tradukoj: be br cs de en es fr hu nl pl pt ro ru sk

*nask/i PV

*naskiTEZ

(tr)
1.TEZ
Produkti idon p.p. ino: ŝi naskis filon; la geedzoj naskis infanonB; li estas nobele naskita; ili estas naskitaj malamikojB; (figure) malvive naskita projekto, decido, esprimo; ŝi estas en la kvara monato de naskontecoZ VD:akuŝi.
2.TEZ
(figure) Estigi, kaŭzi, okazigi: konfido naskas konfidon PrV; tio naskis ĝojon, admiron, suspekton, grandan scivolon, malpacon; tiu unua sukceso naskis multajn esperojn. VD:krei, semi, veki
3.TEZ
MAT[1](fakula ĵargono, p.p. pri du aroj) Diri, ke aro A naskas aron B signifas, ke aro B inkluzivas A kaj ĉiujn rezultojn de iuj operacioj inter elementoj de B, sed nenion pli. Oni nomas aron A la naskanta aro, ĝiajn elementojn la naskantoj, kaj aron B la naskita aro: la idealo naskita en ringo per naskanta aro {a,b} estas aro de ĉiuj elementoj p×a+q×b; en modulovektora spaco, la subaro naskita de A estas la subaro de ĉiuj linearaj kombinaĵoj el elementoj de A; por naski n-dimensian vektoran spacon, sufiĉas n naskantoj. SIN:generi.
Rim.: La indikita fonto uzas la terminon en geometria kunteksto ( punkto naskas linion, linio naskas surfacon ), kiu supozigas „movon“ de la koncerna objekto.

nasko Vikipedio

Ago naski, rezulto de la ago: en Eŭropo disvastiĝas tiu vidpunkto, ke la patrino povas mem decidi pri la nasko. La hejma nasko kostas malpli por la ŝtato. [2].

naskantinoTEZ

Ino kiu naskas: spasmoj kaj doloroj ilin atakas, ili sin tordas, kiel naskantino [3]. VD:akuŝintino

naskantoTEZ

MAT
a)
Elemento de aro, kiu naskas 3 alian aron: la bazaj vektoroj estas naskantoj de la tuta vektora spaco.
b)
PIV1 (de surfaco) Ĉiu el la rektoj, kiuj naskas iujn surfacojn: naskantoj de konuso, cilindro.
Rim.: Oni diras ankaŭ „generanto“PIV1 aŭ „estiganto“ [4].

naskemaTEZ

Multe naskanta, tre fruktodona.

naskigiTEZ

1.TEZ
(pri virseksulo) Okazigi la naskon de ido: li naskigis sep filojn. Abraham naskigis Isaakon [5].
2.TEZ
(figure) =naski 2 tiu parolo naskigis novajn pripensojn.

naskiĝiTEZ

1.
Esti naskita, veni en la vivon, aperi en la mondon (p.p. ido): ŝi naskiĝis en 1900; naskiĝa lando, tago.
2.
(figure) Ekesti, estiĝi, okazi (p.p. io): naskiĝis en li malbona intencoZ, stranga sentoB, deziro revidi la patrujon; tiam naskiĝis granda bruo, disputo, milito; ili devis batali kontraŭ ĉiam renaskiĝantaj (refojiĝantaj) duboj, malhelpaĵoj; ĉe la naskiĝo de la tago.

naskitoTEZ

=ido 2 laŭ la konsilo de mia sinjoro [...] ni forigos ĉiujn virinojn kaj iliajn naskitojn [6]; inter naskitoj de virinoj estas neniu pli granda ol Johano [7].

naskitaroZTEZ

GEN=idaro

denaska, kunnaskitaTEZ

1.
Ekzistanta jam de la naskiĝo: denaska surdeco; lia denaskiĝa bona humoro [8]; mi havas denaskan pasion spiti TermKurs.
2.
Asimilita jam en la frua infanaĝo de la medio, precipe de la familio: oni uzas tamen „gepatra lingvo“ ankaŭ kiel ĝeneralan esprimon por denaska lingvo, ĉar tian lingvon oni plej ofte lernas de ambaŭ gepatroj PMEG.

denaskulo Vikipedio

Homo, kiu ion havas, scias, faras de naskotempo aŭ de tre frua aĝo: post tri tagoj mi senprobleme elturniĝis, kaj parolis kvazaŭ denaskulo! [9].
a)
ESP Homo, kiu lernis la Lingvon Internacian infanaĝe en hejma medio.

dunaskitoTEZ Vikipedio

GEN[10] Ĉiu el la du idoj, naskitaj ĉe la sama akuŝo: via dunaskito, malfeliĉa luanto de la bienoj de la kronprinco estas ruinigita [11]; same vi falis en kampoj Rutulaj, Larido kaj Timbro, vi dunaskitoj de Daŭko, kaj tiel similaj, ke ne vin malsimiligis gepatroj [12]; unu el la du dunaskitoj havis laman piedeton [...] kaj tiu alia havis sur la piedo ses fingrojn [13]; kaj analoge: trinaskito, kvarnaskito, kvinnaskito, sesnaskito... SIN:ĝemelo

duenaskito, duanaskito

GEN Tiu el la idoj, naskita la dua: mia duanaskito sin difinas por la armprofesio [14].

frunaskitoTEZ

MED Infano vivpova, sed naskiĝinta antaŭ la 39a semajno de gravedeco.

novnaskito, novenaskito

Infano maksimume kelkajn semajnojn aĝa: la malfermitaj okuloj havis la seriozan rigardon de l' novenaskitoj [15]; patrinknabino, kiu regule alportis al ni ĉiujare novnaskiton, venis je la sesa kaj duono [16].

peknaskito

Infano, konceptita okaze de peka rilato: peknaskito ne povas eniri en la komunumon de la Eternulo [17].

RenaskiĝoTEZ Vikipedio

HIS=renesanco en Eŭropo dum centjaroj de la brila Renaskiĝo [18].

solenaskitaTEZ

(p.p. infano) Ununura: ĉar Dio tiel amis la mondon, ke Li donis Sian solenaskitan Filon, por ke ĉiu, kiu fidas al li, ne pereu, sed havu eternan vivon [19].

solenaskitoTEZ

GEN Solenaskita infano: tiu, kiu akceptis la promesojn, ekoferis ja sian solenaskiton [20].

unuenaskito, unuanaskito

GEN Tiu el la idoj, naskita la unua: Habel ankaŭ alportis el la unuenaskitoj de siaj ŝafoj kaj el ilia graso [21]; Jakob diris al sia patro: Mi estas Esav, via unuenaskito [22]; kvankam [Ŝimri] ne estis unuenaskito, tamen lia patro faris lin ĉefo [23]; se lia edzino ne rekonis sian sangon en sia unuanaskito, li siavice ne rekonis la sian en la dua [24].

malvive naskitaZTEZ

1.TEZ
MED (Pri feto) kiu estas malviva ĉe naskiĝo.
Rim.: En frazoj, kie la terminon enkondukas alia formo de „naski“, rekomendindas malkomponi la terminon; ekz-e en la frazo Sarah poste mortis ... naskante malvive naskitan filon [25] eblas kombini la du participojn („naskante“ kaj „naskitan“): Sarah poste mortis ... naskante malvivan filon.
2.TEZ
(figure) (Pri projekto, afero, decido ktp) Kiu ne estas vivipova, kiu maltaŭgas por realigo: la afero [...] montriĝis malvive naskita [26].

morte naskita [27]TEZ

(evitinde) =malvive naskita

Rim.: Vd ĉe morta la rimarkon pri tio, kial la konfuzo inter „malviva“ kaj „morta“ estas evitinda kaj kontraŭdundamenta.

tradukoj

anglaj

~i 3.: generate, span; ~i: to bear, to give birth; ~anto a: generator; ~anto b: generator, generatrix; ~igi: beget; Re~iĝo : renaissance; malvive ~ita: stillborn.

belorusaj

~i: нараджаць, параджаць, утвараць; ~ema: пладавіты; ~igi: параджаць; ~iĝi: нараджацца, зараджацца; ~itaro: патомства; de~a, 1.: прыроджаны; de~a, 2.: родны; fru~ito: заўчасна народжаны; Re~iĝo : адраджэньне, рэнэсанс.

bretonaj

~i: genel; ~ema: gouennus, sperius; ~igi: engehentañ; ~iĝi: bezañ ganet; de~a, : enganet; de~ulo: henvroad; fru~ito: krouadur deuet a-raok e amzer; Re~iĝo : Azginivelezh.

ĉeĥaj

~i: plodit, porodit, povít, rodit, tvořit, vytvářet, vzbudit; ~o: porod zvířete, vrh; ~antino: rodička; ~anto: generátor, tvořící prvek; ~ema: plodivý, plodný; ~igi: plodit, zplodit; ~ito: dítě, zrozenec; ~itaro: potomstvo; du~ito: dvojče; fru~ito: předčasně narozený (subst.); nov~ito, : neonatus, novorozenec; unue~ito, : prvorozenec; malvive ~ita: mrtvě porozený.

francaj

~i 3.: engendrer, générer, sous-tendre; ~i: engendrer, enfanter, susciter, mettre au monde; ~o: naissance; ~antino: parturiente; ~anto a: générateur; ~anto b: génératrice; ~ema: prolifique, très fécond; ~igi: procréer, engendrer; ~iĝi: naitre; ~itaro: progéniture, descendance; de~a, : inné; de~ulo: natif (subst.); du~ito: jumeau, besson; due~ito, : puiné, cadet; fru~ito: enfant prématuré, prématuré; nov~ito, : nouveau-né, nourrisson, poupon; pek~ito: bâtard, enfant illégitime, enfant du péché; Re~iĝo : Renaissance; sole~ita: unique; sole~ito: enfant unique; unue~ito, : ainé, premier-né. tri~ito: triplé; kvar~ito: quadruplé; kvin~ito: quintuplé; ses~ito: sextuplé.

germanaj

~i 1.: gebären; ~i 2.: hervorbringen; ~i 3.: erzeugen, bestimmen, aufspannen; ~antino: Gebärende; ~anto a: Erzeugende; ~anto b: Erzeugende, Mantellinie; ~ema: gebärfreudig, fruchtbar; ~igi: zeugen, erzeugen; ~iĝi 1.: geboren werden; de~a, : angeboren; de~ulo a: Esperanto-Muttersprachler; de~ulo: Muttersprachler; due~ito, : Zweitgeborene, Zweitgeborener; fru~ito: Frühgeborenes; pek~ito: Bastard (uneheliches Kind), uneheliches Kind; Re~iĝo : Renaissance; unue~ito, : Erstgeborene, Erstgeborener.

hispanaj

~i: parir, dar a luz; ~o: nacimiento; ~ema: prolíficio; ~igi 1.: engendrar; ~iĝi: nacer; de~a, : congénito, connatural, de nacimiento; du~ito: gemelo, mellizo; due~ito, : segundogénito; fru~ito: prematuro (bebé o cría); nov~ito, : neonato; Re~iĝo : Renacimiento; sole~ito: unigénito, hijo único; unue~ito, : primogénito.

hungaraj

~i 1.: szül; ~i 2.: szül, kelt; ~i 3.: generál, alkot; ~antino: szülő; ~anto a: generálóelem; ~anto b: alkotó; ~ema: termékeny; ~igi 1.: nemz; ~igi 2.: napvilágra hoz, elindít ; ~iĝi 1.: születik; ~iĝi 2.: születik, támad , keletkezik; ~itaro: ivadékok, utódok; de~a, 1.: született; de~a, 2.: születési; de~ulo a: született eszperantista; de~ulo: született beszélő, vmire született; fru~ito: koraszülött; Re~iĝo : reneszánsz. konfido ~as konfidon: a bizalom bizalmat szül.

nederlandaj

~i 1.: baren; ~i 2.: teweegbrengen; ~antino: barende vrouw; ~ema: vruchtbaar; ~igi: verwekken; ~iĝi 1.: geboren worden; ~iĝi 2.: ontstaan; ~ito: geborene; ~itaro: nageslacht; de~a, : aangeboren; de~ulo: moedertaalspreker, native speaker; fru~ito: prematuurtje; nov~ito, : pasgeborene; pek~ito: bastaard, buitenechtelijk kind, natuurlijk kind, onwettig kind; Re~iĝo : renaissance; sole~ita: eniggeboren; sole~ito: eniggeboren kind; unue~ito, : eerstgeborene.

polaj

~i 1.: rodzić; ~i 3.: generować; ~i: rodzić; ~antino: rodząca; ~anto a: generator; ~anto b: tworząca; ~ema: płodna; ~igi: płodzić; ~iĝi 1.: urodzić się; ~iĝi: urodzić się; ~itaro: potomstwo; de~a, : od urodzenia, wrodzony; de~ulo: rodowity; fru~ito: wcześniak; Re~iĝo : Odrodzenie.

portugalaj

~i 1.: dar à luz, parir, gerar; ~i 2.: gerar, criar; ~iĝi: nascer.

rumanaj

~i 1.: a naşte; ~i: a naşte; ~iĝi: a se naşte; de~a, : înnăscut.

rusaj

~i 1.: родить; ~i 2.: породить, произвести на свет; ~i 3.: порождать, образовать, натягивать; ~antino: роженица; ~anto a: порождающий элемент; ~anto b: образующая; ~ema: плодовитый; ~igi: породить; ~iĝi 1.: родиться; ~iĝi 2.: зародиться; ~ito: рождённый (сущ.); ~itaro: потомство; de~a, 1.: врождённый, прирождённый; de~a, 2.: родной, прирождённый; du~ito: двойняшка; due~ito, : второй (сущ., о ребёнке в семье); fru~ito: недоносок, недоношенный ребёнок; nov~ito, : новорожденный (сущ.); pek~ito: ублюдок; Re~iĝo : ренессанс, Возрождение; sole~ita: единородный; sole~ito: единственный ребёнок; unue~ito, : первородный (сущ.); malvive ~ita: мертворождённый.

slovakaj

~i: plodiť, porodiť, poviť, rodiť, tvoriť; ~o: pôrod zvieraťa, vrh; ~antino: rodička; ~anto: generátor, tvoriaci prvok; ~ema: plodivý, plodný; ~igi: splodiť; ~ito: dieťa, narodenec; ~itaro: potomstvo; du~ito: dvojča; fru~ito: predčasne narodený; nov~ito, : novorodenec; unue~ito, : prvorodený; malvive ~ita: mŕtvo narodený.

fontoj

1. Raoul Bricard: Matematika Terminaro kaj Krestomatio, p. 25
2. pri hejmaj naskoj
3. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jesaja 13:8
4. Olav Reiersøl: Matematika kaj Stokastika Terminaro Esperanta, p. 16
5. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Kroniko 1:34
6. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Ezra 10:3
7. La Nova Testamento, S. Luko 7:28
8. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, pupludisto
9. HoRo: HoRo 2002 en Salamanca, Hispanio, soc.culture.esperanto, 2002-06-28
10. E. Grosjean-Maupin: Plena Vortaro de Esperanto, ĝemelo
11. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, ĉap. 13
12. H. Vallienne: Ĉu li?, Postparolo
13. J. Hašek trad V. Váňa: La brava soldato Ŝvejk, http://i-espero.info/files/elibroj/eo%20-%20hasek,%20jaroslav%20-%20la%20brava%20soldato%20svejk%204.pdf
14. H. Vallienne: Kastelo de Prelongo, 1907
15. trad. K. Bein: Internacia Krestomatio, Neniam plu!
16. H. Vallienne: Ĉu li?, ĉap. 7a
17. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Readmono 23:2
18. Edmond Privat: Vivo de Zamenhof, ĉapitro 3a, p. 32a
19. La Nova Testamento, S. Johano 3:16
20. La Nova Testamento, Al la Hebreoj 11:17
21. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 4:4
22. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 27:19
23. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Kroniko 26:10
24. H. Vallienne: Kastelo de Prelongo, 1907
25. Vikipedio, Abraham Lincoln (laŭ la stato je 2014-12-22)
26. Zamenhof: El la unua libro de la lingvo Esperanto, Fundamenta Krestomatio, Parto 6a
27. E. Grosjean-Maupin: Plena Vortaro de Esperanto, La artikolo „nask“

~i: Mankas verkindiko en fonto.
~anto: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~ema: Mankas dua fontindiko.
~ema: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~iĝi: Mankas verkindiko en fonto.
~itaro: Mankas verkindiko en fonto.
de~a, : Mankas verkindiko en fonto.
fru~ito: Mankas dua fontindiko.
fru~ito: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
malvive ~ita: Mankas verkindiko en fonto.
morte ~ita : Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.


[^Revo] [nask.xml] [redakti...] [traduki...] [artikolversio: 1.67 2015/07/04 08:37:39 ]