*lig/i PV

*ligi  

(tr)
1.  
Fiksi, ĉirkaŭvolvi per ŝnuro, ĉeno aŭ alia rimedo, malhelpante liberan movon aŭ disiĝon: ligi sovaĝan beston, frenezulon, hundon per ĉeno; ligi vergojn, bukedon, faskon; ligi keston, pakaĵon; ligi rompitan membron, arterion; ligi medalon ĉe la kolo. VD:alĉenigi, alglui, alteni, interplekti, kateni, kroĉi, najli, nodi.
2.
(figure) Limigi ies liberan agadon, ekz-e kreante al li moralajn devojn: ligi la okulojn de iuZ , ĉies intereson; tio ĉi tute senbezone ligus ninZ (kreus maloportunajn devigojn); ne nomu min plu majstro, ĉar per tiu morale tro liganta nomo ni malliberigas nian aferon; [1]; ligi la okulojn al la tero (fikse rigardi altere); multaj memoraĵoj estas ligitaj al tiu loko.
3.  
(figure) Proksime interrilatigi plurajn aferojn.
a)  
Kunigi plurajn aferojn per ia rilato de sinsekvo aŭ kaŭzeco: parolante ligi la silabojn; ligi propoziciojn per konjunkcioj; ligi la ideojn; ligi literojn en skribo; ligi utilecon kun agrableco, praktikan spiriton kun idealismo; en la unuaj jaroj la akiro de ĉiu nova esperantisto estis ligita kun senfina laborado kaj oferadoZ ; lia morto estas sendube ligita kun tiuj grandaj laboroj kaj malagrablaĵojZ ; esperantismo estas forte ligita kun ia interna ideoZ ; ĉion, kion Zamenhof diras aŭ faras, oni ligas kun EsperantoZ ; malvasta ligiteco ekzistas inter ambaŭ demandojZ ; pli granda pago devas esti ligita kun pli grandaj rajtojZ ; la interligiteco de ambaŭ aferojZ .
b)
Kunigi plurajn personojn per amikaj aŭ samcelaj rilatoj: amikoj, kiujn ligas la sama ideo, la samaj aspiroj kaj esperojZ ; sin ligi kun iu edziĝe, amike, per amikeco; ligi amikajn rilatojn kun iuZ ; ni deziras krei ligantan ponton inter la gentojZ ; ligi du regnojn per kontrakto.
c)
Ebligi komunikiĝon inter pluraj lokoj: ligi du landojn per fervojo, per ponto.
1. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Oka Kongreso Esperantista en Krakow en la 11a de aŭgusto 1912
angle:
tie
beloruse:
зьвязваць, прывязваць
ĉeĥe:
pojit, sjednat, uzavřít, vázat
france:
lier, relier, attacher
hispane:
amarrar, enlazar, ligar, atar
hungare:
köt, megköt, összeköt, kötöz, összekötöz
nederlande:
1. vastmaken, vastbinden 2. binden 3.a verbinden 3.b verbinden 3.c verbinden
pole:
1. wiązać, związywać, powiązać, krępować 2. krępować 3.a wiązać, powiązać, łączyć 3.b wiązać, łączyć 3.c łączyć, połączyć
portugale:
1. prender, amarrar 2. prender 3.a ligar, unir 3.b ligar, unir 3.c ligar, unir
ruse:
связывать, связать, привязать
slovake:
spojiť, uviazať, zaviazať

ligo  

1.  
Tio, kio ligas 2, 3.a3.b; la stato de aferoj aŭ personoj tiamaniere ligitaj: nur vi per sorĉa ligo min katenisZ ; multaj el la Judoj estis en ĵura ligo kun li [2].
2.  
La tuto de la personoj ligitaj por komuna celo: la Ligo de Nacioj; Flandra Esperanto-Ligo; ligo kontraŭ milito; starigi maristan ligon.
3.
KEMFIZ La forto, kiu ligas atomojn ene de molekulo; la maniero, laŭ kiu tiuj atomoj ligiĝas.
beloruse:
1. сувязь 2. зьвяз, саюз, ліга 3. сувязь (хімічная)
ĉeĥe:
sjednání, uzavření (právního aktu), vazba, vázání
france:
1. lien (rapport, relation) 2. ligue 3. liaison (chimique)
hispane:
enlace, lazo 2. liga
hungare:
1. kötés, kötelék 2. szövetség, liga 3. kötés (vegyi)
nederlande:
1. verbinding, band 2. bond, liga 3. verbinding
pole:
1. więzy, powiązanie, łącznik 2. liga, związek 3. wiązanie
portugale:
1. ligação, união 2. liga
ruse:
1. связь 2. союз, лига 3. химическая связь
slovake:
liga; viazanie, zväz

ligiĝi

(ntr)
1.
Fiksiĝi per ligoj aŭ simila rimedo al io: la proteina toksino ligiĝas al la membrano de ĉeloj en la mezintesto de la larvo, malhelpante ĝian normalan funkciadon [3].
2.
Pliproksimiĝi, rilatiĝi: Marion, kiel mia edzino, estos post dek jaroj ... kredeble pli riĉa, ol se ŝi ligiĝos kun Alfred Heathfield [4].
3. Sung Ho CHO: Plibonigo de plantoj per gentekniko, Monato, 1998:5, p. 17a
4. C. Dickens, trad. L. L. Zamenhof: La Batalo de l' Vivo, 1891
france:
se lier (à)

ligilo  

Ĉio, kio servas por ligi1, aŭ figursence por malhelpi ligi2: leda, pajla ligilo; kiu donis liberecon al la sovaĝa azeno, kaj kiu malligis ĝiajn ligilojn? [5]; (figure) Mi pasigos vin sub vergo kaj venigos vin en la ligilojn de la interligo [6]; (figure) la ligilo de la edzeco, de la amikeco; (figure) estas danĝere ŝiri ĉiun ligilon kun la pasintaĵo.
a)
KOMP Rimedo por konekti elementojn en datumstrukturo (ligillisto, hiperteksto), aŭ komandojn aŭ subprogramojn: rekta ligilo (en Unikso, dosierujano indikanta la saman indeksnodon)); simbola ligilo
b)
MAT En logiko (propozicia kalkulo), simbolo kiu servas por fari unu novan propozicion2.a el unu aŭ pluraj donitaj: ne, kaj, aŭ, se...tiam estas tipaj logikaj ligiloj. semantike al ĉiu logika ligilo respondas logika funkcio (aŭ, alivorte, logika operacio).
Rim.: Memtrudiĝanta analogio estas kompari logikajn ligilojn kun la gramatikaj konjunkcioj; bedaŭrinde, la internacia terminaro matematika rompas la propozician metaforon, kaj tute konfuze atribuas al la vorto „konjunkcio“ specialan sencon de kajo. [Sergio Pokrovskij]
Rim.: En ĝia figura senco „ligilo“ estas ofte anstataŭata de „ligo“. Oni tamen ĝin uzas por emfazi la forton de la malhelpo, kiun ĝi estigas.
angle:
rekta ~ilo: hard link simbola ~ilo: symlink (Unix), shortcut (Windows) 1.a link 1.b connective
beloruse:
сувязь
ĉeĥe:
pojítko, pouto, spojení, vazba
hispane:
1.a enlace
hungare:
kötél, kötelék, kapocs
nederlande:
vastbinden
pole:
więzy, łącznik simbola ~ilo: dowiązanie symboliczne (Unix), link (Windows)
ruse:
узы, связь rekta ~ilo: жёсткая связь simbola ~ilo: символическая ссылка 1.b связка
slovake:
puto, spojenie, väzba

lige kun  

(prepoziciaĵo)
En ia rilato kun, okaze de, interdepende kun: la jubilea simbolo (Esperanto-melono) estas alternativa simbolo por Esperanto kreita lige kun ĝia centjariĝo en 1987 [7].
7. -: Jubilea simbolo, aktuale.info, [vidita en 2011]
france:
en lien avec

alligi  

(tr)
1.
Fiksi ion ligante al io: alligi boaton al bordo.
2.
Kunigi du aferojn per intima rilato: alligi multe da graveco al ioZ (rigardi kiel tre gravan); alligi signifon al sono.
3.  
Kunigi du personojn per forta sento: servisto alligita al la mastro; alligiteco al familio. VD:sindonemo, fideleco.
beloruse:
прывязваць
ĉeĥe:
připoutat, připoutávat, přivázat
france:
attacher (à) al~iteco: attachement (affectif)
hispane:
enlazar, amarrar, ligar, atar
hungare:
1. odaköt, ráköt 2. kapcsol (átv.), tulajdonít al~iteco: kötődés
nederlande:
binden, aanbinden binden al~iteco: band
pole:
1. przywiązywać 2. przywiązywać 3. przywiązywać
ruse:
привязать
slovake:
pripojiť, pripojovať

ĉirkaŭligi

(tr)
Ĉirkaŭvolvi ion per ligilo: ĉirkaŭligi membron per bandaĝo, bandaĝon ĉirkaŭ membro; elstariĝas ia figuro [... kun] ŝveliĝinta lipo kaj ĉirkaŭligita vango [8]; skarlata silka tuko ĉirkaŭligis liajn korvokolorajn harojn [9]; (evitinde) ĉu virgulino forgesas sian ornamon, aŭ fianĉino sian ĉirkaŭligon? (ĉirkaŭligantan aĵon, ekz-e zonon) [10].
beloruse:
абвязваць
france:
entourer d'un lien
hungare:
átköt, körbecsavar
nederlande:
inbinden
pole:
obwiązywać
ruse:
обвязать

interligo

1.  
Reciproka rilato de diversaj aferoj: li parolas sen senco kaj sen interligo PrV .
2.  
POL Ĵura aŭ kontrakta interkonsento pri reciproka helpado, komuna defendo de pluraj regnoj, grupoj, homoj; kartelo, koalicio, konzerno: interligo de apartaj korporacioj [11].
3.  
BIB Kontrakto inter Dio kaj lia popolo, en kiu Dio faras promesojn kaj postulas certan konduton de la popolo: kaj Mi starigos Mian interligon inter Mi kaj vi kaj via idaro post vi en iliaj generacioj [12]. VD:testamento
11. H. Heine, trad. L. L. Zamenhof: La Rabeno de Baĥaraĥ, 1929
12. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 17:7.
angle:
3. covenant
beloruse:
1. узаемасувязь 3. запавет
ĉeĥe:
sjednání, uzavření (právního aktu), vazba, vázání
france:
alliance
hungare:
1. kölcsönös kapcsolat, összefüggés 3. szövetség
pole:
1. powiązanie, połączenie
ruse:
1. взаимосвязь 3. завет
slovake:
vzájomná väzba

kunligi  

(tr)
Kunigi ligante: tiu doloro ... samtempe disigis kaj kunligis ilin [13]; (figure) kunligi du malfortojn por kontraŭstari al forto.
13. S. Engholm: Al Torento, 1930
beloruse:
зьвязваць, злучаць
ĉeĥe:
spojit mezi sebou, svázat
france:
assembler (lier ensemble)
hispane:
enlazar, amarrar, ligar, atar
hungare:
össeköt, összekapcsol
nederlande:
samenbinden
pole:
wiązać, związywać, łączyć
ruse:
связать
slovake:
spojiť medzi sebou, zviazať

kunligo

1.
Ago kunligi kaj tiel estiĝanta rilato: strange ... mi sentas, ke ekzistas kunligo inter ni kaj ĉiuj homoj de la mondo [14].
2.  
MATMatVort Operacio, kiu ĵetas du objektojn al ilia kunligaĵo 2; la kunligaĵo mem: la kunligo de bildigoj ne estas komuteca.
14. L. Tolstoj, trad. A. Ŝaparov: Unu animo en ĉiuj, 1912
angle:
2. composition (of applications or relations)
beloruse:
1. сувязь
france:
1. interrelation, liaison 2. composition (d'applications, de correspondances)
germane:
2. Hintereinanderausführung (von Abbildungen oder Relationen), Verkettung (von Abbildungen oder Relationen)
hungare:
1. összekötés, összekapcsolás 2. egyesítés
pole:
1. wiązanie, związywanie, łączenie 2. składanie (funkcji lub relacji), superpozycja (funkcji lub relacji)
ruse:
1. связь 2. суперпозиция, композиция (отображений или отношений)
slovake:
spoj (let., žel., námor.), spoj (let.| žel.| námor.)

kunligaĵo

1.
Io kunligita.
2.  
MAT
a)  
MatVort (de du rilatoj `bb R sub bb E xx bb F` kaj `bb S sub bb F xx bb G`) Rilato `bb R sub bb E xx bb G`, konsistanta el ĉiuj tiaj elementoj `(a,c)`, ke ekzistas almenaŭ unu tia elemento `b in bb F`, ke `(a,b)in bb R` kaj `(b,c)in bb S`: la kunligaĵon de rilatoj `bb R` kaj `bb S` oni signas per `bb S circ bb R` (legu so post ro); la kunligaĵo de rilato `bb R` kun idento-rilato egalas al `bb R` (`bb R circ "id"_(bb E)="id_(bb F)circ bb R=bb R`); la kunligaĵo de du bildigoj mem estas bildigo; la kunligaĵo de bildigo kun ĝia inverso egalas al idento-rilato (`f circ f^-1 = "id"_(bb F)`).
b)  
(de du tiaj vojoj `phi` kaj `psi`, ke la fina punkto de `phi` egalas al la komenca de `psi`) Tia vojo `omega`, ke `omega(t)=phi(2t)` por ajna `t le 1//2`, kaj `omega(t)=psi(2t-1)` por ajna `t gt 1//2`.
angle:
2.a product mapping, relative product, composition product (of mapping, relations) 2.b product path
france:
2.a application composée, relation composée, composée (d'applications, de relations) 2.b chemin composé
germane:
2.a Produktabbildung, Produktrelation, Produkt (von Abbildungen, Relationen) 2.b Produktweg
hispane:
2.a composición (de funciones)
hungare:
1. kötés 2.a kompozíció 2.b egyesítés
pole:
1. związek, połączenie 2.a funkcja złożona, złożenie (funkcji lub relacji) 2.b droga złożona, iloczyn dróg
ruse:
1. связка 2.a сложное отображение, произведение (отображений, отношений) 2.b сложный путь

kunligano  

Ano de la sama ligo2, aliancano: ili ribeligis kontraŭ ni niajn kunliganojn [15].
15. A. Svjentoĥovski, trad. Leono Zamenhof: Aspazio, 1908
france:
allié

malligi, disligi

(tr)
Liberigi el ligiloj: subite, li disligas la ŝtonon fiksitan sur lia ĉapo kaj, sin klinante al Rozlilio, etendas al ŝi neatendite en siaj kroĉaj fingroj la grandegan diamanton [16]; ŝi levis unu el la staploj ... kaj penseme malliginte ĝin, eklegis la leteron el la supra koverto [17].
16. E. Boirac: Perdita kaj Retrovita, 1904
17. J. Francis: La Granda Kaldrono, 1978
beloruse:
разьвязваць, адвязваць
ĉeĥe:
rozvázat
france:
délier
hispane:
desamarrar, desenlazar, desligar, desatar, soltar
hungare:
eloldoz, kibont (kötelékből)
pole:
rozwiązywać, odwiązywać
ruse:
развязать, отвязать
slovake:
odpojiť, odviazať, rozviazať

malligiĝi, disligiĝi

(ntr)
1.
Seniĝi, liberiĝi je ligoj, je embaraso: ŝia harligo malligiĝis PatrojFiloj .
2.
Ĉesigi dependon, rilaton: la registaro penas malligiĝi de Usono [18].
18. M. Bulard, trad. J.-M. Cash: Diplomatia ekvilibro-ludo en la lando de la leviĝanta suno, Le Monde diplomatique, 2010-06
france:
se détacher, se délier

piedligi

(tr)
Interligi ĉe la piedoj por malebligi forkuron: la rajdantoj haltis, senseligis tri ĉevalojn kaj piedligis ilin [19].
19. E. de Zilah: La Princo ĉe la Hunoj, 2011
france:
entraver

ligverbo  

LIN Verbo, kies propra leksika valoro estas tre abstrakta aŭ eĉ nenia, kaj kiu servas precipe kiel gramatikilo liganta la subjekton kun predikativo: la verbo „esti“ servas kiel la ĉefa ligverbo en Esperanto; ankaŭ „(far)iĝi“, „resti“, „ŝajni“, „aspekti“, „ aperi“ ktp. povas aperi en la funkcio de ligverbo.
Rim.: La predikativo ne alprenas la finaĵon -n de la akuzativo, do ĝi konservas la nominativon.
angle:
copula, link verb
france:
verbe d'état, verbe attributif
germane:
Kopula, Satzband
ruse:
связка, глагол-связка

administraj notoj

~i: Mankas verkindiko en fonto.
~o: Mankas verkindiko en fonto.
al~i: Mankas verkindiko en fonto.
kun~aĵo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~verbo: Mankas dua fontindiko.
~verbo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.