*art/o PV

*arto  

Tuto de scioj kaj reguloj akirita per studo, uzebla por iuj rezultoj: medicino, diplomatio, pedagogio, konstruado estas artoj; laŭ ĉiuj leĝoj de la arto PrV ; al la fiŝo ne instruu naĝarton PrV ; ne malmultaj el tiuj, kiuj praktikis magiajn artojn, alportis amase siajn librojn, kaj bruligis ilin [1]
a)
Belarto: la arto estas imito, sed ne simpla kopio de la naturo; ŝi multe interparolis kun la patro pri sociaj demandoj, pri arto, literaturo kaj aliaj aferoj [2].
b)
Homa kreokapablo kontraste al la okazaĵoj de la naturo: tiu haveno estas kreita de naturo kaj aranĝita de arto.
SUB:metio, teĥnikoVD:kapablo, talento
angle:
art
beloruse:
мастацтва, майстэрства
bulgare:
изкуство
ĉeĥe:
kumšt, umění
france:
art, technique, savoir-faire laŭ ĉiuj leĝoj de la ~o: dans les règles de l'art al la fiŝo ne instruu naĝ~on: on n'apprend pas à un vieux singe à faire les grimaces
germane:
Kunst
greke:
τέχνη
hispane:
arte
hungare:
művészet
indonezie:
seni
itale:
arte
katalune:
art
pole:
sztuka, kunszt 1.a sztuka 1.b sztuka, kunszt
portugale:
arte
rumane:
artă
ruse:
искусство
slovake:
umenie
svede:
konst

arta  

Koncernanta arton1: same kiel pri la poezio, la budapeŝta skolo multon kontribuis al arta maturiĝo de la esperanta romano [3].
a)
Belarta: kia brila, arta enhavo [4].
b)
Artefarita: girlandoj da artaj rozoj [5]. ĉe la arta lumo; arte daŭrigata juneco; arta lingvo.
3. Marjorie Boulton: Ne nur leteroj de plum-amikoj, prozo fikcia
4. Valdemar Langlet: Vojaĝimpresoj, en Peterburgo
5. L. Dilling, trad. E. Hall: La porcio da glaciaĵo, en: Fundamenta Krestomatio, 1904
beloruse:
умелы, майстэрскі 1.a мастацкі 1.b штучны
ĉeĥe:
syntetický, umělý
france:
1.a artistique 1.b artificiel
germane:
Kunst- 1.a kunstvoll 1.b künstlich
hispane:
1.a artístico
hungare:
művészeti 1.a művészi 1.b mű-
indonezie:
1.a artistik 1.b artifisial
itale:
1.a artistico 1.b artificiale
katalune:
1.a artístic
pole:
1.a artystyczny 1.b sztuczny
rumane:
artistic 1.a artistic 1.b artificial
ruse:
искусный 1.a художественны й 1.b искусственный
slovake:
syntetický, umelý, syntetický 1.a umelecký 1.b umelý

artaĵo  

Io farita laŭ la reguloj de iu arto: jen manĝo, kiun mi nomas artaĵo [6].
a)
Belartaĵo: dumvoje ŝi ligis bukedon el kampaj floroj ... kaj sub ŝiaj manoj aperis artaĵo de neordinara beleco [7].
b)
Artefaritaĵo: artaĵa hararo.
beloruse:
1.a мастацкі твор
france:
œuvre 1.a œuvre d'art
germane:
Kunstwerk 1.a Kunstwerk
hungare:
műalkotás 1.a művészi dolog
indonezie:
1.a karya seni
katalune:
1.a obra d'art
pole:
dzieło sztuki
rumane:
operă de artă
ruse:
произведение 1.a произведение искусства
slovake:
1.a umelecké dielo
svede:
konstverk

artismo

BELA Forta kapablo aŭ sento pri la beleco: ekzistas artismo, forto potenca, kompleta, konsistanta el natura talento disvolvita ĝis la plej lastaj limoj, regule perfektigita, kaj el fundamenta, vasta scienco Marta .
ĉeĥe:
artistnost, artizmus, formalizmus, lartpourlartizmus
france:
sens artistique
germane:
Kunstsinn
hungare:
műérzék
itale:
senso artistico
pole:
artyzm
rumane:
artă
ruse:
художественно е чутьё, художественны й вкус, понимание искус ства
slovake:
jemnocit pre krásu

artisto  

BELA Tiu, kiu praktikas arton, precipe belarton: artistoj ludas koncertojn, oni donas spektaklojn [8].
beloruse:
мастак, дзеяч культуры
ĉeĥe:
artista, kumštýř, umělec
france:
artiste
germane:
Künstler
hebree:
אומן
hungare:
művész
indonezie:
artis
itale:
artista
katalune:
artista
pole:
artysta
rumane:
artist
ruse:
деятель искус ства, художник (в широком смысле слова)
slovake:
umelec
svede:
artist, konstnär

artefarita  

Farita per homa arto, ne kreita de la naturo: artefarita lago Metrop .
beloruse:
штучны
ĉeĥe:
syntetický, umělý
france:
artificiel
germane:
künstlich
hungare:
mesterséges
indonezie:
artifisial
itale:
artificiale, artefatto (agg.)
katalune:
artificial
pole:
sztuczny
rumane:
artificial
ruse:
искусственный
slovake:
syntetický, umelý
svede:
konstgjord

artefaritaĵo  

Faraĵo aŭ efiko de homa agado: kompreni la grandan rolon, kiun ludas la tekniko, la artefaritaĵo en la evoluo de l' homaro [9]. SIN:artaĵo 1.b
9. E. Lanti: Vortoj de k-do Lanti, se Lenin estus esperantisto
france:
artefact
germane:
Artefakt
indonezie:
artefak
itale:
artefatto
pole:
artefakt
rumane:
artefact
ruse:
артефакт, искусственно созданный предмет
slovake:
artefakt

batalarto  

SPO Arto batali per la korpo aŭ per armo laŭ difinitaj reguloj, kiun oni ekzercas kiel sindefendan rimedon, kiel memregan metodon aŭ kiel sporton: ŝi praktikas la tre malnovan tradician korean batalarton „Teakkyon“, kiun eĉ multaj Koreoj ne konas [10].
10. J. Kloker: Survoje en Esperantujo, La Lanterno Azia, 2003-04
france:
art martial

belarta  

Konforma al la reguloj de belarto, de ĝi produktita aŭ al ĝi rilata: belartaj konkursoj de UEA [11].
france:
artistique
germane:
kunstvoll
indonezie:
artistik
itale:
artistico
katalune:
artístic
pole:
artystyczny
rumane:
artistic
ruse:
художественны й

belarto  

BELA Ĉiu el la artoj1, kiuj celas belon: arkitekturo, beletro, muziko, skulptarto, pentrarto...: li estas ĝuste nun plene okupita per interesa verko Pri la belartoj [12].
12. Valdemar Langlet: Vojaĝimpresoj, ĉe Lev Tolstoj en Jasnaja Poljana
ĉeĥe:
krásné umění, výtvarné umění
france:
beaux-arts
germane:
Schöne Künste
hungare:
szépművészet
itale:
belle arti
katalune:
belles arts
pole:
sztuka piękna
rumane:
artă de frumuseţea
ruse:
искусство, изящное искусство
slovake:
výtvarné umenie, výtvarníctvo

belartaĵo  

Belarta verko: Monto Sankta Mikaelo, kiu ĵus iĝis oficiala belartaĵo [13]. SIN:artaĵo 1.a
france:
œuvre d'art
germane:
Kunstwerk
hungare:
műtárgy
indonezie:
karya seni
katalune:
obra d'art
pole:
dzieło sztuki
rumane:
operă de artă
ruse:
произведение искусства

dancarto  

BELAMUZ Korpa belarto de ritma sinmovo, ordinare laŭmuzika: sklavigitaj nigruloj kreis por supervivi originalan dancarton kaj muzikon [14].
14. C. Orsinger: La afrikaj dancoj..., SAT Kulturo, [vidita en 2007-12]
ĉeĥe:
taneční umění
france:
danse (art)
germane:
Tanzkunst
hungare:
táncművészet
indonezie:
seni tari
itale:
danca (arte)
katalune:
dansa
pole:
taniec artystyczny
rumane:
dans artistice
ruse:
искусство танца, хореография
slovake:
tanečné umenie

desegnarto  

BELA Grafika belarto produktanta bildojn per strekoj: en 1925 ŝi ricevis lecionojn de desegnarto [15].
france:
dessin (art)
germane:
Zeichnen
hungare:
rajzművészet, grafika
itale:
disegno (arte)
katalune:
dibuix
pole:
grafika
rumane:
grafica
ruse:
графика

dramarto  

BELATEA Teatro: la historio de la esperanta dramarto [16].
ĉeĥe:
dramatické umění
france:
art dramatique, théâtre (art dramatique)
indonezie:
seni drama
itale:
arte drammatica
pole:
sztuka dramatyczna, dramat, teatr dramatyczny
rumane:
artă dramatică, drama, teatrul dramatic
ruse:
драматическое искусство, театр (искусство)
slovake:
dramatické umenie

fotarto  

BELAFOT Fotografarto: semajnaj gazetoj kun alloga eksteraĵo de multkolora romantiko aŭ impona fotarto [17].
beloruse:
фотамастацтва
france:
photographie (art)
germane:
Fotografie, Photographie
hungare:
fényképészet, fotógráfia
indonezie:
fotografi
itale:
arte fotografica
nederlande:
fotografie
pole:
fotografika, fotografia artystyczna
rumane:
fotografie, fotografie artistica
ruse:
фотография, фотоискусство

inĝenierarto

TEK Tuto de la procedoj kaj teĥnikoj uzataj en konstruo de maŝinoj kaj de industriaj ekipaĵoj: la plej admirinda afero en iu motorciklo estas ĝuste la bela integriĝo inter inĝenierarto kaj dizajno [18].
18. F. North, trad. J. Piton: La superpova motorcikla dizajno de Yves Behar, TED, 2009-02
angle:
engineering
france:
génie (ingénierie), ingénierie
indonezie:
teknik mesin

juvelarto  

BELA Belarto pri farado de juveloj el metalo, gemoj kaj aliaj materialoj: el metioj estis konata forĝistado, prilaborado de feloj, lignaĵaj laboroj, juvelarto [19].
ĉeĥe:
klenotnictví (řemeslo)
france:
joaillerie
germane:
Juvelierskunst, Goldschmiedekunst
hungare:
ékszerészet
itale:
gioielleria
katalune:
joieria
pole:
złotnictwo
ruse:
ювелирное искусство
slovake:
klenotnícke remeslo

kantarto  

MUZ Belarto de voĉa muzikado: iliaj voĉaj organoj tute ne montris ian grandan antaŭkapablon por la kantarto [20].
ĉeĥe:
pěvecké umění
france:
art du chant
germane:
Gesangskunst
indonezie:
seni musik, seni suara
itale:
bel canto (arte)
pole:
śpiew, sztuka oratoryjna
rumane:
voce
ruse:
искусство пени я
slovake:
spevácke umenie

kinarto  

BELAKIN Kino: mi ĉi tie proponis kreadon de dissendo-listo por la kinarto [21].
21. B. Soroushian: E-Bibliotekoj por Ĉiuj (Projekto), soc.culture.esperanto, 2002-04-12
france:
cinéma
hungare:
filmművészet
indonezie:
sinematografi
itale:
cinematografia
katalune:
cinema, setè art
pole:
film, sztuka filmowa, kinematografia
rumane:
film, film artă, cinematografie
ruse:
кинематография

konstruarto  

ARKI Arĥitekturo: mi kreos novan konstruarton, mi donos la ideon por konstruaĵo, kiu estos tute konforma al la klimato kaj materialo de la lando [22].
angle:
architecture
beloruse:
архітэктура
ĉeĥe:
stavitelství
france:
architecture
germane:
Baukunst, Architektur
hispane:
arquitectura
hungare:
építőművészet, architektúra
indonezie:
arsitektur
itale:
architettura
pole:
architektura
rumane:
arhitektură
ruse:
архитектура
slovake:
architektúra, staviteľské umenie
svede:
arkitektur

kuirarto  

KUI Arto prepari manĝaĵojn per kuirado, kaj ankaŭ per aliaj procedoj, tranĉo, spicado kaj ceteraj: instruatas plej diversaj fakoj ...: lingvoj, leĝo, kuirarto, teksado, kudrado [23].
23. R. Pyhälä: La finnlanda eduksistemo, Internacia pedagogia revuo, 1995:4
ĉeĥe:
kuchařské umění, kuchařství
france:
cuisine (discipline)
germane:
Kochkunst
indonezie:
tata boga
itale:
arte culinaria
pole:
sztuka kulinarna
rumane:
arte culinare
slovake:
kuchárske umenie

kuracarto  

MED Arto resanigi, praktika parto de medicino: unu el vi ... estas ja lerta pri la kuracarto [24].
24. H. A. Luyken: Pro Iŝtar, ĉapitro 12a, Lemuel kaj Adaha
ĉeĥe:
léčitelské umění, umění léčit
france:
thérapeutique (subst.)
germane:
Heilkunst
indonezie:
terapi
itale:
arte terapeutica
pole:
terapia
rumane:
terapie
ruse:
терапия
slovake:
umenie liečiť

memorarto  

Arto helpi kaj plibonigi la memorkapablon.
beloruse:
мнэмоніка, мнэматэхніка
ĉeĥe:
mnemotechnika
france:
mnémotechnie
germane:
Mnemonik, Mnemotechnik
indonezie:
mnemonik
itale:
memotecnica
nederlande:
geheugenkunst, mnemotechniek
pole:
mnemonika, mnemotechnika
rumane:
mnemonics
ruse:
мнемоника, мнемотехника
slovake:
mnemotechnika

Novarto  

Secesia stilo, junstilo: Muzeo de la Skolo de Nancy – en kiu estas la plej belaj verkoj de lokaj Novarto-metiistoj [25]; liaj afiŝoj iĝis ikonoj de la novarta stilo [26].
angle:
modern style
france:
art nouveau
germane:
Jugendstil

ornamarto  

BELA Iu el la belartoj, kiuj produktas aŭ ornamas aĵojn por hejmo aŭ ĉiutaga uzo: ceramiko, teksarto, miniaturo...: inkrustotekniko uzadi tranĉitajn kaj kongruitajn, tre poluritajn kolorŝtonojn por krei bildojn [...]estas konsiderata ornamarto [27]. VD:dekoracii
ĉeĥe:
ozdobnictví
france:
arts décoratifs
germane:
dekorative Kunst, Kunstegewerbe
hungare:
díszítőművészet
indonezie:
seni dekoratif
itale:
arte decorativa
katalune:
arts decoratives
nederlande:
decoratiekunst
pole:
sztuka zdobnicza
rumane:
artă decorativă
ruse:
прикладное искусство, декоративное искусство
slovake:
okrášľovacia technika, ozdobovacie umenie

parolarto  

Retoriko: la celo de la Oratora Konkurso de UEA estas evoluigi la Esperantlingvan parolarton [28].
28. -: Oratora Konkurso de UEA, regularo..., soc.culture.esperanto, 2002-05-06
beloruse:
рыторыка
ĉeĥe:
řečnictví
france:
réthorique
germane:
Rhetorik, Redekunst
hungare:
ékesszólás, szónoklattan, retorika
indonezie:
retorika
itale:
oratoria, retorica
nederlande:
retoriek
pole:
retoryka, sztuka krasomówstwa, krasomówstwo
rumane:
retorica, artă oratoriei
ruse:
риторика, искусство красноречия
slovake:
rečníctvo

pentrarto  

BELA Grafika belarto produktanta bildojn per koloriloj: sur la monumento troviĝas ... ankaŭ tri figuroj: la Skulpturo, la Pentrarto kaj la Arĥitekturo [29].
ĉeĥe:
malba, malířství
france:
peinture (art)
germane:
Malerei
hungare:
festészet
indonezie:
seni lukis
itale:
pittura (arte)
katalune:
pintura
nederlande:
schilderkunst
pole:
malarstwo
rumane:
pictură
ruse:
живопись
slovake:
maliarstvo

rajdarto  

Arto sursidi ĉevalon aŭ alian rajdobeston kaj ĝin gvidi: por restarigi la tradicion de la araba nacio pri lerto en rajdarto, li aparte fondis rajdartan klubon [30].
30. -: Saudi-arabia nova reĝo Abdullah Bin Abdul-Aziz, Ĉina Radio Internacia, 2005-08-02
ĉeĥe:
jezdecké umění, jezdectví, umění jízdy
france:
équitation
germane:
Reitkunst, Voltigieren
itale:
equitazione
portugale:
equitação
slovake:
jazdecké umenie

skulptarto  

BELA Plastika belarto produktanta bareliefajn, mez-reliefajn aŭ plen-reliefajn verkojn: ŝi elektis iun – sandalfariston, kiu estis ne nur ne reĝo; ne nur nenion sciis pri la skulptarto, sed li \ estis ankaŭ mallaborema, pezmoviĝa, stulta homo [31].
31. Sándor Szathmári: Satiraj rakontoj, tria preĝo de Pygmalion
ĉeĥe:
sochařství
france:
sculpture (art)
germane:
Bildhauerei
hungare:
szobrászat, szobrászművészet
indonezie:
seni pahat, seni ukir
itale:
scultura (arte)
katalune:
escultura
pole:
rzeźbiarstwo
rumane:
sculptură
ruse:
ваяние, скульптура (искусство)
slovake:
sochárstvo

sorĉarto  

Praktika parto de magio uzanta sorĉojn, objektojn, ritojn: ŝi sciis la sorĉarton kaj faris venenan kombilon [32].
france:
sorcellerie
germane:
Zauberkunst
indonezie:
ilmu sihir
itale:
magia (arte magica), arte magica
pole:
magia, sztuka magiczna
rumane:
magie, artă de magie
ruse:
колдовство, чародейство
svede:
trollkonst

videarto, videoarto  

KIN Video1: Carlos Devizia estas argentina artisto kun multaj talentoj, kiu kiel artisto moviĝas inter pentrado, grafiko, muziko kaj videoarto [33] la celoj de la festivalo estas ... antaŭenigi kreemon kaj originalecon en la areo de kinearto kaj videarto [34].
france:
art vidéo
indonezie:
seni video
itale:
video arte

administraj notoj

memor~o: Mankas dua fontindiko.
memor~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.