*tim/i

*timi  

(tr)
1.
Senti malagrablan senton, kaŭzatan de efektiva aŭ imaga minacanta danĝero aŭ malbono, kiun oni deziras eviti: timi la doloron; ili sentas sin malfortaj kaj timas la […] morton [1]; mi timis la koleron kaj furiozon [2]; vi ja ne timas la maron [3]; timante la mokojn de la malsaĝa kaj nepensanta amaso EE ; timi la patron, la ŝtelistojn; timu Dion [4]; korniko vundita propran voston timas PrV ; dormus leporo, se ĝi ĉason ne timus PrV ; li timis konfesi tion eĉ al si mem [5]; li diris: ŝi estas mia fratino, ĉar li timis diri: mia edzino, por ke la homoj de la loko ne mortigu lin pro Rebeka, ĉar ŝi estis belaspekta [6]; la plimulto timis entrepreni informiĝan vojaĝon [7]; ne timu servi al la Ĥaldeoj [8]; malriĉulo rabiston ne timas PrV ; mi timas, ke mi povus fari ian publikan maljustaĵon al tiu aŭ alia persono [9]; ili ne timis, ke la mondo kulpigos ilin [10]; la esprimo „estu timata“ estas uzita tute bone kaj regule [11].
2.  
Antaŭtimi: li timas senkonsolan maljunecon kaj eble eĉ ribelon, fruan morton Ifigenio ; timi pri sia vivo, havaĵo; vane vi timas, ke ni volas enkonduki novan ortografion [12]; kiu bone agas, timi ne bezonas PrV ; mi timas, ke pluvos morgaŭ, ke li ne venos; ĉu ni devas timi, ke […] nia tuta laborado fariĝos vana [13]? mi timas, ĉu post [tiel belaj promesoj] vi ne kaŝas malpli sukcesajn rezultatojn [14]; mi timas, ke via indigno diktus al vi tro akrajn vortojn [15]; ne ekzistas eĉ la plej malgranda kaŭzo por timi, ke aperus ia nova lingvo, kiu elpuŝus Esperanton EE ;. VD:pesimisto, nigrevidulo
1. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro XX
2. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Readmono 9:19
3. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, La virineto de maro
4. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Predikanto
5. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XXI
6. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 26:7
7. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Supo el kolbasaj bastonetoj
8. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeremia 40:9
9. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Unua Kongreso Esperantista en Boulogne sur Mer en la 5a de aŭgusto 1905
10. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Dua Kongreso Esperantista en Genève en la 28a de aŭgusto 1906
11. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, 11. Verboj
12. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, 1. Alfabeto
13. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Sesa Kongreso Esperantista en Washington en la 15a de aŭgusto 1910
14. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro VI
15. Frederiko Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La rabistoj, Akto Unua
angle:
fear
beloruse:
баяцца
bulgare:
страхувам се
ĉeĥe:
bát se, lekat se, mít strach, strachovat se
france:
craindre, avoir peur de, redouter
germane:
fürchten, Angst haben
hispane:
temer
hungare:
1. fél 2. aggódik, tart tőle
indonezie:
khawatir, takut
nederlande:
bang zijn voor, vrezen
pole:
1. bać się, trwożyć się (przest.) 2. lękać się, obawiać się, trwożyć się
portugale:
temer
ruse:
бояться, страшиться
slovake:
hroziť sa (niečoho)

timo  

Sento de tiu, kiu timas: li paliĝis de timo kaj poste li ruĝiĝis de honto [16]; maltrankviliĝi de timo [17]; timo pro io; pro timo al li la gardistoj tremis [18]; timo antaŭ sia frato [19]; timo antaŭ Dio [20]; oni estis en granda timo pri ili [21]; komenco de saĝeco estas timo antaŭ la Eternulo[22]; [la] virtuloj estas sentimaj [23].
beloruse:
страх, боязь
bulgare:
страх
ĉeĥe:
bázeň, leknutí, strach, tíseň, úděs, úzkost
france:
crainte, peur
germane:
Furcht, Angst
hispane:
miedo, temor
hungare:
félelem, aggodalom
indonezie:
kekhawatiran, ketakutan
nederlande:
vrees, angst
pole:
strach, bojaźń, obawa, lęk, trwoga
rumane:
frică, teamă
ruse:
страх, боязнь
slovake:
bázeň, obava, strach

tima  

1.  
Timema: antaŭ tima okulo potenciĝas eĉ kulo PrV ; tima klientino [24]; tima dubo Hamlet .
2.
Esprimanta timon: tima mieno [25]; tima zorgo Marta .
24. Raymond Schwartz: La Stranga Butiko, En Kinematografejo
25. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XIX
beloruse:
баязьлівы
ĉeĥe:
bojácný, trpící trémou
france:
craintif, timoré
germane:
furchtsam, ängstlich
hispane:
miedoso
hungare:
félénk
indonezie:
malu-malu
nederlande:
bang, vreesachtig
pole:
bojaźliwy, strachliwy, lękliwy, trwożliwy, tchórzliwy, płochliwy
ruse:
боязливый
slovake:
bojazlivý, plachý, ľakavý

timema  

Inklina al timo: kiu estas timema kaj senkuraĝa, tiu iru kaj revenu al sia domo [26]; timema antilopo [27]; ĝi fariĝis timema kaj hontema kaj kaŝis la kapon sub la flugiloj [28]; tiu timema knabino rigardis min, kaŝita inter la arbetoj [29]; kun la plej timema modesteco [30].
france:
craintif
germane:
furchtsam, ängstlich

timigi  

(tr)
Kaŭzi al iu timon: pelu ilin per Via ventego, kaj per Via fulmotondro ilin timigu [31]; la popolo min timigis [32]; lin timigis la glavo [33]; terurite kaj timigite, ili supozis, ke ili vidas spiriton [34]. SIN:teruriVD:minaci
beloruse:
палохаць, напалохаць, запалохаць, спудзіць
ĉeĥe:
odstrašit, plašit, vyplašit, zastrašit
france:
apeurer, effrayer, intimider
germane:
ängstigen
hispane:
atemorizar
hungare:
megijeszt, megfélemlít
indonezie:
takut menakuti
pole:
straszyć, przestraszać, zastraszać, trwożyć
ruse:
пугать, страшить
slovake:
naľakať, postrašiť

timinda

Kapabla malutili, danĝera, kiun oni ne spitu: kiel timindaj estas Viaj faroj! pro Via granda forto kaŝiĝas antaŭ Vi Viaj malamikoj [35]; kiel timinda estas ĉi tiu loko [36]!
beloruse:
страшны
ĉeĥe:
hrozný, nebezpečný
france:
redoutable
germane:
furchteinflößend, furchtbar
hispane:
temible
hungare:
félelmetes, ijesztő
pole:
straszny, zatrważający
ruse:
страшный, пугающий
slovake:
hrozný, nebezpečný

timindaĵo  

Io, kio ŝajnas timinda, minaca: ne ektimu tiujn imagajn timindaĵojn [37].
37. L. N. Tolstoj, trad. I. Maĉernis: Kristanismo kaj Patriotismo, 1931
france:
chose redoutable, menace

timulo  

Tiu, kiu facile timas; poltrono: timulo timas eĉ sian propran ombron [38]; kontraŭ muŝoj bravulo, kontraŭ homoj timulo PrV ; la konscienco faras nin timuloj [39]; mi, certege, nur estus timulo kaj netaŭgulo, se mi vin kontentigadus je ĉio, kion vi volas FK .
38. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 37
39. L. L. Zamenhof: Hamleto, el Hamleto
france:
peureux (subst.)
indonezie:
takut penakut

antaŭtimi  

(tr)
Konsideri kiel baldaŭ okazontan ion malbonan kaj bedaŭrindan: tio, kion antaŭtimis Ivano, realiĝis: lia aspekto ekscitis skandalan interesiĝon [40]; la gazetaro ne perdis tiom da aĉetantoj, kiom la eldonistoj antaŭtimis [41]. SIN:timi 2
france:
appréhender (craindre)
germane:
befürchten
hungare:
aggódik, tart tőle
pole:
lękać się, obawiać się, trwożyć się
ruse:
бояться (заранее), страшиться (заранее)

antaŭtimo  

Timo pro io okazonta: ne praviĝis la antaŭtimo de la prokuratoro pri eventuala tumulto dum la ekzekuto [42]; ĝi havis la saman antaŭtimon kiel tiam, kiam ĝi estis […] ekzamenota de sinjoroj la urbaj delegitoj [43].
beloruse:
боязь, асьцярога
france:
appréhension (crainte)
germane:
Befürchtung
hungare:
aggodalom, félelem
pole:
lęk, obawa
ruse:
страх (заранее), боязнь (заранее)

ektimi

Subite timi pro nova, aperanta danĝero: se elpaŝos kontraŭ min armeo, mia koro ne ektimos [44]; la garnizonanoj kaj la vagatakistoj ankaŭ ektimis, [kiam] la tero ektremis [45]; ŝi videble forte ektimis, sed nur unu momenton [46]; [ĝi] pro granda ĝojo tiel ektimis, ke ĝi tute ne sciis, kion ĝi devas pensi [47]; li ekaŭdis bruan tonon, kiu povis ektimigi la koron eĉ de plej kuraĝa viro [48].
beloruse:
спалохацца, напалохацца, забаяцца
ĉeĥe:
leknout se, plašit se, polekat se, uleknout se, zaleknout se
france:
s'effrayer de
germane:
erschrecken
hungare:
megijed
pole:
wystraszyć się, zląc się, zlęknąć się
ruse:
испугаться
slovake:
dostať strach, zľaknúť sa

fortimigi  

(tr)
Malproksimigi kaŭzante timon: brutaroj tie paŝtiĝos, kaj neniu ilin fortimigos [49]; li […] fortimigis la lupon per fortega „tju!“ [50]; ŝi fortimigos la kolektistojn per sia lango [51].
ĉeĥe:
odstrašit, plašit, vyplašit, zastrašit
france:
effaroucher, effrayer (faire fuire), faire fuire
germane:
vertreiben, verjagen, verängstigen
pole:
odstraszać, płoszyć
slovake:
odstrašiť

maltimi  

(tr)
Fari malatentante danĝeron: li maltimis nin insulti; ne tial, ke ili maltimus morti, sed tial, ke ili kuraĝis ne vivi per la kosto de honto [52].
52. J. London, trad. R. Rossetti: Dio de liaj prapatroj, Nica literatura revuo, 1:4
beloruse:
адважвацца, асьмельвацца
ĉeĥe:
nebát se
france:
avoir l'audace de, oser (avoir l'audace)
germane:
sich getrauen
hungare:
bátor (mer), mer
nederlande:
trotseren
pole:
odważać się, ośmielać się, śmieć (coś zrobić)
ruse:
осмелиться, отважиться
slovake:
mať odvahu, nebáť sa

maltima  

Ĉiariske sentima, malatentanta danĝeron: maltimaj kavaliroj sur spiregantaj ĉevaloj [53]; ĉu li ne estas tiu, kiun oni celas mortigi? kaj jen li parolas maltime, kaj ili diras al li nenion [54]; la plej simplaj opiniesprimoj de la jura konsilisto siaflanke ŝajnis al li tro maltimaj kaj tro malpiaj [55]. SIN:aŭdacaVD:aroganta, brava, entreprenema, kuraĝa, riskema
Rim.: Pri vortaj nuancoj vidu rimarkon ĉe „kuraĝa“.
beloruse:
бясстрашны, сьмелы, адважны
ĉeĥe:
nebojácný
france:
audacieux, intrépide
germane:
mutig, furchtlos
hungare:
bátor, merész
nederlande:
onbevreesd, stout (onbevreesd)
pole:
bez strachu, bez lęku, zuchwale
ruse:
бесстрашный, смелый, отважный
slovake:
nebojácny, neohrozený, odvážny, smelý

kulistimo  

TEA Timo, kiun oni antaŭsentas en kuliso kaj sentas dum prezentado antaŭ publiko: Yuanyuan tiumomente tute ne havis kulistimon, ŝi tre bone rolis [56]; aktoro […] malgraŭ multjara sursceneja sperto ĉiun fojon spertas kulistimon [57].
56. etnan: [blogo], 2008-12-22
57. Monato, Marko Naoki Lins: Plurlingvismo valoras siajn kostojn, 2004
bulgare:
сценична треска
ĉeĥe:
tréma na jevišti před publikem
france:
trac
germane:
Lampenfieber
pole:
trema
slovake:
tréma na javisku pred publikom

timosento  

Timo: kiam homo pensas ne nur pri si mem, ankaŭ la timosento estas malpli granda [58]; la granda korvonigra haramaso, kiun mi vidis, plenigis min per timosento [59].
58. Monato, Luiza Carol: Kapreolida terapio, 2012
59. Edgar Rice Burroughs: Ĉe la koro de la Tero
beloruse:
страх
ĉeĥe:
bázeň, strach
hungare:
félelemérzés
nederlande:
angstgevoel
pole:
strach, bojaźń, obawa, lęk, trwoga
ruse:
страх, чувство страха
slovake:
pocit strachu

administraj notoj

~indaĵo: Mankas dua fontindiko.
mal~i: Mankas dua fontindiko.