tradukoj: bg cs de en es fr id nl pt ru sk vo

*por

I.

*por  

Prepozicio sekviganta substantivon, adverbon aŭ infinitivon, kaj esprimanta:
1.  
Celon: por kia celo[1]? bastoneto sur kiu oni tenas plumon por skribado estas plumingo [2]; la preparoj por la venonta kongreso; vojaĝi por plezuro; ni diru tion por lia laŭdo; la rajdvipo diris ke ĝi neniam krakas por fari komplezon al maljunuloj sed nur por la honoro de nefianĉigitaj [3]; dudek jaroj da laborado por la Esperantismo [4]; li riskas por la duba rezultato kuraĝe sian vivon Hamlet ; li estis invitita por kanti; li invitis min por festenoB; la komitato donis permeson por elveturo; ni devas klarigi al ni por kio ni kunvenas[5]; por kio (kion petante) vi venis al mi [6]?
Rim.: En tiu senco Zamenhof kelkfoje preterlasas la prepozicion antaŭ infinitivo: kiam mi kuŝiĝas dormiRevizoro; donis al ili manĝi kaj trinki[7]; oni vokas la bovon ne festeni sed treni PrV. Tiu dirmaniero estas malofta kaj ne imitinda.
2.  
Destinon, la adaptiĝon al: tio estas mia kabineto por laboro; kampo por la eksperimentoj de aeroplanoj; glaso, kiun oni uzas por vino[8]; kuracisto por virinoj; vestoj por infanoj; ne estis akvo por la popolo[9] (por trinki); mi havas nenion por manĝi; havi multon, pli bonan por fari [10]; ne havi la tempon por ludi; estas la horo por leviĝo el dormo [11]; ĉu vi opinias min kapabla por tiu malnobla agadoZ? bombo sufiĉa por eksplodigi citadelon; miaj sagoj, tro malmultepezaj por tia vento, ne trafus la celon Hamlet ; li estas tro fiera por obei (vd tro).
3.  
EKON Aĉetobjekton: pagi cent frankojn por sia palto; tiu drapo kostas po dek markoj por metro; por ĉiu tago mi ricevas kvin frankojn [12]; por du monatoj mi ŝuldas 30 frankojn (de luprezo); abonpago, tio estas pago por la abono[13]; (figure) pagas maljunaj jaroj por junaj eraroj PrV; (figure) tiuj ĉi tagoj […] rekompencas lin por la malfacila pasintaĵo FK .
4.  
EKON Aĉet- aŭ vend-prezon: aĉeti teon por unu frankoZ; por tiu prezo la vesto ne estas kara; ĉu vi povas lasi la ĉambron por unu spesmilo? [tiu folieto] povas esti ricevita por kelke da centimoj FK ; vi kalkule enskribis lignon por dudek mil rubloj, dum en efektiveco vi ne donis eĉ por cent rublojRevizoro ; oni donacas por speso kaj laborigas por spesmilo PrV; por la mono pastra preĝo, por la mono romp' de leĝo PrV; por sia oro ĉiu estas sinjoro PrV. VD:po
5.
Predikaton (= kiel3, kvazaŭ): mi prenis vin por iu pli merita Hamlet ; mi prenis la danĝeron por ŝercoZ; oni povus preni tiun ĉambron por laborejo de artisto; vi akceptas por kontanta mono vortojn, kiuj ne enhavas […] indon Hamlet ; ŝtono servis al ni por seĝo; mi donos al vi la landon por eterna posedaĵo[14].
6.
Personon, je kies profito aŭ kontentigo oni agas: voĉdoni por iu; kolekti monon por mizeruloj; aĉeti kukojn por la infanoj; tiu libro estas por vi; li kantetis por si mem[15]; la naturo, kiu longan tempon batalis kontraŭ ni, batalas nun por ni[16]; ĉiuj por si, por ĉiuj Di' PrV ; la fervoro por Esperanto; la motivoj por la akcepto de tiu propono; [diskuti] la por kaj la kontraŭ PrV .
7.  
Personon, kiun koncernas la ago (= konsiderante, rilate al): nia regimentestro estas por siaj soldatoj, kiel bona patro[17]; asigni difinitan salajron por iu Hamlet ; tio estas granda perdo por ni; tiu ĉi grava tago restos por mi ĉiam memorinda[18]; la kongreso estis vera triumfo por Esperanto; mia spiro fariĝis abomena por mia edzino [19]; tri aferoj estas nekompreneblaj por mi[20]. VD:al 3, kontraŭ 4
8.
Estontan tempodaŭron, dum kiu devas daŭri la ago: forvojaĝi por tri semajnoj; prunte[ ]donu al mi vian libron por unu momento; foriri por ĉiam [21]; vi faris Izrael via popolo por eterne[22]; tiu manĝaĵo estos provizo por la lando por la sep jaroj[23].

Rim.: Por estas kelkfoje erare uzata kun la senco de pro: mi dankis lin por la tuja plenumo de mia deziro[24]; la Eternulo juĝu vin por tio[25].

por ke

Konjunkcia esprimo, montranta la celon: subtenante la kruĉon, por ke la virino povu trinki[26]; ili faris ĉion, kion ili povis, por ke ni elportu el la urbo la plej bonan rememoron [27]; ni devas esti tre singardaj por ke, anstataŭ akceli la aferon, ni ĝin ne pereigu por ĉiam[28].

Rim.: Por ke ĉiam sekvigas la u-modon, escepte en maloftaj okazoj, kie ĝi montras ne la celadon, la intencon, sed nur la efektivan aŭ neintencitan rezulton: tiu ŝprucigo sufiĉas por tio, ke ili plu ne povas teni la okulojn nefermitaj[29]; la ideo […] estis tro altiranta por ke la homoj rifuziĝus je ĝi[30] (vd tro).
II.
Prefikso kun la sencoj de por 1 kaj por 3: porĉiama MT , porvivaĵo [31] [32] ...

tradukoj

anglaj

~: for; ~ ke: in order to, so that.

bulgaraj

~ 2.: за.

ĉeĥaj

~: pro; ~: k, na, za (účelové); ~ ke: aby.

francaj

~: pour; ~ ke: pour que.

germanaj

~: für; ~ ke: damit.

hispanaj

~: para, por; ~ ke: para que.

indoneziaj

~: untuk; ~ ke: agar, supaya.

nederlandaj

~: voor, om te; ~ ke: opdat.

portugalaj

~: por, para.

rusaj

~ 1.: для, чтобы (kun infinitivo); ~ 2.: для, чтобы (kun infinitivo); ~ 3.: за (о цене); ~ 4.: за (о цене); ~ 5.: за; ~ 6.: за; ~ 7.: для; ~ 8.: на; ~ ke: чтобы, для того, чтобы.

slovakaj

~: pre, za; ~ ke: aby.

volapukaj

~: plo.

fontoj

1. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, ĉap. 9
2. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 40
3. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Ŝparmonujo
4. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Tria Kongreso Esperantista en Cambridge en la 12a de aŭgusto 1907
5. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Tria Kongreso Esperantista en Cambridge en la 12a de aŭgusto 1907
6. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 26:27
7. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Ii. kroniko 28:15
8. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 32
9. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Nombroj 33:14
10. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Ruĝaj ŝuoj
11. La Nova Testamento, Romanoj 13:10
12. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 14
13. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 27
14. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 17:8
15. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Malnova domo
16. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Tria Kongreso Esperantista en Cambridge en la 12a de aŭgusto 1907
17. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 37
18. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 41
19. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Ijob 19:17
20. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 30:17
21. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Historio
22. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. kroniko 17:22
23. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 41:36
24. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 31
25. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Eliro 5:21
26. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 15
27. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado en la Guildhall (Londono) en la 21a de aŭgusto 1907
28. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Sesa Kongreso Esperantista en Washington en la 15a de aŭgusto 1910
29. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Dio de dormo
30. L. L. Zamenhof: Originala Verkaro, paĝo 259
31. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Juĝistoj 6:4
32. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Bona humoro

~: Mankas verkindiko en fonto.


ℛevo | datumprotekto | por.xml | redakti... | traduki... | artikolversio: 1.29 2018/03/06 19:10:15