*rid/i

*ridi

1.
(ntr)
Montri subitan gajecon per karakteriza streĉo de la buŝo kaj esprimo de la vizaĝo, ofte akompanataj de ĝoja voĉbruo: mi ridas je lia naiveco [1]; mi ridas pro lia naiveco [2]; oni ridis pri ili kaj mokis ilin [3]; ŝi ridis kaj ploris de ĝojo [4]; li ridis tiel, ke la ventro al li skuiĝis [5]; ili ridis pri ni kaj rigardis nin malestime [6]; ŝi estis pala, kiel la morto, sed ŝi ridis pri la malbona vetero, kiu ŝajnis al ŝi ankoraŭ ne sufiĉe sovaĝa kaj ventega [7]; la malbona frato kliniĝis super ŝin kaj ridis malice, kiel nur diablo povas ridi [8]; ŝi ridis mallaŭte kaj gaje [9]; la virino ridis laŭte kaj elkore [10]; plej bone ridas, kiu laste ridas PrV .
2.
(ntr)
(figure) Montri agrablan, bonstatan, feliĉan aspekton: ĉiuj okuloj ridis [11]; ridanta pejzaĝo; bone tiu sidas, al kiu la sorto ridas PrV .
3.
(tr)
(malofte) Priridi: mi ridas lian naivecon [12]; ili ridis lin pro lia peto [13]; ĉu ni ne ridis la punitan sangavidan beston, ripetante ĝiajn plendojn [14]; la knaboj ridis ŝin, ke ŝi sidas supre kiel kokineto [15].
1. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 29
2. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 29
3. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, II. Kroniko 30:10
4. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Neĝa reĝino
5. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Monteto de elfoj
6. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Neĥemja 2:19
7. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Vojkamarado
8. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Elfo de la rozo
9. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, La Infana Imperiestrino
10. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, Sinjorino Ajuolo
11. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Kolo de botelo
12. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 29
13. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Malnova strata lanterno
14. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Antaŭparolo de la tradukinto
15. B. Němcová, trad. V. Tobek kaj K. Procházka: Avineto, [sen dato]
afrikanse:
 lag
albane:
 qesh
amhare:
 ሳቅ
angle:
 laugh 3. laugh at
arabe:
 الضحك
armene:
 ծիծաղել
azerbajĝane:
 gülüş
beloruse:
 сьмяяцца
bengale:
 মজা
birme:
 ရယ်မော
bulgare:
 смея се
ĉeĥe:
 smát se
ĉine:
 
dane:
 grine
estone:
 naer
eŭske:
 barre
filipine:
 patawanin
france:
 rire (verbe) plej bone ~as, kiu laste ~as: rira bien qui rira le dernier. 3. moquer (tr.)
galege:
 risada
germane:
 lachen 3. auslachen, verlachen
guĝarate:
 હસે
haitie:
 ri
haŭse:
 yi dariya
hinde:
 हंसी
hispane:
 reír plej bone ~as, kiu laste ~as: el que ríe el último ríe mejor.
hungare:
 nevet plej bone ~as, kiu laste ~as: az nevet, aki utoljára nevet. bone tiu sidas, al kiu la sorto ~as: könnyű annak, akire a szerencse mosolyog.
igbe:
 ochi
indonezie:
 tertawa
irlande:
 gáire
islande:
 hlæja
japane:
 笑い
jave:
 ngguyu
jide:
 לאַכן
jorube:
 yen
kanare:
 ನಗು
kartvele:
 სიცილი
katalune:
 riure plej bone ~as, kiu laste ~as: riu bé qui riu darrer, qui riu primer plora darrer.
kazaĥe:
 күлкі
kimre:
 chwerthin
kirgize:
 күлүү
kmere:
 សើច
koree:
 웃음
korsike:
 prêt
kose:
 hleka
kroate:
 smijati
kurde:
 ken
latine:
 rideat
latve:
 smieties
laŭe:
 ຫົວຫລິ້ນ
litove:
 juokas
makedone:
 смеа
malagase:
 nihomehy mihitsy
malaje:
 ketawa
malajalame:
 ചിരിക്കുക
malte:
 tidħaq
maorie:
 i kata
marate:
 हसणे
monge:
 luag
mongole:
 инээд
nederlande:
 lachen
nepale:
 हाँसेको
njanĝe:
 kuseka
okcidentfrise:
 laitsje
panĝabe:
 ਹੱਸ
paŝtue:
 خندا
portugale:
 rir
ruande:
 aseka
ruse:
 смеяться
samoe:
 ata
sinde:
 کلڻ
sinhale:
 සිනහ
skotgaele:
 gàire
slovake:
 smiať sa
slovene:
 smeh
somale:
 qosol
ŝone:
 seka
sote:
 tseha
sunde:
 seuri
svahile:
 kucheka
svede:
 skratta
taĝike:
 механданд
taje:
 หัวเราะ
tamile:
 சிரிப்பு
tatare:
 көлү
telugue:
 నవ్వు
tibete:
 གད་མོ་ཤོར་བ་
ukraine:
 сміх
urdue:
 ہنسی
uzbeke:
 kulgu
vjetname:
 cười
zulue:
 uhleko

rido

Voĉa, senparola esprimo de subita gajo: eksonis en la ĉambro sonora infana rido [16]; oni ekkonas bovon per la vido kaj malsaĝulon per lia rido PrV ; rido matene ‐ ploro vespere PrV ; venas rido post minaco, kaj paciĝo post malpaco PrV ; ŝi respondis kun gaja rido BdV ; fariĝis nokto kaj silento, interrompata nur de la nerva rido de l' virinoj [17]; li ordonis, oni ne obeis lin, lian koleron oni respondis per rido [18]; eksplodi per rido Marta Hamlet .
angle:
 laugh, laughter
beloruse:
 сьмех
bulgare:
 смях
ĉeĥe:
 smích
france:
 rire (subst.)
germane:
 Lachen
hispane:
 risa eksplodi per ~o: troncharse de risa.
hungare:
 nevetés eksplodi per ~o: nevetésbe tör ki.
indonezie:
 tawa
katalune:
 riure, rialla
nederlande:
 lach (zn.)
rumane:
 râs
ruse:
 смех
slovake:
 smiech
ukraine:
 сміх

ridaĉi

Malice, triviale, malkonvene ridi: ili tro brue interparolis […] kaj tro laŭte ridaĉis [19]; iu […] ridaĉis responde Metrop .
19. Monato, Dmitrij Cibulevskij: Busvojaĝo
france:
 ricaner
hispane:
 reír sarcásticamente, reír maliciosamente, carcajearse
hungare:
 röhög
katalune:
 riure sarcàsticament
nederlande:
 grijnzen
ruse:
 ржать, гоготать, зубоскалить, ухмыляться
ukraine:
 насміхатися, скалити зуби, глузувати

ridaĉo

Malĝentila, malagrabla rido: sarkasma ridaĉo [20]; vomiga ridaĉo [21]; [li] abrupte turnis la dorson al la delegito kun moka ridaĉo [22].
20. Endre Tóth: Lappar, la Antikristo
21. Merdulo absoluta
22. Luis Jorge Santos Morales: La Verda Puno
france:
 ricanement
hispane:
 risa sarcástica
hungare:
 röhögés
katalune:
 riure sarcàstic
nederlande:
 grijnslach
ruse:
 ржание, ухмылка

ridegi

(ntr)
Brue, forte ridi: subite dum du longaj minutoj li ridegis, provante sensukcese halti por klarigi, kial li tiom laŭte ridas [23]; la knabo denove ridas, ridegas senbride [24].
angle:
 guffaw, roar with laughter
beloruse:
 рагатаць
ĉeĥe:
 chechtat se, velmi se smát
france:
 rire à gorge déployée, rire aux éclats
hispane:
 reír a carcajadas
hungare:
 kacag
katalune:
 petar-se de riure, cargolar-se de riure
nederlande:
 schaterlachen
ruse:
 хохотать
slovake:
 rehliť sa, rehotať sa
svede:
 gapskratta
ukraine:
 реготати

ridego

Tre laŭta rida voĉado: en la salono eksonis laŭta ridego [25]; kiam li komencas ludi sian improvizitan kompozicion, ĉiuj kun ridego diskuras EE ; ĉe la tabloj kun bruego, ektondris laŭte nun ridego FK .
angle:
 guffaw
beloruse:
 рогат
ĉeĥe:
 chechtot
france:
 hilarité, rigolade
hispane:
 carcajada
hungare:
 kacagás
katalune:
 riallada
nederlande:
 schaterlach
ruse:
 хохот
slovake:
 rehot
ukraine:
 регіт

ridema

Facile ridanta, ema al amuzo kaj gajeco: ili ambaŭ havis mienojn de petolantaj infanoj, tiel ili estis gajaj kaj ridemaj IK ; [li] montris sin amikeca kaj ridema [26]; koketa, ridema virin' [27].
26. Monato, Stefan Maul: Returniĝo
27. A. Le Pera, trad. -: Pro nur unu kapo, kantaro.ikso.net, 2013
beloruse:
 сьмяшлівы
france:
 rieur (adj.)
ukraine:
 сміхотливий

*rideti

(ntr)
1.
Senbrue montri sian afablecon kaj favoron per delikata streĉo de la buŝo kaj bonvola esprimo de la okuloj: ŝi […] ridetis kontente [28]; ŝi faris al ili signojn, ridetis kaj volis rakonti, ke ĉio iras bone kaj feliĉe [29]; li ridetis interne (nevideble) [30]; ŝi ridetis en la dormo [31]; ŝi ridetis sub larmoj (ĉe adiaŭo) [32]; ŝi afable ridetis kaj dankis kaj ne povis kaŝi sian emocion [33]; ili denove komencis rideti, sed nun pro embaraso [34].
2.
(figure) Agrable, favore aspekti: la bela naturo ridetas al la vizitanto; ridetis al ni la aŭroro, la mateno; arĝente ridetas la luno; la sorto ridetas al li.
afrikanse:
 glimlag
albane:
 buzëqeshje
amhare:
 ፈገግ በል
angle:
 smile
arabe:
 الابتسامة
armene:
 ժպիտը
beloruse:
 усьміхацца
bengale:
 হাসি
birme:
 ပွုံးရယျ
bosne:
 smile
ĉeĥe:
 usmívat se
ĉine:
 微笑
dane:
 smil
estone:
 naeratus
eŭske:
 irribarre
filipine:
 ngiti
france:
 sourire (verbe)
galege:
 sorriso
germane:
 lächeln
guĝarate:
 સ્મિત
haitie:
 souri
haŭse:
 murmushi
hinde:
 मुस्कान
hispane:
 sonreír
hungare:
 mosolyog
igbe:
 ọchị
indonezie:
 tersenyum
irlande:
 aoibh gháire
islande:
 bros
japane:
 笑顔
jave:
 eseman
jide:
 שמייכל
jorube:
 ẹrin
kanare:
 ಸ್ಮೈಲ್
kartvele:
 ღიმილი
katalune:
 somriure
kazaĥe:
 күлімсіреу
kimre:
 gwenu
kirgize:
 жылмаюу
kmere:
 ស្នាមញញឹម
koree:
 미소
korsike:
 sorrisu
kose:
 uncumo
kroate:
 osmijeh
kurde:
 kenn
latine:
 risu
latve:
 smaids
laŭe:
 ຍິ້ມ
litove:
 šypsena
makedone:
 насмевка
malagase:
 tsiky
malaje:
 senyuman
malajalame:
 പുഞ്ചിരി
malte:
 daħka
maorie:
 ataata
marate:
 स्मित
monge:
 luag
mongole:
 инээмсэглэл
nederlande:
 glimlachen
nepale:
 मुस्कान
njanĝe:
 kumwetulira
okcidentfrise:
 laitsje
panĝabe:
 ਮੁਸਕਾਨ
paŝtue:
 موسکا
portugale:
 sorrir, dar um ar de riso
ruande:
 kumwenyura
ruse:
 улыбаться
samoe:
 ataʻata
sinde:
 مرڪ
sinhale:
 සිනහව
skotgaele:
 gàire
slovake:
 usmievať sa
slovene:
 nasmešek
somale:
 dhoola
ŝone:
 nyemwerera
sote:
 smile smile smile
sunde:
 seuri
svahile:
 tabasamu
svede:
 le
taĝike:
 табассум
taje:
 รอยยิ้ม
tamile:
 சிரிப்பு
tatare:
 елмаеп кара
telugue:
 చిరునవ్వు
ukraine:
 усмішка
urdue:
 مسکراہٹ
uzbeke:
 tabassum
vjetname:
 nụ cười
zulue:
 emomotheka

*rideto

Emocia aŭ mimika mieno, manifestata per la okuloj kaj precipe per la distiriĝo de la buŝanguloj, ofte kun nudigo de la dentoj, esprimanta:
a)
Afablon, bonvolemon, amuziĝon: sur lia vizaĝo mi vidis ĝojan rideton [35]; virina rideto pli kaptas ol reto PrV ; rideto aperis sur ŝia buŝo kaj la sango revenis en ŝiajn vangojn [36]; malgranda knabino kun ruĝaj vangoj, kun rideto ĉirkaŭ la buŝo [37]; rideto ludis ĉirkaŭ ŝia buŝo [38]; bonkora rideto ornamis ŝiajn dikajn lipojn IK ; melankolia rideto sur la lipoj [39]; kun rideto de kompato EE ; la rideto glaciiĝis sur la duone malfermitaj lipoj [40]; la ŝerca rideto malaperis de la buŝo kaj okuloj de la nekonato IK . ANT:malrideto
b)
Mokon, ironion, sarkasmon: Pri tiuj ĉi ideoj „estas modo“ paroli ne alie, ol kun ironia kaj malestima rideto [41]. VD:rikano
angle:
 smile
beloruse:
 усьмешка
ĉeĥe:
 úsměv
france:
 sourire (subst.)
germane:
 Lächeln
hispane:
 sonrisa
hungare:
 mosoly
indonezie:
 senyum
katalune:
 somrís
nederlande:
 glimlach
rumane:
 zâmbet
ruse:
 улыбка
slovake:
 úsmev
ukraine:
 посмішка, усмішка

ridiga

Kiu kaŭzas ridon, subite gajigas: eksterordinare saĝa spritaĵo kaj tre ridiga [42]; li estas aminda ĉarlatano: li amas trompi, kaj ĝenerale, liaj trompoj estas ne tre gravaj, efektive ridigaj [43]; lia […] slango faris la ŝercojn duoble ridigaj [44].
angle:
 comical, funny
beloruse:
 сьмешны, сьмехатлівы, забаўны
ĉeĥe:
 budící smích, úsměvný
france:
 amusant (qui fait rire)
hungare:
 nevettető, mulatságos, nevetséges
katalune:
 risible, divertit
nederlande:
 lachwekkend
ruse:
 смешной
slovake:
 úsmevný
tibete:
 བསྟན་ཤིག་ཚ་པོ་
ukraine:
 який викликає сміх, смішний

ridigi

(tr)
Vole aŭ nevole kaŭzi ies ridon: lia malgaja vizaĝo ridigis lian amikon [45]; la reagoj de Švejk ridigas pro la ŝajna manko de logika ligo inter burokrataj demandoj kaj liaj respondoj [46]; pri la x-sistemo li verdiktas: „tiu Esperanto-karikaturaĵo […] forte ridigas niajn kontraŭulojn kaj decidigas ilin neniam lerni lingvon tiagrade barbaran [47]. VD:amuzi, gajigi
angle:
 make (someone) laugh, crack (someone) up
beloruse:
 расьсьмяшыць, выклікаць сьмех
ĉeĥe:
 rozesmát (někoho)
france:
 faire rire
hispane:
 hacer reír
hungare:
 (meg)nevettet
katalune:
 fer riure, causar risa
nederlande:
 doen lachen
ruse:
 заставлять смеяться, вызывать смех
slovake:
 rozosmiať (niekoho)
ukraine:
 смішити

ridinda

Tiom mokinda, ke ĝi ridigas: de majesta ĝis ridinda estas nur unu paŝo PrV ; sen povo kolero estas ridinda afero PrV ; ridindaĵon faris al mi Dio, ĉiu, kiu aŭdos, ridos pri mi [48]; ridinda, fireligieca spirito […] antaŭmilite ĉiam prezidis en esperantaj manifestacioj [49].
angle:
 laughable, ridiculous, risible, silly, ludricous
beloruse:
 сьмешны
ĉeĥe:
 směšný
france:
 ridicule (adj.), risible
germane:
 lächerlich
hispane:
 irrisorio, risible, ridículo
hungare:
 nevetséges, komikus
katalune:
 irrisori, ridícul
nederlande:
 belachelijk
ruse:
 смешной
slovake:
 smiešny
ukraine:
 смішний

ridindigi

(tr)
Igi ridinda, konduki al situacio kiu kaŭzas mokojn: profitante la sennoman aperigon de l' broŝuro pri homaranismo, li ĝin ridindigis unue VivZam ; ŝi ridindigas la svatiĝantojn [50]; ĉar oni ne simpatias kun liaj politikaj ideoj […], oni deziras ofte eĉ ridindigi lian profesian laboron [51].
50. E. de Zilah: La Princo ĉe la Hunoj, 2011
51. Monato, Petro De Smet': Belaj figoj post Pasko
angle:
 ridicule, make a fool of
ĉeĥe:
 dělat si šašky (z někoho), zesměšnit
france:
 ridiculiser
hispane:
 ridiculizar
slovake:
 zosmiešniť
tibete:
 འཕྱ་ལད་རྒྱག་
ukraine:
 висміювати, виставляти на посміховисько

ridindiĝi

(ntr)
Iĝi ridinda, malrespektinda: ne ridindiĝu ĉeeste de via hundo, mi petas [52].
52. D. von Liliencron, trad. C. Brosch: Al mortintino, [vidita en 2015]
angle:
 make a fool of oneself, get ridiculous
france:
 se ridiculiser
hispane:
 ponerse en ridículo

alrideti

(tr)
Intence, signife rideti al...: ili alridetis ilin infane [53].
53. Chun-Chan Yeh, trad. W. Auld: Montara Vilaĝo, 1984
angle:
 smile at
beloruse:
 усьміхнуцца (камусьці)
france:
 sourire à
germane:
 anlächeln

mokridi

(tr)
Moke priridi iun aŭ ion: kaj ili mokridis lin [54]; la simieto mokridis [55].
54. La Nova Testamento, S. Mateo 9:24
55. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, La Urbo de Imperiestroj
angle:
 laugh at
beloruse:
 высьмейваць
ĉeĥe:
 posmívat se
france:
 rire (de quelqu'un)
germane:
 auslachen
hispane:
 reírse de
hungare:
 kinevet
katalune:
 riure's, burlar-se
nederlande:
 uitlachen
ruse:
 высмеивать
slovake:
 posmievať sa

priridi

(tr)
Ridi pro amuziĝo aŭ pro moko pri...; ridi 3: li ŝajnis mensogulo, kaj la parencoj priridis lin [56]; reĝido Hiacinto […] ne komprenis, ke la homoj laŭdantaj lian nazon priridas lin [57]; anstataŭ debati kaj priridi aliajn pensmanierojn […] oni trovu solvon taŭgan por ĉiuj [58].
56. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Tablo kovru vin, la orazeno kaj bastono el sako
57. J.-M. Leprince de Beaumont, trad. D. J. Harlow: Reĝido Hiacinto kaj la kara Reĝidineto, [2007]
58. Monato, Roberto Pigro: Kiom da homoj, tiom da gustoj
angle:
 laugh at, laugh about
beloruse:
 насьміхацца, сьмяяцца (з чагосьці)
france:
 rire de
germane:
 auslachen, verlachen

satridi

Ridi ĝis la stato en kiu oni ne plu deziras ridi: satridis la loĝantaro, sed poste ili bedaŭris sinjoron paroĥestron [59]; vi satridos, ‐ flustris la du junuloj, transpasante la ĉambron [60].
59. J. Mahen, trad. Esperantista Rondeto: La koboldo Ondra, 1921
60. J. K. Jerome, trad. G. Badash: Tri viroj en boato, 1934
beloruse:
 насьмяяцца, нарагатацца
hispane:
 hartarse de reír, partirse de risa
katalune:
 enfitar-se de riure
nederlande:
 zich slap lachen
ruse:
 насмеяться, обхохотаться

subridi

Kaŝe ridi, subpremi sian ridon: Ilu-ittia subridis [61].
61. H. A. Luyken: Pro Iŝtar, ĉapitro 11a, pluaj insidoj
ĉeĥe:
 potají se smát, smát se v duchu
france:
 pouffer, rire dans sa barbe
hispane:
 reír por lo bajo, reprimir la risa
hungare:
 kuncog, somolyog
katalune:
 riure sorneguerament, riure per sota el nas
nederlande:
 in zijn vuistje lachen
ruse:
 посмеиваться, усмехаться
slovake:
 potajomky sa smiať
ukraine:
 підсміюватися, підсміхатися

malrideti

Mieni malprobe, malkontente, kuntirante la brovojn: Unu el ili malridetis al mi, kaj mi kuris for [62].
62. Harry Harrison, tr. Edmund Grimley Evans: Naskiĝo de la Rustimuna Ŝtalrato, Ĉap. 3
angle:
 frown
ruse:
 нахмуриться, насупиться

malrideto

1.
Mieno esprimanta malkontenton, malplezuron, malparobon ktp, manifestata ekz‑e per kuntiritaj brovoj, mallevitaj buŝanguloj: Li rigardis ŝin eliri kun rideto, kiu malrapide velkis kaj iĝis malrideto kiam fermiĝis la pordo malantaŭ ŝi [63]. ANT:rideto1.a
2.
KOMP En la interretaj forumoj, ve-mieno, la mienvinjeto esprimanta malkontenton: ☹ aŭ :–(
63. Steven K. Smith: Nova vivo, Beletra almanako, №14 (2012:2). ISBN 9781595692504
angle:
1. frown, scowl 2. frowning face
ruse:
1. нахмуренность, насупленность 2. хмурое лицо

trudrideti

Sin devigi al rideto: „perfekte tiel“ trudridetis Ĉan [64].
64. E. de Zilah: La Princo ĉe la Hunoj, 2011
beloruse:
 усьміхацца (змушана)
france:
 sourire de manière forcée

administraj notoj

~indiĝi: Mankas dua fontindiko.
al~eti: Mankas dua fontindiko.
sub~i: Mankas dua fontindiko.
mal~eti: Mankas dua fontindiko.
mal~eto: Mankas dua fontindiko.
trud~eti: Mankas dua fontindiko.