tradukoj: be de en fr hu nl pt ru

modal/o

modalo Vikipedio

1.
FIL[1] (Logiko) Speciala kondiĉo, al kiu estas subordigita la aserto de opinio: la modaloj de ebleco, de eventualeco; laŭ I. Kant la kategorioj de modalo estas ebleco, realeco kaj neceseco.
2.TEZ
GRA Gramatika kategorio indikanta rilaton de diro al la realo (konstato, eventualo, probablo, deziro, ordono ktp) kaj esprimata per verbaj formoj (verba modalo) aŭ per aliaj rimedoj (intonacio, modalaj vortoj ktp): la indikativa, ordona, demanda modaloj de frazo.
Rim.: PAG kaj PIV nomas tion modo, sen zorgi pri la komunlingva homonimo aŭ pri neverbaj modalaj vortoj.
3.
GRA=moduso
Rim.: Tiel uzas la vorton „modalo“ PAG kaj PIV.

modalaTEZ

Rilata al modalo: „ĉu“, „kvazaŭ“, „eble“, „certe“, „nepre“ estas modalaj vortoj; „devi“, „povi“, „necesas“ estas modalaj verboj.

modala logiko

FILMAT Propozicia logiko etendita per esprimiloj de modalo („nepre“, „eble“, „probable“ ktp).

verba modaloTEZ

GRA Modalo esprimita per speciala gramatika formo: en Esperanto la realan modalon esprimas indikativo („mi vidas“, „vidate“ ktp); la hipotezan modalon esprimas kondicionalo („mi vidus“); ordonan modalon esprimas volitivo („li vidu“, „farenda“).
Rim.: La nombro de verbaj modaloj gramatikaj konsiderinde varias, de 3–5 el la lingvoj hindeŭropaj ĝis 10–14 en la lingvoj tjurkaj.

Rim. 1: PV kaj PIV markas ĉi tiun radikon kiel Zamenhofan, sed Zamenhofa ekzemplo mankas, kaj estas neklare, en kiu senco (kaj en kiu formo) Zamenhof uzis tiun vorton.
Rim. 2: La vortoj modalo, modo, moduso estas etimologie parencaj, devenante el Latina radiko kies sencoj estis „mezuro“, „maniero“, „regulo“; la plej gravaj nocioj devenas el la senco „maniero“ tamen ili estas tre malproksimaj kaj diversaj lingvoj malsame distribuas inter ili. La moderna internacia tendenco (aŭ modo) ŝajnas preferi la vorton „modalo“ por la subjektiva senco „maniero pensi“ (konforme al modalo). Tiu ĝenerala koncepto nature kovras ankaŭ la sencon de verbaj modaloj, kiujn la esperanta gramatika tradicio bedaŭrinde preferas misnomi „modoj“. La tradicio filozofia uzas formon similan al „moduso“ por la objektiva senco „maniero esti, aperi“ (moduso). La lingvoj latinidaj uzas por la abstraktaj sencoj (kaj la objektivaj, kaj la subjektivaj) virgenran mode, modo. Esperanto ne uzas gramatikan genron por sencodistingo, sed la uzo de „moduso“ ebligas lasi al la komunuza „modo“ nur la kutiman sencon de socia-personaj preferoj vestadaj kaj kondutaj. [Sergio Pokrovskij]

tradukoj

anglaj

~o 1.: modality; ~o 2.: modality; ~a : modal; ~a logiko : modal logic; verba ~o : verbal modality, mood. ~aj vortoj: modal words; ~aj verboj: modal verbs.

belorusaj

~o 1.: мадальнасьць; ~o 2.: мадальнасьць, лад (дзеяслова); ~o 3.: форма дзеяслова; ~a : мадальны; ~a logiko : мадальная лёгіка; verba ~o : мадальнасьць (дзеяслова), лад (дзеяслова).

francaj

~a : modal. ~aj vortoj: adverbes de modalité.

germanaj

~o 1.: Modalität; ~a : modal; ~a logiko : Modallogik, Modalitätlogik; verba ~o : Modus.

hungaraj

~o 1.: modalitás; ~o 2.: mód; ~o 3.: igealak; ~a : módbeli, módosító, modális; ~a logiko : modális logika; verba ~o : igemód. ~aj vortoj: módosítószó; ~aj verboj: módbeli segédige.

nederlandaj

~o: modaliteit; ~a : modaal.

portugalaj

~o: modal.

rusaj

~o 1.: модальность; ~o 2.: модальность, наклонение (глагола); ~o 3.: форма глагола; ~a : модальный; ~a logiko : модальная логика; verba ~o : глагольная модальность, наклонение (глагола). ~aj vortoj: модальные слова; ~aj verboj: модальные глаголы.

fontoj

1. Plena Ilustrita Vortaro
[^Revo] [modal.xml] [redakti...] [artikolversio: 1.12 2006/08/07 16:32:05 ]