tradukoj: be cs de en es fr grc hu nl pl pt ru sk zh

*kon/i PV

*koniTEZ

(tr)
1.TEZ
Havi ideon pri iu aŭ io, scipovi distingi iun aŭ ion disde aliaj samspecaj aĵoj aŭ uloj: la infanoj estas tiel saĝaj, ke ili povoscias legi, antaŭ ol ili konas la literojn [1]; la artikolo „la“ estas uzata tiam, kiam ni parolas pri personoj aŭ objektoj konataj [2]; la nunaj lingvoj posedas grandegan provizon da pretaj jam vortoj internaciaj, kiuj estas konataj al ĉiuj popoloj kaj faras trezoron por estonta lingvo internacia [3]; ĝi estis la konata amata voĉo [4]. VD:rekoni1
2.
Havi, el propra sperto, scion pri ies valoro, merito, karaktero; socie aŭ intime interrilati kun iu: ni reciproke nin konas, klarigon ne bezonas PrV; oni lin konas kiel blankan lupon (tre bone); bone konu viajn ŝafojnZ; mi konas lin proksimeZ, intime; koni (sekse rilati kun) virinonZ; mi konis lin lakeo, antaŭ ol li fariĝis financisto; mi ne volas plu koni vin (vi estas de nun fremda por mi).
3.TEZ
Havi pli-malpli kompletan kaj klaran ideon pri io aŭ iu: koni bone la staton de la aferojZ; mi konas miajn homojn (mi scias ilian valoron) PrV; la literatura lingvo estas al vi videble konataZ; mi ne konas lian nomon, tiun fakton; la kompaso ne estis konata de antikvuloj; en la vilaĝo neniu konas (aŭdis pri) Esperanton; mi konas mian nesciadon; mi konas al li neniun malvirton; koni ĵus aperintan libron, la homan koron, la mondon; deziro leĝojn ne konasZ. VD:scii, koncepti.
4.TEZ
Esti akirinta per sperto ideon pri io; esti spertinta ion: koni urbon, metion; kiu panon donas, malsaton ne konas PrV; koni la amon, la ĵaluzon, la ekzilon; li ne konas la laciĝon; (figure) se edzino ordonas, domo ordon ne konas PrV; (figure) ŝlosilo uzata ruston ne konas PrV; (figure) tiu industrio ne konas konkurencon kaj senlaborecon. VD:ĝui, sperti, suferi.
5.
(evitinde) Havi sciencan kaj detalan ideon pri io: koni la matematikon, historion, la klasikajn aŭtorojn.
Rim.: Ĉi tiu senco estas evitinda aŭ eĉ tute erara. Ĝin esprimas scii, scipovi. En PIV2 ĝi simple malestas sub koni ‐ laŭ mi, tute prave. [Sergio Pokrovskij]

Rim.: Principe, oni konas individuon, kaj oni scias priajn informojn: Mi konas Petron. Mi scias, ke li estas edziĝinta. Malfacilaĵo povas estiĝi se la objekto de kono aŭ scio estas mem traktebla kiel informo: ekz-e poezian verkon oni povas kaj koni, kaj scii. En tiaj okazoj „scii“ implicas komprenon kaj (aŭ) kapablon uzi (scipovi); „koni“ indikas kapablon apartigi kaj (aŭ) nomi; do, scio koncernas esencon, dum kono koncernas ekziston kaj individuecon. Krome, oni konas ion per sia persona sperto, kaj oni scias per informo, sciencaj aŭ intuiciaj konkludoj, studoj ktp: mi bone konas ĉi tiun vojon (ĉar mi multfoje iris tie), sed mi bone scias ĉi tiun vojon (ĉar mi diligente sudis la mapon). La celo de la scienco estas akiri sciojn, dum la konoj estas la materialo de la vivosperto. [Sergio Pokrovskij]

konato

Persono, kun kiu oni havas rilatojn: li estas mia malnova konato.

konataro

Tuto de ies konatoj, de ies rilatuloj: la virinoj kaj eĉ la junulinoj de lia konataro difektiĝis de malvirtoj; kaj korpurecon malmultaj atendis, aŭ ŝajne deziris [5].

konatecoTEZ

Eco de io aŭ iu konata de pli malpli multaj: lia konateco estas monda, universala; fari konatecon kun iu (interrilatiĝi kun); konateco ne estas hereda PrV VD:famo, renomo

konatiĝi

1.
Iĝi konato kun iu: mi vidu, ĉu mi povas konatiĝi kun ŝi!Z.
2.TEZ
Iĝi konanto de io: mi konatiĝis kun la libroj el la biblioteko de la metilernantojZ; tiujn ĉi ideojn moki, eĉ ne konatiĝinte kun iliZ; per tradukoj konatiĝi kun fremdaj literaturojZ; per ili la vilaĝano konatiĝas kun la malaperintaj tempojZ.

Rim.: Zamenhof klarigis, ke „ni uzas ordinare la formon "konatiĝi" (=fariĝi konato kun iu), sed ankaŭ la formo "koniĝi" estas tute bona (=fari sin koni ion)“LR.

konigiTEZ

(tr)
Igi iun aŭ ion konata de iu aŭ de multaj: mi konigos al vi mian advokaton; konigi al iu la dokumentojnB; lia sonora voĉo konigis lin en la tuta urbo; li konigis la motivojn de sia decido; konigi urbon al iu.

konigiloPIV3TEZ

KOMP Ano de datenopo, per kiu oni distingas ĝin de aliaj dateonopoj kaj referencas al ĝi: ĉefkonigilo , kromkonigilo . SIN:ŝlosiloVD:etikedo

koniĝiTEZ

Iĝi konata de iu: koniĝas majstro laŭ sia laboroZ; koniĝas birdo laŭ flugo kaj homo laŭ agoPrV; dum niaj kongresoj, oni koniĝas kun tre multaj samideanoj. VD:ekkoni. VD:iĝ B. Rim. 2.

konado

Pli malpli kompleta kaj klara ideo kiun oni havas pri io aŭ iu: akiri konadon de DioZ.

diskonigiTEZ

(tr)
Konigi al multaj homoj, anonci, reklami: li laboris dum preskaŭ 60-jara periodo por priskribi kaj diskonigi tiun ĉi mondbildon [6]. VD:propagandi

diskoniginda

Kiu indas je koniĝo fare de multaj homoj: antaŭnelonge, mi ektrovis alian proponon, kiu ŝajnas al mi diskoniginda [7]

diskonigilo

Rimedo por ĝenerala konigo: kelkaj artistoj utiligis cenzuron kiel diskonigilon [8]

ekkoniTEZ

(tr)
Iĝi konanta; distingi: laŭ la frukto oni arbon ekkonas PrV; eĉ knabon oni povas ekkoni laŭ liaj farojZ; valoron de objekto oni ekkonas post difektoZ; oni ekkonas bovon per la vido kaj malsaĝulon per lia rido PrV; ekkonu vin mem; agi sen ekkono (trafe maltrafe).

ekkonteorioTEZ

FIL Tiu parto de filozofio, kiu studas la eblon, kondiĉojn kaj principojn de ekkono, precipe de la scienca ekkono: la homa kono ‐ laŭ Komenio ‐ estas interagado de spirita ena strukturo (ego cogitans) kaj de ties ideoj kun la realeca strukturo: tio estas certe la plej grava aserto ene de la komenia ekkonterio [9].

interkonatiĝi, interkoniĝiTEZ

(ntr)
Ekkoni unu la alian, interparoli por ekhavi ian familiarecon: ankoraŭ ili ne havis okazon por interkonatiĝi [10].

nekonato

1.
Iu nekonata: kiam la aktoroj sinsekve diris siajn nomon, adreson kaj profesion, la enketestro kapjesis: ili ne estis nekonatoj por li [11].
2.TEZ
MAT[12] (en ekvacio) Ĉiu el la literoj, kiuj simbole signas la serĉatajn solvojn: ekvacio kun du nekonatoj x kaj y; eblas simpligi la ekvacion dividante ambaŭ ĝiajn membrojn per kvadrato de la nekonato.

miskoni

(tr)
Malbone koni, ne rekoni, havi malĝustan imagon pri...: ofte ni hispanoj miskonas la portugalan literaturon [13].

rekoniTEZ

(tr)
1.TEZ
Trovi en io aŭ en iu konat(aĵ)on; identigi1 individuon kun (ideo pri) onia konato: mi rekonas lian skribon; rekoni iun sub la maskoB; ŝanĝi la tutan lingvon ĝis plena nerekoneblecoZ.
2.TEZ
=agnoski ŝanĝojn oni povos fari en nia lingvo nur kiam ĝi estos rekonata de la regnojZ.

rekonadoTEZ

La ago rekoni.

rekonoTEZ

Rekonado: oni ne devas trooftigi la rekonojn en teatraĵo; KOMP la algoritmoj de formorekono.

tradukoj

anglaj

~i: know; ek~teorio: gnoseology, epistemology, theory of knowledge; ne~ato 2.: unknown. ek~u vin mem: know thyself; formore~o: pattern rekognition.

belorusaj

~i: ведаць, быць знаёмым (з кімсьці, чымсьці); ~ato: знаёмы (наз.); ~ateco: вядомасьць; ~igi: пазнаёміць, азнаёміць; ~iĝi: стаць вядомым; ~ado: веданьне; ek~i: пазнаць, спазнаць, зазнаць, зьведаць, даведацца; ne~ato 1.: невядомы (наз.), незнаёмы (наз.); ne~ato 2.: невядомае (наз.), невядомая пераменная, невядомая зьменная; re~i 1.: пазнаць, распазнаць; re~i 2.: прызнаць; re~o: пазнаваньне, распазнаваньне. formore~o: пазнаваньне вобразаў, распазнаваньне вобразаў.

ĉeĥaj

~i: znát; ~i: poznávat, vědět; ~ato: známý člověk; ~ateco: známost; ~igi: rozhlásit, uvádět ve známost, vyvěsit; ~ado: poznání, poznávání, vědění, znání; dis~igi: rozhlásit, uvádět ve známost, vyvěsit; ek~i: poznat, poznávat; ek~teorio: teorie poznání; ne~ato: neznámý člověk; re~i: opět poznat, přiznat, rozpoznat, uznat; re~ado: poznávání, rozpoznávání, uznávání; re~o: poznání, rozpoznání, uznání.

ĉinaj

~i: 认识.

francaj

~i: connaitre; ~ato: connaissance (personne); ~ataro: cercle de relations, réseau social; ~ateco: réputation; ~atiĝi 1.: se faire connaitre; ~atiĝi 2.: prendre connaissance; ~igi: faire connaitre; ~iĝi: faire connaissance, se faire connaitre; ~ado: connaissance (expérience); dis~igi: diffuser (nouvelle, savoir...); dis~iginda: à diffuser; ek~i: reconnaitre (identifier); ek~teorio: epistémologie; inter~atiĝi, : faire connaissance; ne~ato 1.: inconnu (subst.); ne~ato 2.: inconnue; mis~i: méconnaitre; re~i: reconnaitre; re~o: reconnaissance (fait de reconnaitre). formore~o: reconnaissance de formes.

germanaj

~i: kennen; ~ato: Bekannter, Bekannte; ~ateco: Bekanntheit, Bekanntschaft; ~igi: bekannt machen, vorstellen; ~ado: Wissen, Kenntnis; ek~i: kennenlernen; ek~teorio: Erkentnistheorie; ne~ato 2.: Unbekannte; re~i 1.: erkennen. ek~u vin mem: erkenne dich selbst.

hispanaj

~i: conocer; ~ato: conocido; ~ateco: reconocimiento; ~igi: dar a conocer, poner en contacto; ~igilo: distintivo; ~iĝi: conocerse; ~ado: conocimiento; dis~igi: dar a conocer, anunciar; ek~teorio: teoría del conocimiento; inter~atiĝi, : conocerse; ne~ato 1.: desconocido; ne~ato 2.: incógnita; re~i 1.: reconocer; re~i 2.: reconocer; re~ado: reconocimiento.

hungaraj

~i: ismer; ~ato: ismerős; ~ateco: ismertség, ismeretség; ~igi: ismertet, tudat; ~iĝi: ismertté válik, megismerkedik, megismerszik; ~ado: ismeret, ismerés; ek~i: megismer; ek~teorio: ismeretelmélet, gnoszeológia, episztemológia; ne~ato 1.: ismeretlen; ne~ato 2.: ismeretlen; re~i 1.: felismer, ráismer; re~i 2.: elismer; re~o: felismerés, elismerés. ni reciproke nin ~as, klarigon ne bezonas: ismerjük mi egymást; oni lin ~as kiel blankan lupon: ismerik, mint a rossz pénzt; kiu panon donas, malsaton ne ~as: az adakozás nem teszen szegénnyé; se edzino ordonas, domo ordon ne ~as: ha az asszony uralkodik, nincs rend a házban; ŝlosilo uzata ruston ne ~as: gyakran forgatott kulcs nem rozsdásodik; fari ~atecon: ismeretséget köt; ~iĝas majstro laŭ sia laboro: a munka dicséri mesterét; ~iĝas birdo laŭ flugo kaj homo laŭ ago: madarat tolláról, embert barátjáról ismered meg; laŭ la frukto oni arbon ek~as: gyümölcséről ismerni meg a fát; oni ek~as bovon per la vido kaj malsaĝulon per lia rido: nevetése árulja el az ostobát; ek~u vin mem: ismerd meg önmagad; nere~ebleco: felismerhetetlenség; formore~o: mintafelismerés.

malnovgrekaj

ek~u vin mem: γνώθι σεαυτόν.

nederlandaj

~i: kennen; ~ato: kennis, bekende; ~ateco: kennis; ~igi: doen kennen; ~iĝi: kenbaar zijn; ~ado: kennis; ek~i: leren kennen; ek~teorio: epistemologie, kennistheorie, kennisleer, kenleer; inter~atiĝi, : kennismaken; ne~ato: onbekende; re~i 1.: herkennen; re~i 2.: erkennen; re~ado: erkennen; re~o: erkenning.

polaj

~igilo : klucz; ne~ato 2.: niewiadoma.

portugalaj

~i: conhecer, saber.

rusaj

~i 1.: знать, быть известным (кому-л.); ~i: знать, быть знакомым (с кем-л., чем-л.); ~ato: знакомый (сущ.); ~ateco: известность; ~igi: познакомить, ознакомить; ~iĝi: стать известным; ~ado: знание; ek~i: познать, узнать; ek~teorio: гносеология, теория познания; ne~ato 1.: незнакомец, неизвестный (сущ.); ne~ato 2.: неизвестное; re~i 1.: узнать, распознать; re~i 2.: признать; re~o: узнавание, признание. ek~u vin mem: познай самого себя; nere~ebleco: неузнаваемость; formore~o: распознавание образов.

slovakaj

~i: poznať, poznávať, vedieť; ~ato: známy človek; ~ateco: známosť; ~igi: rozchýriť, rozhlásiť; ~ado: poznanie, vedenie; dis~igi: rozchýriť, rozhlásiť; ek~i: spoznať; ek~teorio: teória poznania; ne~ato: neznámy človek; re~i: spoznávať, uznať; re~ado: rozpoznávanie; re~o: poznanie, rozpoznanie, uznanie.

fontoj

1. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Abocolibro
2. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 27.
3. L. L. Zamenhof, trad. Vladimir Gernet: Letero al N.A. Borovko
4. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Infano en la tombo
5. H. A. Luyken: Pro Iŝtar, ĉapitro 23a
6. -: Kiu estas Martinus?, [vidita en 2013]
7. S. Auclair: Plia flago por la Tero, La Riverego, vintro 2012-2013
8. -: Muzikfilmeto, epo.wikitrans.net, 2014-01-02
9. G. Formizzi: Filozofio kaj teologio en la verkoj de J. A. Komenský, Internacia Seminario pri Komenio, Prago, 1992-07-22, Prelegaro.
10. J. Sárközi: Filmo por pli ol 16 jaruloj kaj aliaj noveloj, 1995
11. Deck Dorval: Urd Hadda murdita!, p. 4
12. Raoul Bricard: Matematika Terminaro kaj Krestomatio, p. 15
13. M. R. Urueña: Okaze de la Kvarcenta Datreveno de la Morto de Camões, Boletín de la Federación Española de Esperanto, 1981-01 ĝis 04

~i: Mankas verkindiko en fonto.
~ato: Mankas dua fontindiko.
~ato: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~atiĝi: Mankas verkindiko en fonto.
~igi: Mankas verkindiko en fonto.
~igilo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~iĝi: Mankas verkindiko en fonto.
~ado: Mankas verkindiko en fonto.
ek~i: Mankas verkindiko en fonto.
re~i: Mankas verkindiko en fonto.
re~ado: Mankas dua fontindiko.
re~ado: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
re~o: Mankas dua fontindiko.
re~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.


administraj notoj

pri ne~ato 2.:
      Supozeble ekzistas ankaux figursenca uzo de tio ("lia reago al tio
      estas absoluta ne~ato"), sed mi ne trovis ekz-ojn.
      [MB]
    

[^Revo] [kon.xml] [redakti...] [traduki...] [artikolversio: 1.47 2016/11/10 15:10:16 ]