1bild/o PV

bildo  

1.  
Videbla aspekto de la objektoj: tiu montara pejzaĝo prezentos plej plaĉan bildon.
a)
Vidaĵo resendata de akvo aŭ spegulo: ŝi vidas sin mem, sian spegulan bildon en la trankvila akvo [1]; mil bildoj speguliĝis en la okuloj [2]; la rivero spegulas la bildon de la luno.
b)  
Vidaĵo prezentita per desegno, pentraĵo, skulptaĵo, fotaĵo: libro kun belaj bildoj; la reĝo Aĥaz sendis al la pastro Urija la bildon de la altaro kaj la desegnon de ĝia tuta konstruo. [3]; la sarkofago […] estis kovrita per surskriboj kaj bildoj de preĝantaj homoj, sanktaj birdoj kaj skaraboj [4]; kiel vi pentros la bildon sur la blanka peco da tolo? [5]; skulptitaj sanktulbildoj [6].
c)
Tio, kio similas, imitas, simbolas: kaj Dio diris: Ni kreu homon laŭ Nia bildo, similan al Ni [7]; al li naskiĝis filo laŭ lia bildo kaj simileco [8]; ne faru al vi idolon, nek bildon de io, kio estas en la ĉielo [9]; tio ĉi estas ja viva bildo de la lasta juĝo [10]; la eterneco donus al mi sufiĉe da tempo, por analizadi la konfuzitan bildon de la universala mizero [11]; rakonti ion klarbilde [12] (plastike).
d)  
Prezentaĵo de objekto aŭ okazaĵo en la imago: staris bildo antaŭ miaj okuloj, sed mi ne povis rekoni ĝian aspekton [13]; lia bildo ĉiam vivis en mi [14]; revoku tiun bildon ankoraŭ unu fojon en vian animon [15]; ŝi per okuloj de la imago ekvidis unu el la bildoj de sia pasinteco Marta ; mi ĉiam revidas en spirito la bildon de tiu terura tago; mi bildigis al mi lian plezuron.
VD:figuro1, figuro2
2.  
Metaforo: bildoplena stilo; tiu bildo (Esperanto kiel ponto inter samlingvanoj) venis en mian kapon, kiam mi re-legis la poemojn [16].
3.  
MAT
a)  
(de subaro `bb A sub bb E` per rilato `bb R sub bb E xx bb F`) La subaro de ĉiuj tiaj elemento de `bb F`, ke ekzistas almenaŭ unu paro en `bb R`, kies dua termo ĝi estas kaj kies unua termo apartenas al `bb A`: la bildon de `bb A` per `bb R` oni signas per `bb R(bb A)`.
Rim.: Kvankam estas ĝuste paroli pri bildo de subaro per rilato, oni pli ofte renkontas bildojn per bildigo, kiu nocio aperas ekz-e en [17][18].
b)  
[19] (de elemento `a in bb E` per bildigo `f` de `bb E` al `bb F`) La elemento `f(a)` en `bb F`.
Rim.: Laŭ la difina eco de bildigoj la bildo de `a` estas ankaŭ la nura elemento de la bildo de subaro `{a}`.
angle:
1. image, picture 2. image, picture 3. image (by a mapping)
bulgare:
картина
ĉeĥe:
obraz
france:
1. image 3. image (directe)(par une application)
germane:
1. Abbild, Ansicht, Bild 3. Bild 1.a Abbild, Spiegelbild 1.b Abbildung 1.c Abbild, Abziehbild, Nachbildung 1.d Bild, Abbild
hispane:
imagen
hungare:
kép
indonezie:
gambar
katalune:
imatge
nederlande:
2. beeld 1.a speigelbeeld 1.b afbeelding 1.c beeltenis 1.d beeld
pole:
1. obraz, wizerunek 2. obraz, wizerunek 3.a obraz (podzbioru przez funkcję) 3.b obraz (elementu przez funkcję) , wartość funkcji (w punkcie)
rumane:
imagine
ruse:
1. картина, изображение , образ 3. образ
slovake:
obraz
volapuke:
1. mag

bildaro

1.
Aro da bildoj: komiksbildaro [20]; jen la bildaro, kiun mi faris kaj kaŝis en la komputilon [21].
2.  
MAT[22] (de bildigo `f`) La bildo de ĝia fonto-aro.
angle:
2. image set (of a mapping)
ĉeĥe:
souhrn obrazů, zobrazení
france:
2. image (d'une application)
germane:
Bildsammlung, Bildgeschichte 2. Bildmenge (einer Abbildung)
hungare:
2. képhalmaz
katalune:
1. conjunt d'imatges, banc d'imatges, fototeca 2. conjunt imatge
nederlande:
1. album
pole:
1. album 2. zbiór wartości (funkcji)
ruse:
2. множество образов (отображения)
slovake:
súhrn zobrazení

bildigi  

(tr)
1.
(komune) Prezenti en indikita formo: Konstantinoplo povas ja spitinviti ĉiun ajn verkiston, ke li priskribu ĝin fidele, ĉiun ajn pentriston, ke li bildigu ĝian veran figuron [23]; piktogramoj estas bildetoj de konkretaj objektoj, ideogramoj estas pli abstraktaj kaj bildigas ankaŭ certajn nociojn [24]; mi tiel vivece bildigis mian teneron, miajn maltrankvilojn, admirojn TermKurs ; ofte oni bildigas al si tempon kvazaŭ spacon, kaj uzas la prepozicion „en“ PMEG ; la grafikaĵo kiu bildigas la elspezojn de UEA [25].
2.  
KOMP Datumprilabora procedo celanta surpaperigi, surekranigi aŭ alimaniere vidigadi komputile traktatajn datumojn, ekzemple signokodojn per signobildoj: Ni kiom-ajn-koste strebu bildigi la „ĉapelojn“ sur komputila ekrano [26].
23. E. Lanti: Leteroj el Turkio
24. V. Barandovská-Frank: Enkonduka lernolibro de interlingvistiko, Klasifikado kaj konstukriterioj de planlingvoj
25. La Ondo de Esperanto, 1999, numero 6:56
26. Pri gramatiko
angle:
2. render, visualize
ĉeĥe:
zobrazit
france:
représenter, rendre (reproduire), visualiser
germane:
abbilden
hungare:
ábrázol, megjelenít, vizualizál
katalune:
1. representar 2. visualitzar
nederlande:
1. uitbeelden 2. visualiseren
pole:
obrazować, reprezentować, renderować 1. obrazować, kreować wizerunek, malować, przedstawiać
ruse:
1. изобразить 2. отобразить, визуализировать
slovake:
zobraziť

bildigo

1.
Ago bildigi: pro tiaj trafaj bildigoj, la leganto eble identiĝos kun kelkaj roluloj [27]; ret-modernaj bildigoj de nia mondo [28].
2.  
MATMatVort (de aro `bb E` al aro `bb F`) Tia rilato `f` de `bb E` al `bb F`, ke por ĉiu elemento `a` en `bb E` ekzistas en `f` nur unu paro, kies unua termo estas `f`: se ĉiuj paroj en `f` havas la saman duan termon, oni kvalifikas la bildigon konstanta; la aron de ĉiuj bildigoj de `bb E` al `bb F` oni foje signas per `bb F^(bb E)`. SIN:ĵeto, familio; SUB: Specifaj bildigoj: formo, funkcio, funkcionalo, operacio, operatoro, transformo, subbildigo, vico; bildigoj kun specifaj ecoj: enjekcio, surjekcio, bijekcio; VD: Atributoj de bildigo: fonto-aro, celo-aro, bildaro; specifaj ecoj de iuj bildigoj: konstanta, simetria.
Rim.: Anstataŭ diri, ke `(a,b)` apartenas al bildigo `f` , oni preferas diri, ke `f` ĵetas (aŭ transformas, aŭ bildigas) `a` al `b` , ke `f` asocias `b` kun `a` , ke `f` alprenas valoron `b` ĉe `a` , ke `b` estas la valoro de `f` ĉe `a` , ke `b` estas la bildo de `a` per `f` ... kaj oni signas `b` per `f(a)` (legu: fo de a, aŭ fo ĉe a). La nocio bildigo estas formaligo de la pli komuna nocio funkcio, ankaŭ por kiu valoras similaj dirmanieroj.
27. Monato, Reinaldo Marcelo Ferreira: Kronikoj de niaj frustriĝoj, 2006
28. Monato, István Ertl: Perspektivoj el rubujo, 2011
angle:
2. mapping
ĉeĥe:
zobrazení, zobrazování
france:
2. application (math.)
germane:
2. Abbildung
hispane:
2. función
hungare:
1. ábrázolás, megjelenítés 2. ábrázolás, leképezés
katalune:
1. representació 2. funció, aplicació
nederlande:
1. uitbeelding
pole:
1. obrazowanie, kreowanie wizerunek, malowanie, przedstawianie 2. odwzorowanie, funkcja
ruse:
1. отображение 2. отображение
slovake:
zobrazenie

bildolibro  

Libro, kies ĉefa enhavo estas bildoj anstataŭ teksto: grandaj tabloj, kovritaj de bildolibroj kaj ludiloj [29]; en la bildolibro ĉio estis vivanta, la birdoj kantis, la homoj plenforme eliris el la libro kaj parolis kun Elizo kaj kun ŝiaj fratoj, sed kiam ŝi transigis la foliojn, ili tuj returne ensaltis, por ke ne fariĝu malordo [30]. VD:atlaso3
germane:
Bilderbuch

malbildo  

ĉeĥe:
inverzní obraz
katalune:
antiimatge
slovake:
inverzný obraz

lumbildo  

FOT Bildo sur diafana folio, kiun oni povas rigardi pere de tralumo aŭ grandige projekcii sur ekranon: la monda historio estas magia lanterno, kiu per lumbildoj […] montras al ni, kiel la bonfarantoj de la homaro […] iras laŭ la dorna vojo de la honoro [32]; mi bezonos projekciilon por lumbildoj [33]; ni aŭdis diversajn informajn paroladojn kun lumbildaj ilustraĵoj [34]. VD:projekciaĵo 2
32. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, dorna vojo de la honoro
33. V. Lutermano: Amikeca Konferenco en KUBO 24/12/1999 - 2/1/2000, soc.culture.esperanto, 1999-12-24
34. Monato, Garvan Makaj: Nova ekologia vilaĝo, 2009
angle:
slide, transparency
ĉeĥe:
zobrazovaný diapozitiv
france:
diapositive, transparent (subst.)
germane:
Lichtbild, Dia
hispane:
diapositiva
katalune:
transparència, diapositiva, projecció
nederlande:
lichtbeeld
pole:
przezrocze, slajd, diapozytyw
rumane:
diafilm
ruse:
диапозитив, слайд
slovake:
zobrazovaný diapozitív

membildo  

PSI Imago pri sia memo korpa kaj precipe mensa: inkuba membildo | de dikiĝo sen reveno [35] VD:memportreto
35. G. Cappa: Amfruktoj, Beletra Almanako, 2016-10 (27), p. 46a
angle:
self-image
france:
image de soi
germane:
Selbstbild
nederlande:
zelfbeeld

mokbildo  

Bildo de iu aŭ io kun mokigaj troigoj kaj malbeligoj; karikaturo, parodio: oni prezentas veran mokbildon de la kontraŭa ideologio [36]; post publikigo de mokbildoj pri azerioj en grava irana gazeto „Iran“, azerioj […] komencis protesti [37].
36. M. Rauhamaa: Ĉu seksismaj lingvoj?, soc.culture.esperanto, 2003-02-03
37. Vikipedio, Azerioj, 2011-11-21
france:
caricature
germane:
Spottbild
hispane:
caricatura

mondbildo  

Mondkoncepto: en sia verkaro „La Tria Testamento“ Martinus priskribis, logikan, koheran mondbildon [38]; temas ja vere pri nova paradigmo, t.e. nova mondbildo kiel siatempe la teorio de Copernicus, kiu ŝanĝis la mondpercepton kaj kune la homsocion [39].
38. O. Therkelsen: Video pri la dana intuicia filozofo Martinus, [vidita en 2018]
39. Monato, Ivo Durwael: Kosmologio de nia jarcento, 2010
ĉeĥe:
světový názor
france:
conception du monde, vision du monde
germane:
Weltbild
nederlande:
wereldbeeld
pole:
światopogląd
rumane:
weltanschauung
ruse:
картина мира, мировосприятие
slovake:
svetonáhľad, svetonázor

movbildo  

KIN Animaciaĵo: nun okazas foiro de bildrakontoj kaj movbildoj en Japanio [40]; ilia movbilda rakonto „Demandoj de Blua Kato al Petoleto“ estas ŝatata de ĉinaj geknaboj [41].
Rim.: Movbildon iuj rigardas tro ĝenerala vorto por la celata senco kaj ĝin malrekomendas, jen alia uzo: la projekciado komencas montri sur la ekrano la unuajn movbildojn de la filmo [42].
40. Iriza: Japanaj vortoj en usona lingvo, 2008-04-05
41. Ĉina Radio Internacia: Ĉinio disvolvas..., 2009-06-25
42. Monato, Eriko Navaro: Flugiloj de libereco, 2013
france:
dessin animé
germane:
Bewegtbild
hispane:
animación
katalune:
animació (dibuixos animats, per ordinador, a intervals...)
nederlande:
tekenfilm
pole:
film rysunkowy, film animowany, kreskówka
rumane:
animație

sonbilda  

TEL Aŭdvida: la interfaco de SPIP ebligas al vi prezenti en via retejo sonbildajn dosierojn [43].
43. -: SPIP-helpo , 2004-04
france:
audiovisuel (adj.)
germane:
audiovisuell
hispane:
audiovisual
katalune:
audiovisual
nederlande:
audiovisueel
pole:
audiowizualny

spegulbildo

Bildo precize prezentanta la videblan aspekton de io, eventuale renverse kiel en spegulo: ĝi havas mian formon, miajn trajtojn […] ĝi estas mia spegulbildo [44]; paruo vidas sian spegulbildon en aŭta retrospegulo kaj senhezite atakas [45].
44. C. Piron: Tien, 1997
45. Monato, Walter Klag: Brutalaj birdoj, 2012
france:
reflet
germane:
Spiegelbild
hispane:
reflejo

idento-bildigo  

MAT
(en aro `bb E`) Bildigo, kiu ĵetas ĉiun elementon al ĝi mem. SIN:idento, idento-rilato.
Rim.: Troveblas „identa funkcio“ en [46].
angle:
identity mapping
france:
identité (application), application identique
germane:
identische Abbildung
hispane:
función identidad
katalune:
funció (aplicació, transformació) d'identitat
pole:
funkcja identycznościowa, przekształcenie tożsamościowe, identyczność
ruse:
тождественное отображение

subbildigo  

MAT
(de bildigo) Malvastigaĵo de la bildigo laŭ iu subaro de ĝia fonto-aro.
angle:
restriction (of a mapping), partial mapping
beloruse:
звужэньне
ĉeĥe:
restrikce, zúžení
france:
restriction (d'une application), sous-application, trace (d'une application)
germane:
Einschränkung (einer Abbildung)
katalune:
restricció (del domini d'una funció)
pole:
funkcja częściowa
ruse:
сужение (отображения), ограничение (отображения)
slovake:
reštrikcia, zúženie

inversa bildigo  

MAT[47]
(de bildigo `f`) Inversa rilato de `f`, se ankaŭ ĝi estas bildigo. VD: Oni diras ankaŭ: inverso de bildigo.
Rim.: Bricard [48] ĉi-sence uzas „reciproka funkcio“, kiel faras pluraj naciaj lingvoj, sed tiu uzo ŝajne ne disvastiĝis kaj MatVort ignoras ĝin.
angle:
inverse mapping
ĉeĥe:
inverzní zobrazení
france:
application réciproque
germane:
inverse Abbildung
hispane:
función inversa
hungare:
inverz leképezés
katalune:
funció inversa
pole:
funkcja odwrotna (do danej funkcji)
ruse:
обратное отображение
slovake:
inverzné zobrazenie

inversa bildo  

MAT
a)
(de subaro `bb B sub bb F` per rilato `bb R sub bb E xx bb F`) Subaro de ĉiuj tiaj elementoj de `bb E`, ke ekzistas almenaŭ unu paro en `bb R`, kies unua termo ĝi estas kaj kies dua termo apartenas al `bb B`: la inversan bildon de `bb B` per `bb R` oni signas per `bb R^(-1)(bb B)`.
b)
(de elemento `b in bb F` per bildigo `f` de `bb E` al `bb F`) La inversa bildo 1.a de subaro `{b}` per `f`.
c)
(de elemento `b in bb F` per bijekcia bildigo `f` de `bb E` al `bb F`) La bildo 3.b de `b` per la inversa bildigo de `f`.
SIN:malbildo.
Rim.: Ni ne trovis fonton por ĉi tiu termino, sed konsideras ĝin sufiĉe internacia kaj logika sekvo de „inversa bildigo“.
angle:
inverse image
france:
image réciproque (math.)
germane:
Urbild, inverses Bild
katalune:
imatge inversa, antiimatge
pole:
przeciwobraz (przez funkcję)
ruse:
прообраз

rekta bildo  

MAT
Bildo (kontraste al inversa bildo): ĝia rekta bildo sur la argumentaro [49].
katalune:
imatge (≠ antiimatge)

administraj notoj

pri idento-~igo:
    Fonto trovenda. [MB]
  
pri sub~igo:
    Fonto trovenda. [MB]
  
~igi: Mankas verkindiko en fonto.
mal~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
idento-~igo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
sub~igo: Mankas dua fontindiko.
sub~igo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
inversa ~igo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
inversa ~o: Mankas dua fontindiko.
inversa ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.