tradukoj: be br cs de en es fr hu nl pl pt ro ru sk

*nask/i PV

*naskiTEZ

(tr)
1.TEZ
Produkti idon p.p. ino: jen vi estas graveda, kaj vi naskos filon [1]; la virino naskis infanon [2]; Adam ekkonis Evan, sian edzinon, kaj ŝi gravediĝis, kaj ŝi naskis Kainon [3]; Georgo Vaŝingtono estis naskita la dudek duan Februaron de l' jaro mil sepcent tridek dua DL ; li estas nobele naskita; ĉe vulpoj ĉiam naskiĝas nur vulpoj PrV ; ili estas naskitaj malamikoj [4]; (figure) malvive naskita projekto, decido, esprimo; ŝi estas en la kvara monato de naskonteco DL . VD:akuŝi.
2.TEZ
(figure) Estigi, kaŭzi, okazigi: konfido naskas konfidon PrV; barbo elkreskis, sed saĝon ne naskis PrV ; feliĉo leĝon ne obeas, subite naskiĝas, subite pereas PrV ; tio naskis ĝojon, admiron, suspekton, grandan scivolon, malpacon; tiu unua sukceso naskis multajn esperojn. VD:krei, semi, veki
3.TEZ
MAT[5](fakula ĵargono, p.p. pri du aroj) Diri, ke aro A naskas aron B signifas, ke aro B inkluzivas A kaj ĉiujn rezultojn de iuj operacioj inter elementoj de B, sed nenion pli. Oni nomas aron A la naskanta aro, ĝiajn elementojn la naskantoj, kaj aron B la naskita aro: la idealo naskita en ringo per naskanta aro {a,b} estas aro de ĉiuj elementoj p×a+q×b; en modulovektora spaco, la subaro naskita de A estas la subaro de ĉiuj linearaj kombinaĵoj el elementoj de A; por naski n-dimensian vektoran spacon, sufiĉas n naskantoj. SIN:generi.
Rim.: La indikita fonto uzas la terminon en geometria kunteksto (punkto naskas linion, linio naskas surfacon), kiu supozigas „movon“ de la koncerna objekto.

naskoTEZ Vikipedio

Ago naski, rezulto de la ago: ne estos nasko, nek gravedeco, nek gravediĝo [6]; ŝia naskotago estis ĝuste en la mezo de vintro (vd naskiĝtago) [7]; subita detruo venas sur ilin, kiel naskodoloro al gravedulino [8]; Herodo pro sia naskotago faris vespermanĝon al siaj nobeloj kaj milestroj [9]; la senĉesa rondo de nasko kaj morto [10]; gravediĝo kaj nasko estas danĝeraj por virinoj [11]; antaŭvidita malkresko de la naskokvanto en urboj [12]; en Eŭropo disvastiĝas tiu vidpunkto, ke la patrino povas mem decidi pri la nasko, la hejma nasko kostas malpli por la ŝtato [13].

naskantinoTEZ

Ino, kiu naskas: spasmoj kaj doloroj ilin atakas, ili sin tordas, kiel naskantino [14]; mi aŭdas krion kiel de naskantino, ĝemegadon kiel de virino naskanta la unuan infanon [15]; naskintino de sep infanoj estas senforta [16]. VD:akuŝintino

naskantoTEZ

MAT
a)
Elemento de aro, kiu naskas 3 alian aron: la bazaj vektoroj estas naskantoj de la tuta vektora spaco.
b)
PIV1 (de surfaco) Ĉiu el la rektoj, kiuj naskas iujn surfacojn: naskantoj de konuso, cilindro.
Rim.: Oni diras ankaŭ „generanto“PIV1 aŭ „estiganto“ [17].

naskemaTEZ

Multe naskanta, tre fruktodona: virinoj en naskema aĝo [18]; la hitleremaj avoj per mono kaj per distinga simbolo „Patrina kruco” honoris naskemajn virinojn [19].

naskigiTEZ

1.TEZ
(pri virseksulo) Okazigi la naskon de ido: Jehojada prenis por li du edzinojn, kaj li naskigis filojn kaj filinojn [20]; Abraham naskigis Isaakon [21].
2.TEZ
(figure) Naski 2: tiu parolo naskigis novajn pripensojn; sonis mallaŭta kaj agrabla muziko, kiu povis naskigi la plej dolĉajn sonĝojn DL .

*naskiĝi [22]TEZ

1.TEZ
Esti naskita, veni en la vivon, aperi en la mondon (p.p. ido): naskiĝis mia kara knabo, kiu ĉi tie dormas [23]; tria infano de Zamenhof naskiĝis en 1904 VivZam ; naskiĝa lando VivZam ; [deksesjara], lia tago de naskiĝo ĝuste nun estis festata [24].
2.TEZ
(figure) Ekesti, estiĝi, okazi (p.p. io): naskiĝis en li malbona intenco [25]; naskiĝis en li stranga sento [26]; naskiĝis en ŝi fortega deziro foriri, foriri tuj Marta ; en nia tendaro subite naskiĝis tia granda vento, kiu en la daŭro de momento minacis […] al ni [27]; li suferis konstante doloron de kapo […] [tiu] doloro naskiĝis […] ĉar li trinkadis ĉiam grandan kvanton da […] vino en la nokto FK ; kion mi nun skribas, naskiĝis en mia kapo ne nun, sed antaŭ kvardek jaroj VivZam ; pro la politika krizo naskiĝis diversaj malbonaj kutimoj [28]; ili devis batali kontraŭ ĉiam renaskiĝantaj (refojiĝantaj) duboj, malhelpaĵoj; ĉe la naskiĝo de la tago.

naskitoTEZ

Ido 2: laŭ la konsilo de mia sinjoro [...] ni forigos ĉiujn virinojn kaj iliajn naskitojn [29]; inter naskitoj de virinoj estas neniu pli granda ol Johano [30]; kia naskinto, tiaj naskitoj PrV .

naskitaroMTTEZ

GEN Idaro: grandnombra estas via idaro kaj via naskitaro estas kiel la herbo de la tero [31]; ilian naskitaron Mi mortigos per glavo, neniu el ili forkuros [32].

denaska, kunnaskitaTEZ

1.TEZ
Ekzistanta jam de la naskiĝo: denaska surdeco; lia denaskiĝa bona humoro [33]; mi havas denaskan pasion spiti TermKurs; la lingva filozofio difinas natura lingvon kiu estiĝas neantaŭpensite, kiel frukto de la kunnaskita lingvokrea kapablo de la homa intelekto [34]; kunnaskita rubeolo, […] prezentas la plej grandan danĝeron por la novnaskitoj [35].
2.TEZ
Asimilita jam en la frua infanaĝo de la medio, precipe de la familio: oni uzas tamen „gepatra lingvo“ ankaŭ kiel ĝeneralan esprimon por denaska lingvo, ĉar tian lingvon oni plej ofte lernas de ambaŭ gepatroj PMEG; mi samopinias kun miaj infanoj, kiuj estas 14- kaj 16-jaraj denaskaj esperantistoj, ke tiu ĉi libreto estas „ĉarma kaj genia” [36].

denaskulo Vikipedio

Homo, kiu ion havas, scias, faras de naskotempo aŭ de tre frua aĝo: post tri tagoj mi senprobleme elturniĝis, kaj parolis kvazaŭ denaskulo! [37].
a)
ESP Homo, kiu lernis Esperanton infanaĝe en hejma medio: inter aliaj lingvoj, kiujn mi uzas ĉiutage, Esperanto estas certe plej natura: mi estas patro de du denaskuloj, kiuj nun mem instruas Esperanton [38].

*dunaskito [39]TEZ Vikipedio

GEN[40] Ĉiu el la du idoj, naskitaj ĉe la sama akuŝo: via dunaskito, malfeliĉa luanto de la bienoj de la kronprinco estas ruinigita [41]; same vi falis en kampoj Rutulaj, Larido kaj Timbro, vi dunaskitoj de Daŭko, kaj tiel similaj, ke ne vin malsimiligis gepatroj [42]; unu el la du dunaskitoj havis laman piedeton [...] kaj tiu alia havis sur la piedo ses fingrojn [43]; kaj analoge: trinaskito, kvarnaskito, kvinnaskito, sesnaskito... SIN:ĝemelo

duenaskito, duanaskito

GEN Tiu el la idoj, naskita la dua: mia duanaskito sin difinas por la armprofesio [44]; duenaskito de la branĉo de Piemonto […] fariĝis Domestro de Savojo [45].

frunaskitoTEZ

MED Infano vivpova, sed naskiĝinta antaŭ la 39a semajno de gravedeco: oni uzas mampumpilon […] se pro iaj kialoj la bebo ne povas suĉi rekte ĉe la mamo (frunaskito, fizika problemo, ktp.) [46].

novnaskito, novenaskitoTEZ

Infano maksimume kelkajn semajnojn aĝa: la malfermitaj okuloj havis la seriozan rigardon de l' novenaskitoj [47]; patrinknabino, kiu regule alportis al ni ĉiujare novnaskiton, venis je la sesa kaj duono [48].

peknaskitoTEZ

Infano, koncipita okaze de peka rilato: peknaskito ne povas eniri en la komunumon de la Eternulo [49]. Vilhelmo la 1-a (n. 1027; m. 9-an de septembro 1087), konata […] kiel Vilhelmo la Peknaskito [50]. SUB:bastardo

RenaskiĝoTEZ Vikipedio

HIS Renesanco: ĉu ne diskutis per latinaj vortoj ĉiuj scienculoj kaj kleruloj en Eŭropo dum centjaroj de la brila Renaskiĝo [51].

solenaskitoTEZ

BIB (p.p. infano, Jesuo) Ununura infano: ĉar Dio tiel amis la mondon, ke Li donis Sian solenaskitan Filon, por ke ĉiu, kiu fidas al li, ne pereu, sed havu eternan vivon [52]; tiu, kiu akceptis la promesojn, ekoferis ja sian solenaskiton [53].

unuenaskito, unuanaskito

GEN Tiu el la idoj, naskita la unua: Habel ankaŭ alportis el la unuenaskitoj de siaj ŝafoj kaj el ilia graso [54]; Jakob diris al sia patro: Mi estas Esav, via unuenaskito [55]; kvankam [Ŝimri] ne estis unuenaskito, tamen lia patro faris lin ĉefo [56]; se lia edzino ne rekonis sian sangon en sia unuanaskito, li siavice ne rekonis la sian en la dua [57]; la edzo ne volis akcepti la unuan infanon, do Elizabeto devis sekrete helpi sian unuenaskiton [58].

malvive naskitaFKTEZ

1.TEZ
MED (Pri feto) kiu estas malviva ĉe naskiĝo: ĉar tiuj ĉi provoj estis fonditaj sur la naiva espero, ke la mondo renkontos ilin kun ĝojo [... ili] montriĝis malvive naskita[j]. FK .
Rim.: En frazoj, kie la terminon enkondukas alia formo de „naski“, rekomendindas malkomponi la terminon; ekz-e en la frazo Sarah poste mortis ... naskante malvive naskitan filon [59] eblas kombini la du participojn („naskante“ kaj „naskitan“): Sarah poste mortis ... naskante malvivan filon.
2.TEZ
(figure) (Pri projekto, afero, decido ktp) Kiu ne estas vivipova, kiu maltaŭgas por realigo: la afero [...] montriĝis malvive naskita [60].

morte naskita [61], mortnaskitaTEZ

(evitinde) Malvive naskita: neniu el la registoj vere volas kompreni, ke ĝi nun definitive estas mortnaskita [62].

Rim.: Vd ĉe morta la rimarkon pri tio, kial la konfuzo inter „malviva“ kaj „morta“ estas evitinda kaj kontraŭfundamenta.

tradukoj

anglaj

~i 3.: generate, span; ~i: to bear, to give birth; ~anto a: generator; ~anto b: generator, generatrix; ~igi: beget; Re~iĝo : renaissance; malvive ~ita: stillborn.

belorusaj

~i: нараджаць, параджаць, утвараць; ~ema: пладавіты; ~igi: параджаць; ~iĝi : нараджацца, зараджацца; ~itaro: патомства; de~a, 1.: прыроджаны; de~a, 2.: родны; fru~ito: заўчасна народжаны; Re~iĝo : адраджэньне, рэнэсанс.

bretonaj

~i: genel; ~ema: gouennus, sperius; ~igi: engehentañ; ~iĝi : bezañ ganet; de~a, : enganet; de~ulo: henvroad; fru~ito: krouadur deuet a-raok e amzer; Re~iĝo : Azginivelezh.

ĉeĥaj

~i: plodit, porodit, povít, rodit, tvořit, vytvářet, vzbudit; ~o: porod zvířete, vrh; ~antino: rodička; ~anto: generátor, tvořící prvek; ~ema: plodivý, plodný; ~igi: plodit, zplodit; ~ito: dítě, zrozenec; ~itaro: potomstvo; du~ito : dvojče; fru~ito: předčasně narozený (subst.); nov~ito, : neonatus, novorozenec; unue~ito, : prvorozenec; malvive ~ita: mrtvě porozený.

francaj

~i 3.: engendrer, générer, sous-tendre; ~i: engendrer, enfanter, susciter, mettre au monde; ~o: naissance; ~antino: parturiente; ~anto a: générateur; ~anto b: génératrice; ~ema: prolifique, très fécond; ~igi: procréer, engendrer; ~iĝi : naitre; ~itaro: progéniture, descendance; de~a, : inné; de~ulo: natif (subst.); du~ito : jumeau, besson; due~ito, : puiné, cadet; fru~ito: enfant prématuré, prématuré; nov~ito, : nouveau-né, nourrisson, poupon; pek~ito: bâtard, enfant illégitime, enfant du péché; Re~iĝo : Renaissance; sole~ito: enfant unique; unue~ito, : ainé, premier-né; malvive ~ita: mort-né. tri~ito: triplé; kvar~ito: quadruplé; kvin~ito: quintuplé; ses~ito: sextuplé.

germanaj

~i 1.: gebären; ~i 2.: hervorbringen; ~i 3.: erzeugen, bestimmen, aufspannen; ~o : Geburt; ~antino: Gebärende, Kreißende; ~anto a: Erzeugende; ~anto b: Erzeugende, Mantellinie; ~ema: gebärfreudig, fruchtbar; ~igi: zeugen, erzeugen; ~iĝi 1.: geboren werden; ~iĝi : geboren werden; ~ito: Kind, Nachkomme; ~itaro : Nachkommen, Kinder; de~a, : angeboren; de~ulo a: Esperanto-Muttersprachler; de~ulo: Muttersprachler; du~ito : Zwilling; due~ito, : Zweitgeborene, Zweitgeborener; fru~ito: Frühgeborenes; nov~ito, : Neugeborenes, Baby; pek~ito: Bastard (uneheliches Kind), uneheliches Kind; Re~iĝo : Renaissance; sole~ito : eingeborener (Sohn Jesus); sole~ito: Einzelkind; unue~ito, : Erstgeborene, Erstgeborener; malvive ~ita: tot geboren. en la kvara monato de ~onteco: im vierten Monat schwanger; ~otago: Geburtstag; ~odoloro: Geburtsschmerz, Wehen; ~okvanto: Geburtsrate.

hispanaj

~i: parir, dar a luz; ~o: nacimiento; ~ema: prolíficio; ~igi 1.: engendrar; ~iĝi : nacer; de~a, : congénito, connatural, de nacimiento; du~ito : gemelo, mellizo; due~ito, : segundogénito; fru~ito: prematuro (bebé o cría); nov~ito, : neonato; Re~iĝo : Renacimiento; sole~ito: unigénito, hijo único; unue~ito, : primogénito.

hungaraj

~i 1.: szül; ~i 2.: szül, kelt; ~i 3.: generál, alkot; ~antino: szülő; ~anto a: generálóelem; ~anto b: alkotó; ~ema: termékeny; ~igi 1.: nemz; ~igi 2.: napvilágra hoz, elindít ; ~iĝi 1.: születik; ~iĝi 2.: születik, támad , keletkezik; ~itaro: ivadékok, utódok; de~a, 1.: született; de~a, 2.: születési; de~ulo a: született eszperantista; de~ulo: született beszélő, vmire született; fru~ito: koraszülött; Re~iĝo : reneszánsz. konfido ~as konfidon: a bizalom bizalmat szül.

nederlandaj

~i 1.: baren; ~i 2.: teweegbrengen; ~antino: barende vrouw; ~ema: vruchtbaar; ~igi: verwekken; ~iĝi 1.: geboren worden; ~iĝi 2.: ontstaan; ~ito: geborene; ~itaro: nageslacht; de~a, : aangeboren; de~ulo: moedertaalspreker, native speaker; fru~ito: prematuurtje; nov~ito, : pasgeborene; pek~ito: bastaard, buitenechtelijk kind, natuurlijk kind, onwettig kind; Re~iĝo : renaissance; sole~ito: eniggeboren kind; unue~ito, : eerstgeborene.

polaj

~i 1.: rodzić; ~i 3.: generować; ~i: rodzić; ~antino: rodząca; ~anto a: generator; ~anto b: tworząca; ~ema: płodna; ~igi: płodzić; ~iĝi 1.: urodzić się; ~iĝi : urodzić się; ~itaro: potomstwo; de~a, : od urodzenia, wrodzony; de~ulo: rodowity; fru~ito: wcześniak; Re~iĝo : Odrodzenie.

portugalaj

~i 1.: dar à luz, parir, gerar; ~i 2.: gerar, criar; ~iĝi : nascer.

rumanaj

~i 1.: a naşte; ~i: a naşte; ~iĝi : a se naşte; de~a, : înnăscut.

rusaj

~i 1.: родить; ~i 2.: породить, произвести на свет; ~i 3.: порождать, образовать, натягивать; ~antino: роженица; ~anto a: порождающий элемент; ~anto b: образующая; ~ema: плодовитый; ~igi: породить; ~iĝi 1.: родиться; ~iĝi 2.: зародиться; ~ito: рождённый (сущ.); ~itaro: потомство; de~a, 1.: врождённый, прирождённый; de~a, 2.: родной, прирождённый; du~ito : двойняшка; due~ito, : второй (сущ., о ребёнке в семье); fru~ito: недоносок, недоношенный ребёнок; nov~ito, : новорожденный (сущ.); pek~ito: ублюдок; Re~iĝo : ренессанс, Возрождение; sole~ito: единственный ребёнок; unue~ito, : первородный (сущ.); malvive ~ita: мертворождённый.

slovakaj

~i: plodiť, porodiť, poviť, rodiť, tvoriť; ~o: pôrod zvieraťa, vrh; ~antino: rodička; ~anto: generátor, tvoriaci prvok; ~ema: plodivý, plodný; ~igi: splodiť; ~ito: dieťa, narodenec; ~itaro: potomstvo; du~ito : dvojča; fru~ito: predčasne narodený; nov~ito, : novorodenec; unue~ito, : prvorodený; malvive ~ita: mŕtvo narodený.

fontoj

1. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 16:11
2. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Fingreto
3. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 4:1
4. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XVIII
5. Raoul Bricard: Matematika Terminaro kaj Krestomatio, p. 25
6. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Hoŝea 9:11
7. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, La virineto de maro
8. La Nova Testamento, I. Tesalonikanoj 5:3
9. La Nova Testamento, Marko 6:21
10. Monato, Guido Van Damme: Psiko sen karno
11. Monato, Ziyu: Per patrina amo
12. Monato, Roland Rotsaert: Ĉu estos pli bona mondo en 2052?
13. pri hejmaj naskoj
14. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jesaja 13:8
15. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeremia 4:31
16. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeremia 15:9
17. Olav Reiersøl: Matematika kaj Stokastika Terminaro Esperanta, p. 16
18. Vikipedio, Malfermita spino
19. Monato, Franz-Georg Rössler: Senideca imposto insida
20. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, II. Kroniko 24:3
21. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Kroniko 1:34
22. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Universala Vortaro, nask'iĝ'
23. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Ŝi estis tute sentaŭga
24. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, La virineto de maro
25. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 37:18
26. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro VII
27. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Kvara Kongreso Esperantista en Dresden en la 17a de aŭgusto 1908
28. Monato, Fidilalao Henriel: Restas nur espero
29. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Ezra 10:3
30. La Nova Testamento, S. Luko 7:28
31. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Ijob 5:25
32. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Amos 9:1
33. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, pupludisto
34. Monato, Garvan Makaj: Lingvoj, ĉu naturaj, ĉu artefaritaj?
35. Monato, Vladimir Lemelev: Elimino atingeblas
36. Monato, Walter Klag: De A ĝis Z
37. HoRo: HoRo 2002 en Salamanca, Hispanio, soc.culture.esperanto, 2002-06-28
38. Monato, Alexander Shlafer
39. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Universala Vortaro, du'nask'it'
40. E. Grosjean-Maupin: Plena Vortaro de Esperanto, ĝemelo
41. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, ĉap. 13
42. H. Vallienne: Ĉu li?, Postparolo
43. J. Hašek trad V. Váňa: La brava soldato Ŝvejk, http://i-espero.info/files/elibroj/eo%20-%20hasek,%20jaroslav%20-%20la%20brava%20soldato%20svejk%204.pdf
44. H. Vallienne: Kastelo de Prelongo, 1907
45. Vikipedio, Savoja dinastio
46. Vikipedio, Mampumpilo
47. trad. K. Bein: Internacia Krestomatio, Neniam plu!
48. H. Vallienne: Ĉu li?, ĉap. 7a
49. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Readmono 23:2
50. Vikipedio, Vilhelmo la 1-a (Anglio)
51. Edmond Privat: Vivo de Zamenhof, ĉapitro 3a, p. 32a
52. La Nova Testamento, S. Johano 3:16
53. La Nova Testamento, Al la Hebreoj 11:17
54. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 4:4
55. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 27:19
56. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Kroniko 26:10
57. H. Vallienne: Kastelo de Prelongo, 1907
58. Monato, Sigmond Júlia: Sep citronsemoj
59. Vikipedio, Abraham Lincoln (laŭ la stato je 2014-12-22)
60. Zamenhof: El la unua libro de la lingvo Esperanto, Fundamenta Krestomatio, Parto 6a
61. E. Grosjean-Maupin: Plena Vortaro de Esperanto, La artikolo „nask“
62. Monato, Stefan Maul: EU-fiasko

~anto: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.


[^Revo] [nask.xml] [redakti...] [traduki...] [artikolversio: 1.73 2018/01/10 19:10:26 ]