*est/i PV

*esti  

(ntr)
1.  
Ekzisti: mi pensas, do mi estas; Dio diris: estu lumo [1]; la homo konsideru tion, kio li estas, rilate al tio, kio estas; sen regalo ne estas baloPrV .
2.  
Troviĝi (en loko aŭ en situacio): esti en urbo, en dubo, en embaraso; neniu estisZ (ĉeestis).
3.  
Havi tiun econ, havi tiun identecon, esti de tiu speco, kiun esprimas la predikativo: riĉeco estas frato de fierecoPrV ; pri havo najbara oni estas malavaraPrV ; estis silento en kampojZ ; kio estas (okazas2) al vi? [2]; estis vesperoZ .
Rim.: Specialan sencon havas la esprimo tio estas.
4.  
Stati (= fari aŭ ricevi agon) tiel, kiel esprimas la predikativa participo: esti amata[3]; vi estos punata [4]; laŭ la projekto de la inĝenieroj tiu ĉi fervojo estas konstruota en la daŭro de du jaroj, sed mi pensas, ke ĝi estos konstruata pli ol tri jarojnZ ; ĉiuj jam de longe estis foririntaj, kiam mi alvenis.
5.
Stati tiel, kiel esprimas la adverba predikativo (uzata en sensubjektaj frazoj por esprimi ies impreson): ĉie estas varme, sed hejme plej ĉarmePrV ; estas al mi agrable revidi vin; estas al mi bone, komforte tie ĉi; kiel estas al vi? (= 1 kiel vi fartas? 2 en kia stato vi estas?); estis al ŝi kiel se ŝi sentus, ke ... [5].
1. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 1:3.
2. Charles Dickens, tr. Zamenhof: La batalo de l' vivo, 1891
3. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 25
4. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jesaja 29:6.
5. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, La virineto de maro
angle:
be
beloruse:
быць
ĉeĥe:
být, existovat
ĉine:
是 [shì]
france:
être, faire (impersonnel), y avoir (il y a)
germane:
sein
hispane:
ser, estar
hungare:
van
ide:
esar
indonezie:
ada, adalah
itale:
essere
katalune:
ser, estar
malaje:
ialah
nederlande:
zijn (werkw.)
okcidentfrise:
wêze
pole:
być
portugale:
ser, estar, haver (impessoal), achar-se, existir
rumane:
a fi
ruse:
быть
slovake:
byť, existovať
slovene:
biti
tokipone:
3. li
turke:
olmak
ukraine:
бути
volapuke:
binön

estaĵo

1.  
Io, kio iel ekzistas: ĉiu viva estaĵo [6]; la komunaj nomoj distingas certan specon de objektoj kaj estaĵoj (lampo, libro, floro, pomo, seĝo, homo, amo), dum la propraj nomoj indikas unu solan, certan objekton, lokon aŭ estaĵon kaj diferencigas ĝin de ĉiuj aliaj el la sama speco [7]. SIN:ento
2.  
Estulo: strange, strange ... ŝi estis la amatino de alia, portas estiĝantan estaĵeton en sia juna malforta korpo [8].
Rim.: Tiu senco de la vorto ne koheras kun ties vortelementoj kaj aperas precipe en tradukoj. [Sergio Pokrovskij]
6. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 9:12.
7. Henrik Seppik: La tuta Esperanto, Leciono 1a, §10.
8. S. Engholm: Al Torento, 1930
angle:
1. being, entity
beloruse:
1. рэч, прадмет 2. істота, стварэньне
france:
être (subst.)
germane:
Wesen, Geschöpf
hispane:
ser, ente
hungare:
létező (ami létezik), lény
indonezie:
makhluk
itale:
entita, essere, la creatura
katalune:
ésser, ens
nederlande:
wezen
pole:
1. rzecz, przedmiot, byt 2. istota, stworzenie, byt, istnienie
rumane:
făptură
ruse:
1. предмет (объект) 2. существо (живое)
tokipone:
jan
turke:
varlık

estulo  

Ula estaĵo1, ekzistanta homo, besto, aŭ spirito: [la vorto] feo, kiun oni povus uzi, por montri fablan estulon, ekz-e Oberono, kaj kiun oni povas devenigi de [la vorto] feino [9].
9. É. Boirac: Pri la deveno de la vorto „edzo“, Oficiala Gazeto, 1913, Decembro (eniris la Lingvajn Respondojn).
angle:
being
beloruse:
істота, стварэньне
ĉeĥe:
bytost, lidská bytost
france:
être (subst.)
germane:
Lebewesen
hispane:
ser, ente
hungare:
élőlény
itale:
essere umano
katalune:
ésser, ens
nederlande:
levend wezen
pole:
istota, stworzenie, byt, osobnik
ruse:
существо (живое)
slovake:
bytosť
tokipone:
jan

estanta

1.  
Kiu estas, efektivas, ĉeestas, nuna: li blasfemis kaj insultis en zorge rondaj frazoj ĉiujn estintajn, estantajn kaj estontajn parencojn de Gabrielo [10].
2.  
GRA Prezenca: formoj de la verbo: la tempo estanta akceptas la finiĝon „-as“ [11].
10. F. Szilágyi: La Sekreto de la Banko, en: Koko Krias jam!, 1955
11. L. L. Zamenhof: Plena gramatiko de Esperanto, en: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, 1904
france:
présent (adj.)

estanteco

GRA Nuna tempo.
angle:
present
beloruse:
сучаснасьць
ĉeĥe:
přítomný čas
france:
présent (temps)
germane:
Gegenwart
hispane:
presente
hungare:
jelen (idő)
indonezie:
masa kini
itale:
presente, il tempo che e'
katalune:
present
nederlande:
tegenwoordige tijd
pole:
teraźniejszość
rumane:
prezent
ruse:
настоящее (сущ.)
slovake:
prítomný čas
turke:
şimdi

estinta

1.  
De antaŭa tempo, pasinta: kiam post kelka tempo ĉe la nigruloj malaperos ĉiuj trajtoj de estinta barbareco kaj sklaveco ... tiam tute sendube la nuna senkonscia malestimo kaj antipatio cedos lokon al respekto [12].
2.  
GRA Preterita.
12. L. L. Zamenhof: Gentoj kaj Lingvo Internacia, 1912
france:
passé (adj.)

estinteco  

1.
Pasinta tempo.
2.  
GRA Preterito.
angle:
past
beloruse:
мінулае, мінуўшчына
ĉeĥe:
minulý čas
france:
passé (temps)
germane:
Vergangenheit
hispane:
pasado
hungare:
múlt (idő)
indonezie:
masa lalu
itale:
passato, il tempo che e' stato
katalune:
passat
nederlande:
verleden tijd
pole:
przeszłość
rumane:
trecut
ruse:
прошлое, прошедшее (сущ.)
slovake:
minulý čas
turke:
geçmiş

estonta

1.  
De posta tempo, venonta: ni devas lasi tiun ĉi demandon por tempo estonta [13].
2.  
GRA Futura.
13. L. L. Zamenhof: Al la demando pri la reformoj, Esperantisto, 1894-03, num. 3a (51a), p. 36a-39a
france:
futur (adj.)

estonteco  

1.
Venonta tempo: ĉar dek milionoj adeptoj (!) neniam estos kolektitaj, tial la afero tute ne havas estontecon [14].
2.  
GRA Futuro1.
14. L. L. Zamenhof: Dua Libro de l’ lingvo Internacia, 1888
angle:
future
beloruse:
будучыня
ĉeĥe:
budoucno, budoucnost
france:
futur (subst.)
germane:
Zukunft
hispane:
futuro
hungare:
j;ouml;vő (idő)
indonezie:
masa depan
itale:
futuro, il tempo che sara'
katalune:
futur
nederlande:
toekomende tijd
pole:
przyszłość
rumane:
viitor
ruse:
будущее (сущ.)
slovake:
budúci čas
turke:
gelecek

estigi  

Fari, ke io estu, kaŭzi, formi, produkti. VD:kaŭzi, krei, naski, okazigi, produkti, starigi, veki
angle:
bring into being, create, make
beloruse:
стварыць, спрычыніцца (да існаваньня) , выклікаць
ĉeĥe:
dát vznik, stvořit, vytvořit, vyvolat, způsobit
france:
causer (occasionner), créer (occasionner), faire, faire naitre, générer, occasionner, susciter (occasionner)
germane:
hervorrufen, herstellen
hispane:
causar, crear, hacer, generar, ocasionar, suscitar
hungare:
létesít, létrehoz
itale:
causareprovocare, cagionare, crearesuscitare, generareprodurre
katalune:
causar, ocasionar, provocar, suscitar
nederlande:
veroorzaken
pole:
powołać do istnienia, powodować powstanie
ruse:
создать, вызвать к существованию
slovake:
spôsobiť, stvoriť, zapríčiniť vznik
tokipone:
lon e ijo, kama e ijo
turke:
oldurmak

estiĝi  

Iĝi ekzistanta: mi eĉ ne rimarkis, ke silento estiĝas kaj daŭras [15].
angle:
come into being
beloruse:
узьнікаць, паўставаць
france:
se produire, survenir
hispane:
producirse, sobrevenir
hungare:
létesül, létrejön
itale:
generarsi, formarsi, sorgere
katalune:
esdevenir
nederlande:
worden
pole:
zaistnieć, zostawać, powstawać, wywiązać się
ruse:
возникнуть
tokipone:
kama lon
turke:
oluşmak

alesti, apudesti  

(x)
(arkaismo) (evitinde)
Ĉeesti: jen ŝi vidis, ke ŝia Arturo estas malsana ― eble eĉ mortas, kaj apud li neniu alestas [16]; kaj alestis apud li ĉiuj vidvinoj, plorante kaj montrante tunikojn kaj vestojn, kiujn Dorkas faris, kiam ŝi estis ankoraŭ kun ili [17].
Rim.: La direkta al- neniel taŭgas por la senco „ĉeesti“, kaj povis aperi nur pro misapliko de alilingva tradicio. „Apudesti“ formale estus tute taŭga, sed por pli flanka, periferia situo. [Sergio Pokrovskij]
ĉeĥe:
být přítomen, zúčastnit se
slovake:
byť prítomný
turke:
mevcut olmak

ĉeeste de, en ĉeesto de

(prepoziciaĵo)
Kun la viva apudeco de...: ni parolis nur ĉeeste de aliaj personoj [18]; ŝi hontis trinki en la ĉeesto de fremdulo [19].
18. I. Silone, trad. D. Mistretta: La sekreto de Luka, [vidita en 2018]
19. Kabe: Internacia krestomatio
france:
en présence de

ĉeesti  

(x)
Esti en iu loko, kiam io okazas: ĉeesti kunvenon; ĉeesti en, ĉe kunveno; multnombra ĉeestantaro.
angle:
be present at, attend
beloruse:
прысутнічаць
france:
assister (à), être présent ĉe~antaro: assistance (personnes)
germane:
dabei sein
hispane:
asistir, estar presente ĉe~antaro: público, concurrencia
hungare:
jelen van, ott van ĉe~antaro: jelenlévők
indonezie:
hadir, menghadiri
itale:
presenziare, partecipare, assistere, intervenire
katalune:
ser present
nederlande:
aanwezig zijn
pole:
być obecnym, uczestniczyć
ruse:
присутствовать
tokipone:
lon
turke:
hazır bulunmak

ĉeesto

La fakto, ke iu ĉeestas; stato de ĉeestanto: en ĉeesto amata, en forest' insultata PrV .
beloruse:
прысутнасьць
france:
assistance (fait d'assister à), présence
hispane:
comparecencia, presencia, asistencia
hungare:
jelenlét
turke:
hazır bulunma

ĉieesto

Troveblo en ĉiuj eblaj lokoj, aŭ en multegaj lokoj samtempe: tiel komenciĝis la legendo pri la ĉieesto de kolonelo Aureliano Buendía [20].
20. G. García Márquez, trad. F. de Diego: Cent Jaroj da Soleco, 1992
angle:
ubiquity, ubiquitousness
france:
ubiquité
hispane:
ubicuidad
pole:
wszędobylstwo
turke:
aynı anda her yerde bulunma

ekesti  

(ntr)
Komenci esti, daŭre (estiĝi) aŭ nur por nelonga tempo: por unu minuto ekestis embarasa silento Metrop ; li ankaŭ devis demandi, kiel Komenio kondutu en la situacio, kiu ekestis post la duelo kun Nigrin [21]; la problemo estas kompreneble solvita „itisme“, ĉar la lingvo ĝin tiel solvis jam antaŭ ol la fama disputo ekestis [22].
21. F. Kožík, trad. Z. Rusín kaj M. Malovec: Lumo en tenebroj, 1992
22. J. Lindstedt: Recenza eseo pri PAG, Planlingvistiko, 1982:1
angle:
start to be
beloruse:
узьнікаць, паўставаць
ĉeĥe:
nastávat, vzniknout
france:
survenir
hispane:
sobrevenir, ocurrir
hungare:
beáll (hirtelen), lenni kezd
katalune:
comparèixer
pole:
zaistnieć (na krótko)
ruse:
возникнуть
slovake:
vzniknúť
tokipone:
kama lon
turke:
olmaya başlamak

foresti

(ntr)
Esti malproksima, ne ĉeesti: mi forestis dum du tagoj; foresti el oficejo; esti kondamnita forestante; foresto de ofendo estas plej bona defendo PrV ; la forestanto ĉiam estas malprava PrV .
angle:
be absent, be away
beloruse:
адсутнічаць (быць у іншым месцы)
ĉeĥe:
být nepřítomen, chybět
france:
être absent for~o: absence for~anto: absent (subst.)
germane:
abwesend sein
hispane:
estar ausente for~o: estar ausente for~anto: ausente (subst.)
hungare:
távol van for~o: távollét for~anto: távollévő
itale:
assentarsi
katalune:
ser absent
nederlande:
afwezig zijn afwezig zijn
pole:
być nieobecnym
ruse:
отсутствовать (быть в другом месте)
slovake:
chýbať, nebyť prítomný
turke:
olmamak

foresto

Stato esti malproksima, ne ĉeesti.
angle:
absence
ĉeĥe:
absence, nepřítomnost
france:
absence
germane:
Abwesenheit
hispane:
ausencia
pole:
nieobecność
rumane:
absenţă, lipsă
slovake:
neprítomnosť
tokipone:
weka
turke:
yokluk

kunesti

(x)
Esti en sama loko, kune: li residigis lin sur la teron, dancadis ĉirkaŭ li, dume dirante al li strangajn rakontojn pri ĉio, kion li vidis de kiam li kaj maljuna Jafo laste kunestis [23].
23. D. Defo, trad. A. Krafft: Robinsono Kruso, 1908
angle:
be with
ĉeĥe:
soužít, žít spolu
france:
être ensemble, se tenir compagnie
hispane:
estar juntos, darse compañía
pole:
uczestniczyć, dotrzymywać towarzystwa
slovake:
žiť spolu
turke:
ile birlikte olmak

malesti  

(ntr)
Ne ekzisti, manki.
angle:
not exist
beloruse:
адсутнічаць, не існаваць
ĉeĥe:
nebiti, scházet
france:
faire défaut, manquer
germane:
fehlen
hispane:
no existir, faltar
hungare:
nincs, nem létezik
katalune:
manca, falta
nederlande:
ontbreken
pole:
nie istnieć
ruse:
отсутствовать (не существовать)
slovake:
chýbať, nebyť
turke:
var olmamak

marestaĵo

ZOO Marvivaĵo, precipe marbesto: la maro retiriĝis de la marbordo kaj marestaĵoj restis sur la tero [24].
angle:
sea creature
france:
animal marin, créature marine
hispane:
animal marino, criatura marina
pole:
stworzenie morskie, zwierzę morskie
turke:
deniz yaratığı

neesto

Neekzisto: kontraŭ neesto ne helpas protestoPrV .
angle:
non-existence
beloruse:
нябыт
ĉeĥe:
nebytí
france:
inexistence
germane:
Nichtsein
hispane:
inexistencia
hungare:
hiány, nemlét
katalune:
inexistència
pole:
nieistnienie, niebyt
ruse:
небытие
slovake:
nebytie
tokipone:
weka
turke:
yokluk

*tio estas (t. e.)  

Alivorte, nome2, klarigante pli precize: la simpla esperantisteco, t.e. la simpla lernado kaj uzado de Esperanto, neniun devigas aliĝi al ia ideoZ ; la akuzativo montras direkton, t.e. movadon al ia lokoZ ; por la hodiaŭa tago mi ricevis duoblan pagon, t. e. ... dek frankojn [25]; por esprimi direkton ni aldonas la finaĵon n, t.e. la finaĵo, kiu signas la akuzativon.
angle:
that is, i.e.
ĉeĥe:
tj.. (zkratka "to jest")
france:
c'est-à-dire
germane:
das heißt d.h.
hispane:
es decir (formal y coloq.), o sea (coloq.)
hungare:
azaz, nevezetesen
katalune:
es a dir (formal i coloq.), o sigui (coloq.)
nederlande:
dat wil zeggen, d.w.z.
pole:
to jest (tj.)
ruse:
то есть
slovake:
t.j. (skratka "to je")
turke:
işte

administraj notoj

pri est/i :
  ~ant(ec)o, ktp: aldoni ekz GRA. [MB]
~i: Mankas verkindiko en fonto.
~anteco: Mankas dua fontindiko.
~anteco: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~inteco: Mankas dua fontindiko.
~inteco: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~igi: Mankas dua fontindiko.
~igi: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
ĉe~i: Mankas dua fontindiko.
ĉe~i: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
for~o: Mankas dua fontindiko.
for~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
mal~i: Mankas dua fontindiko.
mal~i: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
tio ~as: Mankas verkindiko en fonto.