tradukoj: be bg cs de en es fr hu id nl pl pt ru sk sv

*17sistem/o

*sistemo [1]  

1.  
Harmonia tuto da interdependaj aĵoj kunordigitaj laŭ malmultaj fiksitaj principoj: konstruita en la stilo ĥaldea [ĝi] tute diferencis de la egiptaj temploj […] per la sistemo de l' etaĝoj [2]; [lingvo estas] sistemo da sonoj por la esprimado de pensoj EE ; internacia monsistemo, horsistemo [3]; la sistemo monata FK ; la muzika nota sistemo FK ; sistemo ĉifrada FK ; planeda sistemo FK ; nia sunsistemo [4]; la sistemoj naturkuracaj FK .
a)  
SCI Laŭprincipa ordigo de objektoj aŭ fenomenoj; klasifiko: profesoro de botaniko […] pririgardis la kreskaĵon, gustumis ĝin, sed […] li neniel povis trovi, al kiu klaso ĝi apartenas ― „tio estas variaĵo“ ― li diris, „mi ĝin ne konas, ĝi ne estas registrita en la sistemo!“ [5]; li studadis la sistemon de sufiksoj kaj prefiksoj en diversaj lingvoj VivZam ; la metra sistemo [6].
b)
TEK Aparato, maŝino aŭ alispeca aranĝo de teĥnikaj elementoj plenumanta planitan funkcion: la prezoj de la komputiloj kaj de la tradukaj sistemoj malplialtiĝis [7]; ekspluatado de novaj minejoj […] per nova sistemo de tuboretoj, verŝante akvofluetojn laŭlonge de la rokoj por forporti la argilan sablon [8].
c)
POL Regularo laŭ kiu funkcias organizo, ŝtataj institucioj: politikistoj kulpigas la edukan sistemon kaj „malbonajn“ instruistojn pri la angla [9]; inflaciego malriĉigis la popolon kaj la politika sistemo estis nestabila [10]; reformi la juĝsistemon kaj ŝanĝi la konstitucion [11].
d)  
Doktrino: la sistemo de Platono; la plej diversaj religioj kaj filozofiaj sistemoj [12].
e)  
FIZL Organaro aŭ tuto de korpaj elementoj kun komunaj funkcioj: la digesta sistemo [13]; la osta kaj nerva sistemoj [14]; la sistemoj kardiovaskula (korangia), nerva […] [15]; la virusoj restas dumvive en la ganglioj de la nerva sistemo [16].
VD:strukturo, organaro
2.
Antaŭe pripensita plano aŭ direktanta ideo, laŭ kiu oni konstante agas por trafi difinitan celon: vivi per sistemo de el mano al buŝo PrV ; la tiamaj pastroj trovis sistemon gvidi sian popolon same avangardan kaj konvinkan kiel, nuntempe, televidaj elsendoj kun brilaj statistikoj [17]; donacoj estis grava parto de lia sistemo, kies esencon oni povas priskribi tiel: kio estis bona por Kohl, estis bona por la partio [18]; la registaro promesis ŝanĝi la sistemon, laŭ kiu kuracistoj atestas mortojn [19].
3.  
MATPIV1 (de ekvacioj) =ekvaciaro

sisteme

Metode, agante laŭ plano, laŭ sistemo2 por atingi celon: mi ekprovis sisteme venki ĉiujn barojn FK ; ni analizos sisteme la sekvantajn demandojn EE ; pro sistemeco de mia analizo EE ; pruvi ilian sistemecan mensogadon kaj trompemon [20]; en iuj landoj oni jam sisteme trejnas soldatojn por „inform-militado“ [21].

sistemestro

KOMP Administranto de mastrumsistemo: mi estas 27-jara kaj mi laboras kiel sistemestro [22]; en uniksaj operaciumoj ofte necesas privilegioj de sistemestro por malprepari aparaton [23]; KVM-komutilo estas flankaparato por komuti multajn komputilojn al unu muso, unu klavaro kaj unu ekrano […] tiamaniere sistemestro povas ruli diversajn komputilojn sen rekomuto de stirorganoj [24].

subsistemo  

Parto de sistemo, prezentata aparte: kiam oni projektas komplikan sistemon, estas rekomendinde aranĝi ĝin en subsistemojn [25]; faklingvo estas subsistemo aŭ parto de natura lingvo [26]; sistemo kiu havis lambda-kalkulon kiel konsekvenca subsistemo [27]; procesoro […] estas subsistemo de datum-prilabora sistemo, centra unuo de la komputilo [28]; en komputado protokolo estas aŭtomate generata raporto pri la aktivado de komputila sistemo aŭ subsistemo [29].

centra nervosistemo  

FIZL Centra parto de organizita nervosistemo konsistanta el la cerbo kaj la mjelo, kiu kunordigas la grandajn nervarajn funkciojn: kokaino estas kristala alkaloido eltirita el la folioj de la kokao-planto; kiam oni konsumas ĝin, ĝi stimulas la centran nervosistemon [30]. striaj muskoloj (skeletaj muskoloj) aktiviĝas vole per la centra nerva sistemo [31]; apopleksio estas supernocio de diversaj malsanoj, kies komuna trajto estas subita perturbo de la sangocirkulado en la centra nervosistemo [32].

digestosistemo

FIZL Organaro kiu digestas la manĝaĵojn: stomako, intestoj...: en Duszniki eblas kuraci kormalsanojn kaj ginekologiajn problemojn, malsanojn de la spir- kaj digestosistemoj kaj ankaŭ ostoporozon [33]; la digestosistemo de sovaĝa leopardo evoluis, spertante iom putrajn bestokadavrojn, kaj ne ĉiu parto de morta besto estas egale nutra por sovaĝa leopardo [34].

eduksistemo

PED Tuto de la lernejoj, programoj, administroj pri edukado: la pli multaj italoj povas paroli kaj kompreni la italan, pro la influo de la komunikiloj, la eduksistemo [35]; el 580 000 instruistoj laborantaj en la pola eduksistemo nur ĉirkaŭ 30 000 estas lektoroj de fremdaj lingvoj [36]; malbona eduksistemo do rekte kontribuas al tragedioj en la sansektoro [37].

genera sistemo, reprodukta sistemo

FIZL Organaro dediĉita al la generado de novaj vivuloj: persistaj organikaj malpuraĵoj […] provokas malordon en funkciado de reprodukta sistemo [38]; mi kredas ke vivkondiĉoj, ĉar ili efikas sur la genera sistemo, estas plej gravaj kaŭzoj de variemo [39].

impostsistemo, imposta sistemo

EKON Leĝaro kaj administraj aranĝoj pri impostoj: la ĉefa ero de ekonomia politiko, la impostsistemo, pli emas disiĝi ol kuniĝi [40]; la ĉefa temo diskutita estis kian impostan sistemon devas elekti la registaro [41].

imunsistemo, imuna sistemo  

FIZL Tuto de la defendoj de korpo aŭ de organo kontraŭ malsanigaj fremdaĵoj: okaze de limigita funkciado de la sistemsistemo […] ne kreskas signife la ofteco de la tumoroj [42]; la malfortiĝo de homa energio signifas la malfortiĝon de rezistkapablo kontraŭ malsano, kaj la malbona funkcio de sistema sistemo de nia korpo [43].

komuniksistemo

1.
TEL Aro da informaj vojoj inter diversaj lokoj: tion ebligis modernaj komunik-sistemoj, laste kaj precipe la mondvasta reto [44].
2.
LIN Lingvo: komuniksistemo por homoj kun kognitivaj handikapoj aŭ aliaj komunikadaj malfacilaĵoj, nomata Makaton, estis originale ellaborita uzante signojn pruntitajn de la brita signa lingvo [45].

limfosistemo

FIZL La tuto de limfaj angioj kaj nodoj kaj vastasence ankaŭ rilataj organoj kaj histoj, kiaj lieno, timuso, medolo...: antisepsaĵoj estas ĝenerale distingitaj de antibiotikoj per la posta kapablo esti transportitaj tra la limfosistemo por detrui bakteriojn ene de la korpo [46]; uzante la herbajn kandelojn oni […] aktivigus la limfosistemon [47].

mastrumsistemo, mastruma sistemo  

Operaciumo: Unikso, kiel aliaj mastrumaj sistemoj, havas sian propran kulturon [48]; Linukso uzeblus de iu krom de privataj entuziasmuloj kaj iugrade en servila medio, nun ĝi estas establita kiel servila mastrumsistemo [49]; [la programoj] funkciis per la tiam plej ofte uzata mastruma sistemo, DOS, la antaŭulo de Vindozo [50].

mezursistemo

TEK Tuto da mezurunuoj kaj ties uzmanieroj: en mezursistemo SI unuo de rezistanco estas omo [51]; pli[ ]multaj homoj nombras laŭ dekuma bazo, sed pli[ ]multaj mezursistemoj evoluis laŭ bazo dek du [52]; la internacia mejlo […] egalas […] 1609,344 metrojn, ĝiaj radikoj estas en la Brita mezursistemo [53].

monsistemo  

EKON Regularo pri mono, ĝiaj unuoj, valoroj, permesataj uzoj: oni povas proponi al niaj kongresoj internaciajn sistemojn […] kiel ekzemple internacian monsistemon [54]; svedoj, kiuj ne volas havi la monsistemon „eŭro“ [55]; [Bitcoin] estis kreita de iu Satoŝi Nakamoto (eble kaŝnomo) en 2009, […] monsistemo bazita sur kriptografia reto [56]. SUB:valuto

muskolo-skeleta sistemo  

FIZL Tuto de la organoj kaj histoj, kiuj havigas al animaloj la kapablon sin movi fizike, konsistanta el muskolaro, ostaro kaj la koneksaj elementoj (kartilagoj, ligamentoj kaj tendenoj): malsanoj de la muskolo-skeleta sistemo [57].

nervosistemo, nervsistemo, nerva sistemo  

FIZL Tuto de la kunfunkcianta nervaro de besto: ĉe la bestoj disvolviĝas la kapablo de konsciaj laŭplanaj agoj en la rilato al la evoluo de la nervosistemo [58]; tra la nervsistemo kaj tra la hormonsistemo signaloj transiras [59]; la akvo estas alkali-hidrogenkarbonata […] ĝi estas utila kaze de metabolisma malordo kaj problemoj de la nerva sistemo [60].

periferia nervosistemo  

FIZL Parto de organizita nervosistemo, kiu tra la korpo kolektas sensaĵojn por la centra nervosistemo kaj al la diversaj partoj de la korpo kondukas movajn impulsojn: en la ripozejo estas kurac-diagnoza centro pri nespecifaj malsanoj de pulmoj, kormalsanoj, periferia nerva sistemo [61].

Rim.: La esprimo „malcentra nervosistemo“, kiel en: la fiziologia funkcio de la cerbo estas […] reguligo de la organa funkciado per helpo de […] la malcentra nervosistemo [62]. ne klare distingas, ĉu celata estas „periferia nervosistemo“ de supera besto aŭ „disa nervosistemo“ de primitiva organismo.

politika sistemo  

POL Reĝimo 1: ili travivis ne malpli ol kvin diversajn politikajn sistemojn [63]; transformado en la naŭdekaj jaroj de la politika sistemo en Nord-Irlando [64]; en ĉiu lando, ĉiu politika sistemo ekzistas burokratoj [65].

porcisistemo  

EKON Sistemo de disdono de manĝaĵoj kaj eventuale aliaj necesaĵoj, en kiu ĉiu ricevas sian porcion ordinare kontraŭ kupono: mencio pri la bona kvalito de la viskio kiun Donald akiris en tiu ĉi milittempo stimulis diskuton inter kvar virinoj pri la genaĵoj de la porcisistemo [66].

regsistemo  

POL Aranĝo de la ŝtata kaj alinivela oficiala regado: parlamenta plimulto tamen volas, ke komisiono diskutu la ŝtatan regsistemon [67]; li sendependigis Rumanion de Sovetio kaj daŭrigis stalinisman regsistemon tre severan, ĝis kiam, en 1989, kontraŭkomunista ribelo en Rumanio ekzekutis lin [68]; ĉiu provinco organizas la municipojn en sia teritorio laŭ sia propra municipa regsistemo [69]. VD:administracio

skribsistemo  

LIN Sortimento da literoj aŭ aliaj signoj kaj ties uzreguloj por skribi: la skribsistemo de ĉiu lingvo […] spegulas ties fonologian strukturon [70]; se Esperanto havus fonetikan skribsistemon, ni verŝajne devus uzi tri diversajn literojn por „r“ de hispanoj, francoj kaj angloj [71]; la unua vaste uzata skribsistemo aperis ĉe la osetoj en la jaro 1844 [72]; spertuloj pri kelta arto kaj skribsistemo prelegis pri la beleco kaj signifo de la artelementoj [73]. SIN:skribo2VD:sonsistemo

sonsistemo  

FON Tuto da bazaj sonoj de lingvo kaj da iliaj kombinoj, uzataj en koncerna lingvo por distingi la fonemojn kaj vortojn: limigoj de la sonsistemo kreis multajn homonimojn [74]; la akada lingvo uzis kojnoskribon, kiu havis pli ol 600 signojn por vortoj kaj silaboj, la sonsistemo enhavis 20 konsonantojn kaj 4 mallongajn vokalojn [75]; la Leĝo de Grimm […] montras la laŭregulan manieron per kiu la ĝermanida sonsistemo diverĝis de la hindeŭropa sonsistemo [76]. VD:skribsistemo

tradukoj

anglaj

~o 3.: system of equations; ~o : system; muskolo-skeleta ~o: musculoskeletal system; nervo~o, nerv~o, nerva ~o: nervous system; son~o: sound system, phonetic system.

belorusaj

~o : сыстэма.

bulgaraj

~o : система.

ĉeĥaj

~o : soustava, systém; mon~o: měna, měnový systém, peněžní soustava; nervo~o, nerv~o, nerva ~o: nervstvo.

francaj

~o 3.: système d'équations; ~o : système; sub~o: sous-système; centra nervo~o: système nerveux central; digesto~o: appareil digestif, système digestif; eduk~o: système éducatif, système scolaire; genera ~o, reprodukta ~o: appareil reproducteur, système reproducteur; impost~o, imposta ~o: fiscalité; imun~o, imuna ~o: système immunitaire; komunik~o: système de communication; limfo~o: système lymphatique; mezur~o: système de mesures; mon~o: système monétaire; muskolo-skeleta ~o: appareil locomoteur, système musculo-squelettique; nervo~o, nerv~o, nerva ~o: système nerveux; periferia nervo~o: système nerveux périphérique; politika ~o: régime politique; porci~o: rationnement; reg~o: administration, système administratif; skrib~o: écriture (système), système d'écriture; son~o: système phonologique.

germanaj

~o 3.: Gleichungssystem; ~o : System; ~e : systematisch; ~estro : Sytemadministrator; sub~o: Subsystem; centra nervo~o : Zentralnervensystem, ZNS; digesto~o : Verdauungssystem; eduk~o: Erziehungssystem; genera ~o, reprodukta ~o : Reproduktionsapparat; impost~o, imposta ~o: Steuersystem; imun~o, imuna ~o: Immunsystem; komunik~o 2.: Sprache; komunik~o: Kommunikationssystem; limfo~o: Lymphsystem; mastrum~o, mastruma ~o: Betriebssytem; mezur~o : Maßsystem, Einheitensystem; mon~o : Geldsystem, Währung; muskolo-skeleta ~o : Bewegungsapparat; nervo~o, nerv~o, nerva ~o : Nervensystem; periferia nervo~o : peripheres Nervensystem; politika ~o : politisches System; reg~o: Regierungssystem, Herrschaftsform; skrib~o : Schriftsystem; son~o: phonetisches System, Lautsystem.

hispanaj

~o 3.: sistema de ecuaciones; ~o : sistema; muskolo-skeleta ~o: aparato locomotor, sistema musculoesquelético; nervo~o, nerv~o, nerva ~o: sistema nervoso.

hungaraj

~o 3.: egyenletrendszer; ~o : rendszer, szisztéma; sub~o: alrendszer; eduk~o: nevelési rendszer; impost~o, imposta ~o: adórendszer; komunik~o: kommunikációs rendszer; mon~o: monetáris rendszer; politika ~o: politikai rendszer; reg~o: uralmi rendszer; skrib~o: írásrendszer; son~o: hangrendszer.

indoneziaj

~o : sistem; sub~o: subsistem; digesto~o: sistem pencernaan; eduk~o: sistem pendidikan; genera ~o, reprodukta ~o: sistem reproduksi; impost~o, imposta ~o: sistem perpajakan; imun~o, imuna ~o: sistem imun, sistem pertahanan tubuh; komunik~o: sistem komunikasi; limfo~o: sistem limfatik; mezur~o: sistem pengukuran; mon~o: sistem keuangan; nervo~o, nerv~o, nerva ~o: sistem saraf; politika ~o: sistem politik; reg~o: administrasi, sistem administrasi; skrib~o: sistem penulisan; son~o: sistem fonetis.

nederlandaj

~o : systeem, stelsel; eduk~o: onderwijssysteem, onderwijsstelsel; impost~o, imposta ~o: belastingsysteem, belastingstelsel; imun~o, imuna ~o: immuunsysteem; komunik~o: communicatiesyteem; mezur~o: maatstelsel; mon~o: muntstelsel; nervo~o, nerv~o, nerva ~o: zenuwstelsel; politika ~o: politiek stelsel; reg~o: beheerssysteem; skrib~o: schrijfsysteem, schrift; son~o: klanksysteem.

polaj

~o 3.: układ równań.

portugalaj

muskolo-skeleta ~o: sistema locomotor, sistema esquelético.

rusaj

~o 3.: система уравнений; ~o : система; sub~o: подсистема; digesto~o: пищеварительная система, желудочно-кишечный тракт, ЖКТ; eduk~o: система воспитания; genera ~o, reprodukta ~o: репродуктивная система; impost~o, imposta ~o: налоговая система; imun~o, imuna ~o: иммунная система; komunik~o: система связи; limfo~o: лимфатическая система; mezur~o: система мер; mon~o: валютная система; nervo~o, nerv~o, nerva ~o: нервная система; politika ~o: политическая система, общественный строй; reg~o: государственный строй; skrib~o: письмо (как система), письменность, система письма; son~o: звуковой строй (языка), фонетическая система.

slovakaj

~o : systém, sústava, zriadenie; mon~o: mena; nervo~o, nerv~o, nerva ~o: nervstvo.

svedaj

~o : system.

fontoj

1. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 3
2. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro VI
3. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Tria Kongreso Esperantista en Cambridge en la 12a de aŭgusto 1907
4. Monato, Boris Kolker: Astronomio por ĉiuj
5. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Folio el la ĉielo
6. Monato, Reago: Ĉu vere kristana erao?
7. MonatoMarc Vanden Bempt
8. Monato, Robert Roze: Francio: Flagrantaj koloroj
9. Monato, Hori Jasuo: Kara angoro ...
10. Monato, Naziaj kruelaĵoj
11. Monato, Paul Gubbins: Post morto ― nova sorto
12. L. L. Zamenhof: Homaranismo, Dogmoj de Hilelismo
13. Monato, last: Malbonan apetiton
14. Monato, Vladimir Lemelev: La ĉefaj murdistoj de HIV-infektitoj
15. Monato, Vladimir Lemelev: Elimino atingeblas
16. Monato, Vladimir Lemelev: La ĉefaj murdistoj de HIV-infektitoj
17. Monato, Boris Kolker: Plia libro biblia
18. Monato, Stefan Maul: Germanio: Pekoj de patriarko
19. Monato, Paul Gubbins: Britio: Doktoro Morto
20. Monato, Reago: Eks-Jugoslavio: kiu kiun mistifikas?
21. Monato, Stefan Maul: Militado sen bataliloj
22. Esperanto - Amikeco
23. Necesa Magyar, fordítás, Eszperantó-Magyar Szótár - Glosbe
24. Vikipedio, KVM (aparataĵo)
25. [K. Lendon]: Kio estas Javo?, Monato, 1998:5, p. 13a
26. Vikipedio, Faklingvo
27. Vikipedio, Haskell Curry
28. Vikipedio, Procesoro
29. Vikipedio, Protokolo
30. [A. Oberndorfer]: La drogo kiu mortigas la emociojn, Esperanta Retradio, 2014-02-11
31. Vikipedio, Muskolo
32. Vikipedio, Apopleksio
33. B. Pietrzak: Vizitu Pollandon - Kłodzko-regiono, Pola Radio, 2004-06-08
34. Monato, Donald Broadribb: La mondo laŭ la vidpunkto de leopardo
35. B. Kendal: La itala, Monato, 2002:8, p. 17a
36. Monato, Pollando: Instruisto de la angla serĉata
37. Monato, A. Giridhar Rao: La barata ekonomio: miraklo neefika
38. V. Lapskij, trad. niskt: En Jugoslavio Iras Kemia Milito, sce, 1999-05-02
39. Ĉarlz Darvin, trad. Klivo Lendon: La Origino de Specioj, ĉapitro 1a
40. Monato, Roland Rotsaert: Petrolo: Nehaltigeblaj prezaltiĝoj
41. Monato, Gerard Escuer: Andoro ne estas Monako
42. La pasiva antitumora defenda sistemo, [vidita je 2006-05-26]
43. P. Chong: Kial malsaniĝi kaj kiel longe vivi, 2004
44. S. Maul: Redakto-laboro, Monato, 2002:2, p. 5a
45. Vikipedio, Brita signolingvo
46. Vikipedio, Antisepso
47. Vikipedio, Funelterapio, 2007-2-11
48. Monato, Edmund Grimley Evans: Interreto: Uniksulo ekspertas Unikodon
49. Monato, Franck Arnaud: Mikrosofto ektimas Linukson
50. Monato, Roland Rotsaert: De triopa monopolo al mikrosofta monopolo
51. Vikipedio, Elektra rezistanco
52. Astura Esperanto-Asocio: Dozenuma (dekduuma) Esperanto-Societo, 2008
53. Vikipedio, Mejlo
54. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Tria Kongreso Esperantista en Cambridge en la 12a de aŭgusto 1907
55. I. Johansson: Eŭro kaj neŭro, Monato, 2002:3, p. 7a
56. Monato, Roland Rotsaert: Bitcoin: ĉu scienca eksperimento, trompado aŭ reale uzebla virtuala mono?
57. Vikipedio: Klasifiko internacia de malsanoj
58. F. Engels, trad. Cezar: La kontribuo de la laboro ..., 2005-01
59. H. G. Frank: Kibernetikaj fundamentoj de la pedagogio, 2002-11
60. -: hungario.hu, Regiono 1, [2006]
61. -: Loĝeblecoj, SAT, 2012
62. Vikipedio, cerbo, 2017-09-14
63. S. Maul: Germanio-Auschwitz/Malbonaj konsciencoj, Monato, 1995:3, p. 5a
64. Monato, Garbhan Macaoidh: Lingvo kiel politikilo
65. Monato, Donald Broadribb: Socipolitika satiro
66. J. Francis: La Granda Kaldrono, 1978
67. B. Hekland: Monarkio denove laŭmoda, Monato, 2002:1, p. 14a
68. Monato, Donald Broadribb: Kvazaŭaŭtobiografia rakonto tre maltrankviliga
69. Vikipedio, Municipo
70. Yamasaki Seikô: En la serĉado de la skribsistemo perdita, Monato, 1999:10, p. 19a
71. S. Ivanóv: Gramatiko por amasoj (Recenzo), La Ondo de Esperanto, 2004:3
72. Monato, Vjaĉeslav (Slavik) Ivanov: La oseta lingvo
73. Monato, Garbhan MacAoidh: Ornamitaj manuskriptoj
74. B. Kendal: La korea, Monato, 2002:3, p. 21-23a
75. Vikipedio, Akada lingvo
76. Vikipedio, Leĝo de Grimm

muskolo-skeleta ~o: Mankas dua fontindiko.
porci~o: Mankas dua fontindiko.


ℛevo | datumprotekto | sistem.xml | redakti... | traduki... | artikolversio: 1.41 2018/06/09 17:10:13