*pov/i

*povi

(tr)
1.
Havi la forton, lertecon aŭ kapablon necesan por fari ion: kiu devas, tiu povas PrV ; kion oni volas, tion oni povas PrV ; du homoj povas pli multe fari ol unu [1]; mi neniel povas kompreni, kion vi parolas [2]; mi ne povas [legi tiun libron], ĉar ĝi estas sigelita [3]; montru al li dankon, se pli oferi vi ne povas Ifigenio . SUB:scipovi, povoscii
2.
Havi la rajton, la aŭtoritaton necesan por fari ion: absoluta reĝo povas fari ĉion, kion li volas; oni ne povas malliberigi homojn, pro tio ke ili […] aŭskultis muzikon [4]; tie, kie mi alestas, neniu povas teni nepunate la glavon nudigitan Ifigenio ; ĝi prezentas simple mian personan opinion, kiun ĉiu el vi povas aprobi aŭ ne aprobi [5]. SIN:rajti.
3.
Havi la permeson, la eblecon fari ion: la personoj, kiuj ne komprenas la uzadon de l' artikolo, povas en la unua tempo ne uzi [ĝin] [6]; vi povas trovi tiujn ĉi ideojn plenumeblaj aŭ neplenumeblaj EE ; ni povas diri „obei al la patro“ kaj „la patron“ [7]; ĉiu, kiu ŝin vidis povis pensi, ke li vidas la patrinon [8]; en malbona vetero oni povas facile malvarmumi [9]; tre povas esti, ke [10]; li povas alveturi (estas okazeble, ke li alvenos) en ĉiu horo [11]. SIN:eble
1. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 12
2. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 28
3. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jesaja 29:11
4. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XI
5. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Tria Kongreso Esperantista en Cambridge en la 12a de aŭgusto 1907
6. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 27
7. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 29
8. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 11
9. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 42
10. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Sepa Kongreso Esperantista en Antwerpen en la 21a de aŭgusto 1911
11. N. V. Gogol, trad. L. L. Zamenhof: La Revizoro, Akto unua
afrikanse:
kan
albane:
mund
amhare:
ይችላል
angle:
to be able to
arabe:
علبة
armene:
կարող
azerbajĝane:
bilərsiniz
beloruse:
магчы
bengale:
করতে পারেন
birme:
နိုင်
bosne:
moći
ĉeĥe:
být sto, dovést, moci, umět
dane:
kan
estone:
saab
eŭske:
ahal
filipine:
maaari
france:
pouvoir (v.)
galege:
pode
germane:
1. können, vermögen 2. können, dürfen 3. können, dürfen, die Gelegenheit haben
guĝarate:
આ કરી શકો છો
haŭse:
iya
hinde:
कर सकते हैं
hispane:
poder
hungare:
tud, képes, -hat, -het
indonezie:
bisa, dapat
irlande:
is féidir
islande:
getur
japane:
jave:
bisa
jide:
קענען
jorube:
le
kanare:
ಮಾಡಬಹುದು
kartvele:
სისტემაში
kazaĥe:
болады
kimre:
gall
kirgize:
алат
kmere:
អាច
koree:
korsike:
kose:
unako
kroate:
može
kurde:
qûtîk
latine:
potest
latve:
var
laŭe:
ສາມາດເຮັດໄດ້
litove:
galima
malagase:
afaka
malajalame:
കഴിയും
malte:
jista
maorie:
taea e
marate:
हे करू शकता
mongole:
болох
nederlande:
kunnen, mogen
nepale:
गर्न सक्छन्
njanĝe:
ndingathere
okcidentfrise:
út
panĝabe:
ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ
paŝtue:
کولای شي
portugale:
poder (v.)
ruande:
irashobora
ruse:
мочь
samoe:
mafai
sinde:
سگهن ٿا
sinhale:
පුළුවන්
skotgaele:
urrainn
slovake:
dokázať, môcť, vedieť
slovene:
lahko
somale:
awood
sote:
ka
sunde:
bisa
svahile:
unaweza
taĝike:
метавонад
taje:
สามารถ
tamile:
முடியாது
tatare:
булдыра ала
telugue:
చెయ్యవచ్చు
tokipone:
ken
ukraine:
може
urdue:
کر سکتے ہیں
uzbeke:
mumkin
vjetname:
có thể
volapuke:
1. kanön
zulue:
okusemandleni

povo

1.
Kapablo fari ion: ne lasu al iu la povon malutili; laŭ sia povo ili donis en la trezorejon de la laboroj: da oro sesdek unu mil darkemonojn, da arĝento kvin mil min'ojn, kaj da pastraj vestoj cent [12]; Jesuo, kortuŝite, tuŝis iliajn okulojn, kaj tuj ili ricevis vidpovon, kaj sekvis lin [13]; la Spirito donis al ili parolpovon [14]; la profetpovo estas kiel signo […] al la kredantoj [15]; riĉa preparo, sed povo avara PrV ; forprenu de ni la povon de interŝanĝado de pensoj — kaj ni restos sensaĝaj kaj senhelpaj bestoj FK .
2.
Aŭtoritato, supera estreco: tia monarĥo devas havi povon kaj grandan riĉaĵon [16]; neniu havos povon super vi [17]; sen povo kolero estas ridinda afero PrV .
3.
FIZTEK Fizika grando, egala al la kvociento de laboro per la infinitezima intervalo de tempo, en kiu tiu laboro efektiviĝas; alidire: skalara produto de forto, aplikita al korpo, per la rapido, kiun ĝia efiko produktas sur la korpo: la dimensioj de povo estas `ML^2T^-3`; la povo de motoro estas 500 ĈP (ĉevalpovoj). VD:ĉevalpovo, vato.
4.
MAT[18] (de aro) Kardinalo.
angle:
4. cardinal number, cardinality, power
beloruse:
1. магчымасьць 2. улада, моц, сіла 3. магутнасьць
ĉeĥe:
moc, schopnost, síla
france:
pouvoir (subst.), puissance (math., phys., tech.) 4. cardinal (math.), puissance (d'un ensemble)
germane:
1. Können, Fähigkeit 2. Macht, Autorität 3. Leistung 4. Kardinalzahl, Mächtigkeit
hispane:
poder (subst.), potencia (math., phys., tech.)
hungare:
1. tudás, képesség 2. hatalom 3. teljesítmény 4. tőszám
nederlande:
vermogen 2. macht, vermogen 4. hoofdtelwoord
pole:
4. liczba kardynalna, moc (zbioru)
portugale:
1. poder (subst.) 3. potência (física)
ruse:
1. возможность 2. власть, сила 3. мощность 4. кардинальное число, мощность (множества)
slovake:
mohutnosť množiny
tokipone:
ken

povumo

FIZMAT Sinonimo de povo3 kaj povo4: pro la granda povumo ― 6400 kilovatoj ― ĝi povas tiri 1600-tunan varo-trajnon je 160 km/h kaj pasaĝero-trajnon je 230 km/h [19]; inkandeska lampo, lumflukso 1350 lumenoj, povumo 100 vatoj [20].
beloruse:
магутнасьць
ĉeĥe:
výkon, výkonnost
germane:
Leistung
hungare:
teljesítmény
nederlande:
kracht
portugale:
potência (física)
ruse:
мощность
slovake:
výkon, výkonnosť

ĉiopova

Kies povo kapablas ĉion ajn: Dio sola kaj ĉiopova [21]; vian ĵuron nuligis la ĉiopova morto [22]; kiam la ĉiopova Mahadeva kreis la belegan Hindujon, li deflugis sur la teron, por ĝin admiri FK ; (figure) la ministro, antaŭ nelonge ĉiopova, […] sidis nun sola en sia palaco [23].
beloruse:
усемагутны
france:
tout-puissant
germane:
allmächtig
hispane:
omnipotente, todopoderoso
hungare:
mindenható
nederlande:
almachtig
portugale:
onipotente
ruse:
всемогущий, всесильный

daŭripovo, daŭropovo

EKONPOL Evoluo aŭ agomaniero, kiu kontentigante la postulojn de la nuntempo povas daŭri ankaŭ en la estonto: varoj, kiuj laŭ la organizantoj estas daŭripovaj kaj kiuj ne damaĝas bestojn [24]; konceptoj por daŭripova energi-provizado el lokaj resursoj [25]; origine la esprimo daŭripovo (aŭ ĝiaj nacilingvaj ekvivalentoj) estis uzata en la arbarkulturo Viki .
24. Monato, Walter Klag: Kukoj, kuirlibroj kaj kanabo, 2013
25. Monato, Walter Klag: Novtipa ekologia turismo, 2012
france:
durabilité, développement durable
germane:
Ausdauer, Dauerhaftigkeit, Beständigkeit

nepovebla

(malofte)
Kiun neniu povas, nefarebla: ŝia penegado […] per sia propra tro forta streĉiĝo nepovebligis ĉiun progreson Marta ; nenio por Dio estas nepovebla [26].
26. A. Kivi, trad. I. Ekström: Sep fratoj, 1947
france:
infaisable
germane:
unmöglich

sampova

MAT (p.p. du aroj) Tiaj, ke ekzistas bijekcio inter ili: du finiaj aroj kun sama nombro da elementoj estas sampovaj; la aro de ĉiuj entjeroj estas sampova kiel la aro de ĉiuj paraj entjeroj; la aro de reeloj kaj la subaro de ĝiaj elementoj inter 0 kaj 1 estas sampovaj; povo de F [ne] nepre estu pli granda ol R, fakte, ili povas estis sampovaj [27].
angle:
equipotent
ĉeĥe:
ekvipotentní, stejně mocný
france:
équipotent
germane:
gleichmächtig
hispane:
equipotente
hungare:
ekvipotens, egyenlő számosságú
pole:
(zbiór) równoliczny
ruse:
равномощный
slovake:
ekvipotentný

senpova

Ne povanta agi aŭ influi: en la infaneco li estas senpova, en la maljuneco senforta [28]; por ŝanĝi ion en la natura irado de la internacilingva afero, mi estas tiel same senpova, kiel ĉiu alia persono [29]; ŝajnaj indiferentuloj, mem senpovaj imagi la propran bonecon [30].
28. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XIV
29. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Sesa Kongreso Esperantista en Washington en la 15a de aŭgusto 1910
30. C. Piron: Tien, 1997
ĉeĥe:
bezmocný, nemohoucí
france:
impuissant
germane:
machtlos, unfähig
slovake:
bezmocný, nevládny

senpoveco, senpovo

Stato de tiu, kiu ne povas agi, influi, regi situacion: falsaj konsoloj […] pligrandigas mian senpovecon [31]; panĝabanoj sentas ankaŭ politikan senpovon [32].
31. S. Dagerman, trad. Fil: Nia bezono de konsolo estas ne satigebla, [vidita en 2014]
32. Saeed: Silenti signifas konsenti, en: Vivprotokoloj, 2009
france:
impuissance
germane:
Machtlosigkeit, Unfähigkeit
Rim.: „Pov“ estas uzata sufikse kun la senco „kapabla“: funkcipova, pagipova, parolpova, vidpova , farpova [33], vivipova EE . Oni povas konsideri tian uzon kiel kuntirado de du memstaraj vortoj: „pova vivi“, resp. „vivi pova“ ⭢ „vivipova“.

administraj notoj

sam~a: Mankas dua fontindiko.