tradukoj: be cs de en es fr hu id nl pl pt ru sk

*radik/o

*radikoTEZ Vikipedio

1.TEZ
BOT Malsupren kreskanta parto de vegetaĵo, tute sen folioj, kaj servanta por fiksado kaj nutrado de la tigo: pivotradiko (dika, vertikala, kun malmultaj branĉetoj). VD:beto, tubero, bulbo, rizomo.
2.
Parto de organo, per kiu ĝi estas fiksita en alia: radikoj de la dentoj, ungoj, haroj; manradiko; nazradiko.
3.TEZ
(figure) Esenca fundamento, kerna principo: detrui la malbonon ĉe ĝia radiko; provi ekstermi ĝisfunde la radikojn de la milito. VD:kaŭzo, ĝermo, fonto.
4.TEZ
GRA Primitiva vorto, de kiu oni derivas aliajn vortojn per almetado de aliaj radikoj aŭ afiksoj: ESP nia U.V. enhavas 3 mil radikojnB; ESP la fina sumo de la Fundamentaj kaj Oficialaj Radikoj estas do: 2.768 + 2.185 = 4.953AdE (je la 9OA); ESP en Esperanto, por formi vortojn kunmetitajn oni prenas ordinare la purajn radikojn, sed, se la bonsoneco aŭ la klareco postulas, oni povas ankaŭ preni la tutan vorton kune kun ĝia gramatika finaĵo, ekz-e skribtablo aŭ skribotabloF.
5.TEZ
GRA(evitinde) Radikalo.
6.
MAT
a)TEZ
PIV2 (de polinomo) Nuliganto de la responda polinoma funkcio. VD:obleco.
b)TEZ
[1] (de ekvacio) Solvo de ĝi: la ekvacio x2+1 = 0 ne havas reelan radikon.
c)TEZ
[2] (de reelo x per entjero n) Ĝia n-a radiko: radikon oni ofte signas per la radiksigno.
d)TEZ
KompLeks (en orientita grafeo) Tia vertico, ke ekzistas vojo ĝin liganta al ajna alia vertico de la grafeo.

radika

1.
Apartenanta al radiko: radika ekstremo.
2.TEZ
(figure) Kiu koncernas la radikojn mem, do estas profunda, esenca, kerna, drasta, radikala, havas solidan bazon: radika renverso; radika ŝanĝo de metodo; la kuraĝo de Stockard kaj Vilĉjo estis la algluiĝo al profundradikaj principoj [3]; multon mi devis ĉirkaŭhaki, anstataŭigi, korekti kaj radike transformi [4] la unua ismo estas nur sentimenta, senbaza aspiro, dum la dua, radike ligita al la laborista movado, anticipas la epokon, kiam la proletara mondrevolucio estos faliginta la landlimojn [5].

radiki

1.TEZ
(ntr)
Havi radikojn en io.
2.TEZ
(tr)
MATPIV1=radikigi.

radikigiTEZ

MAT
(reelon per entjero n) Kalkuli ĝian radikon 6.c: 3√8 = 2 (legu: ok radikigite per tri estas du, aŭ : la tria radiko de ok estas du); radikigo per n estas potencigo per 1/n; la radikigato (t.e. la nombro, kiun oni radikigas; la kvanto sub la radiksigno). VD:potencigi.
Rim.: Ŝajnas, ke la kialoj por preferi „potencigi“ al „potenci“ aplikiĝas ankaŭ por la mala operacio. Cetere „igi radiko“ estas pli klara metaforo ol „agi radike“. Ni do proponas „radikigi“, subtenate de la formo „radikigo“ trovebla en [6], dum MatVort kaj [7] preferas „radiki“.

radikaroTEZ

BOT
La tuto de la radikoj de vegetaĵo: fibreca radikaro (kun multaj nedikaj branĉantaj radikoj);

radikiloTEZ

MAT[8]
=radiksigno.

elradikiPVTEZ

(evitinde) (arkaismo) =elradikigi

elradikigiTEZ

1.TEZ
Eltiri el tero vegetaĵon kune kun ĝiaj radikoj.
2.TEZ
(figure) Tute detrui, plene ekstermi: elradiki la alkoholismon. VD:likvidi.

enradikiPVTEZ

(evitinde) (arkaismo) =enradikigi

enradikigiTEZ

1.TEZ
Fiksi vegetaĵon en tero per ĝiaj radikoj por ke ĝi plue kresku. VD:planti.
2.TEZ
(figure) Firme kaj daŭre fiksi: enradikigi kutimon ĉe popolo.

enradikiĝiTEZ

1.TEZ
Fiksiĝi en la tero per radikoj: la markoto jam enradikiĝis.
2.TEZ
(figure) Firme kaj daŭre fiksiĝi: jam de longe enradikiĝis tiu kutimo VD:fortika, vivpova, daŭra.

senradikaTEZ

(figure)
Ne vivipova, nefirma, nefortika: nova senradika moro.

n-a radikoTEZ

MAT
(de reelo x) Tia reelo r, ke rn = x: kvadrata, kuba radiko (t.e. 2-a, 3-a); la n-an radikon de x oni signas per nx aŭ per x1/n.

radiksignoTEZ

MATMatVort
Signo . SIN:radikilo.

nazradikoTEZ

Supra parto de nazo, situanta ĉe frunto.

tradukoj

anglaj

~o a: null, zero; ~o b: root, solution; ~o c: root; ~o d: root; ~igi : take the root; ~ilo: root sign, radical sign; n-a ~o: n-th root; ~signo: root sign, radical sign; naz~o: bridge (of nose). ~igato: radicand.

belorusaj

~o: корань; ~a 1.: каранёвы; ~a 2.: карэнны; ~igi : вылічыць корань; ~aro: каранёвая сыстэма; ~ilo: знак кораня, радыкал; el~igi: выкараняць; en~igi: укараняць; en~iĝi: укараняцца; sen~a: без каранёў; n-a ~o: корань ступені n; ~signo: знак кораня, радыкал.

ĉeĥaj

~o: kořen (míšního nervu, okruží), radix; ~a: kořenový, kořený, odmocninový; ~i: kořenit, pramenit, přen. mít původ, zakořeňovat; ~igi: odmocnit, odmocňovat; ~aro: kořenová soustava, kořání; ~ilo: odmocnítko; el~i: odmocnit, odmocňovat; el~igi: vykořenit, vytrhnout s kořenem, vyvrátit; en~igi: upevnit, usadit, zakořenit; n-a ~o: n-tá odmocnina, odmocnina n-tého stupně; ~signo: odmocnítko; naz~o: kořen nosu.

francaj

~o a: racine, zéro; ~o b: racine, solution; ~o c: racine; ~o d: racine; ~a 1.: de racine, racinaire; ~a 2.: radical; ~i 1.: être enraciné; ~igi : extraire la racine (de); ~ilo: radical; el~igi 1.: extirper; el~igi 2.: éradiquer; en~igi: enraciner; en~iĝi 2.: s'enraciner; n-a ~o: racine n-ième; ~signo: radical; naz~o: racine du nez. ~igato: radicande.

germanaj

~o a: Nullstelle, Wurzel; ~o b: Lösung, Wurzel; ~o c: Wurzel; ~o d: Wurzel; ~o: Wurzel; ~igi : radizieren, wurzelziehen; ~aro: Wurzelsystem; ~ilo: Wurzelzeichen; n-a ~o: n-te Wurzel; ~signo: Wurzelzeichen; naz~o: Nasenwurzel. pivot~o: Pfahlwurzel (longa), Rübe (dika); ~igato: Radikand.

hispanaj

~o: raíz.

hungaraj

~o 1.: gyökér; ~o 2.: gyök, gyökér, tő; ~o 3.: gyökér; ~o 4.: abszolút szótő, szógyök; ~o a: gyök; ~o b: gyök, megoldás; ~o c: gyök; ~o d: gyökér; ~a 1.: gyökér-, gyökeres; ~a 2.: gyökeres, radikális; ~i 1.: gyökerezik; ~igi : gyökösít, gyököt von; ~aro: gyökérzet; ~ilo: gyökjel; el~igi 1.: gyökerestül kihúz, gyökerestül kitép; el~igi 2.: gyökerestül kiirt; en~igi: meggyökereztet, elültet; en~iĝi: gyökeret ereszt, meghonosodik; sen~a: gyökértelen; n-a ~o: n-edik gyök; ~signo: gyökjel. man~o: kéztő; ~igato: gyökalap.

indoneziaj

~o: akar; ~i 1.: [akar] berakar; ~i: [akar] mengakarkan; ~igi: [akar] mengakarkan.

nederlandaj

~o 1.: wortel; ~o 2.: wortel; ~o 3.: wortel; ~o 4.: stam; ~o 5.: stam; ~a: radicaal; ~i 1.: wortelen; ~igi : worteltrekken; ~aro: wortelsysteem; el~igi: uitroeien; en~igi: wortel doen schieten; en~iĝi 2.: wortel schieten.

polaj

~o a: pierwiastek, zero; ~o b: pierwiastek, rozwiązanie; ~o c: pierwiastek; ~o d: korzeń; ~igi : wyznaczać pierwiastek, pierwiastkować; ~ilo: pierwiastek, znak pierwiastka; n-a ~o: pierwiastek n-tego stopnia, n-ty pierwiastek; ~signo: pierwiastek, znak pierwiastka. ~igato: wyrażenie podpierwiastkowe.

portugalaj

~o d: raiz.

rusaj

~o 4.: корень; ~o a: корень; ~o b: корень, решение; ~o c: корень; ~o d: корень; ~o: корень; ~a 1.: корневой; ~a 2.: коренной; ~i 1.: корениться; ~igi : извлечь корень; ~aro: корневая система; ~ilo: знак корня, радикал; el~igi: искоренить; en~igi: укоренить; en~iĝi: укорениться; sen~a: без корней; n-a ~o: корень степени n; ~signo: знак корня, радикал; naz~o: переносица. man~o: запястье; ~igato: подкоренное выражение.

slovakaj

~o: koreň (riešenie rovnice); ~a: koreňový, odmocninový; ~i: koreniť, mať pôvod; ~igi: odmocňovať; ~aro: koreňová sústava; ~ilo: znamienko odmocnenia; el~i: odmocniť; el~igi: vykoreniť; en~igi: zakoreniť, zapustiť korene; n-a ~o: n-tá odmocnina; ~signo: znamienko odmocnenia; naz~o: koreň nosa.

fontoj

1. Raoul Bricard: Matematika Terminaro kaj Krestomatio, p. 15
2. Raoul Bricard: Matematika Terminaro kaj Krestomatio, p. 10
3. Jack London, tr. Reto Rossetti: Dio de liaj prapatroj, NLR, 1/4.
4. Zamenhof tr. V. Gernet: Letero al N. Borovko
5. E. Lanti: Vortoj de k-do Lanti, Ĉagrene parolis Pacisto...
6. Raoul Bricard: Matematika Terminaro kaj Krestomatio, p. 10
7. Olav Reiersøl: Matematika kaj Stokastika Terminaro Esperanta, p. 45
8. Raoul Bricard: Matematika Terminaro kaj Krestomatio, p. 10

~o: Mankas verkindiko en fonto.
~i: Mankas dua fontindiko.
~i: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~igi: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~aro: Mankas fontindiko.
~aro: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~ilo: Mankas dua fontindiko.
~ilo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
el~i: Mankas dua fontindiko.
el~i: Mankas verkindiko en fonto.
el~igi: Mankas fontindiko.
el~igi: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
en~i: Mankas dua fontindiko.
en~i: Mankas verkindiko en fonto.
en~igi: Mankas fontindiko.
en~igi: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
en~iĝi: Mankas fontindiko.
en~iĝi: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
sen~a: Mankas fontindiko.
sen~a: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
n-a ~o: Mankas fontindiko.
n-a ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~signo: Mankas dua fontindiko.
~signo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
naz~o: Mankas fontindiko.
naz~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.


administraj notoj

pri el~i :
      Ne estas klare, ĉu ekzistas ekz-oj de uzo. (MB)
    
pri en~i :
      Ne estas klare, ĉu ekzistas ekz-oj de uzo. (MB)
    

[^Revo] [radik.xml] [redakti...] [traduki...] [artikolversio: 1.48 2016/05/21 07:10:25 ]