tradukoj: be ca cs de en es fr hu id it nl pl pt ro ru sk tp tr uk vo zh

*est/i PV

*estiTEZ

(ntr)
1.TEZ
Ekzisti: mi pensas, do mi estas; Dio diris: estu lumo [1]; la homo konsideru tion, kio li estas, rilate al tio, kio estas; sen regalo ne estas baloPrV.
2.
Troviĝi (en loko aŭ en situacio): esti en urbo, en dubo, en embaraso; neniu estisZ (ĉeestis).
3.TEZ
Havi tiun econ, havi tiun identecon, esti de tiu speco, kiun esprimas la predikativo: riĉeco estas frato de fierecoPrV; pri havo najbara oni estas malavaraPrV; estis silento en kampojZ; kio estas (okazas2) al vi? [2]; estis vesperoZ.
Rim.: Specialan sencon havas la esprimo tio estas.
4.TEZ
Stati (= fari aŭ ricevi agon) tiel, kiel esprimas la predikativa participo: esti amata[3]; vi estos punata [4]; laŭ la projekto de la inĝenieroj tiu ĉi fervojo estas konstruota en la daŭro de du jaroj, sed mi pensas, ke ĝi estos konstruata pli ol tri jarojnZ; ĉiuj jam de longe estis foririntaj, kiam mi alvenis.
5.
Stati tiel, kiel esprimas la adverba predikativo (uzata en sensubjektaj frazoj por esprimi ies impreson): ĉie estas varme, sed hejme plej ĉarmePrV; estas al mi agrable revidi vin; estas al mi bone, komforte tie ĉi; kiel estas al vi? (= 1 kiel vi fartas? 2 en kia stato vi estas?); estis al ŝi kiel se ŝi sentus, ke ... [5].

estaĵo

1.TEZ
Io, kio iel ekzistas: ĉiu viva estaĵo [6]; la komunaj nomoj distingas certan specon de objektoj kaj estaĵoj (lampo, libro, floro, pomo, seĝo, homo, amo), dum la propraj nomoj indikas unu solan, certan objekton, lokon aŭ estaĵon kaj diferencigas ĝin de ĉiuj aliaj el la sama speco [7]. SIN:ento
2.TEZ
=estulo
Rim.: Tiu senco de la vorto ne koheras kun ties vortelementoj kaj aperas precipe en tradukoj. [Sergio Pokrovskij]

estuloTEZ

Ula estaĵo1, ekzistanta homo, besto, aŭ spirito: [la vorto] feo, kiun oni povus uzi, por montri fab[e]lan estulon, ekz-e Oberono, kaj kiun oni povas devenigi de [la vorto] feino [8].

estanteco Vikipedio

GRA Nuna tempo.

estintecoTEZ Vikipedio

GRA Pasinta tempo.

estontecoTEZ Vikipedio

GRA Venonta tempo.

estigiTEZ

Fari, ke io estu, kaŭzi, formi, produkti. VD:kaŭzi, krei, naski, okazigi, produkti, starigi, veki

estiĝiTEZ

Iĝi ekzistanta: mi eĉ ne rimarkis, ke silento estiĝas kaj daŭras [9].

alesti, apudestiTEZ

(x)
(arkaismo) (evitinde)
=ĉeesti jen ŝi vidis, ke ŝia Arturo estas malsana ― eble eĉ mortas, kaj apud li neniu alestas [10]; kaj alestis apud li ĉiuj vidvinoj, plorante kaj montrante tunikojn kaj vestojn, kiujn Dorkas faris, kiam ŝi estis ankoraŭ kun ili [11].
Rim.: La direkta al- neniel taŭgas por la senco „ĉeesti“, kaj povis aperi nur pro misapliko de alilingva tradicio. „Apudesti“ formale estus tute taŭga, sed por pli flanka, periferia situo. [Sergio Pokrovskij]

ĉeestiTEZ

(x)
Esti en iu loko, kiam io okazas: ĉeesti kunvenon; ĉeesti en, ĉe kunveno; en ĉeesto amata, en forest' insultata; PrV multnombra ĉeestantaro.

ĉeesto

La fakto, ke iu ĉeestas; stato de ĉeestanto: ŝi hontis trinki en la ĉeesto de fremdulo [12].

ĉieesto

Troveblo en ĉiuj eblaj lokoj, aŭ en multegaj lokoj samtempe: tiel komenciĝis la legendo pri la ĉieesto de kolonelo Aureliano Buendía [13].

ekestiTEZ

(ntr)
Komenci esti, daŭre (estiĝi) aŭ nur por nelonga tempo: por unu minuto ekestis embarasa silento Metrop; li ankaŭ devis demandi, kiel Komenio kondutu en la situacio, kiu ekestis post la duelo kun Nigrin [14]; la problemo estas kompreneble solvita „itisme“, ĉar la lingvo ĝin tiel solvis jam antaŭ ol la fama disputo ekestis [15].

foresti

(ntr)
Esti malproksima, ne ĉeesti: mi forestis dum du tagoj; foresti el oficejo; esti kondamnita forestante; foresto de ofendo estas plej bona defendo PrV; la forestanto ĉiam estas malprava PrV.

foresto

Stato esti malproksima, ne ĉeesti.

kunesti

(x)
Esti en sama loko, kune: li residigis lin sur la teron, dancadis ĉirkaŭ li, dume dirante al li strangajn rakontojn pri ĉio, kion li vidis de kiam li kaj maljuna Jafo laste kunestis [16].

malestiTEZ

(ntr)
Ne ekzisti, manki.

marestaĵo

ZOO Marvivaĵo, precipe marbesto: la maro retiriĝis de la marbordo kaj marestaĵoj restis sur la tero [17].

neesto

Neekzisto: kontraŭ neesto ne helpas protestoPrV.

*tio estas (t. e.) TEZ

Alivorte, nome2, klarigante pli precize: la simpla esperantisteco, t.e. la simpla lernado kaj uzado de Esperanto, neniun devigas aliĝi al ia ideoZ; la akuzativo montras direkton, t.e. movadon al ia lokoZ; por la hodiaŭa tago mi ricevis duoblan pagon, t. e. ... dek frankojn [18]; por esprimi direkton ni aldonas la finaĵon n, t.e. la finaĵo, kiu signas la akuzativon.

tradukoj

anglaj

~i: be; ~aĵo 1.: being, entity; ~ulo: being; ~anteco: present; ~inteco: past; ~onteco: future; ~igi: bring into being, create, make; ~iĝi: come into being; ĉe~i: be present at, attend; ĉie~o: ubiquity, ubiquitousness; ek~i: start to be; for~i: be absent, be away; for~o: absence; kun~i: be with; mal~i: not exist; mar~aĵo: sea creature; ne~o: non-existence; tio ~as: that is, i.e..

belorusaj

~i: быць; ~aĵo 1.: рэч, прадмет; ~aĵo 2.: істота, стварэньне; ~ulo: істота, стварэньне; ~anteco: сучаснасьць; ~inteco: мінулае, мінуўшчына; ~onteco: будучыня; ~igi: стварыць, спрычыніцца (да існаваньня) , выклікаць; ~iĝi: узьнікаць, паўставаць; ĉe~i: прысутнічаць; ĉe~o: прысутнасьць; ek~i: узьнікаць, паўставаць; for~i: адсутнічаць (быць у іншым месцы) ; mal~i: адсутнічаць, не існаваць ; ne~o: нябыт.

ĉeĥaj

~i: být, existovat; ~ulo: bytost, lidská bytost; ~anteco: přítomný čas; ~inteco: minulý čas; ~onteco: budoucno, budoucnost; ~igi: dát vznik, stvořit, vytvořit, vyvolat, způsobit; al~i, : být přítomen, zúčastnit se; ek~i: nastávat, vzniknout; for~i: být nepřítomen, chybět; for~o: absence, nepřítomnost; kun~i: soužít, žít spolu; mal~i: nebiti, scházet; ne~o: nebytí; tio ~as: tj.. (zkratka "to jest").

ĉinaj

~i: 是 [shì].

francaj

~i: être, faire (impersonnel), y avoir (il y a); ~aĵo: être (subst.); ~ulo: être (subst.); ~anteco: présent; ~inteco: passé; ~onteco: futur; ~igi: causer, créer, faire, faire naitre, générer, occasionner, susciter; ~iĝi: se produire, survenir; ĉe~i: assister (à), être présent; ĉe~o: assistance, présence; ĉie~o: ubiquité; ek~i: survenir; for~i: être absent; for~o: absence; kun~i: être ensemble, se tenir compagnie; mal~i: faire défaut, manquer; mar~aĵo: animal marin, créature marine; ne~o: inexistence; tio ~as: c'est-à-dire. ĉe~antaro: assistance; for~o: absence; for~anto: absent.

germanaj

~i: sein; ~aĵo: Wesen, Geschöpf; ~ulo: Lebewesen; ~anteco: Gegenwart; ~inteco: Vergangenheit; ~onteco: Zukunft; ~igi: hervorrufen, herstellen; ĉe~i: dabei sein; for~i: abwesend sein; for~o: Abwesenheit; mal~i: fehlen; ne~o: Nichtsein; tio ~as: das heißt d.h..

hispanaj

~i: ser, estar; ~aĵo: ser, ente; ~ulo: ser, ente; ~anteco: presente; ~inteco: pasado; ~onteco: futuro; ~igi: causar, crear, hacer, generar, ocasionar, suscitar; ~iĝi: producirse, sobrevenir; ĉe~i: asistir, estar presente; ĉe~o: comparecencia, presencia, asistencia; ĉie~o: ubicuidad; ek~i: sobrevenir, ocurrir; for~i: estar ausente; for~o: ausencia; kun~i: estar juntos, darse compañía; mal~i: no existir, faltar; mar~aĵo: animal marino, criatura marina; ne~o: inexistencia; tio ~as: es decir (formal y coloq.), o sea (coloq.). ĉe~antaro: público, concurrencia; for~o: estar ausente; for~anto: ausente.

hungaraj

~i: van; ~aĵo: létező, lény; ~ulo: élőlény; ~anteco: jelen; ~inteco: múlt; ~onteco: j;ouml;vő; ~igi: létesít, létrehoz; ~iĝi: létesül, létrejön; ĉe~i: jelen van, ott van; ĉe~o: jelenlét; ek~i: beáll, lenni kezd; for~i: távol van; mal~i: nincs, nem létezik; ne~o: hiány, nemlét; tio ~as: azaz, nevezetesen. ĉe~antaro: jelenlévők; for~o: távollét; for~anto: távollévő.

indoneziaj

~i: ada, adalah; ~aĵo: makhluk; ~anteco: masa kini; ~inteco: masa lalu; ~onteco: masa depan; ĉe~i: hadir, [hadir] menghadiri.

italaj

~i: essere; ~aĵo: entita, essere, la creatura; ~ulo: essere umano; ~anteco: presente, il tempo che e'; ~inteco: passato, il tempo che e' stato; ~onteco: futuro, il tempo che sara'; ~igi: causare, creare, generare; ~iĝi: generarsi, formarsi, sorgere; ĉe~i: presenziare, partecipare, assistere, intervenire; for~i: assentarsi.

katalunaj

~i: ser, estar; ~aĵo: ésser, ens; ~ulo: ésser, ens; ~anteco: present; ~inteco: passat; ~onteco: futur; ~igi: causar, ocasionar, provocar, suscitar; ~iĝi: esdevenir; ĉe~i: ser present; ek~i: comparèixer; for~i: ser absent; mal~i: manca, falta; ne~o: inexistència; tio ~as: es a dir (formal i coloq.), o sigui (coloq.).

nederlandaj

~i: zijn; ~aĵo: wezen; ~ulo: levend wezen; ~anteco: tegenwoordige tijd; ~inteco: verleden tijd; ~onteco: toekomende tijd; ~igi: veroorzaken; ~iĝi: worden; ĉe~i: aanwezig zijn; for~i: afwezig zijn; for~i: afwezig zijn; mal~i: ontbreken.

polaj

~i: być; ~aĵo 1.: rzecz, przedmiot, byt; ~aĵo 2.: istota, stworzenie, byt, istnienie; ~ulo: istota, stworzenie, byt, osobnik; ~anteco: teraźniejszość; ~inteco: przeszłość; ~onteco: przyszłość; ~igi: powołać do istnienia, powodować powstanie; ~iĝi: zaistnieć, zostawać, powstawać, wywiązać się; ĉe~i: być obecnym, uczestniczyć; ĉie~o: wszędobylstwo; ek~i: zaistnieć (na krótko); for~i: być nieobecnym; for~o: nieobecność; kun~i: uczestniczyć, dotrzymywać towarzystwa; mal~i: nie istnieć; mar~aĵo: stworzenie morskie, zwierzę morskie; ne~o: nieistnienie, niebyt; tio ~as: to jest (tj.).

portugalaj

~i: ser, estar, haver (impessoal), achar-se, existir.

rumanaj

~i: a fi; ~aĵo: făptură; ~anteco: prezent; ~inteco: trecut; ~onteco: viitor; for~o: absenţă, lipsă.

rusaj

~i: быть; ~aĵo 1.: предмет (объект); ~aĵo 2.: существо (живое); ~ulo: существо (живое) ; ~anteco: настоящее (сущ.) ; ~inteco: прошлое, прошедшее (сущ.) ; ~onteco: будущее (сущ.) ; ~igi: создать, вызвать к существованию ; ~iĝi: возникнуть; ĉe~i: присутствовать; ek~i: возникнуть; for~i: отсутствовать (быть в другом месте) ; mal~i: отсутствовать (не существовать) ; ne~o: небытие; tio ~as: то есть.

slovakaj

~i: byť, existovať; ~ulo: bytosť; ~anteco: prítomný čas; ~inteco: minulý čas; ~onteco: budúci čas; ~igi: spôsobiť, stvoriť, zapríčiniť vznik; al~i, : byť prítomný; ek~i: vzniknúť; for~i: chýbať, nebyť prítomný; for~o: neprítomnosť; kun~i: žiť spolu; mal~i: chýbať, nebyť; ne~o: nebytie; tio ~as: t.j. (skratka "to je").

tokiponaj

~i 3.: li; ~aĵo: jan; ~ulo: jan; ĉe~i: lon; for~o: weka; ne~o: weka.

turkaj

~i: olmak; ~aĵo: varlık; ~anteco: şimdi; ~inteco: geçmiş; ~onteco: gelecek; ~igi: oldurmak; ~iĝi: oluşmak; al~i, : mevcut olmak; ĉe~i: hazır bulunmak; ĉe~o: hazır bulunma; ĉie~o: aynı anda her yerde bulunma; ek~i: olmaya başlamak; for~i: olmamak; for~o: yokluk; kun~i: ile birlikte olmak; mal~i: var olmamak; mar~aĵo: deniz yaratığı; ne~o: yokluk; tio ~as: işte.

ukrajnaj

~i: бути.

volapukaj

~i: binön.

fontoj

1. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 1:3.
2. Charles Dickens, tr. Zamenhof: La batalo de l' vivo, 1891
3. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 25
4. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jesaja 29:6.
5. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, La virineto de maro
6. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 9:12.
7. Henrik Seppik: La tuta Esperanto, Leciono 1a, §10.
8. É. Boirac: Pri la deveno de la vorto „edzo“, Oficiala Gazeto, 1913, Decembro (eniris la Lingvajn Respondojn).
9. Claude Piron: Gerda malaperis, ĉapitro 13a
10. V. Devjatnin: Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, Arturo
11. La Nova Testamento, La agoj 9:39
12. Kazimierz Bein (Kabe): Internacia krestomatio
13. G. García Márquez, trad. F. de Diego: Cent Jaroj da Soleco, Fonto, 1992
14. F. Kožík, trad. Z. Rusín kaj M. Malovec: Lumo en tenebroj
15. J. Lindstedt: Recenza eseo pri PAG, Planlingvistiko, 1982, 1
16. D. Defo, trad. A. Krafft: Robinsono Kruso, 1908
17. Marinko Givoje: Interesa arkeologio, p. 26a
18. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 14

~i: Mankas verkindiko en fonto.
~anteco: Mankas dua fontindiko.
~anteco: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~inteco: Mankas dua fontindiko.
~inteco: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~onteco: Mankas dua fontindiko.
~onteco: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~igi: Mankas dua fontindiko.
~igi: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
for~o: Mankas dua fontindiko.
for~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
mal~i: Mankas dua fontindiko.
mal~i: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
tio ~as: Mankas verkindiko en fonto.


administraj notoj

pri est/i :
  ~ant(ec)o, ktp: aldoni ekz GRA. [MB]

[^Revo] [est.xml] [redakti...] [traduki...] [artikolversio: 1.58 2016/08/20 10:10:23 ]