*mon/o PV

*mono  

EKON Ĉia rimedo, ĝenerale agnoskata kiel interŝanĝilo aŭ pagilo: aĉetita per mono [1]; mi donas monon por la kampo [2]; plena sumo da mono [3]; mi donos al vi panon pro viaj brutoj, se vi jam ne havas monon [4]; tridek sikloj da mono devas esti pagitaj [5]; li perdis sian dungomonon [6]; li pagu tiom da mono, kiom virgulinoj ordinare ricevas dote [7]; donante al li monon, ne postulu de li procentojn [8]; por la mono pastra preĝo, por la mono romp' de leĝo PrV ; investi monon en ventomuelilaj projektoj [9]; kolekti monon por helpi malsanajn infanojn [10]; li malavare disdonis monon el nigraj kasoj kaj kontoj [11]; la grandaj partioj […] tro facile monon kaj ne povis imagi, ke korupteco estus io malbona [12]; nek la ŝtato nek la asekuraj kompanioj havas sufiĉe da mono por pagi tiom da pensioj [13]. VD:kesto, oro, sako
angle:
money
beloruse:
грошы
bretone:
arc'hant, moneiz
bulgare:
пари
ĉeĥe:
peníze
ĉine:
钱 [qián], 金钱 [jīn qián]
france:
argent, monnaie
germane:
Geld
hispane:
dinero
hungare:
pénz
indonezie:
uang
katalune:
diners
kurde:
pere, draf
nederlande:
geld
okcitane:
argent
perse:
پول
pole:
pieniądze
portugale:
dinheiro
rumane:
ban
ruse:
деньги
slovake:
peniaze
svede:
pengar
tokipone:
mani
turke:
para
volapuke:
mon

mona  

EKON Rilata al mono: mona unuo; monaj aferoj IK ; monaj interesoj; ĉi tiu ora ŝildo, inkrustita per multekostaj ŝtonoj, havis, krom granda mona valoro, forton de l' amuleto [14]; komercistoj ‐ por ili la tuta vivo estas bazita sur la mona profito [15]; [li] ĉiam sin trovadis en mona embaraso FK ; al miaj oficistoj mankas monaj rimedoj, kiujn ne povas plu liveri mia malriĉiĝinta trezorejo [16]; tiu nivelo de kreskado eblos nur pro ĝia libera mona politiko [17]. VD:financa
angle:
monetary, pecuniary
beloruse:
грашовы
bretone:
-arc'hant, moneizel
ĉeĥe:
měnový, peněžitý, peněžní
france:
financier, monétaire
germane:
Geld-
hispane:
monetario
hungare:
pénz-, pénzügyi, monetáris
nederlande:
geld-, monetair
perse:
پولی
pole:
pieniężny
ruse:
денежный
slovake:
peňažný

monero  

EKON Aparta peco de metala mono: centimo, pfenigo kaj kopeko estas moneroj [18]; dudek arĝentaj moneroj [19]; punpago de cent arĝentaj moneroj [20]; en sia dekstra poŝo li portis la papermonon […] kaj en leda saketo sur la brusto li havis kelke da alkudritaj oraj moneroj [21]; sen la kupraj moneroj, kiujn oni ĵetas al li, […] la kantisto de Luziado devus morti de malsato [22]; du flankoj de la sama monero [23]; unu monero ne estas mono PrV ; oni lin konas kiel malbonan moneron PrV ; havi provizojn de eŭro-moneroj [24]; li enĵetis ĝustan moneron, sed la aŭtomato ne reagis, eĉ ne redonis la monon [25]; antikvaj moneroj [26]; eldono de moneroj kaj monbiletoj [27]; monerstampejo [28]; monerigi ĉekon.
angle:
coin
beloruse:
манэта
bretone:
pezh moneiz
bulgare:
монета
ĉeĥe:
drobné mince, mince, peníz
france:
pièce de monnaie
germane:
Münze, Geldstück
hispane:
moneda
hungare:
pénzérme
indonezie:
uang receh
nederlande:
muntstuk, munt
perse:
سکه
ruse:
монета
slovake:
minca, peniaz
svede:
mynt

monereto

EKON Malgrandvalora monero: malferminte denove sian monujon, ŝi kalkulis la moneretojn, kiuj restis en ĝi post la faritaj aĉetoj Marta ; monereto de feliĉo BdV .
beloruse:
дробная манэта
bretone:
moneiz bihan
france:
petite monnaie, piècette
germane:
kleine Münze, kleines Geldstück
hungare:
aprópénz
perse:
پول خرد
ruse:
мелкая монета

*monujo  

Poŝo aŭ saketo destinita por kunporti monerojn: en la poŝo de mia pantalono mi portas monujon [29]; la vidvino metis la manon en la poŝon kaj eltiris monujon, kiu enhavis kelke da monpaperetoj Marta ; Tolstoj haltis kaj donis el sia monujo du arĝentajn monerojn [30].
29. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, §40
30. V. Langlet: Vojaĝimpresoj, 1895
angle:
wallet, handbag, purse
beloruse:
каліта, кашалёк
bretone:
doug-moneiz
bulgare:
портмоне
ĉeĥe:
peněženka
ĉine:
钱包 [qiánbāo]
france:
porte-monnaie
germane:
Geldbeutel, Geldtasche, Brieftasche, Portemonnaie
hispane:
monedero
hungare:
erszény, pénztárca
indonezie:
dompet
nederlande:
portemonnee
perse:
کیف پول
pole:
portfel, portmonetka
ruse:
кошелёк, портмоне
slovake:
peňaženka
turke:
cüzdan

senmona  

Ne havanta monon: kiam la poeto Paul Verlaine estis senmona kaj tamen soifa, la kelneroj en la latina kvartalo akceptis porpage ĵus verkitan versaĵon [31]; meditoj pri senmonaj tempoj [32]; liaj lastaj vivojaroj pasis en instituto por senmonaj maljunuloj [33]; senmonaj studentoj kelkfoje ŝtele enbusiĝas por eviti aĉeti bileton [34].
angle:
broke
beloruse:
безграшовы
bretone:
diarc'hant
ĉeĥe:
nesolventní
france:
désargenté, sans-le-sou
germane:
abgebrannt, pleite
hungare:
pénztelen
nederlande:
blut
perse:
بی‌پول
ruse:
безденежный
slovake:
bez peňazí

senmonigi  

Senigi je mono: tute senmonigis min infanteria kapitano, tiel, ke la hotelmastro volis jam meti min en malliberejon [35]; maksimumfilatelo ‐ nova maniero senmonigi la filatelistojn [36]. VD:elsuĉi, senhavigi
france:
dépouiller, détrousser
germane:
um sein Geld bringen, das Geld aus der Tasche ziehen, abzocken, berauben
hungare:
pénzétől megfoszt
nederlande:
van zijn/haar geld beroven

bitmono  

EKON Mono disponebla nur en nemateria, bita formo, sen la garantio de iu ŝtata banko: neatendita estis la anonco en aŭgusto de Utility Settlement Coin, projekto por nova bitmono subtenata de i.a. la germana Deutsche Bank kaj la svisa UBS [37].
37. R. Rotsaert: Bitcoin: tri jarojn poste, Monato, 2016-11, p. 21-22a
france:
cryptomonnaie, monnaie virtuelle

elaĉeta mono

Monsumo donata kiel kompenso por liberigo de ostaĝo: liaj amikoj kolektis grandajn sumojn, ĉar preskaŭ nekredebla estis la elaĉeta mono, kiu estis postulata [38]; se la dediĉinto volos elaĉeti sian domon, tiam li aldonu kvinonon de la mono [39]; leĝo koncerne forrabon de libereco kun aŭ sen postulo de elaĉeta mono [40]; pro la fakto, ke Priklopil ne postulis elaĉetan monon, li povus esti kondamnita laŭ la nun valida leĝo al maksimume dek jaroj da malliberigo [41].
angle:
ransom
bulgare:
откуп
france:
rançon
germane:
Lösegeld
hispane:
rescate
nederlande:
losgeld
perse:
فدیه
ruse:
выкуп

Internacia Mona Fonduso (IMF)  

ManPol
EKON Speciala organizaĵo de Unuiĝintaj Nacioj, kiu kontrolas la internacian valutosistemon kaj provas ekvilibrigi la kreskadon de la monda komerco: en Prago okazis la 55a jarkunsido de Internacia Mona Fonduso kaj de Monda Banko (MB), kun kunvenoj de ministroj pri financo, fakaj seminarioj, prelegoj, konferencoj, ktp. [42]; Internacia Mona Fonduso (IMF) kaj Monda Banko (MB) altrudadis al malriĉaj landoj „politikon de strukturaj reformoj” [43].
angle:
International Monetary Fund, IMF
beloruse:
Міжнародны валютны фонд, МВФ
bretone:
Font Moneizel Etrevroadel, FME
france:
Fonds Monétaire International, FMI
germane:
Internationale Währungsfonds, IWF
hispane:
Fondo Monetario Internacional, FMI
hungare:
Nemzetközi Valutaalap, IMF
indonezie:
Dana Moneter Internasional, IMF
nederlande:
Internationaal Monetair Fonds, IMF
perse:
صندوق بین‌المللی پول
pole:
Międzynarodowy Fundusz Walutowy
portugale:
Fundo Monetário Internacional, FMI
ruse:
Международный Валютный Фонд, МВФ

poŝmono  

Mono donata al iu, ekzemple al infano, por ĉiutagaj malgrandaj elspezoj: mi eĉ ricevis ĉiusemajne poŝmonon [44]; li postulis ke ŝi […] redonu la monon al la panjo, repagante ĉiusemajne unu pencon el sia poŝmono [45]; por kelkaj, sendube, parlamenta salajro signifas nuran poŝmonon [46].
44. Emil: Decidema mi ĉiam estas, en: Vivprotokoloj, 2009
45. Monato, Albisturo Kvinke: Sekretoj de la konfesejo
46. Monato, Paul Gubbins: Unu regulo por riĉuloj, dua regulo por malriĉuloj
angle:
pocket money, allowance
france:
argent de poche
germane:
Taschengeld
nederlande:
zakgeld

restmono

Mono, kiun oni rericevas post pago de tro granda sumo, ekz. paginte per monbileto, rericevante monerojn: komenciĝos transira periodo, kiam en la lando oni povos pagi per du valutoj, tamen restmono estos redonata nur en eŭroj [47].
angle:
change
germane:
Wechselgeld, Restgeld
hispane:
cambio, vuelta
nederlande:
wisselgeld

studmono  

PED Monhelpo donata al studento por la vivbezonoj: la ŝtata studmono subite sufiĉis por nenio, sed kun la helpo de la gepatroj li elturniĝis, kaj povis daŭrigi la studojn [48].
48. K. Kniivilä: Homoj de Putin, 2016
france:
bourse étudiante

ŝparmono

Mono kolektata por pli posta uzo: centoj da familioj seniĝis je sia tuta ŝparmono [49]; tiel alta estas la geedziĝa konsumo, ke per sia propra ŝparmono la novgeedzoj ne povas ĝin kovri [50]; ŝparmonujo [51].
france:
épargne
germane:
Spargeld ŝparmonujo: Sparbüchse

trinkmono  

Mondonaco al servisto, kelnero ktp: portu pacience la ŝarĝon, kiam ni venos hejmen, mi donos al vi bonan trinkmonon [52]; al la alportanta servanto li neniam donadis trinkmonon FK ; popularas tamen kelnerado (pro trinkmono) [53]. SUP:gratifiko
angle:
tip
ĉeĥe:
diškrece, spropitné
france:
pourboire
germane:
Trinkgeld
hispane:
propina
hungare:
borravaló
indonezie:
tip, persen
nederlande:
fooi
pole:
napiwek
ruse:
чаевые
slovake:
prepitné

monaŭtomato

Aparato kiu permesas elpreni kontantan monon: en oktobro [1993] estis solene inaŭgurita en moskva hotelo Metropolj la unua rusa monaŭtomato [54]; kelkaj monaŭtomatoj ne plu funkcias, kaj antaŭ aliaj staras longaj homvicoj [55].
54. Monato, Malkopiilo
55. Monato, Dmitrij Cibulevskij: Lando senregada
angle:
ATM, hole in the wall, cashpoint
france:
distributeur de billets
germane:
Geldautomat
nederlande:
geldautomaat

monavida  

Tre deziranta monon en ĉiuj cirkonstancoj: la Fariseoj ankaŭ, kiuj estis monavidaj, aŭdis ĉion tion, kaj ili lin mokis [56]; skandaloj pro […] degenerinta viando, kiun, spite al danĝero por sano de homoj, monavidaj kapitalistoj vendis [57]; profiti daŭre vendante novajn kartoĉojn ŝajne ankoraŭ ne sufiĉas por la monavida industrio, oni trompas la klientojn vendante ne tute plenajn kartoĉojn [58]. VD:avara, mamono.
56. La Nova Testamento, Luko 16:14
57. Monato, Stefan Maul: Kapitalista moralo
58. Monato, Lode Van de Velde kaj Roland Rotsaert: Konsumantoj agitiĝas kaj konsciiĝas
angle:
greedy
france:
cupide, intéressé (par l'argent)
germane:
geldgierig
hungare:
pénzéhség
nederlande:
gierig, geldzuchtig
perse:
پول‌پرست، پول‌دوست

monfalsisto

EKON Tiu kiu fabrikas kontraŭleĝe senvaloran monon, kiu trompe imitas la oficialan: Peter Ritter von Bohr (1773–1847), aŭstra pentristo entreprenisto kaj monfalsisto [59]; William Chaloner – sukcesa brita monfalsisto, kondamnita de Isaac Newton kaj pendumita [60].
angle:
counterfeiter
beloruse:
фальшываманэтчык, падробшчык грошаў
bretone:
falsvoneizer
ĉeĥe:
padělatel peněz, penězokazec
france:
faux-monnayeur
germane:
Geldfälscher, Fälscher
hispane:
falsificador
hungare:
pénzhamisító
nederlande:
valsmunter
perse:
جاعل (سکه، اسکناس)
ruse:
фальшивомонетчик
slovake:
peňazokaz

administraj notoj