*part/o UV

*parto

1.
Io, kio povas esti facile apartigita de tuto aŭ per penso, aŭ per vido, aŭ per efektiva disigo: partoj de la korpo [1]; li prenis tranĉilon […], distranĉis la rubandon en tri partojn [2]; en ĉiuj partoj de la mondo la Esperantistoj festis tiun tagon [3]; la serioza parto de la programo estis finita, oni komencis libere babili kaj ŝerci [4]; por parton da homoj liberigi de […] unu tre facila regulo […] multe pli grandan parton da aliaj homoj devigi lerni […] multajn regulojn [5]; pagi sian parton de la aĉetprezo [6]; ŝiru vin en du partojn, la mondo trian postulos PrV ; lia verko, krom la partoj rusa, pola, franca kaj germana, enhavu ankaŭ parton Esperantan PrV . VD:ero, fragmento, peco, paĝo, elemento, divido
2.
Io, kion iu rajtas postuli el tuto, kiun oni dividas inter pluraj personoj: preni sian parton [7]; al ĉiu frato lian parton PrV ; la Rubenidoj kaj la Gadidoj prenis sian heredan parton, kiun donis al ili Moseo [8]; ĉu ni havas ankoraŭ parton kaj heredon en la domo de nia patro [9]? la kapa parto de la lito [10]; li forkondukis la ŝafojn en malproksiman parton de la dezerto [11]; [li] loĝas en la suda parto de la lando [12]; superflua pendanta parto de la tapiŝoj [13]; lia kapo senhariĝas sur la antaŭa parto [14]; vi alportos el tio la plej bonan parton [15]; mi donas al li[…] lian parton de la akiro [16]; metu sur lin parton de via majesto, por ke aŭskultu lin la tuta komunumo de la Izraelidoj [17]. VD:dividaĵo, kvoto, porcio, partopreno
1. La Nova Testamento, I. Korintanoj 12:23
2. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro 25a
3. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Tria Kongreso Esperantista en Cambridge en la 12a de aŭgusto 1907
4. Stellan Engholm: Infanoj en Torento, dua libro en la Torento-trilogio, Dua Parto
5. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, 4. Fonetiko
6. Roland Rotsaert: Kreditkrizo daŭras, Monato, 2008/07, p. 15
7. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Predikanto 5:19
8. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Josuo 13:8
9. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 31:14
10. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 47:31
11. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Eliro 3:1
12. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Nombroj 13:29
13. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Eliro 26:12
14. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Levidoj 13:41
15. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Nombroj 18:30
16. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro 12a
17. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Nombroj 27:20
afrikanse:
deel
albane:
pjesë
amhare:
ክፍል
angle:
part 2. portion
arabe:
جزء
armene:
մաս
azerbajĝane:
hissə
beloruse:
1. частка 2. доля, порцыя
bengale:
অংশ
birme:
အပိုင်း
bosne:
dio
ĉeĥe:
část, díl, podíl, součástka, zlomek, částka
ĉine:
部分 [bùfen], 股 [gǔ]
dane:
del
estone:
osa
eŭske:
part
filipine:
bahagi
france:
partie, morceau, part
galege:
parte
germane:
1. Teil 2. Anteil
guĝarate:
ભાગ
haitie:
pati
hinde:
हिस्सा
hispane:
parte, trozo, porción, fragmento 1. parte 2. parte, cuota
hungare:
1. rész 2. rész, részesedés
igbe:
akụkụ
irlande:
chuid
islande:
hluti
japane:
パート
jide:
טייל
jorube:
apakan
kanare:
ಭಾಗ
kartvele:
ნაწილი
kazaĥe:
бөлім
kimre:
rhan
kirgize:
бөлүк
kmere:
ជាផ្នែកមួយ
koree:
일부
korsike:
parte
kose:
inxalenye
kroate:
dio
kurde:
par
latine:
pars
latve:
daļa
laŭe:
ສ່ວນ
litove:
dalis
makedone:
дел
malagase:
fizarana
malaje:
sebahagian
malajalame:
ഭാഗം
malte:
parti
maorie:
wāhanga
marate:
भाग
monge:
ib feem
mongole:
хэсэг
nederlande:
1. deel 2. aandeel
nepale:
अंश
njanĝe:
gawo
okcidentfrise:
diel
panĝabe:
ਹਿੱਸਾ ਹੈ
paŝtue:
برخه
pole:
część 1. część
portugale:
parte
ruande:
igice
rumane:
bucată, parte, porție, piesă
ruse:
1. часть 2. часть, доля
samoe:
vaega
sinde:
حصو
sinhale:
කොටසක්
skotgaele:
pàirt
slovake:
diel, časť, čiastka
slovene:
del
somale:
qayb ka mid
ŝone:
chidimbu
sote:
karolo
sunde:
bagean
svahile:
sehemu
taĝike:
қисми
taje:
ส่วน
tamile:
பகுதி
tatare:
өлеше
telugue:
భాగం
tibete:
ཆ་ཤས་
ukraine:
частина
urdue:
حصہ
uzbeke:
qism
vjetname:
một phần
zulue:
okuyingxenye

parta

1.
Estanta nur parto de tuto: parta pago, eklipso; tiu parta bonstatiĝo kostis kaj plu kostas terure multe [18]; 30-jaraĝa vilniusano […] jam trairis partan operacion pri seks-ŝanĝo [19]; jam aperis almenaŭ sep esperantaj versioj, ĉu kompletaj, ĉu partaj [20]; japanaj kompanioj anstataŭigas plentempajn laboristojn per partatempaj [21].
2.
MAT
a)
(p.p. ordo-rilato `le`) Tia, ke ekzistas du elementoj `x` kaj `y`, por kiuj veras nek `x le y`, nek `y le x`: se la aro `bb E` enhavas pli ol unu elementon, la rilato `sub` estas parta en `2^(bb E)`; la rilato „`a` estas dividebla per `b`“ estas parta ordo-rilato ene de la aro de entjeroj. ANT:tuteca
b)
VD:parta derivaĵo, parta sumo de serio
18. Hektor Alos i Font: Socialismo sen masko (2), Monato, 2003/01, p. 8
19. last: Malfacilas duoble vivi, Monato, 2005/10, p. 16
20. Donald Broadribb: Klasika versa romano, Monato, 2007/03, p. 19
21. Hori Jasuo: Mankas mono, mankas sano, Monato, 2008/08, p. 16
angle:
partial 2.a partial
beloruse:
частковы
ĉeĥe:
dílný, dělený
france:
partiel
germane:
1. teilweise 2.a Partial-(ordnung)
hispane:
1. parcial ~a pago: parte del pago, pago parcial. 2.a parcial 2.b parcial
hungare:
1. rész-, részleges ~a pago: részfizetés. 2.a részben-(rendezés), parciális 2.b parciális
japane:
部分的な [ぶぶんてきな], 一部分の [いちぶぶんの], 分割の [ぶんかつの]
nederlande:
1. deel-
pole:
1. częściowy 2.a częściowy
rumane:
1. parțial 2.a parțial (ordine)
ruse:
частичный 2.a частичный
slovake:
čiastkový
ukraine:
частковий

parte

Ne tute: mi parte kredas tion [22]; vi ja parte prikonsentis [23]; la malsano povas konduki al komplikaĵoj, kiuj parte donas nerebonigeblajn ŝanĝojn FK ; saĝaj estas viaj vortoj […], sed nur parte mi scios respondi ilin [24]; parte el marmoro, parte el gipso [25]; la bildo ĵetis supren sur la muron longan ombron, kiu parte etendiĝis ankoraŭ sur la plafonon [26].
22. La Nova Testamento, I. Korintanoj 11:18
23. La Nova Testamento, II. Korintanoj 1:14
24. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro 20a
25. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Najbaraj familioj
26. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Dano Holger
angle:
partially
beloruse:
часткова
france:
partiellement
germane:
teilweise
japane:
部分的に [ぶぶんてきに], 一部分 [いちぶぶん]
nederlande:
deels
pole:
częściowo
rumane:
parțial
taje:
ส่วนหนึ่ง
ukraine:
частково, почасти

partaĵo

PIV2 (malofte)
1.
EKON Parto2, kvoto: en la miksitaj kotizoj la varia partaĵo sekvos la fiksan pagon [27].
2.
TIP Parto1, eltiraĵo de teksto: en la sinagogo estis legata la semajna partaĵo [28]; fine oni ne povis fiksi la tekston de partaĵo 6 kaj la afero restas ne-decidita [29]. SIN:ekstrakto2
27. Kiel estas la miksitaj hipotekoj en Hispanio?
28. Henri Heine: La Rabeno de Baĥaraĥ, Ĉapitro 1a
29. Kial oni permesas Singapuron esti evolulando en UN plu
beloruse:
1. частка, доля, квота 2. урывак, частка (тэксту)
ĉine:
1. 佔有量 [zhànyǒuliàng], 占有量 [zhànyǒuliàng], 所佔 [suǒzhàn], 所占 [suǒzhàn], 提成費 [tíchéngfèi], 提成费 [tíchéngfèi] 2. 引出 [yǐnchū], 摘录 [zhāilù], 摘錄 [zhāilù], 節選 [jiéxuǎn], 节选 [jiéxuǎn], 片段 [piànduàn], 摘选 [zhāixuǎn], 摘選 [zhāixuǎn]
germane:
1. Anteil 2. Auszug
hispane:
2. parte de un texto
japane:
一部 [いちぶ], 一節 [ひとふし]
nederlande:
2. uittreksel
pole:
1. część kwoty 2. ustęp tekstu
rumane:
1. parte din suma 2. paragraf text
ukraine:
частина, уривок, фраґмент (тексту)

partigi

(tr)
Dividi en partojn: partigi laboron VdE ; la librobretaro ĉirkaŭe estis partigita je multaj diversaj kategorioj, kiuj estis markitaj de ŝildoj [30]. SIN:dispartigi, dividi1
30. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, Drako por Heroo Hinreko
beloruse:
дзяліць
ĉine:
分摊 [fēntān], 分攤 [fēntān], 分配 [fēnpèi], 均分 [jūnfēn]
france:
partager, diviser
germane:
zerteilen
hispane:
repartir, dividir
hungare:
feloszt
japane:
分ける [わける], 分割する [ぶんかつする]
nederlande:
verdelen
pole:
rozdzielić, podzielić na części
rumane:
diviza, împărțit în părți
ruse:
поделить
taje:
แบ่งเป็นส่วน ๆ
ukraine:
ділити на частини, розділяти

partumi

(tr)
1.
Kunhavi1 la samajn sentojn, ideojn, spertojn aŭ aliajn aferojn kiel iuj aliaj homoj: mi volas […] partumi plezuron, doloron kun Vi [31]; Lingva grupo estas ĉiu homa kolektivo kiu partumas saman lingvon kaj situas en la teritoria spaco de alia lingva komunumo, tamen sen ekvivalenta historieco [32]. SIN:dividi4
2.
Partopreni: ni ne povis trankvile resti kaj preferis tute ne partumi, ni do malaliĝis perdante aliĝkotizon [33] venis […] diversspecaj aventuremuloj […] por partumi en la evento [34].
3.
(arkaismo) =partigi
31. E. Miĥalski: Prologo, 1929
32. La Ondo de Esperanto, Universala Deklaracio de la Lingvaj Rajtoj, art. 1, §5
33. Monato, Bert Schumann: GK UEA: Kie denaskaj infanoj kune ludas
34. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, La Arĝenta Urbo Amarganto
angle:
1. share
beloruse:
1. падзяляць (погляды, пачуцьці) 2. удзельнічаць, спрычыняцца
ĉeĥe:
2. participovat, účastnit se
ĉine:
参预 [cānyù], 參預 [cānyù], 参与 [cānyù], 參與 [cānyù], 参 [cān], 參 [cān], 与会 [yǔhuì], 與會 [yǔhuì]
france:
2. partager, diviser
germane:
teilnehmen
hispane:
2. repartir, dividir
hungare:
2. feloszt
nederlande:
2. verdelen
pole:
1. dzielić
rumane:
1. împărtăși
ruse:
1. разделять
slovake:
2. participovať, účastniť sa

partumo

MAT[35](arkaismo)
Pozitiva frakcio pli malgranda ol unu: partumoj ⅔, ⅜; la meza anomaliangulo estas […] la partumo de la periodo kiu elfluis ekde la lasta pasado en periapsido [36].
35. Raoul Bricard: Matematika Terminaro kaj Krestomatio, p. 7
36. Vikipedio, Meza anomaliangulo
beloruse:
правільны дроб
ĉeĥe:
pravý zlomek
ĉine:
参预 [cānyù], 參預 [cānyù]
germane:
Teilnahme
hispane:
fracción propia
hungare:
pozitív tört
pole:
ułamek
rumane:
fracție
ruse:
правильная дробь
slovake:
pravý zlomok
ukraine:
позитивний дріб

malparto

(malofte)
Tiu tuto, pri kies parto temas: por la nocio „somero“, „sezono“ estas supernocio, kaj „jaro“ estas malparto; malofta escepto estas nomi Usonon per ties malparto „Ameriko“ [37]. VD:ujo
Rim.: Kvankam tuto formale estas sinonimo de malparto, tamen la gramatikaj valentoj de ĉi tiuj vortoj estas malsamaj: „tuto de somero“ ne estas uzebla por indiki jaron (la „malparton de somero“).
37. S. Pokrovskij: Meksiko, s.c.e., 2009-06-29
ĉine:
完整系統 [wánzhěngxìtǒng], 完整系统 [wánzhěngxìtǒng], 整体论 [zhěngtǐlùn], 整體論 [zhěngtǐlùn]
germane:
Ganzheit, Kompositum, Zusammensetzung, Parteronym, Holonym
pole:
całość
rumane:
întreg

*partopreni

(x)
1.
Preni sian parton de io: partopreni en festo kaj ĝojo [38]; partopreni festenon, la ĝojon; vi ne povas partopreni ĉe la tablo de la Sinjoro [39]; la laboranta terkultivisto devas la unua partopreni en la fruktoj [40]; ĉu vi deziras ankaŭ en ĉi tiu nokto partopreni en edziĝofesto [41]; kelkaj […] membroj eĉ partoprenis en la maldecaj ŝercoj [42]. VD:dividi3
2.
Kunhelpi, kunpeni por plenumado de io: partopreni laboron, en iu laboro, en komploto; la hazardo multe partoprenis en la sukceso; dividu la prenitaĵon po duono inter tiuj, kiuj partoprenis en la milito [43]; mi partoprenis ankaŭ en la laborado ĉe tiu murego [44]; li ne partoprenis en ilia petolado [45]; duono de la kortego partoprenis en la marŝado [46]; Johano ilin sekvis, partoprenis en la kantado de sanktaj kantoj [47]. VD:ŝtono
3.
(figure) Simpatii, kompati: ni partoprenas vian funebron; vi partoprenis en doloro mia Ifigenio . VD:kondolenco
38. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Kolo de botelo
39. La Nova Testamento, I. Korintanoj 10:21
40. La Nova Testamento, II. Timoteo 2:6
41. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Dio de dormo
42. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro 14a
43. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Nombroj 31:27
44. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Neĥemja 5:16
45. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Cikonioj
46. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, La najtingalo
47. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Vojkamarado
angle:
participate
beloruse:
удзельнічаць, браць удзел
ĉeĥe:
účastnit se
ĉine:
加盟 [jiāméng], 参与 [cānyù], 參與 [cānyù], 与会 [yùhuì], 與會 [yùhuì]
france:
participer, partager
germane:
1. teilnehmen 2. teilhaben, Anteil haben 3. Anteil nehmen, teilen
hispane:
participar, compartir 1. participar 2. participar, contribuir
hungare:
1. részt vesz 2. részt vesz, hozzájárul 3. osztozik
internaci-signolingve:
japane:
参加する [さんかする], 協力する [きょうりょくする], 分かち合う [わかちあう]
nederlande:
deelnemen 1. deelnemen
pole:
1. brać udział 2. współdziałać 3. współczuć
rumane:
1. participa 2. colabora 3. compătimi
ruse:
участвовать, принять участие
signune:
i@16,Y@15-
slovake:
zúčastniť sa
taje:
1. เข้าร่วม 2. มีส่วนร่วม
tibete:
གཞུགས་
ukraine:
брати участь

dispartigi

1.
Disigi en partojn: dispartigu al vi la landon per loto konforme al viaj familioj [48]; la doganistoj tuj eniris la aŭton kaj komencis dispartigi la malantaŭan sidlokon [49].
2.
KOMP Apartigi logikajn pecojn de memoro aŭ datumo, ebligante trakti ilin samrange kiel la tuton: dispartigi fiksitan diskon en subdiskojn C: kaj D:; dispartigi tabelon per sekcoj; dispartigi datumbazon laŭ valoro de ĉefŝlosilo.
48. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Nombroj 33:54
49. Julian Modest: La kaptilo, Monato, 2000/09, p. 21
angle:
2. to partition
beloruse:
падзяліць, разьдзяліць, разьбіць
ĉine:
分摊 [fēntān], 分攤 [fēntān], 分配 [fēnpèi], 均分 [jūnfēn]
france:
partager, diviser, morceler
germane:
1. zerteilen, auseinander nehmen 2. partitionieren
hispane:
repartir, dividir, parcelar
hungare:
szétszed, szétdarabol, szétoszt
japane:
解体する [かいたいする], 分解する [ぶんかいする]
nederlande:
verdelen
pole:
partycjonować, rozdzielać
rumane:
partitionarea, repartiza
ruse:
разделить dis~igi: разбить на разделы. dis~igi tabelon: разбить на сечения.
ukraine:
ділити (на частини), розділяти, розкладати (на частини), розчленовувати

dispartigo

1.
Ago dispartigi; rezulto aŭ maniero de tiu ago: Serbio komencis disdividon kaj dispartigon de Kosovo [50]; infektado de homoj povis okazi […] dum dispartigo de bestkorpoj [51].
2.
MATKompLeks (de aro E) Tia disa familio de subaroj de E, ke la kunaĵo de ĝiaj termoj egalas al E: ĉiu dispartigo ebligas difini unikan ekvivalento-rilaton, kies ekvivalento-klasoj estas ĝiaj termoj.
50. Bardhyl Selimi: Kosovo kaj Serbio ĉe vojkruciĝo, Monato, 2003/06, p. 8
51. Vladimir Lemelev: Afriko kaj aidoso, Monato, 2004/02, p. 12
angle:
2. partition
beloruse:
1. дзяленьне, падзел 2. разьбіўка
france:
1. partition, fractionnement, morcellement 2. partition
germane:
2. Zerlegung
hispane:
1. división, fractionamiento, parcelación 2. división
hungare:
1. szétszedés, szétdarabolás
pole:
1. podział, rozdział 2. podział, rozbicie
rumane:
1. divizie, împărțire 2. diviziune , pauză
ruse:
1. разделение 2. разбиение

grandparte

Je granda parto kompare kun la cetero: antaŭ pli ol unu jaro [...] li grandparte partoprenis en la fondo de la „Centra Oficejo“ [52]; tiuj argumentoj kaj kontraŭargumentoj estas grandparte ĝustaj [53]; de kie Zamenhof ĉerpis leksikan materialon por la nova lingvo? Plejparte el la latina, aŭ el la latinidaj lingvoj (precipe la franca); ankaŭ grandparte el la ĝermanaj lingvoj germana kaj angla [54]; homoj tie estas ege feliĉaj grandparte pro tio, ke ili vivas en stato de konstanta dankemo [55].
52. L. L. Zamenhof: Originala Verkaro, D-ro Emilo Javal
53. Ivo Lapenna, Tazio Carlevaro kaj Ulrich Lins: Esperanto en Perspektivo, 1.2.2 Plia Komplikiĝo de la Problemo
54. John Christopher Wells: Lingvistikaj aspektoj de Esperanto, 5.2 La leksika bazo
55. C. Piron: Tien, 1997
angle:
in large part, largely, significantly
france:
en grande partie, pour une grande part
germane:
großenteils
hispane:
en gran medida, en gran parte
japane:
大きな部分では [おおきなぶぶんでは]
nederlande:
voor een groot deel, goeddeels

plejparte, plej parte

Je la plej granda parto; ne tute sed precipe: malantaŭ la butika tablo ne staris multe da junaj homoj, ne, tio estis plejparte maljunaj fraŭloj [56]; la stratoj […] estis plejparte mallarĝaj, kurbaj, plenaj de kavoj [57]; la konstruaĵoj en ĉi tiu kvartalo […] estis plej parte blankaj [58]; la vizitantoj estas plejparte de laborista klaso [59]; Sudameriko, antaŭe ankaŭ krizoplena, sed nun plejparte trankvila kaj stabila [60]; ĝuste la edzoj estos laŭ ŝi la plej signifaj gastoj, eĉ se la ĉeestantaro devos esti plejparte ina [61].
56. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Nokta ĉapo de fraŭlo
57. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XX
58. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XIX
59. Cezaro Rossetti: Kredu min, sinjorino!, ĉapitro 25
60. Stefan Maul: Afrika estonteco malpli nigra, Monato, 1998/02, p. 5
61. Anna Löwenstein: La memoraĵoj de Julia Agripina, parto 8, ĉapitro 6
angle:
mostly, for the most part, mainly, predominantly
beloruse:
збольшага, у большасьці, большай часткай
ĉeĥe:
namnoze, většinou, z větší části
ĉine:
大部份 [dàbùfen], 大部分 [dàbùfen], 良多 [liángduō], 多半 [duōbàn]
germane:
größtenteils
japane:
主に [おもに], 大部分は [だいぶぶんは]
nederlande:
grotendeels, merendeels, vooral, voornamelijk, hoofdzakelijk
pole:
przeważnie
rumane:
cel mai des
slovake:
zväčša
ukraine:
у більшій мірі, більшою мірою

plejparto

Plej granda parto kompare kun ĉiuj aliaj partoj, ofte sed ne nepre pli ol duono de la tuto: la plej grandaj teoriaj laŭdoj sur la plejparton de la publiko ne efikas tiel fruktoporte, kiel la rakontoj pri sukcesoj [62]; la plejparto de la centjaruloj tute ne uzadis alkoholon [63]; la plejparto iris, kiel oni diras, trans mian kapon [64]; steloj produktas plejparton de la lumo de la Lakta Vojo [65]; ŝi pasigis plejparton de sia vivo en la universitato de Dakaro [66]; la hispanoj pasintece enkondukis la propran lingvon en la plejparton de la amerika kontinento [67]. VD:plimulto
62. L. L. Zamenhof: Originala Verkaro, Pri la manieroj de vastigado.
63. Jan Janowski: Bagateloj, Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto
64. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Pupludisto
65. Hans Michael Maitzen kaj Amri Wandel: La Lakta Vojo — nia hejmo en la universo, Internacia Kongresa Universitato 2005, Vilno, Litovio
66. P.V. Ranganayakulu: Biografio de bona samarianino, Esperanto, 2008:2
67. Maritza Gutiérrez González: Aborigena heredaĵo en la hispana lingvo de Kubo, Monato, 2017/06, p. 20
angle:
majority, most
beloruse:
большая частка
france:
la plus grande part
japane:
大半 [たいはん], 大部分 [だいぶぶん]
nederlande:
het grootste deel

pliparto

Pli granda parto kompare kun alia parto: pasiginte pliparton de la tago ĉe la pordego [68]; La pliparto estis mallongigo de kelkaj versoj [69]; mi kredas ke eŭropanoj estas la pliparto sed ne la plejparto de TEJO-anoj (t.e. la plej granda grupo, sed malpli ol duono de la tuto) [70]; Romo brulas! pliparto de la urbo estas en flamoj! [71]. SIN:plimulto
Rim.: En praktiko, pliparto estas ofte uzata kiel sinonimo de plejparto. Iuj distingas tiel, ke plejparto estas ĉiam pli ol duono, dum pliparto povas esti malpli ol duono. Teorie, pliparto ne devas esti la plej granda parto, nur pli granda kompare al iu alia. Ekzemple, oni povus diri „multaj el ni portas ruĝajn ĉemizojn, sed pliparto portas bluajn ĉemizojn (t.e. pli ol ruĝajn), kaj la plejparto portas blankajn (t.e. pli ol ĉiuj aliaj koloroj)“. Tamen, en praktiko tia uzado estas malofta.
68. Henryk Sienkiewicz, trad. Lidia Zamenhof: Quo Vadis, Lidia Zamenhof: ĈAPITRO XXXVI
69. La Ondo de Esperanto, William Auld: Jurgen, 2001, n-ro 5
70. Michael Boris Mandirola: EVS TEJO Voluntulo, TEJO-Komitato, 2016-06-08
71. Henryk Sienkiewicz, trad. Lidia Zamenhof: Quo VadisLidia Zamenhof
angle:
greater part
nederlande:
een groter deel

senpartoprena

Kiu ne partoprenas, ne kunagas, ne kunsentas, estas indiferenta2: lia patro estis ĉiam malvarmeca kaj senpartoprena [72]; amikinoj rigardis min senpartoprene [73].
72. Vikipedio, Giuseppe Tomasi di Lampedusa
73. S. Štimec: Ombro sur interna pejzaĝo, 1984
beloruse:
абыякавы, які не бярэ ўдзелу
ĉine:
漠 [mò], 不感兴趣 [bùgǎnxìngqù], 不感興趣 [bùgǎnxìngqù], 冷淡 [lěngdàn]
france:
détaché (insensible)
germane:
teilnahmslos, unbeteiligt
pole:
nieobecny
rumane:
absent

siaparte

Propraflanke, rilate al afero, kiu koncernas ankaŭ aliajn: nian plejbonon ankaŭ ni penos niaparte fari [74]; Slovenio daŭre klopodis interkonsenti kun Kroatio, ke tiu fordonu iom da sia maro en formo de koridoro, siaparte Slovenio rezignu pri tri neklaraj terpecoj [75]. VD:siaflanke, siavice
74. A. Kivi, trad. I. Ekström: Sep fratoj, 1947
75. Zlatko TIŠLJAR: Malfermi pandoran skatolon, Monato, 2004/11, p. 11
beloruse:
са свайго боку, у сваёй частцы
france:
en ce qui le concerne, pour sa part
germane:
seinesteils
hispane:
en su caso, por su parte
pole:
ze swojej strony
rumane:
din partea mea

entjera parto

MAT[76]
(de reelo) La plej granda entjero, kiu ĝin ne superas: la entjera parto de 3,14 estas 3, kaj tiu de -6,758 estas -7; la entjeran parton de reelo `x` oni kutime signas per `E(x)` aŭ `floor(x)`.
76. Raoul Bricard: Matematika Terminaro kaj Krestomatio, p. 11
angle:
integral part, integer part
beloruse:
цэлая частка
ĉeĥe:
celá část (reálného čísla)
france:
partie entière
germane:
ganzer Teil
hispane:
parte entera
hungare:
egészrész
pole:
całość, cecha, część całkowita, entier
rumane:
întreg (număr real), caracteristică (număr real), parte întreagă (număr real), întreg
ruse:
целая часть, антье
slovake:
celá časť

frakcia parto

MAT[77]
(de reelo) La diferenco inter ĝi kaj ĝia entjera parto: la frakcia parto de 3,14 estas 0,14, kaj tiu de -6,758 estas 0,242.
77. La Nova Plena Ilustrita Vortaro, komo
angle:
fractional part
beloruse:
дробная частка
ĉeĥe:
zlomková část
ĉine:
分毫 [fēnháo], 畸零 [jīlíng], 分数 [fēnshù], 分數 [fēnshù]
france:
partie fractionnaire
germane:
gebrochener Teil
hispane:
parte fraccionaria
hungare:
törtrész
pole:
część ułamkowa
rumane:
parte fracționară (număr real)
ruse:
дробная часть
slovake:
zlomková časť

imaginara parto

MAT[78]
(de komplekso `a+i*b`) La reelo `b`: la imaginaran parton de `z` oni kutime signas per `"Im" z`; reeloj havas nulan imaginaran parton. VD:imaginara
Rim.: Oni atentu pri tio, ke imaginara parto ne estas imaginaro!
78. R. Hilgers: Yashovardhan: k.a.: EK-Vortaro de matematikaj terminoj, §206
angle:
imaginary part
beloruse:
уяўная частка
ĉine:
虚部 [xūbù], 虛部 [xūbù]
france:
partie imaginaire
germane:
Imaginärteil
hispane:
parte imaginaria
hungare:
képzetes rész
pole:
część urojona
rumane:
parte imaginară
ruse:
мнимая часть

ora dispartigo

MAT[79]
La nombro `Phi=(a+sqrt 5)//2`, egala al la valoro de ajna proporcio kun termoj `(a,b,a+b,a)`: BELA en arto la ora dispartigo estas konsiderata aparte harmonia proporcio.
Rim.: Tiun nombron eblas ricevi kiel pozitivan solvon de la ekvacio `x=1+x^-1` kaj ankaŭ kiel limeson de du sinsekvaj termoj de tia vico `(u_n)`, ke `u_(n+2)=u_(n+1)+u_n`.
Rim.: Troveblas pluraj sinonimoj, ekz-e „ora sekco“ MatVort kaj „ora proporcio“ (difinita en PIV2 kiel `Phi^-1`).
79. R. Hilgers: Yashovardhan: k.a.: EK-Vortaro de matematikaj terminoj, §307
angle:
golden section
beloruse:
залатое сячэньне, залатая прапорцыя, гарманічнае дзяленьне
ĉeĥe:
zlatý řez
ĉine:
黃金分割 [huángjīnfēngē], 黄金分割 [huángjīnfēngē]
france:
nombre d'or
germane:
goldener Schnitt
hispane:
número áureo, número de oro
hungare:
aranymetszés
nederlande:
gulden snede
pole:
złoty podział, liczba złota
rumane:
secțiunea de aur, număr de aur
ruse:
золотое сечение
slovake:
zlatý rez

partuma parto

MAT[80]
=frakcia parto
80. Raoul Bricard: Matematika Terminaro kaj Krestomatio, p. 9
ĉeĥe:
díl, podíl, součástka, zlomek, část, částka
germane:
geborchener Teil
pole:
część ułamkowa
rumane:
fracțiune de parto
slovake:
diel, časť, čiastka

reela parto

MAT[81]
(de komplekso `a+i*b`) La reelo `a`: la reelan parton de `z` oni kutime signas per `"Re" z`; pure imaginaraj nombroj havas nulan reelan parton. VD:reela
81. R. Hilgers: Yashovardhan: k.a.: EK-Vortaro de matematikaj terminoj, §206
angle:
real part
beloruse:
рэчаісная частка
ĉine:
实部 [shíbù], 實部 [shíbù]
france:
partie réelle
germane:
Realteil
hispane:
parte real
hungare:
valósrész
pole:
część rzeczywista
rumane:
parte reală (număr complex)
ruse:
действительная часть

administraj notoj

pri ~umo : 
      Vd adm sub frakcio pri vera/propra/norma frakcio, sinonimoj
      de ~umo. [MB]
pri ~opreni 3.: 
      Ĉi tiu senco ne plu estas en PIV1 kaj aspektas
      arĥaika.[MB]
pri dis~igi: 
    La senco-diferenco inter ~igi kaj dis~igi estas
    esplorinda.[MB]
entjera ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
frakcia ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
imaginara ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
ora dis~igo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~uma ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
reela ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.