tradukoj: be ca cs de en es fi fr he id it nl oc pl pt ru sk sv tp tr

*alt/a PV

*alta

1.
Granda laŭ la dimensio alto; havanta difinitan grandon laŭ tiu dimensio: alta arbo, monto, domo; de rigardo tro alta (direktata alten) malsaniĝas la okulo PrV; rokaj muroj tie staris alte [1]; la neĝo kuŝis ekstere tiel alte [2]; muro duonmetron alta; hometo alta je iom pli ol unu klafto.
2.
Troviĝanta je granda distanco super la tero: altaj nuboj; li supreniris alten [3]; ĵeti alten en la aeronZ; la luno estis grandega nokta lampo, alte supre [4].
3.
(figure) Granda laŭ metafora senco; nobla, supera: alta frekvenco, pezo, prezo, temperaturo; alta penso, sento, celo, lernejo, ofico, rango, ŝato, saĝo; malŝate rigardi iun de alteZ; en plej alta mizero al Dio esperuPrV.
4.TEZ
MUZ Enhavanta multajn vibrojn en difinita tempodaŭro, altfrekvenca, akuta3: la tono de tiu piano estas tro alta por mia voĉo.

alto Vikipedio

1.TEZ
Vertikala dimensio de objekto: tricent ulnoj estu la longo de la arkeo, kvindek ulnoj ĝia larĝo, kaj tridek ulnoj ĝia alto [5].
2.TEZ
MATPIV1
a)TEZ
(de triangulo) Ortanto al latero de ĝi, trairanta la kontraŭan verticon; alternative: la streko kunliganta tiun verticon kaj la sekcopunkton de la ortanto kun la latero; la longo de tiu streko: piedo de alto (la intersekco de la alto kun la latero, al kiu ĝi estas orta); la tri altoj de triangulo havas unu komunan punkton; areo de triangulo egalas al duono de la produto de unu ĝia latero per la responda alto.

altoj de triangulo
b)TEZ
(de trapezoparalelogramo) Ĉiu streko orte kunliganta punktojn de du paralelaj lateroj; la longo de tia streko: areo de paralelogramo egalas al la produto de unu ĝia bazo per la responda alto.

*altaĵo

GEOG Alta loko, monteto: tiu ĉi granda altaĵo ne estas natura monto [6].

altaĵeto

GEOG Malgranda altaĵo: ili proksimiĝis al sia hejmo sur la altaĵeto [7].

*alteco Vikipedio

1.TEZ
Eco de tio, kio estas alta: ĝi estis bone videbla pro sia alteco kaj pro la multo de siaj branĉoj [8]; du bienoj tie troviĝis en ĉirkaŭ 1300-metra alteco [9]; alteco de prezo, muzika noto, de socia pozicio.
2.TEZ
Alto 1: lia alteco estis ses ulnoj kaj unu manlarĝo [10].

altigiTEZ

(tr)
Levi, superigi: altigi la prezojn; ricevi rangoplialtigon; precipe dank' al la lingvo la homo altiĝis super la bestojZ; mi altigis vin el inter la popolo kaj faris vin princo super Mia popolo Izrael [11].

malalta

1.
Negranda de supro ĝis malsupro: la altranguloj malalte kliniĝis [12]; malalta reliefo.
2.
Je negranda distanco super la tero.
3.TEZ
(figure) Malgranda, malsupra laŭ valorskalo: landoj kie oni perlaboras malaltan salajron [13]. VD:humila
4.TEZ
MUZ Kun malrapidaj vibroj, ne granda frekvenco: lia voĉo estis tiom malalta, ke je kelkaj vortoj ĝi sinkis en la raŭkon [14]. VD:basa

malaltigiTEZ

(tr)
Mallevi, malsuperigi: dikigo, kursivigo, altigo kaj malaltigo ktp. [15] (pri tekstaranĝo); (figure) la malvirtulojn Li malaltigas ĝis la tero [16].

tradukoj

anglaj

~a 1.: tall; ~a 2.: high; ~a 3.: high; ~a 4.: alto; ~o 1.: height; ~o 2.: altitude; ~aĵo: heights; ~eco: height, altitude; ~igi: raise.

belorusaj

~a: высокі; ~o: вышыня; ~aĵo: узвышша, узгорак; ~eco: вышыня; ~igi: узвысіць, павысіць.

ĉeĥaj

~a: vysoký; ~o: výška (něčeho); ~eco: výška (něčeho); ~igi: zvýšit; mal~a: nízký; mal~igi: snížit.

finnaj

~a 1.: korkea, pitkä (ihminen, puu); ~a 2.: korkea(lla oleva), ylä-; ~a 3.: suuri, korkea; ~a: korkea (sävel); ~o: korkeus, pituus (pystysuunnassa); ~aĵo: korkea paikka, kukkula, mäki; ~eco: korkeus (ominaisuus), pituus (ominaisuus); ~igi: korottaa, nostaa, ylentää; mal~a: matala , alhainen, ala-; mal~igi: alentaa, laskea, madaltaa.

francaj

~a: élevé, haut; ~o 1.: hauteur, taille; ~o 2.: hauteur; ~aĵo: hauteur; ~aĵeto: butte; ~eco 1.: hauteur; ~igi: élever (hausser), hausser, rehausser; mal~a: bas; mal~igi: abaisser.

germanaj

~a: hoch; ~o 2.: Höhe; ~aĵo: Anhöhe; ~eco: Höhe; ~igi: erhöhen, anheben, lupfen [sudgermane]; ~igi: erhöhen; mal~a 1.: flach; mal~a 2.: niedrig; mal~a 3.: niedrig; mal~a: tief.

hebreaj

~a: ℷבוה; ~o 2.: ניצב; ~o: ℷובה; ~aĵo: רמה; ~eco: ℷובה; ~igi: להℷביה \ℷבה \, להרים \רום \, להעלות \עלה \.

hispanaj

~a: alto, alta; ~o: altura; ~aĵo: lugar alto, cerro, elevación del terreno; ~aĵeto: montículo, colina, banco de arena; ~eco: altura, altitud; ~igi: elevar, alzar, levantar, realzar, subir; mal~a 4.: grave (nota); mal~a: bajo, baja; mal~igi: bajar, reducir.

indoneziaj

~a: tinggi; ~o: [tinggi] ketinggian; ~aĵo: bukit; ~eco: [tinggi] ketinggian; ~igi: [angkat] mengangkat, [naik] menaikkan; mal~a: pendek, rendah; mal~igi: [turun] menurunkan .

italaj

~a 1.: alto; ~a 2.: alto; ~a 3.: alto; ~a 4.: alto, acuto; ~o: altezza; ~aĵo: altura; ~eco: altezza; ~igi: alzare, rialzare, elevare; mal~a 2.: basso; mal~a 3.: basso; mal~a 4.: grave (di suono); mal~igi: abbassare, ribassare.

katalunaj

mal~a: baix.

nederlandaj

~a: hoog; ~o a: hoogte; ~o: hoogte; ~aĵo: hoogte; ~eco: hoogte; ~igi: verhogen.

okcitanaj

mal~a: bas.

polaj

~a: wysoki; ~o: wysokość; ~aĵo: wyżyna, wzniesienia, pagórek; ~eco: wysokość; ~igi: podnosić, wznosić, podwyższać, wywyższać; mal~a 1.: niski, mały; mal~a 2.: niski; mal~a 3.: niski, mały; mal~a 4.: niski; mal~igi: zmniejszać, zniżać, obniżać, poniżać.

portugalaj

~a: alto, elevado; ~o: altura; ~aĵo: alto, montículo, colina; ~eco: altura, altitude, eminêencia; ~igi: elevar, altear.

rusaj

~a: высокий; ~o: высота; ~aĵo: возвышенность, высота; ~eco: высота; ~igi: повышать, повысить; mal~a: низкий; mal~igi: понизить, снизить, принизить.

slovakaj

~a: vysoký; ~o: výška; ~aĵo: vysočina; ~eco: výška; ~igi: zvýšiť, povýšiť; mal~a: nízky; mal~igi: zmenšiť, znížiť.

svedaj

~a: hög; ~aĵo: höjd, kulle; ~igi: höja.

tokiponaj

~a: sewi, suli; ~o: sewi; mal~a: lili.

turkaj

~a: yüksek.

fontoj

1. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Ligo de amikeco
2. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Ligo de amikeco
3. La Nova Testamento, Al la Efesanoj 4:8
4. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Vojkamarado
5. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 6:15
6. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 35
7. A. Kivi, trad. I. Ekström: Sep fratoj, 1947
8. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeĥezkel 19:11
9. Jean-Jacques Rousseau, trad. André Gilles: La revadoj de soleca promenanto, Sepa promenado
10. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Samuel 17:4
11. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. reĝoj 14:7
12. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, ĉap. 6
13. Remigiusz Mielcarek: Enmigrintoj en ora kaĝo, Monato, jaro 1994a, numero 1a, p. 15a
14. Mihail Bulgakov, trad. Sergio Pokrovskij: La majstro kaj Margarita, ĉapitro 22a, p. 220a
15. Monato, n-ro 05/1995
16. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Psalmaro 147:6

~a: Mankas verkindiko en fonto.
~aĵo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~igi: Mankas verkindiko en fonto.


administraj notoj

pri ~eco 1.:
       PIV1 donas du fakajn variojn de tiu senco: geografian (alto 
       super certa nivelo) kaj astronomian (=altitudo, t.e. angulo). 
       Mi hezitas enkonduki ilin, des pli ke ili logike pli rilatas 
       al mezuro ol al eco.
       [MB]
     
pri ~eco 1.:
       Por la astronomia senco, la terminoj "altangulo"
       (ankaŭ PIVa) kaj "altitudo" bone anstataŭas 
       ĝin
       [HJ]
     
pri ~eco 2.:
       Male al tio, kion mi faris ĉe "longeco" kaj 
       "larĝeco" mi ne emas meti indikon ARK, ĉar mi 
       dubas, ĉu la lingvo vere same evoluis kun "alteco". 
       [MB]
     

[^Revo] [alt.xml] [redakti...] [traduki...] [artikolversio: 1.56 2016/08/14 00:10:58 ]