*kre/i

*krei  

(tr)
Estigi, fari ion novan: vortoj kunmetitaj estas kreataj per simpla kunligado de vortoj [1]; okazo kreas ŝteliston PrV ; la sportaj konkursoj kreas ĵaluzon kaj malamon; ili […] vekis la indignon de l' popolo, kreis eĉ koleron VivZam ; la leĝo kreis ankoraŭ neniun grandan homon, sed la libereco elkovas kolosojn [2]; miajn zorgojn kreis nur pasio Hamlet .
a)
Verki, ellabori ion, kio antaŭe ne ekzistis aŭ kio estas tute novspeca; fondi: krei establejon, financan asocion, akademion, ŝiparon, impostojn, oficon, rolon (ĝin ludi la unua), modon; Ajskilo kreis la tragedion; krei novan stilon, teknikon; krei veran artaĵon Marta ; estus bone, se en ĉiuj urboj kaj urbetoj estus kreitaj rondetoj por kune labori por la afero de l' lingvo DL ; kreinte la fundamenton de l' lingvo, mi nun deprenas de mi tutan aŭtoritaton DL ; vorto nove kreita DL ; viva ekzistaĵo ne povas esti kreita en la retorto de ĥemiisto FK ; ĉu el sia estinteco ŝi elportis ion, el kio ŝi povus krei estontecon Marta ? VD:aranĝi, establi, instali, organizi, starigi
b)
REL(pri Dio) Fari ion el nenio: en la komenco Dio kreis la ĉielon kaj la teron [3]; riĉulo kaj malriĉulo […], ilin ambaŭ kreis la Eternulo [4]; la kreo de la tero [5]; Dio prizorgas ĉiujn siajn kreitojn.
VD:naski, veki
angle:
create
beloruse:
ствараць, тварыць
ĉeĥe:
kreovat, tvořit, tvořit, vytvořit
france:
créer okazo ~as ŝteliston: l'occasion fait le larron
germane:
bilden 1.a schaffen, kreieren, gründen 1.b erschaffen
hispane:
crear
hungare:
alkot, szül (átv.) okazo ~as ŝteliston: alkalom szüli a tolvajt 1.a teremt, megteremt, létrehoz 1.b teremt
ide:
krear
nederlande:
creëren, scheppen, maken 1.a oprichten 1.b scheppen
pole:
generować, tworzyć, stwarzać okazo ~as ŝteliston: okazja czyni złodzieja
portugale:
criar
rumane:
genera, crea, formă okazo ~as ŝteliston: ocazia îl face hoţ pe om
ruse:
создать, создавать, творить
slovake:
stvoriť, tvoriť, utvoriť, vytvoriť
svede:
skapa

kreo Vikipedio

Estigo, elfarado: venki ĉiujn barojn por la kreo kaj enkonduko en uzadon de racia lingvo internacia [6]; tiam sonis ĉiuj valsoj, polkoj kaj mazurkoj, kiujn oni iam konis depost la kreo de la mondo [7].
6. Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, 6, artikoloj pri esperanto, el la unua libro de la lingvo esperanto
7. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, paŝtisto de porkoj
angle:
creation (action)
ĉeĥe:
tvorba, tvoření
france:
création (acte)
germane:
Erschaffung
nederlande:
creatie (daad), schepping (daad)
pole:
kreacja, stworzenie, tworzenie
rumane:
creare, creativitate, făptură
ruse:
создание (действие), творение (действие)
slovake:
tvorba, tvorenie

kreaĵo  

Io, kion iu kreis: la kreaĵo de Zamenhof estas nun mirinda lingvo [8]; la dioj ne rigardas tian kreaĵon, kiu havas manojn nur por la laboro, buŝon nur por la ploro, kaj dorson por la bastonoj [9]; neniu kreaĵo estas por mi tiel abomena, kiel araneo [10].
angle:
creation (result), creature
beloruse:
стварэньне (нешта), твор
france:
création (chose créée), créature
germane:
Kreatur
hungare:
alkotás, teremtés(teremtett dolog)
nederlande:
creatie (resultaat), schepping (resultaat), schepsel
pole:
twór, wytwór, wyrób, stworzenie
rumane:
produs, creație, muncă, lucru
ruse:
создание (нечто), творение (нечто)

kreemo

PSI Impulso kaj kapablo por krei: la malnova lernejo havigas nur unuflankan kleron; ĝi precipe formas, disvolvas memoron kaj intelekton; ĝi malzorgas pri la produktemo, kreemo de l' infano [11].
11. [P.?] Trarbach: La laborolernejo, Esperanto Triumfonta, 1922-11-05 (109)
france:
créativité
germane:
Kreativität
pole:
chęć twórcza
rumane:
nevoia de creație

kreiĝi

(ntr)
Estiĝi, komenciĝi, aperi: brilantaj perspektivoj kreiĝis antaŭ ŝiaj okuloj Marta ; tiam kreiĝis kondiĉoj por plilarĝiĝo de la homaj grupiĝoj.
angle:
be created, come into being
france:
apparaitre, apparaître, se créer, se former
germane:
erschaffen werden, entstehen
nederlande:
ontstaan
pole:
stać się, stworzyć się
rumane:
întâmpla, petrece
ruse:
создаться, создаваться, появиться, появляться, возникнуть, возникать

kreinto  

Tiu, kiu kreis ion: Dio Plejsupra, la Kreinto de la ĉielo kaj la tero [12]; la Kreinto de la naturo, kiu multe superas la plej glorajn kreitaĵojn kaj konstruojn de la homo FK ; mi ne volas esti kreinto de l' lingvo, mi volas nur esti iniciatoro DL ; Linus Torvalds, la kreinto de Linukso [13]. SUB:Dio, verkisto, aŭtoro, inventisto
germane:
Erschaffer

kreismo Vikipedio

REL Laŭvorta kompreno de la religiaj, precipe bibliaj rakontoj pri komenciĝo de la mondo: tiuj inkluzivas „kreismon“, nome malakcepton de darvinismo [14]; mi aŭdis ke en Usono en multaj lernejoj oni instruas kreismon [15].
14. Garbhan MacAoidh: Lingva obstaklo, Monato, 2017/10, p. 8
15. G. Castelli: Katolikismo..., soc.culture.esperanto, 1999-09-23
angle:
creationism
france:
créationnisme
germane:
Kreationismus
nederlande:
creationisme
pole:
kreacjonizm
rumane:
creaționism
ruse:
креационизм

kreito  

Kreita Vivulo: ni ĉiuj kontemplas la mirigan mondon, ĉu la komplikan rapidecon de etaj kreitoj, ĉu la vastecon de la nokta ĉielo [16]; sed vi estas kreitoj de Fantaziujo, mi estas homo [17].
16. Monato, W. H. Simcock: Kio estas spiriteco?, 2007
17. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, La Kunvojaĝantoj
angle:
creature
beloruse:
стварэньне (жывое)
ĉeĥe:
tvor
france:
créature
germane:
Geschöpf, Wesen, Gestalt
hungare:
teremtmény
nederlande:
schepsel
pole:
istota
rumane:
ființă
ruse:
существо, создание (живое), творение (живое), тварь
slovake:
tvor

kreitaĵo  

Kreaĵo: homo, la reĝo de la kreitaĵaro; la konstruo de tiuj ĉi bestoj kaj maraj kreskaĵoj estas konformigita al la grandega pezo de la akvo, kiun tiuj ĉi kreitaĵoj devas porti sur si [18].
angle:
creation, creature
germane:
Geschöpf, Kreatur
nederlande:
schepsel, creatuur
pole:
istota, stworzenie
rumane:
creatură, ființă
ruse:
создание (нечто), творение (нечто), тварь

administraj notoj

~emo: Mankas dua fontindiko.
~iĝi: Mankas dua fontindiko.
~itaĵo: Mankas dua fontindiko.