*sent/i PV

*senti  

(tr)
1.  
Ricevi per iu el la kvin tiucelaj organoj impreson, kiu sciigas nin pri la ekzisto kaj la ecoj de la eksteraj objektoj: mi sentas agrablan odoron; oni sentas neniun bloveton de l' vento; ĉiuj internaciaj organizaĵoj sentas tute klare la lingvajn barojn.
2.
Konscii pri io, kion oni ne precize imagas aŭ konceptas: vi ĉiuj sentas, ke la verda standardo estas io pli ol simpla signo de lingvoZ ; ni sentas nin kiel samgentanojZ .
3.
Ricevi agrablan aŭ malagrablan korpan aŭ spiritan impreson: ili batis min, sed mi ne sentisZ ; senti doloron, suferon, turmenton, ĝuon, volupton. senti ĝojon, plezuron, feliĉon, enuon, ĝenon, kordoloron; senti la bezonon de ioZ ; eksenti timonB ; senti sin bonegeZ , senti kvazaŭ hejme; li sentis sin tiel malfeliĉa, ke li malbenis la tagon, en kiu li estis naskita [1]; vi sentigis al via popolo pezan sortonZ .
angle:
feel
beloruse:
адчуваць
ĉeĥe:
cítit, pociťovat, pocítit, ucítit
france:
éprouver, sentir
germane:
fühlen
hispane:
sentir
hungare:
(meg)érez
nederlande:
voelen
norvege:
føle
pole:
czuć, odczuwać
ruse:
чувствовать, ощущать
slovake:
ucítiť, zacítiť

senta

Rilata al la sentoj: vidado kaj aŭdado ĉiam estis rigardataj de la homo kiel la plej gravaj sentaj kapabloj [2]. senta esprimo.
angle:
sensory, perceptual
beloruse:
пачуцьцёвы, адчувальны
france:
sensible (relevant des sens), sentimental (relevant des sentiments)
hispane:
sensitivo, sentido
hungare:
érzés-, érzelmi, érzékelő-
nederlande:
gevoels-
norvege:
følelses-
pole:
odczuwalny
ruse:
чувственный

sento  

1.
Kapablo senti korpe aŭ morale; sentokapablo ĝenerala: Esperanto estas filo ne de logika spirito, sed de agema sento.
2.  
Agrabla aŭ malagrabla stato de la konscio, estigita de fizikaj kaŭzoj SUB:doloro, ĝuo, plezuro, sufero, volupto
3.  
Agrabla aŭ malagrabla stato de la konscio, estigita de nemateriaj moralaj kaŭzoj ( ĝojo, malĝojo, enuo, moko, honto, fiereco, surprizo, timo, bedaŭro, admiro, amo, malamo ktp.); sentimento 1: maldolĉa sento de neplenumita esperoZ ; li deziris komuniki al ĉiuj la sentojn, kiuj plenigis lian animon; tiam strangaj sentoj enigas nian animon; liaj sentoj elŝprucas en lia parolmaniero; li estas tre sinretena en la esprimo de siaj sentoj; iliaj paroloj estas kontraŭaj al iliaj propraj sentojZ VD:afekcio, emocio, vibri
4.  
Ama aŭ malama inklino al iu; korsento: esprimi al iu la sentojn, kiujn oni havas por liZ VD:koro 2, pasio, simpatio
sentoj
angle:
1. perception 2. feeling, sensation 3. sense, sentiment, feeling 4. feeling
beloruse:
пачуцьцё, адчуваньне, эмоцыя, перажываньне
ĉeĥe:
cit, citlivost, cítění
france:
sentiment
germane:
Gefühl
hispane:
sentimiento, sensación
hungare:
érzés, érzelem 2. érzékelés
nederlande:
gevoel
norvege:
følelse
pole:
1. czucie 2. odczucie, poczucie 3. czucie, uczucie, odczucie, poczucie 4. odczucie, poczucie
ruse:
чувство 2. ощущение 3. эмоция, переживание
slovake:
cit, pocit

sentaĵo  

Sentumaĵo: li asertis, ke tio estis la plej terura nokto de lia vivo; por la plej granda sumo da mono li ne volus ankoraŭ unu fojon havi tian sentaĵon [3].
angle:
feeling, sensation
beloruse:
адчуваньне
france:
sensation
hispane:
sensación
hungare:
érzet
nederlande:
zintuiglijke waarneming
pole:
czucie
ruse:
ощущение

sentebla

Sufiĉe intensa, klara por esti sentata: atako kontraŭ la elektronikaj ŝaltcentraloj de ŝtato efikas multe pli dramajn kaj pli longe senteblajn rezultojn [4].
4. S. Maul: Militado sen bataliloj, Monato, 2001:1, p. 6a
angle:
perceptible
beloruse:
адчувальны
ĉeĥe:
citelný, patrný, pocítitelný
france:
perceptible, sensible (perceptible)
hispane:
sensible
hungare:
érezhető, érzékelhető
nederlande:
merkbaar
norvege:
merkbar
pole:
odczuwalny, wyczuwalny
ruse:
ощутимый
slovake:
citeľný, výrazný

senteble

Sufiĉe intense, rapide por ke oni rimarku: ŝajnas al mi, ke dum la nuna jarcento senteble komenciĝis kriza dekadenco de la angla lingvo [5].
5. W. Auld: Dekadenco de lingvo, Monato, 1996:2, p. 21a
angle:
perceptibly
beloruse:
адчувальна
france:
sensiblement
hispane:
sensiblemente
hungare:
érezhetően, érzékelhetően
nederlande:
merkbaar
norvege:
merkbar
pole:
odczuwalnie, wyczuwalnie
ruse:
ощутимо

sentema  

Facile impresebla: tiuj misteraj sonoj, ne aŭdeblaj por la orelo, estas senteblaj por ĉiu animo sentemaZ .
angle:
sensitive
beloruse:
чульлівы, чулы, уразьлівы
ĉeĥe:
bolestivý, citlivý
france:
impressionnable (sensible), sensible (capable de sentir)
hispane:
sensible
hungare:
érzékeny
nederlande:
gevoelig
norvege:
følsom
pole:
czuły, wyczulony, wrażliwy, uczuciowy
ruse:
чувствительный
slovake:
citlivý, vnímavý

sentemo  

Emo sperti situaciojn kun sentoj, emocioj: eĉ viktorianoj – neniel notindaj pro sia sentemo – postulis, ke tia nehumana, sendigna enkarcerigo ĉesu [6].
6. P. Gubbins: Ŝipo de la pasinteco, Monato, 1997:6, p. 11a
angle:
sensitivity
beloruse:
чульлівасьць, чуласьць, уразьлівасьць
ĉeĥe:
citlivost
france:
sensibilité
hispane:
sensibilidad
hungare:
érzékenység
nederlande:
gevoeligheid
pole:
czułość, wyczulenie, wrażliwość
ruse:
чувствительность
slovake:
citlivosť

sentigi

(tr)
Kaŭzi al iu senton: la ruĝeta sunlumo sur brunaj trunkoj kaj verdaj branĉoj sentigis la vesperiĝon [7].
angle:
to affect, impress
beloruse:
даць адчуць
ĉeĥe:
dát pocítit
france:
infliger, faire sentir
hungare:
éreztet, érzékeltet
pole:
dawać odczuć
ruse:
дать почувствовать
slovake:
dať pocítiť

sentiĝi

(ntr)
Iĝi rimarkebla, sentebla al homa konscio: en iliaj okuloj sentiĝis decidemo kaj certeco pri la estonto [8]; elirante el la klubejo, li sentiĝis kontenta [9]; Johano sentiĝis nelerte, senhelpe [10].
8. B. Selimi: Vojaĝimpresoj, somero 2000, Monato, 2001:1, p. 26a
9. R. Daŝo: Ne-atenditaj sekvoj, Monato, 1999:8, p. 17a
10. R. Daŝo: Ne-atenditaj sekvoj, Monato, 1999:8, p. 17a
angle:
to feel, perceive, discern
beloruse:
адчувацца
france:
se manifester, devenir sensible, se faire sentir
hispane:
hacerse sentir
hungare:
érződik
pole:
dawać się odczuć
ruse:
ощущаться, чувствоваться

sentilo

1.  
BIO Sensilo1.
2.  
TEK Sensilo2: la sentiloj de roboto; la printila bloko posedas sentilon testantan, ĉu finiĝis la paperfolio; senta forto; lumsentilo. VD:indikilo
angle:
1. sensory receptor 2. sensor, sensing device, pickup, transducer
beloruse:
1. рэцэптар 2. датчык, сэнсар
ĉeĥe:
senzor, snímač, zařízení pro snímání dat
france:
1. récepteur sensoriel 2. capteur, senseur
germane:
2. Gebergerät, Fühler
hispane:
2. sensor
hungare:
1. érzékelőideg lum~ilo: fényérzékelő 2. érzékelő, szenzor
nederlande:
2. sensor
norvege:
2. sensor
pole:
1. receptor, komórka czuciowa, komórka zmysłowa 2. czujnik, sensor, receptor
ruse:
1. рецептор 2. датчик, щуп, сенсор
slovake:
senzor, snímač

sentumo  

Senso: liaj sentumoj restis akraj, kaj ŝi memoris, ke li nur ofte plendis, iom rideme, kun bonhomeco – troa, ol ke ĝi estu sincera – ke ĉion li aŭdas [11].
11. L. Couperus, trad. G. Berveling: Pri maljunuloj, la aĵoj kiuj pasas..., 2013
angle:
sense
beloruse:
пачуцьцё
ĉeĥe:
smysl (vnímací)
france:
sens (perceptif)
hispane:
sentido
hungare:
érzék(szerv)
nederlande:
zintuig
norvege:
sans
pole:
dotyk, czucie (zmysł)
ruse:
чувство (способность восприятия: слух, зрение и т.п.)
slovake:
zmyslový orgán, ústroj

sentumaĵo  

angle:
sensation
beloruse:
адчуваньне
france:
sensation
hungare:
érzet
nederlande:
zintuiglijke waarneming
pole:
czucie, odczucie, uczucie
ruse:
ощущение

antaŭsenti  

(tr)
Havi intuan, malklaran ideon pri estontaĵo: mi antaŭsentis, ke vi hodiaŭ vespere venos [12]; post horo li estos en la vilaĝo kaj jam antaŭsentis la plezuron de la ripozo [13]. VD:antaŭvidi, prognozi, supozi
12. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, sub la saliko
13. J. Modest: La ikono, Monato, 2001:12, p. 23a
angle:
to anticipate, to have a feeling (I had a feeling that you would come)
beloruse:
прадчуваць
france:
pressentir
hispane:
presentir
hungare:
megérez
nederlande:
een voorgevoel hebben
pole:
przeczuwać
ruse:
предчувствовать

devosento

Interna sento pri devoj, pri morale necesaj sintenoj kaj agoj: la devosento ĉiam dum la vivo estis por mi ia fetiĉo [14].
14. E. R. Burroughs, trad. K. R. C. Sturmer: Princino de Marso, 1938
angle:
sense of obligation
france:
sens du devoir
nederlande:
plichtsgevoel

kunsenti  

(tr)
Senti akorde kun alia persono: mi kunsentas kun vi en viaj afliktoj [15]; ili verkis libron pri siaj lingvistikaj esploroj, esperante ke ni kunsentos ilian fasciniĝon pri lingva tempoekskurso [16]. VD:konsenti
15. H. A. Luyken: Pro Iŝtar, ĉapitro 1a, renkonto
16. S. Derevjanniĥ: Atrakcio por lingvoŝatantoj?, Monato, 2001:11, p. 30a
angle:
to empathize (usone), to empathise (brite), relate to
beloruse:
спачуваць, спагадаць
ĉeĥe:
cítit s někým, mít soucit
france:
ressentir (partager les sentiments), partager les sentiments
hungare:
együtt érez
pole:
współczuć
ruse:
сочувствовать
slovake:
mať súcit

kulposento

Interna dolora sento pri propraj malbonaj agoj: pro la kulposento de sia konscienco ŝi timis, ke oni spionas ĉiun ŝian iron [17].
17. E. R. Burroughs, trad. K. R. C. Sturmer: Princino de Marso, 1938
angle:
guilty conscience, compunction
ĉeĥe:
pocit viny
france:
mauvaise conscience, sentiment de culpabilité
nederlande:
schuldgevoel
norvege:
skyldfølelse
slovake:
pocit viny

kunsento  

Sentado akorda kun tiu de alia persono: ili manĝis kun li en lia domo, kaj esprimis al li sian kunsenton, kaj konsolis lin [18]. VD:simpatio
angle:
sympathy, understanding, empathy
beloruse:
спачуваньне, спагада
ĉeĥe:
soucit
france:
empathie, sympathie (empathie)
germane:
Mitgefühl
hispane:
consentimiento
hungare:
együttérzés
nederlande:
medeleven
pole:
współczucie
ruse:
сочувствие
slovake:
súcit

kunsentemo  

PSI Kapablo diveni kaj proprigi sentojn de aliaj homoj: kompatemo kaj kunsentemo estas pli humanaj ol senanima ... ignorado [19]. VD:intuicio
19. U. Matthias: Fajron sentas mi interne, Pro Esperanto, 1990
angle:
empathy
france:
empathie
nederlande:
empathie
norvege:
empati
pole:
empatia, współodczuwanie (nieformalnie)

lingvosento

LIN Intuo de parolanto pri la ĝusteco, konveneco de parolmaniero: ĉar ĉiuj menciitaj formoj estas bona Esperanto, oni uzu ilin laŭ sia lingvosento [20].
20. D. Besseghini: Re- Nur eta korekto, soc.culture.esperanto, 1993-05-07
angle:
language sense
france:
sentiment linguistique
germane:
Sprachgefühl
hungare:
nyelvérzék
nederlande:
taalgevoel
norvege:
språkfølelse
pole:
wyczucie języka, zdolności językowe
ruse:
чувство языка, языковая интуиция

nesenteble

Tiom malforte, diskrete aŭ grade, ke oni apenaŭ sentas: aŭgusto forpasis nesenteble [21].
21. J. Modest: En la ombro de la silento, Monato, 1997:3, p. 14a
angle:
imperceptibly
beloruse:
неадчувальна
france:
insensiblement
hispane:
imperceptible
hungare:
nem érzékelhetően
nederlande:
onvoelbaar, onmerkbaar
pole:
niewyczuwalnie, nieodczuwalnie
ruse:
неощутимо, нечувствительно

samsenteco  

Stato de personoj same sentantaj. VD:akordo
angle:
rapport, affinity

sensenta  

Ne havanta senton, indiferenta, morna:
a)
Ne havanta senton emocian aŭ animan: ĉu la multaj zorgoj jam faris ŝin sensenta kaj pri doloro kaj pri ĝojo? [22].
b)
Ne havanta senton korpan: miaj fingroj estis sensentaj, kaj mia nazo gutis pro la malvarmo [23].
22. S. Engholm: Homoj sur la tero, 1932
23. A. Löwenstein: La ŝtona urbo, 1999
angle:
unfeeling, insensitive, insensate
france:
insensible (qui ne sent pas)
hispane:
insensible

sensenteco  

Foresto de sentoj animaj aŭ korpaj: multaj eĉ riproĉas al li la severecon de lia karaktero kaj vidas en ĝi signon de fiereco aŭ de sensenteco [24].
VD:indiferenteco, sendoloreco, sveno
24. H. Sienkewicz, trad. L. Zamenhof: Quo vadis?, 1933
angle:
insensitivity, insensibility
france:
insensibilité
hispane:
insensibilidad
nederlande:
ongevoeligheid

sensentigi  

(tr)
Senigi momente aŭ daŭre je sentopovo: pliparton de tiuj homoj regis unu penso ..., kiu jam dum la vivo sensentigis ilin al ĉio, kio okazis ĉirkaŭ ili [25].
VD:anestezi
25. H. Sienkewicz, trad. L. Zamenhof: Quo vadis?, 1933
angle:
desensitize
ĉeĥe:
znecitlivět
france:
couper toute émotion à, insensibiliser
hispane:
insensibilizar
slovake:
znecitliviť

trosentema

Kiu tro intense, tro emocie, tre perturbe sentas: al la trosentema humoro de sinjoro Luppán forte efikis ĉi tiu evento, kaj li falis en altan febron [26].
26. K. Mikszáth, trad. J. Horvath: Fraŭlino el oro, 2002
france:
hypersensible

administraj notoj

~i: Mankas verkindiko en fonto.
~o: Mankas verkindiko en fonto.
~ema: Mankas verkindiko en fonto.
~ilo: Mankas dua fontindiko.
~ilo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~umaĵo: Mankas dua fontindiko.
~umaĵo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
sam~eco: Mankas dua fontindiko.
sam~eco: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.