tradukoj: be ca cs de el en es et fr he hu ia id io it kek lat nl no pt ro ru sk sv tr vo zh

*lingv/o PV

*lingvoTEZ Vikipedio

1.TEZ
LIN Sistemo da vortoj uzata de etno aŭ alia homgrupo por interkompreniĝo: fremda, hejma, gepatra lingvo; mi ne scias la lingvon hispanan [1]; lingvo internacia, kiu, ne entrudiĝante en la doman vivon de la popoloj, povus, almenaŭ en landoj kun diverslingva loĝantaro, esti lingvo regna kaj societa [2]; se ni volas havi lingvon tutmondan, ni devas antaŭ ĉio kutimi meti niajn personajn gustojn sur la lastan planon [3]; la lingvo internacia devas vivi, kreski kaj progresi laŭ la samaj leĝoj, laŭ kiaj estis ellaborataj ĉiuj vivaj lingvoj [4]; unu el la plej ĉefaj taskoj de niaj verkistoj devas esti la ellaborado de la lingvo [5]; nia lingvo devas servi ne sole por dokumentoj kaj kontraktoj, sed ankaŭ por la vivo [6]; la lingvo internacia restas senŝanĝa en tiu formo, en kiu ĝi estas proponita de mi [7].
2.TEZ
Tiu sistemo rigardata kiel karakterizo de speciala grupo da individuoj aŭ de aparta fako: la komuna, scienca, teĥnika lingvo; la biblia, popola lingvo; la lingvo de la metiistoj, ŝtelistoj ktp. SIN:idiomoSUB:ĵargono, slango, dialekto
3.TEZ
Ĉio servanta por esprimi pensojn aŭ sentojn: la lingvo de la surdmutuloj, de la bestoj; la algebra lingvo. SUB:mimikoPRT:signo
4.TEZ
MATKOMP Aro da signoĉenoj difinita per formala gramatiko (sintakso), al kiuj signoĉenoj ofte estas atribuita signifo (semantiko): formala lingvo (kontraste al la homa lingvo, ĉu nature etna kiel la angla, ĉu planlingvo kiel Esperanto); regula, senkunteksta, kuntekstohava lingvo (t.e. difinita per gramatiko apartenanta al samnoma tipo).

lingvaTEZ

Rilata al lingvo: lingvaj demandoj, studoj. SUB:lingvistika.

lingvaĵo

1.TEZ
Lingva fenomeno; trajto, detalo, apartaĵo, esprimilo, elemento de lingvo: enkonduki progresantojn en la lingvajn terenojn de Esperantujo, kie la normo ankoraŭ ne tute kristaliĝis aŭ ne stabiliĝis, kaj indiki subtilajn lingvaĵojn atentindajn kaj polurindajn [8]; plezuro diluita de mislingvaĵoj [9]; ŝi laŭdis min kaj korektis kelkajn nacilingvaĵojn [10]; franclingvaĵoZ (trajto tipe franclingva). SUB:dirmaniero, esprimo, parolturno
2.
Ies tipa maniero sin esprimi per lingvo: la lingvaĵo de la libro estas ĝenerale bona kaj flua [11]; la lingvaĵo estas lia propra, ankoraŭ ne tre vortriĉa esperanto; [12].

lingvano

LIN Homo scianta kaj uzanta koncernan lingvon, ano de la koncerna lingvokomunumo (lingvanaro): anglalingvano, franclingvano, ruslingvano; alilingvano; samlingvano; esperantlingvano esperantisto
Rim.: Oni vidas ke „lingvan“ estas ofte uzata kvazaŭsufikse. Imitante nacilingvojn oni ankaŭ diras sinonime per pli longa priskriba maniero: „parolanto de“ (koncerna lingvo).

lingvisto, lingvosciencistoTEZ Vikipedio

Sciencisto, kiu studas pure lingvajn demandojn, fakulo pri lingvoscienco. SUP:filologo

cellingvoTEZ

Lingvo en kiun oni tradukas. ANT:fontolingvo

faklingvoTEZ Vikipedio

La terminaro kaj la tradiciaj parolmanieroj uzataj en iu fako aŭ okupo; profesia ĵargono1.b.

fontolingvoTEZ

1.TEZ
Lingvo el kiu oni tradukas. ANT:cellingvo
2.
Lingvo el kiu alia lingvo pruntas vorton, parolmanieron aŭ alian lingvan trajton: se la fontolingvo uzas nelatinan alfabeton, la (pruntata) vorto do devas esti „transskribata“ en la esperantan alfabeton [13].

gestolingvo, signolingvoTEZ Vikipedio

LIN Lingvo kiu signifojn peras ne per sonoj, sed per gestoj, korpaj kaj vizaĝaj esprimoj: min surprizis ke ekzistas aparta sveda gestolingvo [14].

interlingvo Vikipedio

1.TEZ
LIN Lingvo komune uzata de malsamlingvanoj por sin interkompreni: la rusa kiel interlingvo en orienta Eŭropo [15]. en Afganujo ... la Persa estas la ĝenerala interlingvo [16].
2.TEZ
=pontolingvo oni enkondukas interlingvon, tiel ke ĉiu traduko iru el ajna fonta lingvo al la interlingvo kaj de tie plu al la dezirataj celaj lingvoj [17].

maŝinlingvoTEZ

KOMP Lingvo kiun sentraduke komprenas kaj rekte interpretas la aparataro de komputilo. VD:kodo, asembla lingvo

mortinta lingvoZTEZ Vikipedio

LIN Lingvo ne plu uzata en la ordinara interhoma komunikado, eventuale konservita en skribaj fontoj kaj eventuale uzata en ritaj aŭ aliaj specialaj okazoj: elekti ian el la lingvoj mortintaj (ekzemple latinan, grekan, hebrean) [18]; tia revivigo de mortinta lingvo ne estas unika [19].

Rim.: PV kaj la PIV-oj ne mencias la bone atestitan zamenhofan terminon „mortinta lingvo“; anstataŭe ili donas „la vivaj kaj mortaj lingvojZ[20], kion ili markas kiel zamenhofan. Ĝis nun neniu povis al mi indiki la zamenhofan fonton de ĉi tiu ekzemplo, kiu tute malakordas kun la zorga zamenhofa distingado inter „mortinta“, „morta1“ kaj „malviva1.a“. Eĉ se tia escepta apero ekzistas, ĝi tamen ne estas la normala dirmaniero zamenhofa, kaj ĝia uzo en la PIV-oj estas misprezento; sed supozeble ĝi estas simple falsita el „El ĉiuj ekzistantaj lingvoj vivaj, mortintaj kaj artaj la kongreso povas elekti sole nur unu lingvon: Esperanto“ [21]. [Sergio Pokrovskij]

planlingvoTEZ Vikipedio

LIN Lingvo konscie kreita laŭ plano, almenaŭ je sia komenciĝo: al Eugen Wüster ni dankas por la enkonduko de terminoj „planlingvo“ kaj „esperantologio“ [22].

plurlingveco, multlingveco Vikipedio

1.TEZ
Scio, uzo de pluraj lingvoj fare de homo: plurlingveco de infanoj [23]. ANT:unulingveco
2.TEZ
LIN=plurlingvismo kiel la ĉefa demando reliefiĝis, kiel konservi multlingvecon kaj samtempe tamen plifaciligi la komunikadon [24]; se Eŭropo vere volas protekti sian plurlingvecon, ĝi devos zorgi ke neniu lingvo atingu superecon [25].

plurlingvismoTEZ Vikipedio

LIN Situacio, en kiu pluraj lingvoj estas uzataj; plurlingveco2: la orientiĝo al plurlingvismo ... ĉiam pli karakterizas almenaŭ la eliton de la Esperanto-movado [26]. ANT:unulingvismo

plurlingvuloTEZ

LIN Homo scianta plurajn lingvojn; poligloto: enlande vojaĝanta hindo, krom se li estas escepta plurlingvulo, devas paroli ĉie la anglan lingvon [27]. ANT:unulingvulo

pontolingvoTEZ

Intera lingvo en kiun oni tradukas por poste plu traduki en cellingvon: Esperanto servis kiel pontolingvo por traduki verkojn el la hungara en la ĉinan; KOMP pontolingvo estas utila rimedo en plurlingva tradukado, ĉar se necesas traduki el m programlingvoj en n maŝinlingvojn, ĝi ebligas konstrui nur m+n tradukilojn (m tradukilojn el la fontaj lingvoj en la pontan, plus n tradukilojn el la ponta lingvo en la celajn), anstataŭ m×n rektajn tradukilojn.

pralingvoTEZ Vikipedio

LIN Lingvo, el kies dialektoj devenas grupo da parencaj lingvoj (formantaj lingvofamilion): Latino estas la pralingvo por la latinida lingvofamilio; sed ion parencan oni trovas, eĉ en loko tre nobla, en lingvo plej proksima al la komuna pralingvo de grekoj, latinoj, ĝermanoj kaj slavoj: en la sanskrito [28].

programlingvoTEZ Vikipedio

KOMP Formala lingvo por prezenti komputilajn programojn: Algolo, Fortrano, Paskalo kaj C estas famaj programlingvoj; altnivela, ordonema, deklarema, strukturema, objektema programlingvo.

translingvigiTEZ

(malofte)
=traduki provante translingvigi, oni sekvas ideon, ĝin forĵetas, kaptas alian, ĝin forĵetas, ktp [29].

unulingveco

1.TEZ
LIN Scio, uzo de sole unu lingvo fare de homo: la eŭropa situacio ... helpas klarigi la obstinan unulingvecon de britoj [30]. ANT:plurlingveco1
2.TEZ
LIN Situacio, en kiu sole unu lingvo estas uzata: en „Esenco kaj estonteco de la ideo de Lingvo internacia“ [L. L. Zamenhof] opinias, ke la unulingveco de la homaro neniel estus malbono [31].

unulingvismoTEZ

LIN Situacio, en kiu sole unu lingvo estas uzata; unulingveco2: Leonard Orban komencis foliumi gazeton, kiun li poste levis por citi filozofon, laŭ kiu unulingvismo facile kaŭzas «unupensismon» [32]. ANT:plurlingvismo

unulingvuloTEZ

LIN Tiu, kiu scias sole unu lingvon: ĉu dulingvuloj akiras trian lingvon pli rapide ol unulingvuloj akiras la saman lingvon [33]? ANT:plurlingvulo

lingvosciencoTEZ Vikipedio

LINSCI Scienco pri la homaj lingvoj, iliaj evoluo kaj funkciado: ne estante fakulo en lingvoscienco, li (Zamenhof) tamen kreis esperanton ‐ dum centoj da sciencoriĉaj filologoj kaj lingvistoj amasigis plej lertajn kaj konvinkajn argumentojn por „pruvi“, ke artefarita lingvo estas utopia entrepreno [34]; en NPIV „morfem/o“ ricevis tute alian difinon laŭ moderna (Usondevena) lingvoscienco [35]. VD:filologio, interlingvistiko

lingvosciencaTEZ

Rilata al lingvoscienco: [la „interna ideo“] estis ia unuecigilo kaj ludis atentindan rolon en la kriza epoko, kiam matematikuloj kaj logikemuloj maltrafe volis enkonduki sur la lingvosciencan kampon disciplinojn taŭgajn nur en abstraktaj sciencoj [36].

planlingvosciencoTEZ

LIN Scienco pri planlingvoj, parto de lingvoscienco: laŭ vidpunkto de preskriba planlingvoscienco ... la artikolo estas forigenda [37].

tradukoj

anglaj

~o: language; ~a : linguistic; ~ano: speaker (of a language) ; ~isto, : linguist; cel~o: object language, target language; fonto~o: source language; maŝin~o: machine language; mortinta ~o: dead language; plur~ulo: polyglot; ponto~o: intermediate language; pra~o: proto-language; program~o: programming language; trans~igi: translate; ~oscienco: linguistics. ~oj vivaj: living languages.

belorusaj

~o: мова; ~a : моўны; ~ano: носьбіт мовы; ~isto, : мовазнавец, мовазнаўца, лінгвіст; fak~o: прафэсійная мова; fonto~o 1.: зыходная мова; fonto~o 2.: мова-крыніца; maŝin~o: машынная мова; plur~ulo: паліглот; program~o: мова праграмаваньня; trans~igi: перакладаць; ~oscienco: лінгвістыка, мовазнаўства; ~oscienca: лінгвістычны, мовазнаўчы.

ĉeĥaj

~o: řeč, jazyk, řeč; ~a: jazykový; ~ano: stoupenec řeči; ~isto, : jazykov�›dec, lingvista; cel~o: cílový jazyk (překladu); fonto~o: výchozí jazyk (překladu), zdrojový jazyk; inter~o: mezinárodní jazyk; mortinta ~o: mrtvý jazyk; plan~o: plánový jazyk; plur~ulo: polyglot, znalec více jazyků; ponto~o: pomocný jazyk, překlenovací jazyk; pra~o: prajazyk; program~o: programovací jazyk; ~oscienco: jazykov�›da, lingvistika.

ĉinaj

~o: 语言 [yǔ yán]; ~isto, : 语言学家 [yǔ yán xué jiā]; maŝin~o: 机器语言 [jī qì yǔ yán]; program~o: 编程语言 [biān chéng yǔ yán].

estonaj

~o: keel.

francaj

~o: langue (moyen de communication); ~a : linguistique; ~aĵo 1.: trait linguistique; ~aĵo 2.: langage; ~ano: -ophone, locuteur; ~isto, : linguiste; cel~o: langue cible; fak~o: langue de spécialité; fonto~o: langue source; gesto~o, : langue des signes; inter~o 1.: langue véhiculaire; maŝin~o: langage machine; mortinta ~o: langue morte; plan~o: langue construite, langue planifiée; plur~eco, : multilinguisme; plur~ismo: multilinguisme; plur~ulo: polyglotte (subst.); ponto~o: langue pivot; pra~o: protolangue; program~o: langage de programmation; trans~igi: traduire; unu~eco: monolinguisme; unu~ismo: monolinguisme; unu~ulo: monolingue (subst.); ~oscienco: linguistique (subst.); ~oscienca: linguistique (adj.).

germanaj

~o: Sprache; ~a : sprachlich; ~ano: Sprecher; ~isto, : Sprachwissenschaftler, Linguist; cel~o: Zielsprache; fonto~o 1.: Quellsprache; fonto~o: Herkunftssprache; maŝin~o: Maschinensprache; plur~ulo: Polyglotte; ponto~o: Mittlersprache, Brückensprache, Zwischensprache; pra~o: Ursprache; program~o: Programmiersprache; trans~igi: übersetzen; ~oscienco: Sprachwissenschaft, Linguistik; ~oscienca: sprachwissenschaftlich, linguistisch.

grekaj

~o: γλώσσα; ~isto, : γλωσσολόγος; ~oscienco: γλωσσολογία.

hebreaj

~o 1.: לשון; ~o 2.: עℷה; ~o: שפה; ~a : לשוני, בלשני; ~ano: דובר (שפה) ; ~isto, : בלשן; cel~o: שפת מטרה; fonto~o: שפת מקור; maŝin~o: שפת מכונה; ponto~o: שפה מתווכת; program~o: שפת תכנות.

hispanaj

~o: lengua, idioma; ~a: lingüística, lingüístico; ~aĵo: lenguaje; ~ano: hablante (de un idioma) ; ~isto, : lingüista; fak~o: lenguaje técnico; maŝin~o: lenguaje máquina; mortinta ~o: lengua muerta; plur~ismo: multilingüismo; plur~ulo: políglota; program~o: lenguaje de programación; trans~igi: traducir; unu~ismo: monolingüismo; unu~ulo: monolingüe; ~oscienco: lingüística; ~oscienca: lingüística, lingüístico.

hungaraj

~o: nyelv; ~a : nyelvi; ~ano: -nyelvű, nyelvet beszélő; ~isto, : nyelvész; cel~o: célnyelv; fak~o: szaknyelv, szakmai nyelv; fonto~o 1.: fordítandó nyelv; fonto~o: forrásnyelv; maŝin~o: gépi nyelv; ponto~o: hídnyelv; program~o: programnyelv; trans~igi: átültet; ~oscienco: nyelvészet, nyelvtudomány; ~oscienca: nyelvészeti, nyelvtudományi.

idaj

~o: linguo; ~a : linguala; ~isto, : linguisto.

indoneziaj

~o: bahasa; ~isto, : ahli bahasa, linguis; cel~o: bahasa target; fonto~o 1.: bahasa sumber; inter~o: bahasa pengantar; maŝin~o: bahasa mesin; plan~o: bahasa buatan; plur~eco, : multilingualisme; plur~ismo: multilingualisme; plur~ulo: poliglot; program~o: bahasa pemrograman; trans~igi: [terjemah] menerjemahkan; unu~eco: monolingualisme; unu~ismo: monolingualisme; ~oscienco: linguistik.

interlingvaaj

~o: lingua.

italaj

gesto~o, : lingua dei segni.

katalunaj

plur~ulo: políglota.

kekĉiaj

~o: aatin, aatinob̕aal.

malnovlatinaj

~o: lingua, ae, sermo, onis.

nederlandaj

~o: taal; ~a : linguïstisch; ~ano: spreker (v.e.taal); ~isto, : taalkundige; cel~o: doeltaal; fonto~o 1.: brontaal; gesto~o, : gebarentaal; maŝin~o: machinetaal; plur~ulo: polyglot; ponto~o: brugtaal; program~o: programmeertaal; trans~igi: vertalen; ~oscienco: linguïstiek.

norvegaj

~o: språk; ~a : språklig, språk-; ~isto, : lingvist; gesto~o, : tegnspråk; program~o: programmeringsspråk; trans~igi: oversette.

portugalaj

~o: língua, linguagem, idioma; ~isto, : lingüista; maŝin~o: linguagem de máquina; plur~ulo: poliglota; program~o: linguagem de programação; ~oscienco: lingüística.

rumanaj

~o: limbă; mortinta ~o: limbă moartă; plur~ismo: multilingvism; plur~ulo: poligloţie; program~o: limbaj de programare; ~oscienco: lingvistică.

rusaj

~o: язык; ~a : языковый, языковой; ~aĵo 1.: языковое явление, особенность языка; ~aĵo 2.: язык (автора, произведения и т.п.); ~ano: носитель языка; ~isto, : языковед, лингвист; cel~o: выходной язык; fak~o: профессиональный язык; fonto~o 1.: исходный язык; fonto~o 2.: язык-источник; inter~o: язык- посредник; maŝin~o: машинный язык; mortinta ~o: мёртвый язык; plan~o: плановый язык; plur~eco, : многоязычие; plur~ismo: многоязычие, разноязычие; plur~ulo: полиглот; ponto~o: промежуточный язык, язык-посредник; pra~o: праязык; program~o: язык программирования; trans~igi: переводить, перевести; unu~eco: одноязычие; unu~ismo: одноязычие; unu~ulo: одноязычный (в знач. сущ.; о человеке), владеющий одним языком (в знач. сущ.); ~oscienco: лингвистика, языковедение, языкознание; ~oscienca: лингвистический, языковедческий. franc~aĵo: галлицизм; ~oj vivaj: живые языки.

slovakaj

~o: jazyk, reč; ~a: jazykový, rečový; ~ano: stúpenec reči; ~isto, : jazykovedec; cel~o: cieľový jazyk; fonto~o: zdrojový jazyk; inter~o: medzinárodný jazyk; mortinta ~o: mŕtvy jazyk; plan~o: plánový jazyk; plur~ulo: polyglot, znalec viacerých jazykov; ponto~o: pomocný jazyk; pra~o: prajazyk; program~o: programovací jazyk; ~oscienco: jazykoveda.

svedaj

~o: språk; ~a : språklig; ~isto, : lingvist; maŝin~o: maskinspråk; ponto~o: brospråk; program~o: programmeringsspråk; ~oscienco: lingvistik, språkvetenskap.

turkaj

~o: dil; ~isto, : dilci, lengüist; ~oscienco: dilcilik, dilbilim, lengüistik.

volapukaj

~o: pük.

fontoj

1. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 34
2. L. Zamenhof: El la unua libro de la lingvo Esperanto.
3. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, La Esperantisto, 1891, p. 49
4. L. Zamenhof: Aldono al la dua libro de la lingvo internacia.
5. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, Respondo 25, La Revuo, 1907, Oktobro
6. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, Respondo 25, La Revuo, 1907, Oktobro
7. L. Zamenhof: Aldono al la dua libro de la lingvo internacia.
8. A. Shlafer: Vi ĝuos la legadonLa Ondo de Esperanto
9. D. Broadribb: Plezuro diluita de mislingvaĵojMonato
10. S. Štimec: Ombro sur interna pejzaĝo
11. E. Grimley Evans: Utilega konsultlibroMonato
12. Valdemar Langlet: Vojaĝimpresoj, F. Luin pri la "Vojaĝimpresoj" de Langlet (1895)
13. E. Wüster: Esperantologiaj Studoj, 1978
14. M. Strid: Mutuskloj - Gestolingvo fonetika, 2010-2013
15. C. Blome: Temo de la Monato..., soc.culture.esperanto, 2004-07-19
16. Bertilo Wennergren: Landoj kaj lingvoj de la mondo, Notoj, 2005-08-24
17. K. Schubert: DLT - faktoj pri finita projekto, 1996-02-20
18. L. L. Zamenhof: Esenco kaj Estonteco, ĉap. 5a
19. G. Macaoidh: Reviviĝo de mortinta lingvoMonato
20. La Nova Plena Ilustrita Vortaro, Artikolo „mort“
21. L. L. Zamenhof: Esenco kaj Estonteco, ĉap. 6a
22. V. Barandovská-Frank: Interlinguistische Beiträge [recenzo], IpI, 2006:2, numero 57a
23. MateoKopenhago: pri plurlingveco ĉe infanoj, 2012-08-09
24. UEA: UEA en Lingvojara Konferenco, Gazetaraj Komunikoj, 2001-07-18
25. [M. Decaluwe]: Kial lerni esperanton en Eŭropo?, 2013
26. J. S. Larsen: Mallongega enkonduko, libera folio, 2013-02-20
27. V. Sadler: Azia Strategio, Esperanto, 1963-01 (6)
28. K. Kalocsay: La klasika metriko kaj Esperanto II, la nica literatura revuo, n-ro 4:6
29. Claude Piron: La bona lingvo, p. 103a
30. smg: Tigre aŭ pigre, [Internacia Pedagogio Revuo, 1995:2]
31. M. Duc Goninaz: La Socia Statuso de Esperanto..., [vidita en 2013]
32. laŭ H. Lundberg: Leonard Orban predikis pri multlingvismo..., libera folio, 2009-09-20
33. R. Corsetti: Lernu vian lingvon per lernado de alia lingvo..., [2007?]
34. E. Lanti: Vortoj de k-do Lanti, Intelektulo? ‐ Manlaborulo?
35. B. Wennergren: Kritikaj notoj pri la Nova PIV
36. E. Lanti: Vortoj de k-do Lanti, Pri la „interna ideo“
37. C. Brosch: en Lingva Kritiko, 2007-02-12

~a: Mankas dua fontindiko.
~a: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~aĵo: Mankas verkindiko en fonto.
~ano: Mankas dua fontindiko.
~ano: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~isto, : Mankas dua fontindiko.
~isto, : Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
cel~o: Mankas dua fontindiko.
cel~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
fak~o: Mankas dua fontindiko.
fak~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
maŝin~o: Mankas dua fontindiko.
maŝin~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
mortinta ~o: Mankas verkindiko en fonto.
ponto~o: Mankas dua fontindiko.
ponto~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
program~o: Mankas dua fontindiko.
program~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~oscienco: Mankas verkindiko en fonto.


[^Revo] [lingv.xml] [redakti...] [traduki...] [artikolversio: 1.71 2016/11/15 23:10:11 ]