*instru/i PV

*instrui

(x)
1.
PED Transdoni al iu sciencajn metodajn konojn aŭ utilajn precizajn sciojn: oni instruis gramatikon, dialektikon kaj retorikon [1]; ili intencis min instrui pri sia lingvo [2]; la Eternulo ordonis instrui al vi la leĝojn [3]; instrui distingi inter sanktaĵo kaj nesanktaĵo [4]; kiujn do objektojn vi povas kaj deziras instrui Marta ? mi volus instrui la komencojn de historio, de geografio, de la historio de nia literaturo Marta ; por ke la instruitaj lingvistoj povu tuj kompreni la tekston [5]; la instruita mondo [6]; tre alte instruita homo [7]; tiaj instruitaj (de instruitulo) paroloj tre imponas [8]. VD:eduki, lernigi
2.
Metode ekzerci iun en iu arto, okupo kc: li instruas miajn brakojn streĉi pafarkon [9]; li instruis al ili la ĉasadon [10]; (figure) nun vi instruis al mi la arton, kiel mi devas vin turmenti [11]; virinoj instruis al mi saĝon kaj prudenton [12]; al la fiŝo ne instruu naĝarton PrV . VD:trejni
3.
Montri al iu precize kiel agi, konduti: mi instruos vin, kion vi devas paroli [13]; mi al ili ĉiuj instruis disciplinon [14]; se vi kontraŭparolos al mi, mi vin instruos, kio estas moki nin [15]. VD:mentori
4.
(figure) (p.p. okazaĵoj) Montri al iu la laŭcelan konduton: tio instruos al vi singardemon [16]; mi instruos al vi, kio estas timo [17]; instruas mizero manĝi panon sen butero PrV ; nin instruas eraro, kiun faras najbaro PrV ; eĉ malsaĝulon sperto instruos PrV . VD:instrukcii
afrikanse:
leer
albane:
mësojnë
amhare:
አስተምር
angle:
teach, instruct
arabe:
تعليم
armene:
սովորեցնել
azerbajĝane:
öyrətmək
beloruse:
вучыць, навучаць, выкладаць, настаўляць
bengale:
শেখান
birme:
သင်ပေး
bosne:
naučiti
bulgare:
преподавам
ĉeĥe:
instruovat, poučovat, učit, vyučovat
dane:
undervise
estone:
õpetada
eŭske:
irakasteko
filipine:
magturo
france:
apprendre (à quelqu'un), enseigner, instruire
galege:
ensinar
germane:
1. unterrichten, lehren, unterweisen 2. beibringen, trainieren 3. vorführen, vormachen, zeigen 4. lehren, beibringen
guĝarate:
શીખવવા
haitie:
anseye
haŭse:
koyar
hinde:
सिखाना
hispane:
enseñar, instruir
hungare:
tanít, oktat
igbe:
na-akụziri
indonezie:
mengajar, mengajarkan
irlande:
mhúineadh
islande:
kenna
japane:
教える
jave:
mulang
jide:
לערנען
jorube:
kọ
kanare:
ಕಲಿಸಲು
kartvele:
ასწავლოს
kazaĥe:
үйрету
kimre:
dysgu
kirgize:
окутуу
kmere:
បង្រៀន
koree:
가르쳐
korsike:
insegni
kose:
fundisa
kroate:
poučavati
kurde:
hînkirin
latine:
docebit
latve:
mᗑcᗻt
laŭe:
ສອນ
litove:
mokyti
makedone:
учат
malagase:
mampianatra
malaje:
mengajar
malajalame:
പഠിപ്പിക്കുക
malte:
jgħallmu
maorie:
e whakaako
marate:
शिकवले
monge:
qhia
mongole:
заах
nederlande:
onderwijzen
nepale:
सिकाउँछन्
njanĝe:
kuphunzitsa
okcidentfrise:
ûnderwize
panĝabe:
ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ
paŝtue:
درس
pole:
uczyć, nauczać, pouczać, instruować, kształcić
portugale:
instruir, lecionar, ensinar
ruande:
wigishe
ruse:
обучать, учить, преподавать , наставлять
samoe:
aoao atu
sinde:
هڪٻئي کي
sinhale:
ඉගැන්වීමට
skotgaele:
teagasg
slovake:
ponaučiť, učiť, vyučovať, školiť
slovene:
poučevanje
somale:
bari
ŝone:
dzidzisa
sote:
ruta
sunde:
ngawulang
svahile:
kufundisha
taĝike:
таълим
taje:
สั่งสอน
tamile:
கற்று
tatare:
өйрәт
telugue:
బోధించడానికి
tibete:
བསླབ་
ukraine:
вчити
urdue:
سکھانا
uzbeke:
o’rgatish
vjetname:
dạy
volapuke:
tidön
zulue:
sifundise

instrua

1.
Instruanta, plena je instruoj: instrua verko [18]; oni petas min dispeli la enuon […] per instrua historio [19]; vi estos terurilo, instrua ekzemplo kaj mokataĵo [20]; labirinto da instruaj montroj kaj faktoj tute ne konataj Marta ; mia edziĝo estas instrua leciono por ĉiuj kampuloj, kiuj volas leviĝi super sian staton [21]. SIN:instruplena
2.
Rilata al instruado: instrua seĝo (posteno) de praktika filozofo [22]; la libroj […] konsistigas la instruan materialon [23]; al la bordo de Neskuĉnyj sin apogis instrua ŝipo [24]. VD:priinstrua
angle:
1. instructive 2. instructional, teaching
beloruse:
1. павучальны 2. навучальны
ĉeĥe:
instruktivní, poučný, vyučovací
france:
1. instructif 2. d'instruction, d'enseignement
germane:
1. lehrreich, instruktiv 2. Lehr-, Schul-
hispane:
1. instructivo 2. de instrucción, de enseñanza
hungare:
1. tanulságos 2. tanítási, tan-, oktatási
indonezie:
1. instruktif
nederlande:
1. leerrijk
pole:
1. pouczający, instruktażowy, kształcący 2. pouczający, instruktażowy, kształcący
portugale:
1. instrutivo
ruse:
1.  поучительный , обучающий 2. учебный, обучающий
slovake:
poučný, vyučovací
ukraine:
навчальний, повчальний
volapuke:
1. tidik

instruo

1.
Tio, kion oni instruas; Instruaĵo: laŭ la instruo, kiun ili donos al vi, kaj laŭ la decido, kiun ili diros al vi, agu [25]; li transskribu al si kopion de ĉi tiu instruo en libron [26]; el la tempo pasinta ni ĉerpu instruon por la tempo venonta [27]; la hilelismo estas instruo, kiu […] donas al li la eblon eviti ĉian malverecon [28]; da sciencoj li enkaptis senmezuran amasegon, sed li elmetas instruojn kun tia flameco, ke li perdas la kapon [29]; prenu tion ĉi kiel instruo, por en estonteco rigardi la aferojn kun pli kompata kaj pli saĝa okulo [30]; kano (batado) kaj instruo donas saĝon [31]; la buŝo de saĝuloj semas instruon [32]; aŭskulti la instruojn de la vivo [33], de la historio; tiu ĉi terura ekzemplo servu al vi kiel instruo [34]. VD:instrukcio1, leciono1.a, apologo, dogmo, epifonemo, prediko
2.
Instruado: mi scias la pentradon tiom, ke mi povus doni instruon pri ĝiaj plej elementaj reguloj Marta ; la vivo mem donos al ili la necesan instruon [35]; lingvoinstruo […] por studentoj de ĉiuj fakultatoj [36]; religia instruo instigas al religia maltolero [37]; laŭleĝe estas permesita nur nedeviga instruo [38].
25. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Readmono 17:11
26. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Readmono 17:18
27. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Kvara Kongreso Esperantista en Dresden en la 17a de aŭgusto 1908
28. L. L. Zamenhof: Homaranismo, Dogmoj de Hilelismo
29. N. V. Gogol, trad. L. L. Zamenhof: La Revizoro, Akto unua
30. Charles Dickens, trad. L. L. Zamenhof: La Batalo de l' Vivo, La Batalo de l' Vivo
31. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 29:15
32. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 15:7
33. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 15:31
34. Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto
35. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Sesa Kongreso Esperantista en Washington en la 15a de aŭgusto 1910
36. Ivo Lapenna, Tazio Carlevaro kaj Ulrich Lins: Esperanto en Perspektivo, Unua Parto
37. Diversaj aŭtoroj: Kontakto 2011-2019, Ĉefartikolo
38. Diversaj aŭtoroj: Kontakto 2011-2019, Ĉefartikolo
ĉeĥe:
instrukce, instruktáž, instruování, poučení, učení, vyučování
france:
1. enseignement (ce qu'on enseigne), leçon (enseignement)
germane:
1. Lehre, Lektion, Unterweisung 2. Unterricht
hispane:
1. enseñanza, conocimiento 2. enseñanza
hungare:
1. tanult ismeret, tanulság 2. tanítás
indonezie:
1. pengajaran
pole:
1. nauka, pouczenie, instruktaż, kształcenie, wskazówka, nauczka (przen.) 2. uczenie, nauczanie, pouczanie, instruowanie, kształcenie
portugale:
1. uma lição, um ensinamento 2. instrução (ação de instruir), ensino (ação de instruir)
ruse:
учение
slovake:
inštrukcia, náuka, ponaučenie, učenie, vyučovanie
ukraine:
урок, наука, повчання
volapuke:
tidam

instruado

PED Ago, arto de tiu, kiu instruas: la homamasoj miregis pri lia instruado [39]; li admonis ilin sin gardi […] kontraŭ la instruado de la Fariseoj kaj Sadukeoj. [40]; instruado de retoriko kiel arto [41]; estis nemulte da metodiko en lia instruado, sed la lernantoj ĝuis [42]; li aŭdis en Ostriano la instruadon kaj rakonton de la apostolo [43]; „kio estas al vi malagrabla, tion ne faru al ceteraj“, tiel li resumis la tutan instruadon [44]; la ministro de la publika instruado [45].
39. La Nova Testamento, Mateo 7:28
40. La Nova Testamento, Mateo 16:12
41. Ivo Lapenna: Retoriko, Dua Parto
42. Stellan Engholm: Infanoj en Torento, dua libro en la Torento-trilogio, Dua Parto
43. Henryk Sienkiewicz, trad. Lidia Zamenhof: Quo Vadis, Ĉapitro XXIV
44. Edmond Privat: Vivo de Zamenhof, Vivo de Zamenhof
45. Zamenhof: Parolo antaŭ la Unua Kongreso Esperantista en Boulogne sur Mer, 1905
angle:
teaching, instruction
beloruse:
навучаньне, павучаньне, выкладаньне , адукацыя
ĉeĥe:
instruování, poučování, učení, vyučování, výuka, školení
france:
enseignement (fait d'enseigner), instruction (fait d'instruire)
germane:
Lehre, Unterricht, Pädagogik
hispane:
enseñanza, instrucción
hungare:
tanítás, oktatás
indonezie:
pengajaran, pembelajaran, instruksi
nederlande:
onderwijs
pole:
uczenie, nauczanie, pouczanie, instruowanie, kształcenie
portugale:
instrução (ação de instruir), ensino (ação de instruir)
ruse:
обучение, преподавание
slovake:
vyučovanie, výučba, školenie
ukraine:
програмоване навчання
volapuke:
tidüp

instruaĵo

Kono, scio, materialo por instrui: eblis lerni […] disdividi instruaĵojn laŭ teorioj de la kogna scienco kaj aranĝi bonan kafopaŭzon [46]; iliaj instruaĵoj tute ne plu kongruas kun ilia biblio [47]; Andreo Cseh ligis ĉiun instruaĵon al agrabla, amuza travivaĵo [48]; la baza Esperanto-scio akirata per tiu ĉi metodo estas tre konvena kiel instruaĵo minimuma [49]; tio estas teologia vidpunkto lia, ne necese instruaĵo de la eklezio [50]. VD:admono, leciono, prediko
46. Diversaj aŭtoroj: Kontakto 2011-2019, IJF 2017: La unuan fojon kiel... (Fotoj: Ariel Palmer)
47. Monato, Ferriol Macip i Bonet: Gvatu la turon!, 2007
48. La Ondo de Esperanto, 2003, № 4 (102)
49. Vikipedio, Zagreba metodo
50. Vikipedio, Didimo la Blindulo
beloruse:
урок, веды
france:
enseignement (ce qu'on enseigne), leçon (enseignement)
germane:
Lehre, Unterweisung
hispane:
enseñanza, lección
hungare:
tanult ismeret, tanulság
indonezie:
pelajaran
nederlande:
onderwezen kennis
pole:
nauka, pouczenie, instruktaż, kształcenie, wskazówka, nauczka (przen.)
portugale:
uma lição, um ensinamento
ruse:
урок (перен.), поучение, наставление, учение

instruejo

PED Lernejo; salono ekipita por instruado: instruejo, kongresejo malfermos siajn pordojn [51]; la Eŭropaj Lernejoj estas specifaj instruejoj, fonditaj antaŭ pli ol 60 jaroj por doni edukon al la etuloj de eŭropaj funkciuloj [52]; ĉiuj kolektiĝis silente en la granda instruejo [53]; ĉiu instruejo, ĉu unugrada, ĉu duagrada, disponas pri aroj da plej modernaj elektronikaj ekipaĵoj [54]; dum 40 jaroj en diversaj instruejoj mi kutimis – ĉu bone, ĉu malbone – suvereni [55]. SUB:aŭditorio, klasĉambro, prelegejo
51. Edmond Privat: Vivo de Zamenhof, Vivo de Zamenhof
52. Diversaj aŭtoroj: Kontakto 2011-2019, Tiel la mondo...
53. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, La Stelmonaĥejo
54. Monato, Paul Gubbins: Revo realigita, 2010
55. Monato, Paul Gubbins: Poŝkomputiloj kaj klasĉambroj, 2015
angle:
school
beloruse:
навучальная ўстанова
ĉeĥe:
učebna
france:
école, établissement scolaire
germane:
Schule, Unterrichtsraum, Seminarraum
hispane:
colegio, escuela
hungare:
iskola, oktatóterem, oktatási helyiség
indonezie:
sekolah
nederlande:
onderwijsinstelling
pole:
szkoła, uczelnia
portugale:
escola
ruse:
учебное заведение
slovake:
učebňa
ukraine:
навчальне приміщення, навчальна кімната, клас, навчальний заклад

instruiĝi

(ntr)
Iĝi instruita: multaj ĉeestas paroladon, ĉar ili deziras instruiĝi kaj ĝui la oratoraĵon [56]; ili baldaŭ lernis fari ĉiuspecojn da objektoj el kano […], ili ĉion faris lerte, post kiam instruiĝis [57]; instruiĝu, juĝistoj de la tero [58]! tradicie knabinoj ne tiom bone instruiĝis kiom knaboj kaj do malmultas virinoj ekzemple en oficaj kaj registaraj postenoj [59].
beloruse:
навучыцца, вывучыцца
france:
se former (s'instruire), s'instruire
germane:
belehrt werden, unterrichtet werden, lernen
hispane:
formarse (instruirse), educarse, instruirse
hungare:
tanul
indonezie:
belajar
nederlande:
leren
pole:
uczyć się, kształcić się, wyciągnąć naukę (z czegoś)
portugale:
instruir-se, aprender
ruse:
обучиться, научиться

instruisto

PED Homo, kiu profesie instruas: disĉiplo ne estas super sia instruisto, sed perfektigite, ĉiu estos kiel lia instruisto [60]; la filo de la pastro estis doma instruisto en la kastelo [61]; la instruisto rimarkis, ke ŝi sekvas la instruadon kun tia atento, kiel preskaŭ neniu el la aliaj knabinoj [62]; la instruisto prenis krajonon kaj sur la alabastra muro komencis skribi la alfabeton [63]; la patro, instruisto de vilaĝa lernejo [64].
angle:
teacher, instructor
beloruse:
настаўнік, выкладчык
bulgare:
учител
ĉeĥe:
vyučující
france:
enseignant, professeur (enseignant), prof (enseignant)
germane:
Lehrer, Lehrerin Lehrer, Lehrerin
hispane:
profesor, maestro
hungare:
tanító, tanár, oktató
indonezie:
guru, instruktur
nederlande:
onderwijzer, leraar
pole:
nauczyciel, instruktor, profesor
portugale:
professor, professora
ruse:
преподаватель , учитель
slovake:
vyučujúci
tibete:
དགེ་རྒན་
ukraine:
учитель
volapuke:
tidel

instruiteco

Tuto de la akiritaj konoj, scioj; stato de instruita homo: li ne posedis tiel saman miregindan instruitecon kiel la du aliaj [65]; Klaro ĉiam sentis lian superecon en la instruiteco [66]; mi ne pensas, ke mia talento por pentrado estas granda, kaj la instruiteco, kiun mi havas en ĝi, tute ne povas esti nomata alta Marta ; malgraŭ lia bonega instruiteco, liaj lerteco kaj spriteco, lia filozofio estas la filozofio de papilio [67].
beloruse:
вучонасьць, адукаванасьць
ĉeĥe:
učenost, vzdělanost
france:
connaissances (savoir), instruction (ensemble de connaissances)
germane:
Gelehrtheit
hispane:
el conocimiento, la educación (cuerpo de conocimientos)
hungare:
tanultság, műveltség
indonezie:
pengetahuan
nederlande:
ontwikkeling
pole:
wyszkolenie, wyedukowanie, wykształcenie, uczoność
portugale:
conhecimento
ruse:
учёность, образованность
slovake:
vzdelanie, vzdelanosť
ukraine:
навченість

instruitulo

Klerulo: instruitulo entreprenis gravan sciencan laboron, sed ne havis la rimedojn por ĝin efektivigi [68]; la instruitulo eliris sur la balkonon, […] kaj apenaŭ la steloj ekellumis el la klara etero, li eksentis novan vivon [69]; kiel la instruituloj sciiĝis pri la nomo de ĉiu stelo — tion ĉi mi jam neniel povas kompreni [70]; la homoj, kiuj okupas sin je ĉia plej sencela kaj senutila sensencaĵo, se ĝi nur estas en modo kaj konforma al la rutinaj ideoj de la amaso, ĝuas [...] la honoran nomon de instruituloj EE .
68. Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto
69. L. L. Zamenhof: Dua Libro de l’ lingvo Internacia, Dua Libro de l' Lingvo Internacia
70. Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto
beloruse:
адукаваны чалавек
ĉeĥe:
vědec
france:
clerc (personne cultivée), lettré (subst.), savant (subst.)
germane:
Gelehrter
hispane:
erudito, científico
hungare:
tanult ember, művelt ember
nederlande:
ontwikkeld man
pole:
ktoś wyszkolony, ktoś wyedukowany, ktoś wykształcony, ktoś nauczony
portugale:
sábio, homem instruído
ruse:
образованный человек
slovake:
vedec
ukraine:
учений

malinstrui

(x)
Senigi je antaŭe ricevita ideo, kutimo, agmaniero, forgesigi, dekutimigi: al tiu knabeto oni malinstruos emocion kaj ploradon [71].
71. J. Teles: La Tago sen Nomo, 2012-10-16
beloruse:
адвучаць
france:
désapprendre (à qqn)
germane:
(etwas) austreiben, (etwas) abgewöhnen
hispane:
desaprender

priinstrua

Koncernanta instruadon, didaktika, pedagogia: priinstrua metodo, programo; priinstrua seĝoPV (katedro pri pedagogio); liaj publikaĵoj pri kulturaj, lokhistoriaj kaj priinstruaj problemoj aperis en [pluraj revuoj] [72]. VD:instrua2
beloruse:
адукацыйны, навучальны
france:
didactique, pédagogique
germane:
didaktisch
hispane:
didáctico, pedagógico
hungare:
tanítási, oktatási, didaktikai
indonezie:
didaktis, pedagogis
nederlande:
didactisch
pole:
instruktażowy, kształcący
portugale:
pedagógico
ruse:
педагогический
ukraine:
навчальний, педагогічний

meminstruito

PED Memlerninto: ŝi estis maljuna kaj meminstruita [73].
angle:
self-taught
beloruse:
самавук, самавучка
ĉeĥe:
samouk
france:
autodidacte
germane:
Autodidakt
hispane:
autodidacta
hungare:
autodidakta
indonezie:
autodidak
nederlande:
autodidact
pole:
samouk
portugale:
autodidata
ruse:
самоучка
slovake:
samouk
ukraine:
самоук

moralinstruo

Instruo pri la moralaj devoj, pri la konduto: li faris al li solidan moralinstruon, klarigis al li, kian teruran malnoblaĵon li faris, kia malbona homo li estas kaj kiel forte li meritas punon [74]; sed ili ne aŭskultis kaj ne alklinis sian orelon, sed obstinigis sian nukon, por ne aŭskulti kaj por ne akcepti moralinstruon [75]; kaj kion diras la moralinstruo? ― estas pli bone kokokrii, ol esti supersatigita kaj derompiĝi [76]. SIN:moralaĵo2VD:admono, leciono1.a de moroj, prediko
ĉeĥe:
poučení o morálce, školení o morálce
france:
leçon (morale), morale (d'une histoire)
germane:
Moralpredigt
hispane:
lección moral, moraleja (de una historia)
hungare:
erkölcsi tanulság
indonezie:
pengajaran moral
nederlande:
zedenles
pole:
nauki moralne, nauki umoralniające
portugale:
instrução moral
ruse:
нравоучение , мораль (басни и т.п.)
slovake:
poučenie o morálke
ukraine:
моральне виховання, навчання правилам моралі

instruplena, instruoplena

Instrua 1: li trovis vian konversacion tre interesa, agrabla kaj instruoplena [77]; tre instruplena enciklopedieto pri la eventoj en la iama Ĉeĥoslovakio [78]; Ĥanoĥ […] estis antaŭdiluva patriarko, laŭ la instruplena legendo de la biblia Genezo, praavo de Noao [79].
beloruse:
павучальны
france:
instructif
germane:
lehrreich, instruktiv
hispane:
instructivo
hungare:
tanulságos
indonezie:
instruktif
ruse:
поучительный

administraj notoj