tradukoj: be cs de en es fr hu id it nl pl pt ro ru sk sv tp zh

*mort/i PV

*morti  

(ntr)
1.  
Ĉesi vivi, perdi la vivon: lia filo mortis kaj estas nun malviva [1]; morti pro akcidento; mia patro mortis, kiam nur duono de lia verko estis eldonita PrV ; Sara mortis […] kaj Abraham venis, por funebri pri Sara kaj plori pri ŝi [2]; morti pro akcidento; Abraham konsumiĝis kaj mortis en bona maljuneco, profundaĝa kaj sata de vivo [3]; Raĥel mortis, kaj oni enterigis ŝin [4]; la knabineto ne mortis, sed dormas [5]; la avo mortis je ia nekomprenebla malsano DL ; ili mortos en la dezerto [6]; eble li mortos en la batalo [7]. VD:perei, velki
2.  
(figure) Ne plu esti, malestiĝi, ekstermiĝi, forpasi, finiĝi, ne plu funkcii: multaj antikvaj civilizoj mortis; jam mortis la printempo, mia juneco; tiuj promesoj [de liberigo] mortas kaj la energio […] vaporiĝas [8]; ĉu gravas, se lingvoj mortas [9]? latino restas ... mortinta lingvo, tial ke ĝi ne estas uzata en la praktiko [10]; rigardi la baldaŭ mortontan tagon. VD:detruiĝi, droni, elviŝiĝi, estingiĝi, perei, ruiniĝi

*morta  

1.  
Rilata, konforma, konvena al morto:
a)
Rilata al mortado: morta malvarmo ektremigis liajn membrojn, li fermis siajn okulojn kaj kuŝis dum longa tempo kiel mortinto [11]; la malsanulo fermetis la okulojn, ĉia spiro forkuris el lia brusto kaj morta bluo kovris lian vizaĝon [12]; Jesuo, Maria, Josefo, prizorgu min en la morta horo [13]; morta kanto; li zorgos pri tio, ke trafu lin morta akcidento „dum la plenumo de sia profesio“ [14]; tio signifas, ke la okazaĵo ne estis morta [15].
b)  
Kiu kaŭzas aŭ probabligas morton: [Oziriso] sendas mortajn malsanojn al la homoj kaj bestoj [16]; morta veneno; morta dozo de drogo; morta bato de la glav' de Bruto! [17] morta kondamno; KAT morta peko; kaj mi vidis unu el ĝiaj kapoj kvazaŭ morte vunditan; kaj la morta vundo saniĝis [18]; franco, sampatrujano troviĝis en morta danĝero! [19]. VD:mortiga
c)  
Ĝismorta, ekstrema, fatala, kiel eble plej granda aŭ forta: pripensu tamen, antaŭ ol mia tuta tribo fariĝos viaj mortaj malamikoj! [20]; morte enui; Marta kuŝis sur la malmola litaĵo [...] sen ia alia sento krom morta laciĝo Marta; en la tuta urbo estis morta teruro, tiel forte pezis la mano de Dio [21]; ĉar rifuzi la kruĉon el la mano de la ĉefo estas morta ofendo [22]; morta silento ekregis en la kunveno [23].
d)  
(arkaismo) Mortema: la korpo estas morta, la animo estas senmorta [24].
2.  
(evitinde) Malviva:
a)  
Malviva1.a: la Morta Maro (t.e. la Malviva Maro); maŝino senanima, peza mekanismo, io absolute morta kaj senviva [25].
Rim.: Uzo nelogika: malviva maŝino, kiu neniam vivis, neniam povis morti; ĝia rilato al morto povas esti nur instrumenta (ekz-e gilotino; kp ankaŭ „morta veneno“).
b)  
Mortinta, malviva1.b: Falinte kuŝas morta cervo, Ĝin tute kovras blanka herbo [26]; enĉerkigi la mortan korpon; la vivaj kaj mortaj lingvoj [27] (zamenhofe: „la vivaj kaj mortintaj lingvoj“); morte naskita (t.e. malvive naskita).
c)  
Malviva1.c: skribmaŝinoj kun mortaj klavoj [28] (t.e. kun senpaŝaj klavoj) ; morta kuglo (perdinta la impulsoforton) [29].

Rim.: Nur la signifo morta1 estas fundamenta kaj zamenhofa. Zamenhofo zorge distingadis inter „mortinta“ kaj „morta“, kiun lastan li neniam konfuzis kun „malviva1.a“ (ankaŭ en la Fundamento: Ekzercaro, §31). La malzamenhofa kaj kontraŭfundamenta „morta2“ povis estiĝi kiel eraro de latinidlingvaj komencantoj, pro la supraĵa simileco de la franca „Mer Morte“ → „Morta Maro“ (sen rimarki ke en la zamenhofa Esperanto tio egalas la francan „Mer Mortelle“). Tiun eraron tamen apogis kaj flegis malŝatantoj de la „mal“-vortoj, kiujn ĝenis la tute logika vorto „malviva“. El la lingvostruktura vidpunkto la vorto „morta2“ estas ne derivaĵo, sed ĝena homonimo de la fundamenta „morta1“, paralela prunto el la latinidaj lingvoj, kies semantiko kolizias kun la vortoderivada meĥanismo esperanta. [Sergio Pokrovskij]

*morto

1.
Perdo de la vivo: trofrua morto; kondamni al morto; ĉe tiu ĉi malsano unu horo povas decidi inter vivo kaj morto FK ; oni diras, ke se homo komencas rememori sian tutan travivitaĵon, tio ĉi estas signo de lia proksima morto FK ; en kompanio eĉ morto faciliĝas PrV ; kio al unu donas forton, al alia donas morton PrV ; senpaga estas nur la morto, sed ĝi kostas la vivon PrV ; pro morto de malpli evoluintaj plantoj kaj vivaĵoj rompiĝis la nutroĉeno kaj estas minacataj fiŝnutraj specioj [30].
2.
Simbola estaĵo, personigo de la morto: la morto ne distingas, ĉiujn egale atingas PrV; ŝi estis pala kiel la morto FK ; mi edzigos vin mem kun la morto FK ; la Morto estis tie en via loĝejo, mi vidis, ke li forflugis kun via malgranda infano, li […] neniam li alportas returne tion, kion li prenis [31]; la morto ŝercon ne komprenas: oni ĝin vokas, ĝi venas PrV .
3.
(figure) Ekstermiĝo, detruiĝo, ruiniĝo, malapero: morto de Kartago; morto de l' arto; ĉar la momento, en kiu ni ektuŝus tiun principon, estus la komenco de nia morto [32]; al li ankaŭ minacas morto, se ne fizika, tiam ankoraŭ pli terura — morala FK ; por homo, kiu ŝatas la riĉan diversecon de la homa kulturo, la formorto de aliaj lingvoj estus plej granda katastrofo [33]; ĉerko simboligas la morton de la klerigado en Aŭstrio [34]; de tempo al tempo iu deklaras „la morton de romano” aŭ eĉ, en la epoko de inform-teknologioj, „la morton de libro” [35].

mortaĉi

(ntr)
Mizere, malnoble morti: mortaĉu li, antaŭ kiam mi venos [36]; mortaĉis pli ol cent homoj en plej moderna rusa submarŝipo „Kursk“, kiu eksplodis cent metrojn sub la surfaco Monato ; ili mortaĉus kvazaŭ brutaro senfuraĝa [37].

mortado

1.
La ago morti: mortado de knaboj en la aĝoj suĉula kaj infana FK ; ekzistas malgranda kruca imuneco al diversaj variaĵoj de la sama subtipo de gripaj virusoj, kio almenaŭ iomete retenas la disvastiĝon de la nuntempa pandemio kaj mortado pro ĝi [38]; ĉi leter' estis plej granda doloro kaj plej granda ĝem', sed en la mortado ĉiu devas esti sola, solega ĝis ekstrem' [39]
2.
Mortokvanto: granda mortado de suĉinfanoj; la juda loĝantaro […] en la varsovia geto […] estis destinita al amasa formortado pro malsato kaj malsanoj [40].

mortema  

Pli-malpli frue mortonta pro sia propra naturo; religia epiteto karakterizanta la homan kondiĉon: la religio diras, ke la animo estas nemortema, kvankam la korpo estas mortema [41]; kiu vi estas, ke vi timas homon morteman, kaj homidon, kiu estas egala al herbo? [42]; ni ricevos malavaran rekompencon, superantan ĉion, kion povas elpensi mortema homo [43]; ...estu ili mem la atestoj Antaŭ la dioj feliĉaj, antaŭ homoj mortemaj, Antaŭ la reĝ' furioza ... [44]. SIN:morta1.d

mortemulo  

(ekster la religia kuntesto, kutime iom ironia)
homo kontraste al senmortaj dioj: kiu estas la feliĉa mortemulo, kiun vi nomas sinjoro? [45]; la aztekoj konvinkiĝis, ke la blankuloj tamen ne povas esti diidoj, nur simplaj mortemuloj, kiuj estas ‐ laŭ la ekzemplo ‐ mortigeblaj [46]; ho, li estas nun granda estro! ... li estas nun apenaŭ atingebla de ni, mortemuloj! Metrop; mi estas ne tia, kiel alia urbestro, kiun nenio interesas; sed mi ... volas, ke al ĉiu mortemulo estu farata bona akcepto [47].

mortiga  

Kapabla malvivigi; letala: la unua vorto, kiu eliros el viaj lipoj, frapos kiel mortiga ponardo la koron de viaj fratoj [48]; ĉar amo, kiam vi ne deziras ĝin aŭ ne povas utiligi ĝin, estas mortiga [49]; la mortiga povo de arbaleto estas pli granda ol tiu de pararko.

*mortigi [50]  

(tr)
1.  
Senigi iun je vivo, kaŭzi morton de: mortigi bovon; mortiga veneno; Kain leviĝis kontraŭ sian fraton Habel kaj mortigis lin [51]; lian filon Ŝeĥem ili mortigis per glavo [52]; per ŝtonoj li estu mortigita, aŭ li estu pafmortigita [53]; la boligo mortigis la bakteriojn [54]; mortigi la frugilegojn kaj ilin manĝocele prepari [55]; por muŝon mortigi, oni pafilegon ne uzas PrV . SUB:buĉi, murdiVD:falĉi
2.  
(figure) Ekstermi, forigi: la esperantistoj ne volas mortigi la naciajn lingvojnZ; ili volis tiun ideon tute mortigi [56]. VD:detrui, pereigi, ruinigi

mortigo  

Malvivigo (ago aŭ okazo). kiel strange, diras mi, ke mortigo pro la devo ĝis nun ne estas rigardata kiel krimo Metrop; Spirito: venĝu por mortigo lia! – Hamleto: mortigo? FK
Rim.: Ankaŭ se la viktimo estas homo, la vorto „mortigo“ simple rilatas al faro mem kaj al okazo, kaj do tio povas esti kaj intenca kaj senintenca: (pro)kulpa mortigo ItEsp [Antonio Codazzi] SUB:murdo

mortigilo

Rimedo por mortigi: kaj Li pretigas por ĝi mortigilojn, Siajn sagojn Li faras bruligaj [57]; ili uzas ne nur ungojn kaj dentojn, kiel faras ĉiuj bestoj, sed produktas artefaritajn mortigilojn por sklavigi alitribanojn [58]; mi ne trovis inter ili la opinion de flegistino, kiu ricevis ordonon prepari mortigilon [59]; ĉi-foje estis juna sinjoro, nome kortservisto de la pensiono „Marbordo“, kiu estis murdata, kaj la mortigilo estis denove la mistera ponardo [60].

*mortiĝi  

(ntr)
(arkaismo) Atingi en situacion, pro kiu oni mortas; perei, morti en akcidento: mia onklo ne mortis per natura morto, [li] estis mortigita de neniu [sed] li falis sub la radojn de veturanta vagonaro kaj mortiĝis [61]; la tuta domo forbrulis kaj la juna pasero mortiĝis [62]; ŝi drinkmortiĝis [63]; la patro elfalis el fenestro de tria etaĝo kaj mortiĝis, la patrino estis mortigita de ŝia propra servantino DL . VD:agonii

mortinto  

Mortinta homo: mortintoj kun kantado estis enterigataj DL ; ĝi helpos kiel hirud' al mortinto PrV; neniu el ni rifuzos al vi sian tomblokon, por enterigi vian mortintinon [64].
Rim.: Malsame ol pri la ĝi-genra kadavro, parolante pri mortintoj oni uzas la genrojn same, kiel pri vivuloj: la fermoplaton oni metas super la mortinton, lia kapo ripozas sur la muta libro [65].

mortintaĵo

Io mortinta; kadavro kaj ceteraj: la homo kultura ... en efektivo nutras sin per mortintaĵo [66]; la ibisoj kaj cikonioj purigas de la mortintaĵo niajn kampojn [67]; la ĉielo nin gardu de la sekretoj, kiujn la vento plena je odoro de mortintaĵo super la ebenaĵo murmuretis […] pri la morto kaj la suferoj de tiu ĉi nokto BdV .

formorti

(ntr)
Malaperi sekve de mortado aŭ ekstermado (precipe pri iu grupo, familio, specio, metio...): sed tiu brueto baldaŭ formortis; la dinosaŭroj formortis; kaj la tempo, dum kiu ni iris de Kade-Barnea ... estis tridek ok jaroj, ĝis formortis el la tendaro la tuta generacio de militistoj, kiel ĵuris al ili la Eternulo [68]; mi ĝojas, ke nia kredo ankoraŭ ne formortis [69].

formortigi  

(tr)
Malaperigi per mortigo (precipe grupon, familion, specion, metion...), ekstermi: terura, kiel reĝon formortigi Hamlet ; li atentigas, ke la kromanjonuloj anatomie ne estas distingeblaj de siaj antaŭulaj modernaj homoj […] ili eĉ ne estas nova raso aŭ tribo, kiu disvastiĝis kaj formortigis siajn malpli kapablajn parencojn [70].

ĝismorta  

Kiu finiĝas per morto: li antaŭ la altaro sankte promesis al bela kaj riĉa bienhavantino ĝismortan fidelecon kaj amon Marta ; ĉiutage iuj anoj de la komunumoj de Varhun renkontiĝis por ĝismorta batalo [71].

postmorta  

Okazanta post ies morto, rilata al tempo, kiu sekvas la morton: li povus legi pri la postmorta vivo, sed li nenion povis vidi [72]; en la postmorta kapelo ni metas […] vazojn kaj instrumentojn, kiujn amis la mortinto [73]; la ombro ne revenas senbezone en la mondon, ĉar ĝi trovas [la amatajn objektojn] en sia postmorta domo [74].

*senmorta

Neniam mortonta: la korpo estas morta, la animo estas senmorta [75]; pretendante esti saĝaj, ili malsaĝiĝis, kaj ŝanĝis la gloron de la senmorta Dio en bildon de morta homo [76]; (figure) la senmortaj (neniam forgesotaj) verkoj de Homero; granda senmorta poeto [77]; egiptanoj sukcesis krei tian armeon de laborantoj kaj al ĝi ili ŝuldas siajn senmortajn verkojn [78]; la rozoj bonodoris en la lumo de la suno sur la tombo de Thorwaldsen, al kies senmorta nomo aliĝis ilia beleco [79]; ĉiuj senmortaj same trankvile rigardas la aferojn, kiuj pasas [80].

senmortulo

Tiu, kiu neniam mortas, spirito, dio: la senmortuloj amas la homojn Ifigenio ; mi ne scias ĉu mi iam ajn kredis al la Urbo de la Senmortuloj; mi pensas, ke tiam sufiĉis por mi, la tasko ĝin serĉi [81].

transmorta  

Kiu koncernas la staton de vivulo post la morto: vi ne dubas ja pri transmorta vivo? demandis la juna edzino [82]; li supozis pri aferoj transmortaj kaj nekontroleblaj VivZam ; en tiu vizio, mi vidas la vivon daŭri transmorte [83]. VD:postmorta

Rim.: Transmorta signifas ian staton de homo post la morto. Postmorta signas pli ĝenerale al tio, kio okazas post ies morto, ankaŭ inter postvivantoj. [ĵv]

hommortigo  

Mortigo de homo: en la posttagmezo antaŭ […] la okazinta hommortigo [84]. VD:murdo
Rim.: Kvankam hommortigo estas kunmetita el fundamentaj vortoj, ĝi estas malofte uzata. Preferataj estas „mortigo“ (kiu estas ĝenerala), „murdo“ (kiu estas krimo). [Antonio Codazzi]

malsatmortigi

(tr)
Mortigi pro malsato, donante ne sufiĉan manĝon: tie oni malsatmortigos vin [85].

memmortigi  

(ntr)
Mortigi la propran eston, kaŭzi la propran morton: ŝia patrino memmortigis sin [86]; antaŭ la okuloj li havis senĉese la bildon de la memmortiginto, kaj en lian koron penetris la sento, ke maljuste, terure maljuste oni agis [87]; en la plimulto de la okazoj la memmortigintoj estas junuloj, enkarcerigitaj pro krimoj ne gravaj [88].

memmortigo  

Morto pro propra konduto: mia malfeliĉa patro finis la vivon per memmortigo [89]; Ĉinio estas la unusola lando en la mondo, kie virinaj memmortigoj superas virajn [90].

pafmortigi  

(tr)
Mortigi per pafo; mortpafi: per ŝtonoj li estu mortigita, aŭ li estu pafmortigita [91]; se vi volas pafmortigi min, vi povas doni al mi ankaŭ bonan manĝon [92].

premmortigi  

(tr)
Mortigi per forta premo, kiu haltigas vivnecesajn funkciojn: Aperadis ĉiam pli kaj pli […], la musoj preskaŭ premmortigis unuj la aliajn [93]; [ŝi] kisis la kornikon tiel fortege, ke ŝi preskaŭ premmortigis ĝin [94]. VD:sufoki

sin mortigi  

(ntr)
Vole, konscie mortigi sin mem; suicidi: la Judoj do diris: Ĉu li sin mortigos? ĉar li diras: Kien mi iras, tien vi ne povas veni [95]; fine jena terura novaĝo diskoniĝis: Uzibitum, la granda ĉefpastro, sin mortigis! [96]; la junulino preferis sin mortigi ol esti forkondukita kiel sklavino de la turkoj [97].

sinmortigo  

mortigi sin mem: li konsideris la ideon fini ĉion per sinmortigo [98]; post la 90aj jaroj saltis la nombro de sinmortigoj, certe pro ekonomiaj problemoj [99]; ĝi enhavas personajn tragediojn: sinmortigojn, disŝiritajn familiojn, perdon de talentoj [100]. =memmortigo
SIN:suicido

mortomerita  

(Krimo, peko, misfaro) meritanta mortigon: mortomerita peko [101] [102].

ŝtonmortigi  

(tr)
Mortigi per ŝtonĵetado: la popolo intencis ŝtonmortigi lin, ĉar tre koleris la tuta popolo, ĉiu pro siaj filoj kaj siaj filinoj [103]; ili faris konspiron kontraŭ li, kaj ŝtonmortigis lin laŭ ordono de la reĝo [104]; ne pro bona faro ni volas ŝtonmortigi vin, sed pro blasfemo, kaj ĉar vi, estante homo, pretendas esti Dio [105]. VD:ŝtonumi

tradukoj

anglaj

~i: die; ~a 1.: mortal, deadly; for~i: die out, die off, become extinct. ~inta lingvo: dead language.

belorusaj

~i 1.: памерці, загінуць; ~i 2.: зьнікнуць, скончыцца; ~a a: сьмяротны; ~a b: сьмяротны, пагібельны , сьмерцяносны; ~a d: сьмяротны; ~a 2.: памерлы, загінуўшы, мёртвы; ~o: сьмерць; ~ado: сьмяротнасьць; ~ema: сьмяротны; ~igi 1.: забіваць; ~igi 2.: вынішчаць; ~intaĵo: труп; sen~a: неўміручы, бесьсьмяротны; paf~igi: застрэліць; prem~igi: задавіць, задушыць; ŝton~igi: пабіць камянямі (пакараньне).

ĉeĥaj

~i: dodýchat, dokonat, umírat, umřít, zemřít, zemřít; ~a: smrtelný, týkající se smrti, způsobující smrt; ~o: smrt, smrtka, smrťák (symb. bytost); ~ado: umírání; ~ema: smrtelný; ~iga: smrtící, vražedný; ~igi : připravit o život, skolit, umořit, umořovat, usmrcovat, usmrtit, zabít, zahubit, zničit; ~igo: vraždění; ~igilo: smrtící nástroj, vražedný nástroj; ~into: nebožtík, zemřelý čl.; for~i: odumírat, odumřít, pomřít, vymírat; sen~a: nehynoucí, nesmrtelný; hom~igo: vražda, zabití člověka; mem~igi: spáchat sebevraždu; mem~igo: sebevražda; paf~igi: odstřelit, zastřelit; prem~igi: umačkat; sin~igo: sebevražda.

ĉinaj

~i 1.: ; ~i 2.: .

francaj

~i: mourir; ~a 1.: mortel; ~a 2.: mort; ~o: mort (subst.); ~aĉi: clamser, crever (mourir); ~ado: mortalité; ~ema: mortel (adj.); ~emulo: mortel (subst.); ~iga: létal, mortel, meurtrier; ~igi : tuer; ~igo: meurtre; ~iĝi: se mourir, périr; ~intaĵo: charogne; for~i: disparaitre (espèce, groupe), s'éteindre (espèce, groupe); for~igi: exterminer; ĝis~a: à mort, mortel (à mort); post~a: d'après la mort, posthume, post-mortem; sen~a: immortel (adj.); sen~ulo: immortel (subst.); trans~a: au-delà de la mort; hom~igo: assassinat, homicide; malsat~igi: affamer (à mort); mem~igi: se tuer; mem~igo: suicide; paf~igi: abattre, flinguer, fusiller; prem~igi: étouffer; sin ~igi: se suicider; sin~igo: suicide; ~omerita: mortel; ŝton~igi: lapider. ~inta lingvo: langue mort; ~iga: mortel .

germanaj

~i 1.: sterben; ~i 2.: vergehen; ~a a: tödlich, Todes-, Sterbe-; ~a b: tödlich, todbringend; ~a c: Tod-, tödlich, auf Leben und Tod, Sterbens-; ~a d: todessehnsüchtig; ~o 1.: Tod, Exitus (med.); ~o 2.: Tod, Gevatter Tod; ~o 3.: Dahingehen, Verschwinden, Aussterben; ~aĉi: krepieren; ~ado 1.: Sterben; ~ado 2.: Sterberate; ~ema: sterblich; ~emulo: Sterblicher; ~iga: todbringend, tödlich; ~igi : töten; ~igo: Tötung; ~igilo: Tötungswerkzeug, Mordwerkzeug; ~iĝi: umkommen; ~into: Verstorbener, Gestorbener; ~intaĵo: Aas, Gestorbenes, Abgestorbenes, Leiche, Kadaver; for~i: aussterben; for~igi: ausrotten; ĝis~a: ewig (bis zum Tode), bis zum Tode; post~a: postmortem, nach dem Tode, Grab-; sen~a: unsterblich; sen~ulo: Unsterblicher, Untoter, Zombie; trans~a: ewig (über den Tod hinaus), über den Tod hinaus; malsat~igi: vor Hunger sterben, verhungern; mem~igi: Selbstmord begehen; mem~igo: Selbstmord; paf~igi: totschießen, niederschießen, erschießen; prem~igi: erdrücken, zerquetschen; sin ~igi: Selbstmord begehen; sin~igo: Selbstmord; ~omerita: den Tod verdienend; ŝton~igi: steinigen. ~inta lingvo: tote Sprache.

hispanaj

~i: morir; ~a 1.: mortal (que puede causar la muerte), de muerte, relativo a la muerte; ~a 2.: muerto; ~o: muerte; ~ema: mortal (que puede morir); ~emulo: mortal (persona que puede morir); ~iga: mortal (que mata), mortífero, letal; ~igi : matar; ~igilo: arma; ~iĝi : morirse, perecer; ~into : muerto (persona que murió); ~intaĵo: cadáver, fiambre; for~i: extinguirse, desaparecer (dejar de existir/vivir); for~igi: extinguir, exterminar; ĝis~a: a muerte, hasta la muerte (adj.); post~a: póstumo, póstuma, post mórtem; sen~a: inmortal (adj.); sen~ulo: inmortal (persona); hom~igo: homicidio, asesinato; malsat~igi: matar de hambre; mem~igi: suicidarse; mem~igo: suicidio; sin ~igi: suicidarse; ŝton~igi: lapidar.

hungaraj

~i 1.: meghal; ~i 2.: elhal; ~a 1.: halálos, holt, halál-; ~a 2.: halálos, holt, halál-; ~o: halál; ~ado 1.: haldoklás; ~ado 2.: halandóság; ~ema: halandó; ~emulo: halandó ember; ~iga: gyilkos; ~igi : megöl, meggyilkol; ~iĝi : meghal, elhal; ~intaĵo: hulla; for~i: kihal; sen~a: halhatatlan; mem~igi: öngyilkosságot követ el, öngyilkos lesz; mem~igo: öngyilkosság; paf~igi: agyonlő; prem~igi: agyonnyom; sin ~igi: öngyilkosságot követ el, öngyilkos lesz; sin~igo: öngyilkosság; ~omerita: halálos; ŝton~igi: megkövez. ~a horo: halálos óra; ~a ofendo: halálos sértés; ~iga: gyilkos.

indoneziaj

~i: mati, [tinggal] meninggal (dunia); ~o: [mati] kematian; ~igi : [bunuh] membunuh; ~igo: [bunuh] pembunuhan; ~intaĵo: jenazah, mayat; post~a: pascakematian; sen~a: abadi, kekal; mem~igi: bunuh diri; paf~igi: [tembak] menembak mati; sin ~igi: bunuh diri.

italaj

~i: morire, defungere, decedere, trapassare; ~a 1.: mortale; ~a 2.: morto; ~a 2.: morto; ~o 2.: Morte, Falciatrice; ~o: morte; ~aĉi: crepare, schiattare; ~ado 1.: morire (il m.); ~ado 2.: mortalità, moria; ~ema: mortale; ~emulo: mortale, comune mortale; ~iga: letale; ~igi : uccidere; ~igo: uccisione, assassinio ; ~igilo: strumento di morte, arma del delitto; ~iĝi : morire; ~intaĵo: cadavere; for~i: estinguersi; for~igi: estinguere, sterminare; post~a: postumo; sen~a: immortale; hom~igo: omicidio; mem~igi: suicidarsi; mem~igo: suicidio; prem~igi: soffocare; sin ~igi: suicidarsi; sin~igo: suicidio; ŝton~igi: lapidare.

nederlandaj

~i: sterven; ~a b: dodelijk; ~a d: dodelijk; ~a 2.: dood; ~o: dood; ~ado: sterfte; ~ema: sterfelijk; ~emulo: sterveling; ~iga: dodelijk; ~igi : doden; ~iĝi: sterven; ~intaĵo: lijk; for~i: afsterven; post~a: postuum; sen~a: onsterfbaar; mem~igo: zelfmoord; paf~igi: neerschieten, doodschieten, fusilleren; prem~igi: verstikken; sin ~igi: zelfmoord plegen; sin~igo: zelfmoord; ~omerita: dood-; ŝton~igi: stenigen. ~iga: dodelijk.

polaj

~i 1.: umrzeć; ~i: umrzeć; ~a 1.: śmiertelny; ~a 2.: umarły; ~o: śmierć, zgon; ~aĉi: zdechnąć; ~ado 1.: umieranie; ~ado 2.: śmiertelność; ~ema: śmiertelny; ~emulo: śmiertelnik; ~igi : uśmiercić, zabić, zamordować; ~iĝi: zabić się; ~intaĵo: zwłoki; for~i: wymrzeć; post~a: pośmiertny; sen~a: nieśmiertelny; mem~igi: zamordowywać się; mem~igo: samozagłada; paf~igi: ubić, zastrzelić; prem~igi: udusić; sin ~igi: popełnić samobójstwo; sin~igo: samobójstwo; ŝton~igi: ukamienować.

portugalaj

~i 1.: morrer, falecer; ~i 2.: acabar, expirar; ~a 1.: mortal; ~o 1.: morte, falecimento, óbito; ~o 2.: morte (entidade imaginária); ~o 3.: desaparecimento (f.); ~ado 1.: matança; ~ado 2.: taxa de mortalidade, taxa de mortalidade; ~ema: mortal ; ~emulo: mortal (o homem; subst.); ~igi : matar; ~iĝi : morrer, perecer; ~intaĵo: cadáver, resto mortal; for~i: desaparecer ao morrer; post~a: póstumo; sen~a: imortal; mem~igi: suicidar-se; mem~igo: suicídio; paf~igi: fuzilar, matar com tiro; sin ~igi: suicidar-se; sin~igo: suicídio; ŝton~igi: lapidar.

rumanaj

~i 1.: a muri; ~i: a muri; ~o: moarte; ~igi : omorî, ucide; ~intaĵo: cadavru; post~a: postum; sin~igo: sinucidere.

rusaj

~i: умереть; ~a a: смертельный, смертный; ~a b: смертельный; ~a c: смертельный; ~o: смерть; ~ado 1.: умирание; ~ado 2.: смертность; ~ema: смертный; ~emulo: смертный (в знач. сущ.); ~iga: убийственный, убойный; ~igi : убить; ~igo: убийствo; ~igilo: орудие убийства; ~iĝi : убиться; ~into : мертвец, покойник; ~intaĵo: падаль; for~i: вымереть, вымирать; for~igi: истребить, выморить; ĝis~a: смертельный, на смерть, насмерть; sen~a: бессмертный; hom~igo: человекоубийство; mem~igi: убить себя; mem~igo: самоубийство; paf~igi: застрелить, расстрелять (кого-л.); prem~igi: удавить; sin ~igi: совершить самоубийство, наложить на себя руки, покончить с собой; sin~igo: самоубийство; ~omerita: смертный, расстрельный (по расстрельной статье); ŝton~igi: побить камнями (казнить). ~inta lingvo: мёртвый язык; ~a horo: смертный час; ~a ofendo: смертельное оскорбление.

slovakaj

~i: skonať, umierať, zomrieť; ~a: smrteľný, spôsobujúci smrť; ~o: smrť, úmrtie; ~ado: umieranie; ~ema: smrteľný; ~iga: smrtiaci, vražedný; ~igi : usmrtiť, zabiť, zničiť; ~igo: vraždenie; ~igilo: smrtiaci nástroj; ~into: nebožtík; for~i: pomrieť, vyhynúť, vymrieť; post~a: posmrtný; sen~a: nesmrteľný; hom~igo: vražda; mem~igi: spáchať samovraždu; mem~igo: samovražda; paf~igi: odstreliť, zastreliť; prem~igi: ušliapať; sin~igo: samovražda.

svedaj

~i: ; ~a 2.: död; ~o: död; ~igi : döda; ŝton~igi: stena till döds.

tokiponaj

~i 1.: moli; ~i: moli; ~a 1.: moli; ~a 2.: moli; ~o: moli; ~igi : moli; ~iĝi: moli.

fontoj

1. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 31
2. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 23:2
3. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 25:8
4. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 35:19
5. La Nova Testamento, Mateo 9:24
6. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Nombroj 26:65
7. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Readmono 20:5
8. Monato, Bardhyl Selimi: Pereas promesoj
9. Monato, Miĥail Korotkov: Lingvoj malaperos plu
10. E. Lanti: Vortoj de k-do Lanti, ... vivantigi Esperanton
11. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Ĝardeno de la paradizo
12. A. Niemojewski, trad. Kabe: En kvieta vespero, Internacia krestomatio, 1907
13. Katolika preĝaro, 1975
14. J. Rejtő, trad. L. Balázs: La antaŭenŝovita garnizono, 2002
15. Mihail Bulgakov, trad. Sergio Pokrovskij: La majstro kaj Margarita, ĉap. 18a
16. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, ĉap. 21a.
17. Zamenhof, citite laŭ G. Waringhien: Recenzo: La liro de la esperantistoj de Antoni Grabowski, Nica Literatura Revuo, 5:4.
18. La Nova Testamento, Apokalipso 13:3
19. H. Vallienne: Kastelo de Prelongo, ĉap. 18a
20. H. A. Luyken: Pro Iŝtar, ĉapitro 9a
21. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Samuel 5:11
22. J. Rejtő, trad. L. Balázs: La antaŭenŝovita garnizono , 2002
23. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, ĉap. 14a.
24. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, §31.
25. K. Piĉ: Junaĝa verkaro de Privat, Nica Literatura Revuo, 7:2 (n-ro 38).
26. Shi King, trad. K. Kalocsay: Kanzono, Nica Literatura Revuo, 3:6 (n-ro 18), p. 218
27. La Nova Plena Ilustrita Vortaro, La artikolo „mort“
28. J. C. Wells: Supersignoj, trasignoj kaj subsignoj, Internacia Kongresa Universitato, Prago 1996 07 26
29. La Nova Plena Ilustrita Vortaro, La artikolo „mort“
30. Monato, Poluado: Cinike cianide ‐ ĉu respondecas Okcidento?
31. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Historio de unu patrino
32. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Antaŭparolo
33. Monato, Garbhan Macaoidh: Opinio: Ĉu nova ŝanco por malfortaj lingvoj?
34. Monato, Universitatoj
35. Monato, W. H. Simcock: Esti homa kaj literaturema
36. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XXV
37. Valdemar Vinař: La skandalo pro Jozefo, Potifar, la bonkorulo
38. Monato, Vladimir Lemelev: Kelkaj meditoj rilate al la porka gripo
39. J. Wolker, trad. J. Kořinek: La mortanto, Nica literatura revuo, 1:1
40. Monato, Zofia Banet-fornalowa: Listo de Sendler
41. Zamenhof: Dua Libro de l' lingvo internacia, Varsovio, 1888. III:11
42. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jesaja 51:12
43. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, ĉapitro 12a
44. trad. A. Kofman: El Iliado, Fundamenta Krestomatio
45. H. A. Luyken: Pro Iŝtar, ĉapitro 9a
46. Sándor Szathmári: Satiraj rakontoj, la guarbo
47. N. V. Gogol, trad. L. L. Zamenhof: La Revizoro, akto 2a, sceno 8a
48. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Sovaĝaj cignoj
49. J. Wain, trad. M. Boulton: Sinjoreto Rikardo, Nica literatura revuo, 7:4
50. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Universala Vortaro, -ig'
51. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 4:8
52. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 34:26
53. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Eliro 19:13
54. Monato, Lode van de Velde: Bierlando Belgio
55. Monato, Laimius Stražnickas: Frua frugilega tradicio
56. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Dua Kongreso Esperantista en Genève en la 28a de aŭgusto 1906
57. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Psalmaro 7:13
58. V. Vinař: La skandalo pro Jozefo, 1981
59. J. Drahotova: De flegistina vidpunkto...Monato
60. K. Lindqvist: Ferio kun la morto, 1948
61. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 39
62. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Najbaraj familioj
63. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Ŝi estis tute sentaŭga
64. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 23:6
65. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Muta libro
66. Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, el la vivo kaj sciencoj
67. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro IX
68. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Readmono 2:14
69. H. A. Luyken: Pro Iŝtar, ĉapitro 12a
70. Monato, Werner FUß: Ĉu la homaro lernis pensi per la lingvo?
71. E. R. Burroughs, trad. K. R. C. Sturmer: Princino de Marso, 1938
72. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, ŝtono de la saĝuloj
73. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro XXII
74. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, ĉapitro 12a
75. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 31
76. La Nova Testamento, Romanoj 1:22
77. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Malnova preĝeja sonorilo
78. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Antaŭparolo
79. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Najbaraj familioj
80. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro XXIV
81. J. L. Borges, trad. M. Giorgini: La senmortulo, [2009?]
82. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Historio el la dunoj
83. C. Piron: Tien, 1997
84. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Historio el la dunoj
85. A. Korĵenkov: Fjodor Dostojevskij en Esperanto, 2011
86. Monato, Paul Peeraerts: Babel
87. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro IV
88. Monato, Roberto Pigro: Rajto je minimuma digno
89. Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, Arturo, (rakonto de V. Devjatnin)
90. Monato, MU Binghua: Mortigi memmortigon
91. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Eliro 19:13
92. B. Traven, trad. Hans Georg Kaiser: Mortula Ŝipo, Rakonto de usona maristo, unua libro, ĉapitro 14a
93. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Dio de dormo
94. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, kvara rakonto
95. La Nova Testamento, S. Johano 8:22
96. H. A. Luyken: Pro Iŝtar, ĉapitro 19a
97. E. Georgiev: Fantastaj rok-formitaĵoj ĉe BelogradĉikMonato
98. Hans Weinhengst: Tur-Strato 4, Fadedpage
99. Monato, Hori Yasuo: Forpaso-forumo
100. Monato, Kanado
101. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Readmono 22:26
102. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Historio
103. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Samuel 30:6
104. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, II. Kroniko 24:21
105. La Nova Testamento, Johano 10:33

~igi : Mankas verkindiko en fonto.


administraj notoj

pri ~ado 2.:
      La ekzemploj eble ne tro taŭgas por fundamenti la sencon. Verŝajne
      ĝi 
      estus ekzemple uzata en sciencaj statistikaj studoj pri
      populacioj.
      [WD]
    

ℛevo | datumprotekto | mort.xml | redakti... | traduki... | artikolversio: 1.67 2018/03/12 23:10:29