ~skribi: aláír. ~meti: alátesz, alárak, aláhelyez. ~ordigi: alárendel. 1. alá- ~leŭtenanto: alhadnagy. ~oficiro: tiszthelyettes, altiszt. 2. al- ~aŭskulti: hallgatózik, kihallgat (rejtve). ~diri: sugall, megsúg. ~kompreni: beleért, hozzágondol. ~premi: elnyom, elfojt. ~ridi: kuncog. ~rigardas: les. ~voĉe: suttogva, sottovoce. 5. rész-
indonezie:
 sub-
ruse:
 под- ~tera: подземный. ~jupo: нижняя юбка. ~skribi: подписывать, подписать. ~meti: подкладывать, подложить, подчинять, подчинить. ~ordigi: подчинить, подчинять. ~leŭtenanto: младший лейтенант. ~oficiro: унтер-офицер. ~aŭskulti: подслушивать, подслушать. ~diri: подсказать. ~kompreni: подразумевать. ~premi: подавить, подавлять. ~ridi: подсмеиваться. ~rigardas: подглядывать. ~voĉe: вполголоса.

administraj notoj

~iĝema: Mankas dua fontindiko.
de~ismo: Mankas dua fontindiko.
ne~igebla : Mankas dua fontindiko.
ne~iĝema: Mankas dua fontindiko.
~-: Mankas verkindiko en fonto.