*superPV

I.

*super

Prepozicio montranta:
1.
Lokon pli altan ol la indikita per la dependa vorto: la suno estas ankoraŭ super la horizonto; super la tero sin trovas aero [1]; mi donis pluvon super iu urbo kaj ne aliaZ ; unu fenestreto, malfermiĝanta super la tegmento, donis ne sufiĉan lumonZ ; tenante la manojn super la okuloj li rigardadisZ ; saliko staras super la riveroZ ; la termometro montras du gradojn super la nulo; niaj kapoj en la daŭro de tutaj horoj estis klinitaj super la laboroZ ; Josef kisis siajn fratojn kaj ploris super iliZ ; li sidas en ŝuldoj ĝis super la ŝultroj PrV ; levu standardon super la popolojZ ; flugilojn viajn super mi etenduZ ; lia okulo (propre: lia rigardo) vagadis super la bela ĉirkaŭaĵoZ ; la vespera ombro etendiĝas super la kamparo.
Rim.: Pri uzo de super kun akuzativo, vd al super, super ...-n.
2.
Pozicion de io aŭ iu, kies forto, grado aŭ rango estas pli alta ol tiu de alia: tio estas super ĉiuj homaj fortoj, super mia povo; kaj oni metis super ilin laborestrojn, por premi ilin per malfacilaj laboroj [2]; ni devas meti nian komunan celon super ĉiuj forgesindaj disputoj; vi devas suprenlevi vin super (malŝati) tiuj malprofundaj babiloj; kiam insistis super li liaj servantoj, li obeis ilian voĉonZ ; ne konvenas al sklavo regi super princojZ ; vi havas super mi senliman potenconZ ; havi monopolon super la merkato; vi volas havi Davidon kiel reĝon super viZ ; super la trezoroj de la reĝo estis AzmavetZ ; la generalo estas super la koloneloB ; kampulo volas leviĝi super sian statonZ .
3.
Staton de iu, kies atento direktiĝas al ia laboro: la trompantoj laboradis super la malplenaj teksilojZ ; li ŝvitas ankoraŭ super la alfabeto PrV ; ŝi sidis super peco da tolo, kiun ŝi kudris diligenteZ ; kiam ajn oni venas, li ĉiam sidas super laboroZ ; li laboris energie super la projekto de lingvo internacia; laboru ankaŭ iom super la muzikoZ ; laborante super mi mem mi kompletigus miajn sciojnZ ; mediti super ioZ . VD:ĉe, pri, por
afrikanse:
 bo
albane:
 sipër
amhare:
 ከላይ
angle:
1. above, over
arabe:
 فوق
armene:
 վեր
azerbajĝane:
 bax
bengale:
 উপরে
birme:
 အထက်
bosne:
 više
ĉeĥe:
 super, supr
dane:
 ovenfor
estone:
 üle
eŭske:
 goiko
filipine:
 sa itaas
france:
 au-dessus de
galege:
 sobre
germane:
1. über 2. über 3. über
guĝarate:
 ઉપર
haitie:
 pi wo a
haŭse:
 a sama
hinde:
 ऊपर
hispane:
 arriba 1. sobre (sin contacto) 2. por encima de (en rango, grado...)
hungare:
 felett, fölött
igbe:
 n’elu
irlande:
 thuas
islande:
 ofan
japane:
 上記
jave:
 ndhuwur
jide:
 אויבן
jorube:
 loke
kanare:
 ಮೇಲೆ
kartvele:
 ზემოთ
kazaĥe:
 Жоғарыда
kimre:
 uchod
kirgize:
 жогору
kmere:
 ខាងលើ
koree:
 
korsike:
 sopratuttu
kose:
 ngasentla
kroate:
 više
kurde:
 ser
latine:
 supra
latve:
 iepriekš
laŭe:
 ຂ້າງເທິງ
litove:
 aukščiau
makedone:
 над
malagase:
 ambony
malaje:
1. atas
malajalame:
 മുകളിൽ
malte:
 hawn fuq
maorie:
 i runga
marate:
 वरील
monge:
 saum toj no
mongole:
 Дээр дурдсан
nederlande:
1. boven 2. boven
nepale:
 माथि
njanĝe:
 pamwamba
okcidentfrise:
 oer
panĝabe:
 ਉਪਰੋਕਤ
paŝtue:
 پورته
ruande:
 hejuru
ruse:
1. над 2. над, сверх 3. над
samoe:
 i luga
sinde:
 مٿي
sinhale:
 ඉහත
skotgaele:
 gu h-àrd
slovake:
 super
slovene:
 zgoraj
somale:
 kor ku xusan
ŝone:
 kumusoro
sote:
 ka holimo
sunde:
 di luhur
svahile:
 juu
taĝike:
 дар боло
taje:
 ข้างบน 2. เหนือ 3. ภายใต้
tamile:
 மேலே
tatare:
 өстә
telugue:
 పైన
tibete:
 སྒང་ལ་
ukraine:
 вище
urdue:
 اوپر
uzbeke:
 yuqorida
vjetname:
 trên đây
zulue:
 ngenhla

al super, super ...-n

Al loko situanta super 1: la fiŝoj elsaltis super la akvonZ ; etendu vian manon super la riverojn kaj la lagojnZ ; la suno leviĝis super la teronZ ; la akvo ŝprucas alte super ninZ ; la aerŝipo flugas super la landonZ ; la potenca metala sono trakuris la kortojn, resaltis de la dikaj muroj de l' templo kaj forflugis super la tritikajn kampojnB ; dume Dio, la Eternulo, pretigis hederon, kaj ĝi elkreskis super lian kapon, por ke li havu ombron super sia kapo kaj liberiĝu el sia suferado [3].
Rim.: Pri la prepoziciaj kunaĵoj kun al, vidu rimarkon sub al ĉe.
hungare:
 fölé
taje:
 ขึ้นไปข้างบน, ขึ้นไปเหนือ

de super

De 1,2 loko situanta super: leviĝis la nubo de super la tabernaklo de atesto [4]; [la virino] levis la kapon de super la laboro Marta .
hungare:
 fölül
II.
Vortero, esprimanta pli altan forton, gradon aŭ rangon:

supera

Estanta super io, pro sia kvalito aŭ funkcio: tiu ĉi ŝtofo estas supera ol, al tiu; sed mi min detenas, por ke neniu min opiniu supera ol tia, kia li vidas min [5]; mi povus ami nur superan ol mi [6]; supera oficiro, merito, inteligento, matematiko; malsupera situacio; la superaj, malsuperaj klasoj de la socio; la saĝeco havas superecon antaŭ (al, super) la malsaĝecoZ .
angle:
 superior
ĉeĥe:
 nadřízený, vrchní, vyšší
france:
 supérieur (adj.)
hispane:
 superior (adj.)
hungare:
 felső, felettes, meghaladó, túlszárnyaló
nederlande:
 superieur
ruse:
 высший, превосходящий
slovake:
 nadriadený, vrchný, vyšší
tokipone:
 sewi
ukraine:
 вищий, верхній

*superi [7]

(x)
Esti supera je io aŭ iu: li superis antaŭ, super ĉiuj siaj kamaradoj; malbona virino diablon superas PrV ; tiu arbo superas ĉiujn aliajn per sia alteco; la laciĝo superis la ekscitonB ; li superas ĉiujn per sia kuraĝoB ; per volo vi povos superi ĉiujn malfacilaĵojn; superi la aĝon de 80 jaroj; la sukceso superis ŝian atendon; vi superas la famon, kiun mi aŭdisZ SIN:venki, estri, superpasi, transpasi, regi.
angle:
 top, outdo
ĉeĥe:
 nabýt převahu, přebít, předstihnout, předstihovat, předčít, překonat, překročit, přemoci, přemáhat, převýšit, udolat
france:
 dépasser, dominer, surplomber
hispane:
 superar, dominar
hungare:
 felette van, felülmúl, túllép, legyőz, meghalad, überel
nederlande:
 overtreffen, te boven gaan
ruse:
 превосходить, превзойти
slovake:
 predstihnúť, prekonať, premáhať, premôcť, prerásť, presahovať, prevyšovať, zdolať
ukraine:
 перевершувати, перевищувати

superigi

(tr)
Igi ion aŭ iun supera.
france:
 élever

superemo

Deziro aŭ tendenco pri supereco SIN:konkuremo.
ĉeĥe:
 snaha o převahu
hungare:
 fölényeskedés
nederlande:
 eerzucht
slovake:
 snaha o prevahu
ukraine:
 зверхність, зарозумілість

superulo

Homo, kiu havas aŭtoritaton super alia.
angle:
 superior
ĉeĥe:
 nadřízený (osoba), šéf
france:
 supérieur (subst.)
hispane:
 superior
hungare:
 felettes, elöljáró
nederlande:
 meerdere
ruse:
 высокопоставленное лицо
slovake:
 nadriadený
ukraine:
 високопоставлена особа, начальник

nesuperebla

Tiel eminenta, ke ĝin oni ne povas superi: Dondi alfrontis kaj venkis ankaŭ la „Inferon“, preskaŭ malrespekte al la kaloĉaja traduko, kiu rezistadis pli ol sepdek jarojn kaj estis daŭre opiniata nesuperebla [8].
8. C. Minnaja: Dante laŭ Dondi, Beletra Almanako, 2010-02 (7), p. 77a-91a
france:
 indépassable, insurpassable
ukraine:
 непереборний, непоборний, незборимий
III.

super-

(prefikso)
1.
Prezentanta fizikan plialtecon: superelstari; superpendi; supersigno; la urbon superstaras monteto.
Rim.: En la vorto supervestoZ, la pref. signifas nur, ke tia vesto kovras la ceterajn vestojn kaj ne signigas ke ĝi ne tuŝas ilin.
2.
Prezentanta metaforan spiritan superecon: superforti; Superhomo; superbrili (superi per sia brilo); superkrii (krii pli laŭte ol); supersaĝi (venki per sia inteligento); superintendanto; superbela (belega, sublima); supernatura; la sukceso superpasis la esperojn; superregi; superruzi.
3.
Havanta troecon, eksceson, ekstrecon: superabunda, superflua (superanta la bezonon. marcipano), superpaŝi; supergajno (eksterkutima, pretera gajno); supernombro (ekstranombro); supertakso (plia takso); supernutrado (nutrado superanta la normalan kvanton); superrestoZ ; supersaturi, superŝarĝo, supertago; la glaso superpleniĝis (f. oni ne povas elteni plie).
4.
MAT Montranta objekton, inkluzivantan alian samstrukturan objekton, aŭ iel pli vastan ol ĝi. VD:superaro, supergrafeo, superkorpo.
angle:
S~homo: super-human. 2. super- 3. over-
france:
 super-, sur-
hispane:
 super-, sobre-
hungare:
 szuper-, csúcs-, túl- ~elstari: kimagaslik. ~pendi: kilóg. ~signo: felüljelzés, ékezet. S~homo: felsőbbrendű ember, superman. ~brili: túlragyog. ~krii: túlkiabál. ~saĝi: lepipál, túlszárnyal. ~intendanto: szuperintendáns. ~ruzi: rászed, túljár az eszén. ~resto: maradvány.
nederlande:
~signo: kapje, boventeken, accent. S~homo: Superman. ~ruzi: te slim af zijn.
ruse:
 над-, сверх-, пере-, супер- 4. над-

administraj notoj

~: Mankas verkindiko en fonto.
al ~, ~ ...-n: Mankas verkindiko en fonto.
~a: Mankas verkindiko en fonto.
~i : Mankas verkindiko en fonto.
~igi: Mankas dua fontindiko.
~igi: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~emo: Mankas dua fontindiko.
~emo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~ulo: Mankas dua fontindiko.
~ulo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~-: Mankas verkindiko en fonto.