*part/o

*parto   Vikipedio

1.  
Io, kio povas esti facile apartigita de tuto aŭ per penso, aŭ per vido, aŭ per efektiva disigo: la kvin partoj de la mondo; la diversaj partoj de la korpo; distranĉi kukon en ses partojn; lasta parto de la programo; ŝiru vin en du partojn, la mondo trian postulos PrV ; lia verko, krom la partoj rusa, pola, franca kaj germana, enhavu ankaŭ parton Esperantan PrV ; por parton da homoj liberigi de […] unu tre facila regulo […] multe pli grandan parton da aliaj homoj devigi lerni […] multajn regulojn [1]; pagi sian parton de la aĉetprezo [2]. VD:ero, fragmento, peco, paĝo, elemento, divido.
2.  
Io, kion iu rajtas postuli el tuto, kiun oni dividas inter pluraj personoj: preni sian parton [3]; al ĉiu frato lian parton PrV ; la Rubenidoj kaj la Gadidoj prenis sian heredan parton, kiun donis al ili Moseo [4]; ĉu ni havas ankoraŭ parton kaj heredon en la domo de nia patro [5]? la kapa parto de la lito [6]; li forkondukis la ŝafojn en malproksiman parton de la dezerto [7]; [li] loĝas en la suda parto de la lando [8]; superflua pendanta parto de la tapiŝoj [9]; lia kapo senhariĝas sur la antaŭa parto [10]; vi alportos el tio la plej bonan parton [11]; mi donas al li[…] lian parton de la akiro [12]; metu sur lin parton de via majesto, por ke aŭskultu lin la tuta komunumo de la Izraelidoj [13]. VD:porcio, partopreno.
angle:
part
beloruse:
1. частка 2. доля, порцыя
ĉeĥe:
část, díl, podíl, součástka, zlomek, částka
france:
partie, morceau, part
germane:
1. Teil 2. Anteil
hispane:
parte, trozo, porción, fragmento 1. parte 2. parte, cuota
hungare:
1. rész 2. rész, részesedés
nederlande:
1. deel 2. aandeel
pole:
część 1. część
portugale:
parte
ruse:
1. часть 2. часть, доля
slovake:
diel, časť, čiastka

parta Vikipedio

1.
Estanta nur parto de tuto: parta pago, eklipso; tiu parta bonstatiĝo kostis kaj plu kostas terure multe [14]; 30-jaraĝa vilniusano […] jam trairis partan operacion pri seks-ŝanĝo [15]; jam aperis almenaŭ sep esperantaj versioj, ĉu kompletaj, ĉu partaj [16]; japanaj kompanioj anstataŭigas plentempajn laboristojn per partatempaj [17].
2.
MAT
a)  
(p.p. ordo-rilato `le`) Tia, ke ekzistas du elementoj `x` kaj `y`, por kiuj veras nek `x le y`, nek `y le x`: se la aro `bb E` enhavas pli ol unu elementon, la rilato `sub` estas parta en `2^(bb E)`; la rilato „`a` estas dividebla per `b`“ estas parta ordo-rilato ene de la aro de entjeroj. ANT:tuteca.
b)  
VD:parta derivaĵo, parta sumo de serio.
angle:
partial 2.a partial (ordering)
beloruse:
частковы
ĉeĥe:
dílný, dělený
france:
partiel
germane:
1. teilweise 2.a Partial-(ordnung)
hispane:
~a pago: parte del pago, pago parcial 1. parcial 2.a (relación de orden) parcial 2.b parcial
hungare:
~a pago: részfizetés 1. rész-, részleges 2.a részben-(rendezés), parciális 2.b parciális
nederlande:
1. deel-
pole:
1. częściowy 2.a częściowy (porządek)
ruse:
частичный 2.a частичный (порядок)
slovake:
čiastkový

parte  

Ne tute: mi parte kredas tion [18]; vi ja parte prikonsentis [19]; la malsano povas konduki al komplikaĵoj, kiuj parte donas nerebonigeblajn ŝanĝojn FK ; saĝaj estas viaj vortoj […], sed nur parte mi scios respondi ilin [20]; parte el marmoro, parte el gipso [21]; la bildo ĵetis supren sur la muron longan ombron, kiu parte etendiĝis ankoraŭ sur la plafonon [22].
angle:
partially
germane:
teilweise

partaĵo

PIV2 (malofte)
1.  
EKON Parto2, kvoto: en la miksitaj kotizoj la varia partaĵo sekvos la fiksan pagon [23].
2.  
TIP Parto1, eltiraĵo de teksto: fine oni ne povis fiksi la tekston de partaĵo 6 kaj la afero restas ne-decidita [24]. SIN:ekstrakto2
beloruse:
2. урывак, частка (тэксту)
germane:
1. Anteil 2. Auszug
hispane:
2. parte de un texto
pole:
2. ustęp tekstu

partigi  

(tr)
Dividi en partojn: partigi laboron VdE ; la librobretaro ĉirkaŭe estis partigita je multaj diversaj kategorioj, kiuj estis markitaj de ŝildoj [25]. SIN:dispartigi, dividi1
25. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, Drako por Heroo Hinreko
beloruse:
дзяліць
france:
partager, diviser (partager)
hispane:
repartir, dividir (repartir)
hungare:
feloszt
nederlande:
verdelen
pole:
rozdzielić, podzielić na części
ruse:
поделить (на части)

partumi

(tr)
1.  
Kunhavi1 la samajn sentojn, ideojn, spertojn aŭ aliajn aferojn kiel iuj aliaj homoj: mi volas […] partumi plezuron, doloron kun Vi [26]; Lingva grupo estas ĉiu homa kolektivo kiu partumas saman lingvon kaj situas en la teritoria spaco de alia lingva komunumo, tamen sen ekvivalenta historieco [27]. SIN:dividi4
2.  
Partopreni: ni ne povis trankvile resti kaj preferis tute ne partumi, ni do malaliĝis perdante aliĝkotizon [28] venis […] diversspecaj aventuremuloj […] por partumi en la evento [29].
3.  
(arkaismo) =partigi
26. E. Miĥalski: Prologo, 1929
27. La Ondo de Esperanto, Universala Deklaracio de la Lingvaj Rajtoj, art. 1, §5
28. Monato, Bert Schumann: GK UEA: Kie denaskaj infanoj kune ludas
29. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, La Arĝenta Urbo Amarganto
angle:
1. share
ĉeĥe:
2. participovat, účastnit se
france:
2. partager, diviser (partager)
hispane:
2. repartir, dividir (repartir)
hungare:
2. feloszt
nederlande:
2. verdelen
ruse:
1. разделять (чувства и т.п.)
slovake:
2. participovať, účastniť sa

partumo  

MAT[30](arkaismo)
Pozitiva frakcio pli malgranda ol unu: partumoj , ; la meza anomaliangulo estas […] la partumo de la periodo kiu elfluis ekde la lasta pasado en periapsido [31].
ĉeĥe:
pravý zlomek
hispane:
fracción propia
hungare:
pozitív tört
pole:
ułamek
ruse:
правильная дробь
slovake:
pravý zlomok

malparto  

(malofte)
Tiu tuto, pri kies parto temas: por la nocio „somero“, „sezono“ estas supernocio, kaj „jaro“ estas malparto; malofta escepto estas nomi Usonon per ties malparto „Ameriko“ [32]. VD:ujo
Rim.: Kvankam tuto formale estas sinonimo de malparto, tamen la gramatikaj valentoj de ĉi tiuj vortoj estas malsamaj: „tuto de somero“ ne estas uzebla por indiki jaron (la „malparton de somero“).
32. S. Pokrovskij: Meksiko, s.c.e., 2009-06-29

*partopreni [33]  

(x)
1.  
Preni sian parton de io: partopreni en festo kaj ĝojo [34]; partopreni festenon, la ĝojon; vi ne povas partopreni ĉe la tablo de la Sinjoro [35]; la laboranta terkultivisto devas la unua partopreni en la fruktoj [36]; ĉu vi deziras ankaŭ en ĉi tiu nokto partopreni en edziĝofesto [37]; kelkaj […] membroj eĉ partoprenis en la maldecaj ŝercoj [38]. VD:dividi3.
2.  
Kunhelpi, kunpeni por plenumado de io: partopreni laboron, en iu laboro, en komploto; la hazardo multe partoprenis en la sukceso; dividu la prenitaĵon po duono inter tiuj, kiuj partoprenis en la milito [39]; mi partoprenis ankaŭ en la laborado ĉe tiu murego [40]; li ne partoprenis en ilia petolado [41]; duono de la kortego partoprenis en la marŝado [42]; Johano ilin sekvis, partoprenis en la kantado de sanktaj kantoj [43]. VD:ŝtono.
3.  
(figure) Simpatii, kompati: ni partoprenas vian funebron; vi partoprenis en doloro mia Ifigenio . VD:kondolenco.
angle:
participate
beloruse:
удзельнічаць
ĉeĥe:
účastnit se
france:
participer (à un travail, une rencontre), partager (la peine de qn)
germane:
1. teilnehmen 2. teilhaben, Anteil haben 3. Anteil nehmen, teilen
hispane:
participar (en un trabajo, una reunión), compartir (la pena) 1. participar 2. participar, contribuir
hungare:
1. részt vesz 2. részt vesz, hozzájárul 3. osztozik
nederlande:
deelnemen
pole:
1. brać udział 2. współdziałać 3. współczuć
ruse:
участвовать, принять участие
slovake:
zúčastniť sa

dispartigi  

1.
Disigi en partojn: dispartigu al vi la landon per loto konforme al viaj familioj [44]; la doganistoj tuj eniris la aŭton kaj komencis dispartigi la malantaŭan sidlokon [45].
2.  
KOMP Apartigi logikajn pecojn de memoro aŭ datumo, ebligante trakti ilin samrange kiel la tuton: dispartigi fiksitan diskon en subdiskojn C: kaj D:; dispartigi tabelon per sekcoj; dispartigi datumbazon laŭ valoro de ĉefŝlosilo.
angle:
2. to partition
beloruse:
падзяліць, разьдзяліць
france:
partager, diviser (partager), morceler
germane:
1. zerteilen, auseinander nehmen 2. partitionieren
hispane:
repartir, dividir (repartir), parcelar
hungare:
szétszed, szétdarabol, szétoszt
nederlande:
verdelen
pole:
partycjonować, rozdzielać
ruse:
разделить dis~igi: разбить на разделы dis~igi tabelon: разбить на сечения

dispartigo

1.
Ago dispartigi; rezulto aŭ maniero de tiu ago: Serbio komencis disdividon kaj dispartigon de Kosovo [46]; infektado de homoj povis okazi […] dum dispartigo de bestkorpoj [47].
2.  
MATKompLeks (de aro E) Tia disa familio de subaroj de E, ke la kunaĵo de ĝiaj termoj egalas al E: ĉiu dispartigo ebligas difini unikan ekvivalento-rilaton, kies ekvivalento-klasoj estas ĝiaj termoj.
angle:
2. partition (of a set)
beloruse:
1. дзяленьне, падзел 2. разьбіўка
france:
1. partition, fractionnement, morcellement 2. partition (d'un ensemble)
germane:
2. Zerlegung (einer Menge)
hispane:
1. división, fractionamiento, parcelación 2. división (de un conjunto)
hungare:
1. szétszedés, szétdarabolás
pole:
1. podział, rozdział 2. podział (zbioru), rozbicie (zbioru)
rumane:
1. divizie, împărţire
ruse:
1. разделение 2. разбиение (множества)

ora dispartigo  

MAT[48]
La nombro `Phi=(a+sqrt 5)//2`, egala al la valoro de ajna proporcio kun termoj `(a,b,a+b,a)`: BELA en arto la ora dispartigo estas konsiderata aparte harmonia proporcio.
Rim.: Tiun nombron eblas ricevi kiel pozitivan solvon de la ekvacio `x=1+x^-1` kaj ankaŭ kiel limeson de du sinsekvaj termoj de tia vico `(u_n)`, ke `u_(n+2)=u_(n+1)+u_n`.
Rim.: Troveblas pluraj sinonimoj, ekz-e „ora sekco“ MatVort kaj „ora proporcio“ (difinita en PIV2 kiel `Phi^-1`).
angle:
golden section
beloruse:
залатое сячэньне, залатая прапорцыя, гарманічнае дзяленьне
ĉeĥe:
zlatý řez
france:
nombre d'or
germane:
goldener Schnitt
hispane:
número áureo, número de oro
hungare:
aranymetszés
pole:
złoty podział, liczba złota
ruse:
золотое сечение
slovake:
zlatý rez

entjera parto   Vikipedio

MAT[49]
(de reelo) La plej granda entjero, kiu ĝin ne superas: la entjera parto de 3,14 estas 3, kaj tiu de -6,758 estas -7; la entjeran parton de reelo `x` oni kutime signas per `E(x)``floor(x)`.
angle:
integral part, integer part
beloruse:
цэлая частка
ĉeĥe:
celá část (reálného čísla)
france:
partie entière
germane:
ganzer Teil
hispane:
parte entera
hungare:
egészrész
pole:
całość (liczby rzeczywistej), cecha (liczby rzeczywistej), część całkowita (liczby rzeczywistej), entier
ruse:
целая часть, антье
slovake:
celá časť

frakcia parto  

MAT[50]
(de reelo) La diferenco inter ĝi kaj ĝia entjera parto: la frakcia parto de 3,14 estas 0,14, kaj tiu de -6,758 estas 0,242.
angle:
fractional part
beloruse:
дробная частка
ĉeĥe:
zlomková část
france:
partie fractionnaire
germane:
gebrochener Teil
hispane:
parte fraccionaria
hungare:
törtrész
pole:
część ułamkowa (liczby rzeczywistej)
ruse:
дробная часть
slovake:
zlomková časť

grandparte, plejparte, plej parte

Ne tute sed precipe, plimulte: la konstruaĵoj en ĉi tiu kvartalo […] estis plej parte blankaj [51]; malantaŭ la butika tablo ne staris multe da junaj homoj, ne, tio estis plejparte maljunaj fraŭloj [52]; la stratoj […] estis plejparte mallarĝaj, kurbaj, plenaj de kavoj [53]; homoj tie estas ege feliĉaj grandparte pro tio, ke ili vivas en stato de konstanta dankemo [54].
beloruse:
збольшага, у большасьці
ĉeĥe:
namnoze, většinou, z větší části
france:
en grande partie, pour une grande part
hispane:
en gran medida, en gran parte
slovake:
zväčša

imaginara parto   Vikipedio

MAT[55]
(de komplekso `a+i*b`) La reelo `b`: la imaginaran parton de `z` oni kutime signas per `"Im" z`; reeloj havas nulan imaginaran parton. VD:imaginara.
Rim.: Oni atentu pri tio, ke imaginara parto ne estas imaginaro!
angle:
imaginary part
beloruse:
уяўная частка
france:
partie imaginaire
germane:
Imaginärteil
hispane:
parte imaginaria
hungare:
képzetes rész
pole:
część urojona (liczby zespolonej)
ruse:
мнимая часть

partuma parto  

ĉeĥe:
díl, podíl, součástka, zlomek, část, částka
slovake:
diel, časť, čiastka

reela parto   Vikipedio

MAT[57]
(de komplekso `a+i*b`) La reelo `a`: la reelan parton de `z` oni kutime signas per `"Re" z`; pure imaginaraj nombroj havas nulan reelan parton. VD:reela.
angle:
real part
beloruse:
рэчаісная частка
france:
partie réelle
germane:
Realteil
hispane:
parte real
hungare:
valósrész
pole:
część rzeczywista (liczby zespolonej)
ruse:
действительная часть

senpartoprena  

Kiu ne partoprenas, ne kunagas, ne kunsentas, estas indiferenta2: lia patro estis ĉiam malvarmeca kaj senpartoprena [58]; amikinoj rigardis min senpartoprene [59].
58. Vikipedio, Giuseppe Tomasi di Lampedusa
59. S. Štimec: Ombro sur interna pejzaĝo, 1984
france:
détaché (insensible)

siaparte  

Propraflanke, rilate al afero, kiu koncernas ankaŭ aliajn: nian plejbonon ankaŭ ni penos niaparte fari [60]; Slovenio daŭre klopodis interkonsenti kun Kroatio, ke tiu fordonu iom da sia maro en formo de koridoro, siaparte Slovenio rezignu pri tri neklaraj terpecoj [61]. VD:siaflanke, siavice
60. A. Kivi, trad. I. Ekström: Sep fratoj, 1947
61. Monato, Zlatko TIŠLJAR: Malfermi pandoran skatolon
beloruse:
са свайго боку, у сваёй частцы
france:
en ce qui le concerne, pour sa part
hispane:
en su caso, por su parte

administraj notoj

pri ~umo :
      Vd adm sub frakcio pri vera/propra/norma frakcio, sinonimoj
      de ~umo. [MB]
    
pri ~opreni 3.:
      Ĉi tiu senco ne plu estas en PIV1 kaj aspektas
      arĥaika.[MB]
    
pri dis~igi:
    La senco-diferenco inter ~igi kaj dis~igi estas
    esplorinda.[MB]
  
mal~o: Mankas dua fontindiko.
ora dis~igo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
entjera ~o: Mankas dua fontindiko.
entjera ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
frakcia ~o: Mankas dua fontindiko.
frakcia ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
imaginara ~o: Mankas dua fontindiko.
imaginara ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~uma ~o: Mankas dua fontindiko.
~uma ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
reela ~o: Mankas dua fontindiko.
reela ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.