*rapid/a PV

*rapida

1.
Plenumanta iradon aŭ ian agon, uzante nur mallongan tempon: rapida kiel fulmo, kuglo, sago; rapida kuriero, ĉevalo, ŝipo; rapida fluo, vento; rapide kuri, labori, kompreni; rapide kreski, kiel jungo.
2.
Plenumata aŭ okazanta, ne okupante longan tempon: rapida iro, kuro, flugo, movo, kompreno, decido; rapida progreso, sukceso, resaniĝo; la sciigo rapide disvastiĝis; rapidemaj bildoj de magia lanternoZ .
afrikanse:
vinnig
albane:
shpejtë
amhare:
ፈጣን
angle:
fast, quick, rapid
arabe:
بسرعة
armene:
արագ
azerbajĝane:
tez
beloruse:
хуткі, шпаркі, борзды
bengale:
দ্রুত
birme:
လျင်မြန်စွာ
bosne:
brzo
ĉeĥe:
chvatný, rychlý, velmi rychlý
dane:
hurtigt
estone:
kiire
eŭske:
azkarra
filipine:
mabilis
france:
rapide
galege:
rápido
germane:
1. schnell 2. schnell, rasch
guĝarate:
ઝડપી
haitie:
vit
haŭse:
sauri
hinde:
तेजी
hispane:
rápido, -a, veloz ~e: rápidamente, velozmente, aprisa
hungare:
gyors, sebes
igbe:
ngwa-ngwa
indonezie:
cepat
irlande:
tapa
islande:
hratt
japane:
速い
jave:
cepet
jide:
פעסט
jorube:
sare
kanare:
ವೇಗವಾಗಿ
kartvele:
სწრაფი
kazaĥe:
жылдам
kimre:
cyflym
kirgize:
орозо
kmere:
មានល្បឿនលឿន
koree:
빠른
korsike:
viloci
kose:
ngokukhawuleza
kroate:
brzo
kurde:
latine:
ieiunium
latve:
ātrs
laŭe:
ໄວ
litove:
greitai
makedone:
брзо
malagase:
fifadian-kanina
malaje:
cepat
malajalame:
ഉപവാസം
malte:
malajr
maorie:
nohopuku
marate:
जलद
monge:
ceev ceev
mongole:
хурдан
nederlande:
snel, vlug ~e: snel
nepale:
छिटो
njanĝe:
zolimba
okcidentfrise:
gau
panĝabe:
ਫਾਸਟ
paŝtue:
روژه
pole:
prędki, szybki
portugale:
2. rápido
ruande:
byihuse
ruse:
быстрый, скорый
samoe:
anapogi
sinde:
روزو
sinhale:
වේගයෙන්
skotgaele:
luath
slovake:
náhlivý, veľmi rýchly
slovene:
hitro
somale:
dhakhso u
ŝone:
kutsanya
sote:
ka tieo
sunde:
gancang
svahile:
haraka
svede:
snabb, rask 1. snabb
taĝike:
зуд
taje:
อย่างรวดเร็ว
tamile:
வேகமாக
tatare:
тиз
telugue:
ఫాస్ట్
tibete:
མགྱོགས་པོ་
ukraine:
швидко
urdue:
تیزی سے
uzbeke:
tez
vjetname:
nhanh chóng
zulue:
bambelela

rapido

FIZ Fizika grando, esprimanta la rilaton inter la longo trairata de punkto aŭ korpo kaj la daŭro de tiu trairado: la rapido de la sono, de la lumo; la rapido de moviĝanta punkto egalas al la unua derivaĵo de ĝia pozicio rilate al tempo; la dimensioj de rapido estas `LT^-1`. VD:metro en sekundo
Rim.: La rapido „30km/h“ esprimiĝas per la frazo „ (po) 30 kilometroj(n) hore“ aŭ „(po) 30 kilometroj(n) en horo“ aŭ „(po) 30 kilometroj(n) por horo“ aŭ „(po) 30 kilometroj(n) je horo“. La Akademio malkonsilas la uzadon de la prepozicio po, por esprimi la rilaton indikitan per la frakci-streko (ne *30 kilometroj(n) po hore*).
afrikanse:
spoed
albane:
shpejtësi
amhare:
ፍጥነት
arabe:
السرعة
armene:
արագություն
azerbajĝane:
sürət
beloruse:
хуткасьць
bengale:
গতি
birme:
အရှိန်
bosne:
brzina
ĉeĥe:
rychlost
dane:
hastighed
estone:
kiirus
eŭske:
abiadura
filipine:
bilis
france:
célérité (phys.), vitesse (grandeur physique)
galege:
velocidade
germane:
Geschwindigkeit
guĝarate:
ઝડપ
haitie:
vitès
haŭse:
gudun
hinde:
गति
hispane:
Rapidez (magnitud física)
hungare:
sebesség
igbe:
ọsọ
irlande:
luas
islande:
hraða
japane:
スピード
jave:
kacepetan
jide:
גיכקייַט
jorube:
iyara
kanare:
ವೇಗ
kartvele:
სიჩქარე
kazaĥe:
жылдамдық
kimre:
cyflymder
kirgize:
ылдамдык
kmere:
ល្បឿន
koree:
속도
korsike:
vilucitati
kose:
isantya
kroate:
brzina
kurde:
zûbûnî
latine:
celeritate
latve:
ātrums
laŭe:
ຄວາມໄວ
litove:
greitis
makedone:
брзина
malagase:
hafainganam-pandeha
malaje:
kelajuan
malajalame:
വേഗം
malte:
veloċità
maorie:
tere
marate:
गती
monge:
ceev
mongole:
хурд
nederlande:
snelheid
nepale:
गति
njanĝe:
liwiro
okcidentfrise:
faasje
panĝabe:
ਦੀ ਗਤੀ
paŝtue:
سرعت
pole:
prędkość
ruande:
umuvuduko
rumane:
viteză
ruse:
скорость
samoe:
saosaoa
sinde:
رفتار
sinhale:
වේගය
skotgaele:
luaths
slovake:
rýchlosť
slovene:
hitrost
somale:
xawaaraha
ŝone:
havukavu
sote:
lebelo
sunde:
kagancangan
svahile:
kasi
taĝike:
суръат
taje:
ความเร็ว
tamile:
வேக
tatare:
тизлек
telugue:
వేగం
ukraine:
швидкість
urdue:
رفتار
uzbeke:
tezlik
vjetname:
tốc độ
zulue:
isivinini

rapidi

(ntr)
Peni por iri ien aŭ por iel ajn agi en mallonga tempo: ŝi rapidis reveniZ , transkuri la stratonZ ; rapidi al stacidomoB ; ili rapidis returne al siaj lokojZ ; li rapidis en la tendonZ ; la infanoj rapidas el la lernejoZ ; kun konfido neniam rapidu PrV ; rapidi por fini sian taskon; ne rapidu koleriZ ; mi rapidos trankviligi ilinZ ; rapidira vagonaro. SUB:galopi, hasti, kuri, urĝiĝi
afrikanse:
haastig
albane:
nxitim
amhare:
ፍጠን
arabe:
عجل
armene:
շտապել
azerbajĝane:
tələsmək
beloruse:
сьпяшацца
bengale:
ত্বরা
birme:
အလျင်စလို
bosne:
požuri
ĉeĥe:
mít naspěch, pospíchat, spěchat, spěchat
dane:
skynde
estone:
kiirustama
eŭske:
presarik
filipine:
magmadali
france:
se dépêcher, se hâter, se presser ~ira: express
galege:
acelerar
germane:
eilen, beeilen
guĝarate:
ઉતાવળ કરવી
haitie:
prese
haŭse:
hanzarta
hinde:
जल्दी करो
hispane:
~ira: expreso, -a(anglicismo) apresurarse, darse prisa, apurarse (americanismo)
hungare:
siet
igbe:
ọsọ ọsọ
islande:
drífa
japane:
急ぐ
jave:
cepet-cepet
jide:
ייַלן
jorube:
nsoro
kanare:
ಯದ್ವಾತದ್ವಾ
kartvele:
იჩქარეთ
kazaĥe:
асығу
kimre:
frys
kirgize:
шашуу
kmere:
ប្រញាប់
koree:
서둘러
korsike:
fala
kose:
khawuleza
kroate:
požuriti
kurde:
lezdan
latine:
festinate
latve:
steigā
laŭe:
ໄດ້
litove:
skubėti
makedone:
брза
malagase:
faingana
malaje:
terburu-buru
malajalame:
ധൃതികൂട്ടുക
maorie:
hohoro
marate:
धांदल
mongole:
яарах
nederlande:
zich haasten, opschieten ~ira: express-
nepale:
हतार
njanĝe:
kufulumira
panĝabe:
ਛੇਤੀ ਖਿਝ
paŝtue:
بيړه
pole:
spieszyć się
ruande:
ihute
rumane:
a grăbi
ruse:
спешить, торопиться
samoe:
tili
sinde:
جلدي
sinhale:
කඩිමුඩියේ
skotgaele:
greasadh
slovake:
náhliť sa domov
slovene:
pohiti
somale:
degdegay
ŝone:
kurumidza
sote:
potlaka
sunde:
rurusuhan
svahile:
haraka
taĝike:
шитоб
taje:
รีบ
tamile:
அவசரம்
tatare:
ашык
telugue:
అత్యవసరము
tibete:
མགྱོགས་པོ་ཤོག་
ukraine:
поспішати
urdue:
جلدی
uzbeke:
shoshilmoq
vjetname:
nhanh
zulue:
shesha

rapideco

Eco de iu aŭ io rapida: mi ne postulas de vi rapidecon, sed zorgemon; la rapideco de la veturado ne ebligis ĝui la vidon de la pejzaĝo.
beloruse:
хуткасьць
ĉeĥe:
rychlost
france:
rapidité
germane:
Eile, Schnelligkeit
hispane:
rapidez (característica), velocidad
hungare:
gyorsaság
indonezie:
kecepatan
nederlande:
snelheid
pole:
szybkość
rumane:
rapiditate, viteză
ruse:
скорость, быстрота
slovake:
rýchlosť

rapidigi, plirapidigi

(tr)
Igi rapida, peli, akceli: rapidigi konstruonB ; mi rapidigis mian laboronZ ; enkonduki novajn faciligojn kaj rapidigojn por la transsendo de la internaciaj poŝtaĵoj.
beloruse:
паскорыць
ĉeĥe:
popohnat, zrychlit
france:
accélérer (tr.), hâter
germane:
beschleunigen, antreiben
hispane:
apresurar, dar velocidad, apurar (americanismo)
hungare:
felgyorsít, meggyorsít
indonezie:
mempercepat
nederlande:
versnellen (tr.)
pole:
przyspieszać
ruse:
ускорить, ускорять
slovake:
zrýchliť

rapidiĝi

(ntr)
Iĝi rapida, agi en pli kaj pli mallonga tempo: ŝi sentas, ke ŝia koro rapidiĝas [1].
beloruse:
паскарацца
france:
s'accélérer
hispane:
acelerarse, hacerse más y más rápido
nederlande:
versnellen (intr.)

rapidumo

TEK Ĉiu el la diversaj gradoj de akcelo de motorveturilo: pasi de la 2a al la 3a rapidumo.
beloruse:
перадача (трансмісіі)
ĉeĥe:
převod, rychlostní stupeň (auta)
france:
rapport (de boîte de vitesse), vitesse (rapport)
germane:
Gang
hispane:
velocidad (de motor)
hungare:
sebességfokozat
indonezie:
gigi (motor)
nederlande:
versnelling, verzet
pole:
bieg (pojazd)
rumane:
viteză
ruse:
передача (трансмиссии)
slovake:
rýchlostný stupeň

fulmrapida

Rapidega: kiel dronanto en fulmrapidaj bildoj rememoras sian tutan vivon, tiel li rememoris Ligian [2]; „Martina!“, mi pensas fulmrapide [3].
2. H. Sienkewicz, trad. L. Zamenhof: Quo vadis?, 1933
3. U. Matthias: Fajron sentas mi interne, 1990
france:
foudroyant (très rapide)
nederlande:
bliksemsnel
pole:
błyskawiczny

malrapida

Bezonanta longan tempon por sia agado: malrapide iri.
afrikanse:
stadig
albane:
i ngadalshëm
amhare:
ቀርፋፋ
arabe:
بطيئة
armene:
դանդաղ
azerbajĝane:
yavaş
bengale:
ধীর
birme:
နှေးသော
bosne:
spor
ĉeĥe:
pomalý
dane:
langsom
estone:
aeglane
eŭske:
motela
filipine:
mabagal
france:
lent
galege:
lento
guĝarate:
ધીમી
haitie:
dousman
haŭse:
jinkirin
hinde:
धीमी
igbe:
ngwa
indonezie:
lama, lambat, pelan
irlande:
mall
islande:
hægur
japane:
遅い
jave:
alon
jide:
פּאַמעלעך
jorube:
o lọra
kanare:
ನಿಧಾನ
kartvele:
ნელი
kazaĥe:
баяу
kimre:
araf
kirgize:
жай
kmere:
យឺត
koree:
느린
korsike:
lentu
kose:
olucothayo
kroate:
spor
kurde:
hêdî
latine:
tardus
latve:
lēni
laŭe:
ຊ້າ
litove:
lėtai
makedone:
бавен
malagase:
miadana
malaje:
perlahan
malajalame:
സ്ലോ
malte:
bil-mod
maorie:
puhoi
marate:
मंद
monge:
qeeb
mongole:
удаан
nepale:
ढिलो
njanĝe:
wosakwiya
okcidentfrise:
stadich
panĝabe:
ਹੌਲੀ
paŝtue:
ورو
ruande:
gahoro
samoe:
telegese
sinde:
آهستي
sinhale:
මන්දගාමී
skotgaele:
slaodach
slovake:
pomalý
slovene:
počasen
somale:
gaabis ah
ŝone:
nonoka
sote:
ea liehang
sunde:
alon
svahile:
polepole
taĝike:
оҳиста
taje:
ช้า
tamile:
மெதுவாக
tatare:
әкрен
telugue:
నెమ్మదిగా
tibete:
ག་ལེ་
ukraine:
повільно
urdue:
سست
uzbeke:
sekin
vjetname:
chậm
zulue:
wephuza

malrapidi

(ntr)
Agi malvigle, malintense, laŭ trankvila takto: mia horloĝo malrapidas.
france:
être lent, trainer (être lent)

administraj notoj

pri ~umo :
      Plibonigi dif. [MB]
    
~a: Mankas verkindiko en fonto.
~o: Mankas dua fontindiko.
~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~i: Mankas verkindiko en fonto.
~eco: Mankas dua fontindiko.
~eco: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~igi, pli~igi: Mankas verkindiko en fonto.
~umo: Mankas dua fontindiko.
~umo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
mal~a: Mankas dua fontindiko.
mal~a: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
mal~i: Mankas dua fontindiko.
mal~i: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.