tradukoj: be bg cs de el en es fi fr he hu nl pl pt ru tp tr vo zh

^*ne

^*ne

1.

Partikulo esprimanta negon, foreston, mankon de la priparolata ago aŭ eco: ne ami, ne respondi leteron; ne bona; nedeviga; nemovebla ; vivi ne laborante; foriri ne manĝinte; preteriri ne vidinte iun; alveni neatendite ; mi ne povis ne ridi .
Rim.: Se la nego koncernas ne la tutan propozicion, sed iun frazparton, tiam „ne“ senpere antaŭu la parton, kiun ĝi koncernas kaj negas: ne ĉio, kio brilas, estas oro; tio estis ne mia kulpo^Z; vi ne devas diri tion ; vi devas ne diri tion ; ne vi devas diri tion; ne tion vi devas diri; ne tute bona ; tute ne bona ; tiuj honoroj apartenas ne al mi^Z.

2.

Modala vorto esprimanta kontraŭecon, malkonsenton, rifuzon: ĉu vi volas? respondu jes aŭ ne; mi opinias, ke ne; diru mem, ĉu hundo aŭ ĉevalo povas ridi? Ne, plori ili povas, sed ridi ― tiun kapablon havas nur la homo [1].

^*nea

1.

Rifuza, malkonsenta, nega: ĉu li donis al vi jesan respondon aŭ nean? [2]; nea gesto; nee skui la kapon.

2.

Nega aldonante la prefikson „nen“, ni ricevas vortojn neajn [3].

nei

1.

Diri ne, respondi ne.

2.

negi nei sian kulpon, ŝuldon; nei la ekziston de Dio; nei la eblecon de ekzistado de arta lingvo^Z; li neas, ke li ĉeestis; ne neas li, ke li estas freneza^Z; neado ne estas pravigo; fornei sian dion^Z.

neo

Ago nei ¹: Antef balancis kaj turnis la kapon, kio povis same bone signifi jeson aŭ neon [4].

neigi

negi morgaŭ li, kiel neiganto kaj persekutanto de la altaj dioj, estis oferota [5]; ĝi estas fakto, kiun ne neigas mem civitanino Velikonskaja! [6]; la kulpo ne estas neigebla; lia akra vizaĝo neneigeble esprimis: „Estas mi la mastro.“ [7].

kapnei

Signi sian neadon per movo de la kapo, ofte per balanco de ĝi dekstren kaj maldesktren: Levio kapneis [8]; mi ricevis nenion por miaj penoj krom alia kapneo [9].