tradukoj: cs de en es fr hu ms nl ru sk tp

*superPV

I.

*superTEZ

Prepozicio montranta:
1.TEZ
Lokon pli altan ol la indikita per la dependa vorto: la suno estas ankoraŭ super la horizonto; super la tero sin trovas aero [1]; mi donis pluvon super iu urbo kaj ne aliaZ; unu fenestreto, malfermiĝanta super la tegmento, donis ne sufiĉan lumonZ; tenante la manojn super la okuloj li rigardadisZ; saliko staras super la riveroZ; la termometro montras du gradojn super la nulo; niaj kapoj en la daŭro de tutaj horoj estis klinitaj super la laboroZ; Josef kisis siajn fratojn kaj ploris super iliZ; li sidas en ŝuldoj ĝis super la ŝultroj PrV; levu standardon super la popolojZ; flugilojn viajn super mi etenduZ; lia okulo (propre: lia rigardo) vagadis super la bela ĉirkaŭaĵoZ; la vespera ombro etendiĝas super la kamparo.
Rim.: Pri uzo de super kun akuzativo, vd al super, super ...-n.
2.TEZ
Pozicion de io aŭ iu, kies forto, grado aŭ rango estas pli alta ol tiu de alia: tio estas super ĉiuj homaj fortoj, super mia povo; kaj oni metis super ilin laborestrojn, por premi ilin per malfacilaj laboroj [2]; ni devas meti nian komunan celon super ĉiuj forgesindaj disputoj; vi devas suprenlevi vin super (malŝati) tiuj malprofundaj babiloj; kiam insistis super li liaj servantoj, li obeis ilian voĉonZ; ne konvenas al sklavo regi super princojZ; vi havas super mi senliman potenconZ; havi monopolon super la merkato; vi volas havi Davidon kiel reĝon super viZ; super la trezoroj de la reĝo estis AzmavetZ; la generalo estas super la koloneloB; kampulo volas leviĝi super sian statonZ.
3.TEZ
Staton de iu, kies atento direktiĝas al ia laboro: la trompantoj laboradis super la malplenaj teksilojZ; li ŝvitas ankoraŭ super la alfabeto PrV; ŝi sidis super peco da tolo, kiun ŝi kudris diligenteZ; kiam ajn oni venas, li ĉiam sidas super laboroZ; li laboris energie super la projekto de lingvo internacia; laboru ankaŭ iom super la muzikoZ; laborante super mi mem mi kompletigus miajn sciojnZ; mediti super ioZ. VD:ĉe, pri, por

al super, super ...-nTEZ

Al loko situanta super 1: la fiŝoj elsaltis super la akvonZ; etendu vian manon super la riverojn kaj la lagojnZ; la suno leviĝis super la teronZ; la akvo ŝprucas alte super ninZ; la aerŝipo flugas super la landonZ; la potenca metala sono trakuris la kortojn, resaltis de la dikaj muroj de l' templo kaj forflugis super la tritikajn kampojnB; dume Dio, la Eternulo, pretigis hederon, kaj ĝi elkreskis super lian kapon, por ke li havu ombron super sia kapo kaj liberiĝu el sia suferado [3].
Rim.: Pri la prepoziciaj kunaĵoj kun al, vidu rimarkon sub al ĉe.

de superTEZ

De 1,2 loko situanta super: leviĝis la nubo de super la tabernaklo de atesto [4]; [la virino] levis la kapon de super la laboro Marta.
II.
Vortero, esprimanta pli altan forton, gradon aŭ rangon:

superaTEZ

Estanta super io, pro sia kvalito aŭ funkcio: tiu ĉi ŝtofo estas supera ol, al tiu; sed mi min detenas, por ke neniu min opiniu supera ol tia, kia li vidas min [5]; mi povus ami nur superan ol mi [6]; supera oficiro, merito, inteligento, matematiko; malsupera situacio; la superaj, malsuperaj klasoj de la socio; la saĝeco havas superecon antaŭ (al, super) la malsaĝecoZ.

superiTEZ

(x)
Esti supera je io aŭ iu: li superis antaŭ, super ĉiuj siaj kamaradoj; malbona virino diablon superas PrV; tiu arbo superas ĉiujn aliajn per sia alteco; la laciĝo superis la ekscitonB; li superas ĉiujn per sia kuraĝoB; per volo vi povos superi ĉiujn malfacilaĵojn; superi la aĝon de 80 jaroj; la sukceso superis ŝian atendon; vi superas la famon, kiun mi aŭdisZ SIN:venki, estri, superpasi, transpasi, regi.

superigiTEZ

(tr)
Igi ion aŭ iun supera.

superemoTEZ

Deziro aŭ tendenco pri supereco SIN:konkuremo.

superuloTEZ

Homo, kiu havas aŭtoritaton super alia.
III.

super-TEZ

(prefikso)
1.TEZ
Prezentanta fizikan plialtecon: superelstari; superpendi; supersigno; la urbon superstaras monteto.
Rim.: En la vorto supervestoZ, la pref. signifas nur, ke tia vesto kovras la ceterajn vestojn kaj ne signigas ke ĝi ne tuŝas ilin.
2.
Prezentanta metaforan spiritan superecon: superforti; Superhomo; superbrili (superi per sia brilo); superkrii (krii pli laŭte ol); supersaĝi (venki per sia inteligento); superintendanto; superbela (belega, sublima); supernatura; la sukceso superpasis la esperojn; superregi; superruzi.
3.
Havanta troecon, eksceson, ekstrecon: superabunda, superflua (superanta la bezonon. marcipano), superpaŝi; supergajno (eksterkutima, pretera gajno); supernombro (ekstranombro); supertakso (plia takso); supernutrado (nutrado superanta la normalan kvanton); superrestoZ; supersaturi, superŝarĝo, supertago; la glaso superpleniĝis (f. oni ne povas elteni plie).
4.TEZ
MAT Montranta objekton, inkluzivantan alian samstrukturan objekton, aŭ iel pli vastan ol ĝi. VD:superaro, supergrafeo, superkorpo.

tradukoj

anglaj

~ 1.: above, over; ~a: superior; ~i: top, outdo; ~ulo: superior; ~- 2.: super-; ~- 3.: over-. S~homo: super-human.

ĉeĥaj

~: super, supr; ~a: nadřízený, vrchní, vyšší; ~i: nabýt převahu, přebít, předstihnout, předstihovat, předčít, překonat, překročit, přemoci, přemáhat, převýšit, udolat; ~emo: snaha o převahu; ~ulo: nadřízený (osoba), šéf.

francaj

~: au-dessus de; ~a: supérieur (adj.); ~i: dépasser, dominer, surplomber; ~igi: élever; ~ulo: supérieur (subst.); ~-: super-, sur-.

germanaj

~ 1.: über; ~ 2.: über; ~ 3.: über.

hispanaj

~ 1.: sobre (sin contacto); ~ 2.: por encima de (en rango, grado...); ~: arriba; ~a: superior (adj.); ~i: superar, dominar; ~ulo: superior; ~-: super-, sobre-.

hungaraj

~: felett, fölött; al ~, : fölé; de ~: fölül; ~a: felső, felettes, meghaladó, túlszárnyaló; ~i: felette van, felülmúl, túllép, legyőz, meghalad, überel; ~emo: fölényeskedés; ~ulo: felettes, elöljáró; ~-: szuper-, csúcs-, túl-. ~elstari: kimagaslik; ~pendi: kilóg; ~signo: felüljelzés, ékezet; S~homo: felsőbbrendű ember, superman; ~brili: túlragyog; ~krii: túlkiabál; ~saĝi: lepipál, túlszárnyal; ~intendanto: szuperintendáns; ~ruzi: rászed, túljár az eszén; ~resto: maradvány.

malajaj

~ 1.: atas.

nederlandaj

~ 1.: boven; ~ 2.: boven; ~a: superieur; ~i: overtreffen, te boven gaan; ~emo: eerzucht; ~ulo: meerdere. ~signo: kapje, boventeken, accent; S~homo: Superman; ~ruzi: te slim af zijn.

rusaj

~ 1.: над; ~ 2.: над, сверх; ~ 3.: над; ~a: высший, превосходящий; ~i: превосходить, превзойти; ~ulo: высокопоставленное лицо; ~- 4.: над-; ~-: над-, сверх-, пере-, супер-.

slovakaj

~: super; ~a: nadriadený, vrchný, vyšší; ~i: predstihnúť, prekonať, premáhať, premôcť, prerásť, presahovať, prevyšovať, zdolať; ~emo: snaha o prevahu; ~ulo: nadriadený.

tokiponaj

~a: sewi.

fontoj

1. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 26
2. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Eliro 1:11
3. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jona 4:6
4. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Nombroj 10:11
5. La Nova Testamento, II. Korintanoj 12:6
6. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, ĉap. 12a

~: Mankas verkindiko en fonto.
al ~, : Mankas verkindiko en fonto.
~a: Mankas verkindiko en fonto.
~i: Mankas verkindiko en fonto.
~igi: Mankas dua fontindiko.
~igi: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~emo: Mankas dua fontindiko.
~emo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~ulo: Mankas dua fontindiko.
~ulo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~-: Mankas verkindiko en fonto.


[^Revo] [super.xml] [redakti...] [traduki...] [artikolversio: 1.32 2017/02/08 13:10:15 ]