*rekt/a PV

*rekta

1.
Nekurba: rekta vojo estas pli mallonga, ol kurba [1]; rekta kiel cipreso.
2.
Nedeflankiĝante alcela, nedevojiĝa, senpera, senornama: mi irigos vin sur rekta vojstreko [2]; la domo kiu staris rekte kontraŭ la loĝejo de la scienculo [3]; ambaŭ ŝoviĝis en rekta direkto al la virino Marta ; ŝi iris rekte al sia loĝejo Marta ; neniu parolis rekte pri la teruraj novaĵoj [4]; vi parolis rekte el la koro kaj bonintence [5]; trafi per la parolo rekte en la vizaĝon PrV ; nedekliniĝa irado rekte antaŭen [6]; mi alpaŝis rekte al l’ afero Hamlet ; multaj verkoj estus skribataj rekte (senpere) en tiu ĉi lingvo EE ; tia laboro estus eĉ rekte malutila [7]; frazo ne tute bonstila, sed ne rekte erara [8]; tiam vi faros rekte (certe) eraron [9]; rekta stilo.
3.
Vertikale staranta: kun kapo rekta kiel koko; virinoj sidis aŭ staris rekteZ ; tenu vin rekte; tiuj ĉi vortoj […] enpuŝis siajn pikilojn en ĉiujn punktojn de ŝia korpo: ŝi subite rektiĝis, levis la kapon Marta .
4.
GRA Senpera, senprepozicia: la rektan komplementon oni montras per akuzativo.
5.
MAT
a)
(evitinde) VdE (p.p. angulo) Orta.
b)
[10] (p.p. sumo de vektoraj subspacoj) Tia, ke ajna ĝia elemento esprimiĝas nur unumaniere kiel sumo de elementoj en la subspacoj: se la sumo de du subspacoj estas rekta, tiam ilia komunaĵo egalas al `{0}`. VD:komplementa.
6.
ELE Unudirekta (vd ĉe rekta kurento): la karbonmikrofono funkcias per modulado de rekta kurento [11]. ANT:alterna kurento
7.
LIN Citanta ies vortojn, sen subordiga procedo: nerekta parolo diferencas de rekta parolo, t.e. senŝanĝa citaĵo, kiu ne estas subfrazo, kaj kiu do ne havas subjunkcion [12]. VD:citiloANT:nerekta
afrikanse:
direkte
albane:
drejtpërdrejtë
amhare:
ቀጥተኛ
angle:
straight 6. direct (current) 5.b direct (sum)
arabe:
مباشر
armene:
ուղղակի
azerbajĝane:
birbaşa
beloruse:
прамы, просты, выпрастаны
bengale:
সরাসরি
birme:
ညွှန်ပြ
ĉeĥe:
direktní, kolmý (kužel), přímý, přímý, rovný, vzpřímený 6. stejnosměrný
dane:
direkte
estone:
otsene
eŭske:
zuzeneko
france:
droit (adj.), direct 7. direct (discours) 5.b (somme) directe
galege:
directo
germane:
1. gerade 2. direkt 3. aufrecht 4. direkt 5.a recht 5.b direkt (-e Summe)
guĝarate:
સીધા
haŭse:
kai tsaye
hinde:
प्रत्यक्ष
hispane:
1. recto 2. directo 3. derecho 4. directo 5.a recto
hungare:
1. egyenes 2. közvetlen 3. egyenes (függőleges) 4. közvetlen 5.b direkt (összeg)
irlande:
díreach
islande:
bein
japane:
ダイレクト
jave:
langsung
jide:
דירעקט
jorube:
taara
kanare:
ನೇರ
kartvele:
პირდაპირი
kazaĥe:
тура
kimre:
uniongyrchol
kirgize:
түз
kmere:
ដោយផ្ទាល់
koree:
직접
korsike:
direttu
kose:
ngqo
kroate:
neposredan
kurde:
seranser
latine:
dirige
latve:
tieši
laŭe:
ໂດຍກົງ
litove:
tiesiogiai
makedone:
директна
malagase:
mivantana
malaje:
langsung
malajalame:
നേരായ
malte:
dirett
maorie:
tika
marate:
थेट
mongole:
шууд
nederlande:
recht, rechtstreeks
nepale:
प्रत्यक्ष
okcidentfrise:
direkt
panĝabe:
ਸਿੱਧੀ
paŝtue:
مستقیم
pole:
1. prosty 2. prosty, bezpośredni, naturalny 3. prosty, sztywny, wyprostowany 4. bliższe (o dopełnieniu) 6. stały 5.a prosty 5.b (suma) prosta
portugale:
1. reto
ruande:
mu buryo butaziguye
ruse:
прямой 5.b прямая (сумма)
samoe:
tonu
sinde:
سڌو
sinhale:
සෘජු
skotgaele:
dìreach
slovake:
pravý, priamy, rovný, vzpriamený
slovene:
neposredne
somale:
si toos ah
ŝone:
chaipoipo
sote:
ho toba
sunde:
langsung
svahile:
moja kwa moja
taĝike:
бевосита
taje:
โดยตรง
tamile:
நேரடி
tatare:
туры
telugue:
ప్రత్యక్ష
tibete:
ཤར་བཀྱག་
ukraine:
прямій
urdue:
براہ راست
uzbeke:
to’g’ri
vjetname:
trực tiếp
zulue:
ngqo

rekto

MAT
a)
[13] Nekurba linio, ambaŭflanke senfina: tra du punktoj trairas multaj kurboj, sed nur unu rekto; rektoŝnuro.
Rim.: Kompreneble temas pri naiva difino de unu el la plej bazaj nocioj de elementa geometrio.
b)
Afina rektovektora rekto, laŭ la kunteksto.
angle:
straight line
beloruse:
простая (лінія), прамая (лінія)
ĉeĥe:
přímka
france:
droite (géom.)
germane:
Gerade 1.a Gerade
hispane:
1.a recta
hungare:
egyenes
nederlande:
rechte
pole:
prosta
ruse:
прямая (линия)
slovake:
priamka

rektara

MATMatVort
(p.p. neebena surfaco) Egala al la kunaĵo de ĉiuj rektoj, inkluzivataj de ĝi: rektaran surfacon oni povas intuicie prezenti al si kiel la spuron de iu rekto, kiu moviĝas en la spaco; cilindroj, konoidoj kaj konusoj laŭdifine estas rektaraj surfacoj.
Rim.: La termino ne estas tre logika, ĉar rektara surfaco ne estas „aro da rektoj“, sed ja aro de la punktoj de ĉiuj ĉi rektoj. La metaforo per „rektilo“, kiun uzas la franca kaj la rusa povus esti pli bona bazo por la koncerna termino. Notindas, ke Bricard [14] uzas ĉi-sence la terminon „rektenaskita“, tamen ne sekvinda pro la strangeco de la kunmetaĵo same kiel „rektoestigebla“ trovebla en [15].
angle:
ruled (surface)
beloruse:
лінеістая (паверхня), лінейчастая (паверхня)
france:
(surface) réglée
germane:
geradlinig (-e Fläche), Regel-(fläche)
pole:
(powierzchnia) prostokreślna
ruse:
линейчатая (поверхность)

rektigi

1.
Fari ion rekta: rigardu la faron de Dio; ĉar kiu povas tion rektigi, kion Li kurbigis [16]? rerektigi [17]; Marta staris ĉe la muro, pala kiel marmoro, kun elrektigita talio kaj kun fulmoj en la okuloj Marta ; Bazarov fiere sin rektigis [18].
2.
TIP Aranĝi tekston tiel, ke difinitaj partoj estas en vertikaloj: rektigi nombrojn laŭ la komoj PIV2 ; la kutima maniero de kompostado estas, ke oni iom ensaltigas la pentametrojn, principe tamen havas maldekstre rektigitajn liniojn [19].
Rim.: Pli precize oni povus diri „laŭrektigi“ por tiu ĉi senco.
VD:alkadrigi, remburi
3.
ELE Transformi alternan kurenton en rektan kurenton, aŭ eĉ (plej ofte kaj pli speciale) en konstantan kurenton. SIN:rektifi3
angle:
2. align
beloruse:
прастаць, выпростваць, выпрамляць
ĉeĥe:
napřímit, narovnat, přímit, rovnat, vyrovnat, vzpřímit, vztyčit
france:
3. redresser (électricité)
germane:
1. richten, begradigen 2. ausrichten 3. gleichrichten
hispane:
3. rectificar
hungare:
3. egyenirányít
nederlande:
3. gelijkrichten
pole:
2. wyrównywać
ruse:
1. выпрямить 2. выровнять 3. выпрямлять (эл. ток)
slovake:
napriamiť, narovnať, priamiť, vyrovnať

rektigilo

ELE Aranĝaĵo por transformi alternan kurenton en kurenton rektan aŭ eĉ konstantan: la kupra oksida rektigilo kaj kristala detektila diodo estis sciataj antaŭ la transistoro, sed estas neeble amplifi signalon per ili [20].
Rim.: En la literaturo troveblas ankaŭ rektifilo kaj rektilo.
angle:
rectifier
beloruse:
выпрастач, выпрамнік, выпрамляльнік
france:
redresseur
germane:
Gleichrichter
hungare:
egyenirányító
pole:
prostownik
ruse:
выпрямитель

rektilo

TEKMAT[21]
Ilo, uzata por desegni rektajn liniojn: T-kapa rektilo PIV1 ; la eŭklida distanco […] estas la „ordinara“ distanco inter du punktoj, mezurebla per rektilo [22].
angle:
ruler
beloruse:
лінейка (для рысаваньня)
ĉeĥe:
pravítko
france:
règle (à dessin)
germane:
Lineal
hungare:
vonalóz
pole:
linia, linijka, liniał
ruse:
линейка (для черчения)
slovake:
pravítko

duonrekto

MAT[23]
(en afina spaco) Aro de ĉiuj punktoj de la tipo `lambda*u+O`, kie `O` estas iu punkto (ĝia origino), `u` estas iu nenula vektoro (direktanta vektoro) kaj `lambda` estas arbitra pozitiva reelo: la radiusa duonrekto [24]; duonrekto ne estas afina subspaco; intuicie, duonrekto kun origino `O` estas ĉiu el la du linioj, kiujn oni estigas, rompante rekton ĉe unu ĝia punkto `O`.
angle:
half-line, ray (half-line)
beloruse:
паўпростая (лінія)
ĉeĥe:
polopřímka
france:
demi-droite
germane:
Halbgerade, Strahl (Halbgerade)
hungare:
félegyenes
pole:
półprosta
ruse:
полупрямая, луч (геом.)
slovake:
polpriamka

elrektiĝi

(ntr)
Rektigi siajn dorson kaj nukon post kurba sinteno: ŝi elrektiĝis, volis haltigi la ĉevalon kaj desalti [25]; Aleĉjo elrektiĝis kaj almetis la manon al la koro Marta .
beloruse:
выпроствацца
france:
se redresser
germane:
sich aufrichten
hungare:
felegyenesedik, kiegyenesedik
pole:
wyprostować, rozprostować
ruse:
выпрямиться, распрямиться

*malrekta [26]

1.
Havanta kurbojn, angulojn: malrektaj stratoj kaj stratetoj Metrop ; (figure) malrekta estas la vojo de homo kulpa [27].
2.
Ne rekte alcela, uzanta peradon, kromvojon: malrekta parolado; malrekta pensado [28]; malrektaj aludoj [29]; Albanio iĝos transita punkto inter la okcidenta kaj orienta merkatoj, ankaŭ la disvolviĝo de suda Italio malrekte estas ligita al ĝi [30]; rektaj kaj malrektaj ŝtataj subvencioj [31]; ĝis nun la ekzisto de planedoj ekster nia sunsistemo estis pruvata per malrektaj metodoj [32].
3.
Klinita, nevertikala: la tablo staras malrekte [33]; la pordo deleviĝis de unu hoko kaj pendis tiel malrekte, ke tra la fendo oni povis traŝoviĝi [34]; unu fenestro sidis malrekte, la pordo estis tro malalta [35].
beloruse:
няпросты, непрамы, крывы, пахілы
ĉeĥe:
křivý
france:
de guingois, indirect, tordu, penché
germane:
1. kurvig mal~a pensado: Um-die-Ecke-Denken 2. auf Umwegen 3. schief
hungare:
1. görbe 2. közvetett 3. ferde
pole:
1. krzywy, powyginany, wygięty, zgięty 2. niebezpośredni, okrężny 3. krzywy, zgięty
ruse:
1. непрямой, кривой 2. непрямой, обходной, косвенный 3. непрямой, кривой, наклонный
slovake:
krivý, nepriamy

nerekta

LIN Citanta ies vortojn sub formo de dependa propozicio: en la nerekta parolo oni konservas la tempon kaj modon de la rekta parolo. ANT:rekta
Rim.: Nerekta parolo ordinare estas ke-frazo aŭ demanda subfrazo. […] Ofte oni devas iom ŝanĝi la formon de la origina diro aŭ pensoPMEG . Ekzemple, Petro diris: „Mi volas doni ion al vi morgaŭ.“Petro diris, ke li volas doni ion al mi la postan tagon. Ekzemple, Karlo demandis: „Ĉu vi volas iri kun mi hodiaŭ?“Karlo demandis, ĉu mi volas iri kun li tiun tagon. Ekzemple, hieraŭ li diris: „Kial vi volas fari tion nun kaj ne poste!“Hieraŭ li diris, kial mi volas fari tion tuj (aŭ tiumomente aŭ tiam) kaj ne poste. Ekzemple, mi volas diri: „Iru tien!“Mi volas, ke vi iru tien.
beloruse:
ускосны, апасродкавы
ĉeĥe:
nepřímý, zprostředkovaný
france:
indirect (discours)
slovake:
nepriamy, sprostredkovaný

samrekta

MATMatVort
(p.p. punktoj aŭ aroj da punktoj) Apartenantaj al (aŭ inkluzivataj de) unu sama rekto: du punktoj estas ĉiam samrektaj; samrektaj strekoj (segmentoj el unu sama rekto); ĉiu punkto de streko estas samrekta kun ties randoj; tra tri nesamrektaj punktoj trairas nur unu ebeno.
angle:
collinear
beloruse:
калінеарны
france:
aligné, colinéaire
germane:
kollinear
hungare:
kollineáris
pole:
współliniowy
ruse:
коллинеарный

afina rekto

angle:
affine line
beloruse:
афінная простая
france:
droite affine
germane:
affine Gerade
hungare:
affin egyenes
pole:
prosta afiniczna
ruse:
аффинная прямая

eŭlera rekto

MAT
(de neegallatera triangulo) Rekto1, trairanta ĝian ortocentron, ĝian pezocentron, la centron de ĝia ĉirkaŭskribita cirklo kaj la centron de la eŭlera cirklo: la altocentro, la pezocentro, centro de ĉirkaŭskribita cirklo kaj centro de la eŭlera cirklo ĉiuj kuŝas sur sola rekto nomata la eŭlera rekto [36]. VD:Eŭlero.
angle:
Euler['s] line
beloruse:
эўлерава простая
france:
droite d'Euler
germane:
Eulersche Gerade
hungare:
Euler-vonal
pole:
prosta Eulera
ruse:
прямая Эйлера

vektora rekto

angle:
one-dimensional vector space
beloruse:
вэктарная простая
france:
droite vectorielle
germane:
Vektorgerade
hungare:
egydimenziós vektortér
pole:
jednowymiarowa przestrzeń wektorowa
ruse:
векторная прямая

administraj notoj

~a: Mankas verkindiko en fonto.
~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~ara: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
sam~a: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
afina ~o: Mankas dua fontindiko.
afina ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
vektora ~o: Mankas dua fontindiko.
vektora ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.