*part/o

*parto

1.
Io, kio povas esti facile apartigita de tuto aŭ per penso, aŭ per vido, aŭ per efektiva disigo: la kvin partoj de la mondo; la diversaj partoj de la korpo; distranĉi kukon en ses partojn; lasta parto de la programo; ŝiru vin en du partojn, la mondo trian postulos PrV ; lia verko, krom la partoj rusa, pola, franca kaj germana, enhavu ankaŭ parton Esperantan PrV ; por parton da homoj liberigi de […] unu tre facila regulo […] multe pli grandan parton da aliaj homoj devigi lerni […] multajn regulojn [1]; pagi sian parton de la aĉetprezo [2]. VD:ero, fragmento, peco, paĝo, elemento, divido.
2.
Io, kion iu rajtas postuli el tuto, kiun oni dividas inter pluraj personoj: preni sian parton [3]; al ĉiu frato lian parton PrV ; la Rubenidoj kaj la Gadidoj prenis sian heredan parton, kiun donis al ili Moseo [4]; ĉu ni havas ankoraŭ parton kaj heredon en la domo de nia patro [5]? la kapa parto de la lito [6]; li forkondukis la ŝafojn en malproksiman parton de la dezerto [7]; [li] loĝas en la suda parto de la lando [8]; superflua pendanta parto de la tapiŝoj [9]; lia kapo senhariĝas sur la antaŭa parto [10]; vi alportos el tio la plej bonan parton [11]; mi donas al li[…] lian parton de la akiro [12]; metu sur lin parton de via majesto, por ke aŭskultu lin la tuta komunumo de la Izraelidoj [13]. VD:porcio, partopreno.
afrikanse:
 deel
albane:
 pjesë
amhare:
 ክፍል
angle:
 part
arabe:
 جزء
armene:
 մաս
azerbajĝane:
 hissə
beloruse:
1. частка 2. доля, порцыя
bengale:
 অংশ
birme:
 အပိုင်း
bosne:
 dio
ĉeĥe:
 část, díl, podíl, součástka, zlomek, částka
dane:
 del
estone:
 osa
eŭske:
 part
filipine:
 bahagi
france:
 partie, morceau, part
galege:
 parte
germane:
1. Teil 2. Anteil
guĝarate:
 ભાગ
haitie:
 pati
hinde:
 हिस्सा
hispane:
 parte, trozo, porción, fragmento 1. parte 2. parte, cuota
hungare:
1. rész 2. rész, részesedés
igbe:
 akụkụ
irlande:
 chuid
islande:
 hluti
japane:
 パート
jide:
 טייל
jorube:
 apakan
kanare:
 ಭಾಗ
kartvele:
 ნაწილი
kazaĥe:
 бөлім
kimre:
 rhan
kirgize:
 бөлүк
kmere:
 ជាផ្នែកមួយ
koree:
 일부
korsike:
 parte
kose:
 inxalenye
kroate:
 dio
kurde:
 par
latine:
 pars
latve:
 daļa
laŭe:
 ສ່ວນ
litove:
 dalis
makedone:
 дел
malagase:
 fizarana
malaje:
 sebahagian
malajalame:
 ഭാഗം
malte:
 parti
maorie:
 wāhanga
marate:
 भाग
monge:
 ib feem
mongole:
 хэсэг
nederlande:
1. deel 2. aandeel
nepale:
 अंश
njanĝe:
 gawo
okcidentfrise:
 diel
panĝabe:
 ਹਿੱਸਾ ਹੈ
paŝtue:
 برخه
pole:
 część 1. część
portugale:
 parte
ruande:
 igice
ruse:
1. часть 2. часть, доля
samoe:
 vaega
sinde:
 حصو
sinhale:
 කොටසක්
skotgaele:
 pàirt
slovake:
 diel, časť, čiastka
slovene:
 del
somale:
 qayb ka mid
ŝone:
 chidimbu
sote:
 karolo
sunde:
 bagean
svahile:
 sehemu
taĝike:
 қисми
taje:
 ส่วน
tamile:
 பகுதி
tatare:
 өлеше
telugue:
 భాగం
tibete:
 ཆ་ཤས་
ukraine:
 частина
urdue:
 حصہ
uzbeke:
 qism
vjetname:
 một phần
zulue:
 okuyingxenye

parta

1.
Estanta nur parto de tuto: parta pago, eklipso; tiu parta bonstatiĝo kostis kaj plu kostas terure multe [14]; 30-jaraĝa vilniusano […] jam trairis partan operacion pri seks-ŝanĝo [15]; jam aperis almenaŭ sep esperantaj versioj, ĉu kompletaj, ĉu partaj [16]; japanaj kompanioj anstataŭigas plentempajn laboristojn per partatempaj [17].
2.
MAT
a)
(p.p. ordo-rilato `le`) Tia, ke ekzistas du elementoj `x` kaj `y`, por kiuj veras nek `x le y`, nek `y le x`: se la aro `bb E` enhavas pli ol unu elementon, la rilato `sub` estas parta en `2^(bb E)`; la rilato „`a` estas dividebla per `b`“ estas parta ordo-rilato ene de la aro de entjeroj. ANT:tuteca.
b)
VD:parta derivaĵo, parta sumo de serio.
angle:
 partial 2.a partial (ordering)
beloruse:
 частковы
ĉeĥe:
 dílný, dělený
france:
 partiel
germane:
1. teilweise 2.a Partial-(ordnung)
hispane:
~a pago: parte del pago, pago parcial. 1. parcial 2.a (relación de orden) parcial 2.b parcial
hungare:
~a pago: részfizetés. 1. rész-, részleges 2.a részben-(rendezés), parciális 2.b parciális
nederlande:
1. deel-
pole:
1. częściowy 2.a częściowy (porządek)
ruse:
 частичный 2.a частичный (порядок)
slovake:
 čiastkový
ukraine:
 частковий

parte

Ne tute: mi parte kredas tion [18]; vi ja parte prikonsentis [19]; la malsano povas konduki al komplikaĵoj, kiuj parte donas nerebonigeblajn ŝanĝojn FK ; saĝaj estas viaj vortoj […], sed nur parte mi scios respondi ilin [20]; parte el marmoro, parte el gipso [21]; la bildo ĵetis supren sur la muron longan ombron, kiu parte etendiĝis ankoraŭ sur la plafonon [22].
angle:
 partially
beloruse:
 часткова
germane:
 teilweise
taje:
 ส่วนหนึ่ง
ukraine:
 частково, почасти

partaĵo

PIV2 (malofte)
1.
EKON Parto2, kvoto: en la miksitaj kotizoj la varia partaĵo sekvos la fiksan pagon [23].
2.
TIP Parto1, eltiraĵo de teksto: fine oni ne povis fiksi la tekston de partaĵo 6 kaj la afero restas ne-decidita [24]. SIN:ekstrakto2
beloruse:
1. частка, доля, квота 2. урывак, частка (тэксту)
germane:
1. Anteil 2. Auszug
hispane:
2. parte de un texto
pole:
2. ustęp tekstu
ukraine:
 частина, уривок, фраґмент (тексту)

partigi

(tr)
Dividi en partojn: partigi laboron VdE ; la librobretaro ĉirkaŭe estis partigita je multaj diversaj kategorioj, kiuj estis markitaj de ŝildoj [25]. SIN:dispartigi, dividi1
25. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, Drako por Heroo Hinreko
beloruse:
 дзяліць
france:
 partager, diviser (partager)
hispane:
 repartir, dividir (repartir)
hungare:
 feloszt
nederlande:
 verdelen
pole:
 rozdzielić, podzielić na części
ruse:
 поделить (на части)
taje:
 แบ่งเป็นส่วน ๆ
ukraine:
 ділити на частини, розділяти

partumi

(tr)
1.
Kunhavi1 la samajn sentojn, ideojn, spertojn aŭ aliajn aferojn kiel iuj aliaj homoj: mi volas […] partumi plezuron, doloron kun Vi [26]; Lingva grupo estas ĉiu homa kolektivo kiu partumas saman lingvon kaj situas en la teritoria spaco de alia lingva komunumo, tamen sen ekvivalenta historieco [27]. SIN:dividi4
2.
Partopreni: ni ne povis trankvile resti kaj preferis tute ne partumi, ni do malaliĝis perdante aliĝkotizon [28] venis […] diversspecaj aventuremuloj […] por partumi en la evento [29].
3.
(arkaismo) =partigi
26. E. Miĥalski: Prologo, 1929
27. La Ondo de Esperanto, Universala Deklaracio de la Lingvaj Rajtoj, art. 1, §5
28. Monato, Bert Schumann: GK UEA: Kie denaskaj infanoj kune ludas
29. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, La Arĝenta Urbo Amarganto
angle:
1. share
beloruse:
1. падзяляць (погляды, пачуцьці) 2. удзельнічаць, спрычыняцца
ĉeĥe:
2. participovat, účastnit se
france:
2. partager, diviser (partager)
hispane:
2. repartir, dividir (repartir)
hungare:
2. feloszt
nederlande:
2. verdelen
ruse:
1. разделять (чувства и т.п.)
slovake:
2. participovať, účastniť sa

partumo

MAT[30](arkaismo)
Pozitiva frakcio pli malgranda ol unu: partumoj , ; la meza anomaliangulo estas […] la partumo de la periodo kiu elfluis ekde la lasta pasado en periapsido [31].
beloruse:
 правільны дроб
ĉeĥe:
 pravý zlomek
hispane:
 fracción propia
hungare:
 pozitív tört
pole:
 ułamek
ruse:
 правильная дробь
slovake:
 pravý zlomok
ukraine:
 позитивний дріб

malparto

(malofte)
Tiu tuto, pri kies parto temas: por la nocio „somero“, „sezono“ estas supernocio, kaj „jaro“ estas malparto; malofta escepto estas nomi Usonon per ties malparto „Ameriko“ [32]. VD:ujo
Rim.: Kvankam tuto formale estas sinonimo de malparto, tamen la gramatikaj valentoj de ĉi tiuj vortoj estas malsamaj: „tuto de somero“ ne estas uzebla por indiki jaron (la „malparton de somero“).
32. S. Pokrovskij: Meksiko, s.c.e., 2009-06-29

*partopreni [33]

(x)
1.
Preni sian parton de io: partopreni en festo kaj ĝojo [34]; partopreni festenon, la ĝojon; vi ne povas partopreni ĉe la tablo de la Sinjoro [35]; la laboranta terkultivisto devas la unua partopreni en la fruktoj [36]; ĉu vi deziras ankaŭ en ĉi tiu nokto partopreni en edziĝofesto [37]; kelkaj […] membroj eĉ partoprenis en la maldecaj ŝercoj [38]. VD:dividi3.
2.
Kunhelpi, kunpeni por plenumado de io: partopreni laboron, en iu laboro, en komploto; la hazardo multe partoprenis en la sukceso; dividu la prenitaĵon po duono inter tiuj, kiuj partoprenis en la milito [39]; mi partoprenis ankaŭ en la laborado ĉe tiu murego [40]; li ne partoprenis en ilia petolado [41]; duono de la kortego partoprenis en la marŝado [42]; Johano ilin sekvis, partoprenis en la kantado de sanktaj kantoj [43]. VD:ŝtono.
3.
(figure) Simpatii, kompati: ni partoprenas vian funebron; vi partoprenis en doloro mia Ifigenio . VD:kondolenco.
angle:
 participate
beloruse:
 удзельнічаць
ĉeĥe:
 účastnit se
france:
 participer (à un travail, une rencontre), partager (la peine de qn)
germane:
1. teilnehmen 2. teilhaben, Anteil haben 3. Anteil nehmen, teilen
hispane:
 participar (en un trabajo, una reunión), compartir (la pena) 1. participar 2. participar, contribuir
hungare:
1. részt vesz 2. részt vesz, hozzájárul 3. osztozik
nederlande:
 deelnemen
pole:
1. brać udział 2. współdziałać 3. współczuć
ruse:
 участвовать, принять участие
slovake:
 zúčastniť sa
taje:
1. เข้าร่วม 2. มีส่วนร่วม
tibete:
 གཞུགས་
ukraine:
 брати участь

dispartigi

1.
Disigi en partojn: dispartigu al vi la landon per loto konforme al viaj familioj [44]; la doganistoj tuj eniris la aŭton kaj komencis dispartigi la malantaŭan sidlokon [45].
2.
KOMP Apartigi logikajn pecojn de memoro aŭ datumo, ebligante trakti ilin samrange kiel la tuton: dispartigi fiksitan diskon en subdiskojn C: kaj D:; dispartigi tabelon per sekcoj; dispartigi datumbazon laŭ valoro de ĉefŝlosilo.
angle:
2. to partition
beloruse:
 падзяліць, разьдзяліць
france:
 partager, diviser (partager), morceler
germane:
1. zerteilen, auseinander nehmen 2. partitionieren
hispane:
 repartir, dividir (repartir), parcelar
hungare:
 szétszed, szétdarabol, szétoszt
nederlande:
 verdelen
pole:
 partycjonować, rozdzielać
ruse:
 разделить dis~igi: разбить на разделы. dis~igi tabelon: разбить на сечения.
ukraine:
 ділити (на частини), розділяти, розкладати (на частини), розчленовувати

dispartigo

1.
Ago dispartigi; rezulto aŭ maniero de tiu ago: Serbio komencis disdividon kaj dispartigon de Kosovo [46]; infektado de homoj povis okazi […] dum dispartigo de bestkorpoj [47].
2.
MATKompLeks (de aro E) Tia disa familio de subaroj de E, ke la kunaĵo de ĝiaj termoj egalas al E: ĉiu dispartigo ebligas difini unikan ekvivalento-rilaton, kies ekvivalento-klasoj estas ĝiaj termoj.
angle:
2. partition (of a set)
beloruse:
1. дзяленьне, падзел 2. разьбіўка
france:
1. partition, fractionnement, morcellement 2. partition (d'un ensemble)
germane:
2. Zerlegung (einer Menge)
hispane:
1. división, fractionamiento, parcelación 2. división (de un conjunto)
hungare:
1. szétszedés, szétdarabolás
pole:
1. podział, rozdział 2. podział (zbioru), rozbicie (zbioru)
rumane:
1. divizie, împărţire
ruse:
1. разделение 2. разбиение (множества)

ora dispartigo

MAT[48]
La nombro `Phi=(a+sqrt 5)//2`, egala al la valoro de ajna proporcio kun termoj `(a,b,a+b,a)`: BELA en arto la ora dispartigo estas konsiderata aparte harmonia proporcio.
Rim.: Tiun nombron eblas ricevi kiel pozitivan solvon de la ekvacio `x=1+x^-1` kaj ankaŭ kiel limeson de du sinsekvaj termoj de tia vico `(u_n)`, ke `u_(n+2)=u_(n+1)+u_n`.
Rim.: Troveblas pluraj sinonimoj, ekz-e „ora sekco“ MatVort kaj „ora proporcio“ (difinita en PIV2 kiel `Phi^-1`).
angle:
 golden section
beloruse:
 залатое сячэньне, залатая прапорцыя, гарманічнае дзяленьне
ĉeĥe:
 zlatý řez
france:
 nombre d'or
germane:
 goldener Schnitt
hispane:
 número áureo, número de oro
hungare:
 aranymetszés
pole:
 złoty podział, liczba złota
ruse:
 золотое сечение
slovake:
 zlatý rez

entjera parto

MAT[49]
(de reelo) La plej granda entjero, kiu ĝin ne superas: la entjera parto de 3,14 estas 3, kaj tiu de -6,758 estas -7; la entjeran parton de reelo `x` oni kutime signas per `E(x)``floor(x)`.
angle:
 integral part, integer part
beloruse:
 цэлая частка
ĉeĥe:
 celá část (reálného čísla)
france:
 partie entière
germane:
 ganzer Teil
hispane:
 parte entera
hungare:
 egészrész
pole:
 całość (liczby rzeczywistej), cecha (liczby rzeczywistej), część całkowita (liczby rzeczywistej), entier
ruse:
 целая часть, антье
slovake:
 celá časť

frakcia parto

MAT[50]
(de reelo) La diferenco inter ĝi kaj ĝia entjera parto: la frakcia parto de 3,14 estas 0,14, kaj tiu de -6,758 estas 0,242.
angle:
 fractional part
beloruse:
 дробная частка
ĉeĥe:
 zlomková část
france:
 partie fractionnaire
germane:
 gebrochener Teil
hispane:
 parte fraccionaria
hungare:
 törtrész
pole:
 część ułamkowa (liczby rzeczywistej)
ruse:
 дробная часть
slovake:
 zlomková časť

grandparte, plejparte, plej parte

Ne tute sed precipe, plimulte: la konstruaĵoj en ĉi tiu kvartalo […] estis plej parte blankaj [51]; malantaŭ la butika tablo ne staris multe da junaj homoj, ne, tio estis plejparte maljunaj fraŭloj [52]; la stratoj […] estis plejparte mallarĝaj, kurbaj, plenaj de kavoj [53]; homoj tie estas ege feliĉaj grandparte pro tio, ke ili vivas en stato de konstanta dankemo [54].
beloruse:
 збольшага, у большасьці
ĉeĥe:
 namnoze, většinou, z větší části
france:
 en grande partie, pour une grande part
hispane:
 en gran medida, en gran parte
slovake:
 zväčša
ukraine:
 у більшій мірі, більшою мірою

imaginara parto

MAT[55]
(de komplekso `a+i*b`) La reelo `b`: la imaginaran parton de `z` oni kutime signas per `"Im" z`; reeloj havas nulan imaginaran parton. VD:imaginara.
Rim.: Oni atentu pri tio, ke imaginara parto ne estas imaginaro!
angle:
 imaginary part
beloruse:
 уяўная частка
france:
 partie imaginaire
germane:
 Imaginärteil
hispane:
 parte imaginaria
hungare:
 képzetes rész
pole:
 część urojona (liczby zespolonej)
ruse:
 мнимая часть

partuma parto

ĉeĥe:
 díl, podíl, součástka, zlomek, část, částka
slovake:
 diel, časť, čiastka

reela parto

MAT[57]
(de komplekso `a+i*b`) La reelo `a`: la reelan parton de `z` oni kutime signas per `"Re" z`; pure imaginaraj nombroj havas nulan reelan parton. VD:reela.
angle:
 real part
beloruse:
 рэчаісная частка
france:
 partie réelle
germane:
 Realteil
hispane:
 parte real
hungare:
 valósrész
pole:
 część rzeczywista (liczby zespolonej)
ruse:
 действительная часть

senpartoprena

Kiu ne partoprenas, ne kunagas, ne kunsentas, estas indiferenta2: lia patro estis ĉiam malvarmeca kaj senpartoprena [58]; amikinoj rigardis min senpartoprene [59].
58. Vikipedio, Giuseppe Tomasi di Lampedusa
59. S. Štimec: Ombro sur interna pejzaĝo, 1984
beloruse:
 абыякавы, які не бярэ ўдзелу
france:
 détaché (insensible)

siaparte

Propraflanke, rilate al afero, kiu koncernas ankaŭ aliajn: nian plejbonon ankaŭ ni penos niaparte fari [60]; Slovenio daŭre klopodis interkonsenti kun Kroatio, ke tiu fordonu iom da sia maro en formo de koridoro, siaparte Slovenio rezignu pri tri neklaraj terpecoj [61]. VD:siaflanke, siavice
60. A. Kivi, trad. I. Ekström: Sep fratoj, 1947
61. Monato, Zlatko TIŠLJAR: Malfermi pandoran skatolon
beloruse:
 са свайго боку, у сваёй частцы
france:
 en ce qui le concerne, pour sa part
hispane:
 en su caso, por su parte

administraj notoj

pri ~umo :
      Vd adm sub frakcio pri vera/propra/norma frakcio, sinonimoj
      de ~umo. [MB]
    
pri ~opreni 3.:
      Ĉi tiu senco ne plu estas en PIV1 kaj aspektas
      arĥaika.[MB]
    
pri dis~igi:
    La senco-diferenco inter ~igi kaj dis~igi estas
    esplorinda.[MB]
  
mal~o: Mankas dua fontindiko.
ora dis~igo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
entjera ~o: Mankas dua fontindiko.
entjera ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
frakcia ~o: Mankas dua fontindiko.
frakcia ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
imaginara ~o: Mankas dua fontindiko.
imaginara ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~uma ~o: Mankas dua fontindiko.
~uma ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
reela ~o: Mankas dua fontindiko.
reela ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.