tradukoj: be bg br ca cs de en es fr hu it nl pl pt ru sk tr

*naci/o PV

*nacioTEZ Vikipedio

HISPOL
1.TEZ
Memkonscia etno, iom granda popolo, konsistanta el tuto de la homoj loĝantaj en difinita teritorio kaj ligitaj per komuneco de lingvo, kutimoj, historio, tradicioj, interesoj kaj valoroj: precipe la lingvo faras la nacion; nacio batalanta por kreo de sia propra ŝtato PIV1; nacio dividita inter pluraj regnoj; lernolibroj kaj vortaroj, […] eldonitaj de niaj plej kompetentaj amikoj por ĉiu nacio aparte [1]; ni penas tradukadi la verkojn de ĉiu nacio en la lingvojn de ĉiuj aliaj nacioj EE ; ofte kunvenas personoj de malsamaj nacioj kaj komprenas unu la alian, sed kia grandega diferenco estas inter ilia reciproka kompreniĝado kaj la nia [2]; dissemiĝis la insuloj da popoloj en siaj landoj, ĉiu laŭ sia lingvo, laŭ siaj gentoj kaj nacioj [3]; ĉu ilin savis la dioj de la nacioj, kiujn ekstermis miaj patroj, la naciojn de Gozan kaj Ĥaran kaj Recef kaj la filojn de Eden en Telasar [4]? li prenis de ĉiuj nacioj: de Edom, de Moab, de la Amonidoj, de la Filiŝtoj, kaj de Amalek [5]; la flagoj de ĉiuj nacioj bloviĝas en la aero [6]; vi, Hebreoj, estas malgaja nacio [7]. VD:gento
2.TEZ
JUR Popolo rigardata kiel suvereno: [li] asertas, ke antaŭe Jugoslavio estis „unu sola ŝtato kaj unu sama nacio“ [8]; la imperiestro de la „sankta romia imperio de la germana nacio“ promesis protekti kaj ŝirmi lin [9]; oni kulpigis la sinjorinon pro malhonorigo de la nacio kaj pro incito al rasismo [10]; mi demandas al mi, ĉu nacio (Seborgo) de 350 homoj povus jare prizorgi 100 000 turistojn [11]; konfliktoj kaj disdividoj en la mensoj kaj la koroj de la ĉeĥa nacio [12]; nacio disbatos nacion kaj urbo urbon, ĉar Dio konfuzos ilin per diversaj malfeliĉoj [13]; Vi (Dio) regas super ĉiuj regnoj de la nacioj, en Via mano estas forto kaj potenco [14].
3.TEZ
POL(evitinde) Regno.
Rim.: Tiu senco estas fremda al Esperanto, sed aperas en terminoj tradukitaj el la angla: Unuiĝintaj Nacioj.
VD:lando, patrujo.

naciaTEZ

1.
Koncernanta naciojn, etnojn: nacia lingvo, konscio, apartaĵo; naciaj rilatoj; nacia standardo (i.a., tradicia standardo de popolo kiu malhavas sian nacian ŝtaton); nacia ŝtato (ŝtato formita laŭ nacia principo, kontraste al imperio ktp); la nacia karaktero kaj maniero de la vivado de la orientaj popoloj estas la kaŭzo […], ke ankoraŭ hodiaŭ la verkado de fabeloj estas tie tre alte ŝatata [15]; nacia (nacilingva) traduko de diversaj vortoj [16]; nacia ŝovinismo EE ; nacia religio [17], asocio [18], konvinko [19], movado VivZam , poeto VivZam .
2.
(evitinde) Regna, koncernanta nacion3: nacia standardo (oficiala standardo de koncerna regno).

naciaĵoTEZ

Nacia apartaĵo.

naciano

1.
Etnano: sed tiel same kiel mi en la nuna momento ne estas ia naciano, sed simpla homo, tiel same mi ankaŭ sentas, ke en tiu ĉi momento mi ne apartenas al ia nacia aŭ partia religio, sed mi estas nur homo. [20]. en la tiama Jugoslavio albanoj […] okupis laŭnombre la trian lokon – post serboj kaj kroatoj – sed ne posedis sian ŝtaton-respublikon, aliaj nacianoj – makedonoj, montenegranoj, bosnianoj kaj slovenoj – jam havis siajn [21].
2.TEZ
(evitinde) Ŝtatano: la ambasadoro konsilis al ĉiuj siaj nacianoj forlasi la landon PIV1; en la burĝnacia periodo […] la ŝtaton oni difinas: nacio estas ŝtato, do ĉiuj, kiuj loĝas sur teritorio de iu ŝtato, estas nacianoj de tiu ŝtato [22].
3.
BIB Aligentano, ne-judo: Jerusalem estos piedpremata de la nacianoj, ĝis plenumiĝos la tempoj de la nacianoj [23]; ĉiuj el la cirkumcido kredantoj, kiuj venis kun Petro, miregis pri tio, ke ankaŭ sur la nacianojn estis surverŝata la donaco de la Sankta Spirito [24].
Rim.: Tiusence la vorto aperas nur en la verkoj Nov-Testamentaj.

nacianigi

1.TEZ
Asimili al nacio.
2.TEZ
JURPOL Civitanigi.

naciecoTEZ Vikipedio

1.
Eco esti nacio: pli kaj pli landlimoj kaj naciecoj difiniĝas laŭ lingvoj; antaŭ la milito tiu subetno ankoraŭ ne pretendis je nacieco (ne konsciis sin nacio); konstruaĵo, kiu estos tute konforma al la klimato kaj materialo de la lando, al la nacieco de la lando, al la evoluo de nia jarcento [25]; kial nur Hebreoj devus kaŝi aŭ prihonti sian naciecon? ankaŭ ili rajtas havi propran centron de kulturo VivZam ; en Belgio kaj aliaj ŝtatoj taksiistoj rifuzis transporti aŭstriajn civitanojn ― pura diskriminacio, ĉar la ŝoforoj ne demandis pri agoj aŭ pensoj, sed antaŭjuĝis surbaze de nacieco [26].
2.TEZ
POL Malnova vorto por etno.

naciismo, nacianismo Vikipedio

1.TEZ
POL Politika doktrino bazita sur la ideoj pri la rajtoj kaj valoroj de iu nacio; nacionalismo: naciismo fojfoje forgesigas la plej simplajn faktojn por iel valorigi sian propran nacion [27]; hebrea nacianismo VivZam . VD:internaciismo1, sennaciismo
Rim.: Naciismo de premanta nacio estas imperiismo, naciismo de premata nacio proksimas al patriotismo kaj kontraŭimperiismo, kvankam ĉia naciismo povas konduki al ŝovinismo kaj nacia egoismo.
2.TEZ
LIN Lingva naciaĵo. ANT:internaciismo3VD:idiomaĵo, idiotismo

naciisto, nacianisto Vikipedio

POL Adepto de naciismo: la vajmara respubliko estis konstante skuata de naciistoj antaŭnaziaj [28]; serbaj naciistoj deklaris post sia malvenko: „Ne estas finite. Ni revenos!“ [29]; francaj nacianistaj gazetoj VivZam .

alinaciano

Ano de alia nacio: kontraŭleĝe estas por Judo kamaradiĝi aŭ aliri al alinaciano [30]; ni, membroj de la plej malsamaj popoloj staras unu apud alia […] kiel fratoj, kiuj […] premas al si reciproke la manojn ne hipokrite, kiel alinaciano al alinaciano, sed sincere, kiel homo al homo [31]; la situacio de „alinacianoj“ ne multe sxangxigxis, plej malfacile estas por minoritatoj loĝantaj en [malamika] lando [32].

internacia

1.
Koncernanta plurajn naciojn: ĉe ekzistado de lingvo internacia ĉiuj tradukoj estus farataj nur en tiun ĉi lastan, kiel neŭtralan, al ĉiuj kompreneblan, kaj la verkoj, kiuj havas karakteron internacian, estus eble skribataj rekte en ĝi [33]. internacia fratiĝo VivZam ; la solvo de la internacilingva problemo [34].
2.TEZ
Interŝtata: internacia monsistemo, horsistemo, kalendaro; internacia kongreso [35]; li proponis al diplomatoj starigi la sekvantajn leĝojn sub internacia garantio VivZam ; eksterlanda kaj internacia politiko [36]; internacia merkatsistemo [37]; la plimulto de la internaciaj financaj analizistoj montros novan kreskon de la eŭrokurzo rilate al la dolaro [38]; Internacia Ruĝa Kruco [39]; Internacia Mona Fonduso [40].
Rim.: Tiu senco estis fremda al Esperanto, sed aperis en la lingvo pro tradukoj el aliaj lingvoj.

internaciismo Vikipedio

1.TEZ
POL Kosmopolitismo: humaneca internaciismo […] estas la spirito de Esperanto [41]; la oratoraĵoj de Lapenna kaj lia koncepto de Humanisma Internaciismo [42]; mi fieris pri la principo de internaciismo, kiun oficiale proklamis la ŝtato kaj la principo de senengaĝiteco [43]. VD:naciismo1, sennaciismo
2.
JUR Politika sistemo celanta starigi juran aparaton, kiu garantius pacajn rilatojn inter ĉiuj nacioj, zorgante, ke ĉiu el ili konservu siajn lingvon kaj kulturajn apartaĵojn.
3.TEZ
ESPLIN Esprimo, kiu ekzistas en tre simila formo kaj senco en pluraj lingvoj: Valerij Akulenko ankaŭ notas, ke la nocio „internaciismo“ fariĝis unu el la ĉefaj nocioj en la interlingvistiko [44]. ANT:naciismo2VD:paŭso2

samnacianoTEZ

Homo de sama nacio kiel la koncernulo: en ĉiu kongreso de samnacianoj ni ja komprenas nin ne malpli bone, kaj tamen nenio nin entuziasmigis [45]; kolekto de ĉiuj samreligianoj aŭ samnacianoj (fremdaj) en unu urbo [46]; ni eltiris, dank'al ĝi, niajn samnacianojn ... el la turka sklaveco [47]. VD:samlandano

sennaciismoTEZ Vikipedio

POL Socipolitika teorio laŭ kiu la nacioj devas rezigni pri sia sendependeco, pri siaj lingvaj kaj kulturaj apartaĵoj por kunfandiĝi en mondan unuon: la plej gravaj dokumentoj pri esperantismo (inter kiuj la bulonja deklaracio, deklaracioj de homaranismo, sennaciismo, raŭmismo, manifesto de Prago kaj kelkaj aliaj) [48]; fervora, preskaŭ religia ligo inter maldekstro kaj sennaciismo [49]. VD:naciismo1, internaciismo1

Unuiĝintaj Nacioj (UN) TEZ Vikipedio

ManPol
POL Grava internacia monda organizaĵo, fondita post la 2a mondmilito, kiu celas solvi interŝtatajn konfliktojn: nun tamen Tuvalo verŝajne iĝos ege populara, ne nur ĉar la gnoma ŝtato ĵus fariĝis 189a membro de Unuiĝintaj Nacioj (UN), sed precipe pro ĝia nacia simbolo en Interreto, mallongigo „tv“. [50].

tradukoj

anglaj

~o: nation; ~a: national; ~aĵo: national idiom; ~ano: national; ~anigi: nationalize; ~eco: nationality; ~ismo, : nationalism; ~isto, : nationalist; inter~a: international; inter~ismo 2.: internationalism; sen~ismo: anationalism; Unuiĝintaj N~oj: United Nations Organisation, United Nations, UNO, UN.

belorusaj

~o 1.: нацыя; ~o 2.: народ; ~o 3.: дзяржава, краіна; ~a 1.: нацыянальны; ~a 2.: нацыянальны, дзяржаўны; ~aĵo: нацыянальная асаблівасьць, нацыянальная рыса; ~ano 1.: прадстаўнік нацыі; ~ano 2.: грамадзянін; ~anigi 1.: асіміляваць; ~anigi 2.: натуралізаваць; ~eco: нацыянальнасьць; ~ismo, 1.: нацыяналізм; ~ismo, 2.: ідыёма; ~isto, : нацыяналіст; inter~a: міжнародны, інтэрнацыянальны; inter~ismo 2.: інтэрнацыяналізм; sen~ismo: касмапалітызм; Unuiĝintaj N~oj: Арганізацыя Аб'яднаных Нацый, Аб'яднаныя Нацыі. ~a standardo: нацыянальны сьцяг; ~a ŝtato: нацыянальная дзяржава; ~a standardo: дзяржаўны сьцяг.

bretonaj

~o: broad; ~a: broadel; ~aĵo: dibarder broadel; ~ano 1.: broad, broadour; ~eco: broadelezh; ~ismo, 1.: broadelouriezh; ~isto, : broadelour; inter~a: etrebroadel; inter~ismo 2.: etrebroadelouriezh; Unuiĝintaj N~oj: Aozadur ar Broadoù Unanet, ABU.

bulgaraj

~o: нация; Unuiĝintaj N~oj: Организация на обединените нации, ООН.

ĉeĥaj

~o: národ; ~a: národní; ~ano: příslušník národa; ~anigi: naturalizovat; ~eco: národnost; ~ismo, : národovectví; ~isto, : národovec; inter~a: mezinárodní; sam~ano: čl. stejné národnosti; sen~ismo: kosmopolitizmus.

francaj

~o: nation; ~a: national; ~aĵo: particularité nationale, spécialité nationale; ~ano 3.: gentil (non-juif); ~ano: national (subst.), ressortissant; ~eco: nationalité; ~ismo, 1.: nationalisme; ~ismo, 2.: idiotisme; ~isto, : nationaliste; inter~a: international; inter~ismo 2.: internationalisme; sam~ano: compatriote (de même nation); sen~ismo: anationalisme, cosmopolitisme (politique); Unuiĝintaj N~oj: Organisation des Nations Unies, ONU.

germanaj

~o 1.: Nation; ~o 2.: Volk; ~o 3.: Staatsvolk; ~a 1.: national; ~a 2.: National-, Landes-; ~aĵo: nationale Besonderheit; ~ano 1.: Angehöriger einer Nationalität; ~ano 2.: Staatsangehöriger; ~ano 3.: Nichtjude; ~anigi 1.: naturalisieren; ~anigi 2.: einbürgern; ~eco: Nationalität; ~ismo, 1.: Nationalismus; ~ismo, 2.: nationaler Sprachidiotismus; ~isto, : Nationalist; ali~ano : Angehöriger eines anderen Volkes; inter~a 1.: multinational; inter~a 2.: international; inter~ismo 2.: Internationalismus; sen~ismo: Doktrin der Nationslosigkeit, Weltbürgertum; Unuiĝintaj N~oj: Vereinte Nationen, UN. Inter~a Ruĝa Kruco: Internationales Rotes Kreuz.

hispanaj

~o: nación; ~a: nacional; ~anigi: nacionalizar; ~eco 1.: nacionalidad; ~ismo, : nacionalismo; inter~a: internacional; Unuiĝintaj N~oj: Naciones Unidas, ONU.

hungaraj

~o: nemzet; ~a: nemzeti, nemzet-; ~aĵo: nemzeti sajátosság; ~eco 1.: nemzeti mivolt; ~eco: nemzetiség; ~ismo, 1.: nacionalizmus; ~isto, : nacionalista; inter~a: nemzetközi; inter~ismo 2.: internacionalizmus, nemzetköziség; Unuiĝintaj N~oj: Egyesült Nemzetek, UN.

italaj

~o: nazione, popolo; ~a: nazionale; ~anigi: naturalizzare; ~eco: nazionalità; ~ismo, 1.: nazionalismo; ~isto, : nazionalista (sostantivo); inter~a: internazionale; inter~ismo 2.: internazionalismo; sen~ismo: anazionalismo, cosmopolitismo (in politica); Unuiĝintaj N~oj: Organizzazione delle Nazioni Unite, Nazioni Unite, ONU.

katalunaj

~o: nació; ~a: nacional; ~aĵo: particularitat nacional; ~ano 3.: gentil; ~ano: resident, habitant; ~anigi: nacionalitzar; ~eco: nacionalitat; ~ismo, 1.: nacionalisme; ~ismo, 2.: idiotisme; ~isto, : nacionalista; inter~a: internacional; inter~ismo 1.: cosmopolitisme; inter~ismo 2.: internacionalisme; inter~ismo 3.: expressió internacional; sen~ismo: cosmopolitisme; Unuiĝintaj N~oj: [Organització de] les Nacions Unides, [O]NU.

nederlandaj

~o: natie, volk; ~a: nationaal; ~aĵo: iets eigen aan het volk; ~anigi: inburgeren; ~eco 1.: nationaliteit; ~ismo, : nationalisme; ~isto, : nationalist; inter~a: internationaal; inter~ismo 2.: internationalisme; sen~ismo: volkenloosheid; Unuiĝintaj N~oj: Verenigde Naties, VN.

polaj

~o 1.: naród; ~a 1.: narodowy; ~eco: narodowość; ~ismo, 1.: nacjonalizm; ~isto, : nacjonalizm; inter~a: międzynarodowy; inter~ismo 2.: internacjonalizm; sen~ismo: kosmopolityzm; Unuiĝintaj N~oj: Organizacja Narodów Zjednoczonych.

portugalaj

~o: nação; ~a: nacional; ~ismo, : nacionalismo; ~isto, : nacionalista; inter~a: internacional; Unuiĝintaj N~oj: Nações Unidas, ONU.

rusaj

~o 1.: нация; ~o 2.: народ; ~o 3.: государство; ~a 1.: национальный; ~a 2.: государственный, национальный; ~aĵo: национальная особенность; ~ano 3.: язычник; ~anigi 1.: ассимилировать; ~anigi 2.: натурализовать; ~eco: национальность; ~ismo, 1.: национализм; ~ismo, 2.: идиома; ~isto, : националист; inter~a: международный; Unuiĝintaj N~oj: Объединённые Нации, Организация Объединённых Наций, ООН. ~a standardo: национальный флаг; ~a ŝtato: национальное государство; ~a standardo: государственный флаг.

slovakaj

~o: národ; ~a: národný; ~ano: príslušník národa; ~anigi: naturalizovať, udeliť štátne občianstvo; ~eco: národnosť; ~ismo, : národovectvo; ~isto, : národovec; inter~a: medzinárodný; sam~ano: súkmeňovec; sen~ismo: kozmopolitizmus.

turkaj

~o: ulus; ~a: ulusal; ~eco: uyrukluk, vatandaşlık; ~ismo, 1.: milliyetçilik, ulusçuluk; ~isto, : milliyetçi, ulusçu; inter~a: uluslararası; inter~ismo 2.: uluslararası birlik düşüncesi , uluslararası durum; Unuiĝintaj N~oj: Birleşmiş Milletler , BM.

fontoj

1. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Antaŭparolo
2. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Unua Kongreso Esperantista en Boulogne sur Mer en la 5a de aŭgusto 1905
3. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 10:5
4. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, II. Reĝoj 19:12
5. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Kroniko 18:11
6. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, La virineto de maro
7. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XIV
8. Monato, Paul Gubbins: Reago: Nekredeblaj malveroj
9. Monato, Gerrit Berveling: Opinio: Tro Senkosta Pentemo
10. Monato, Ĉeĥio: Mur-muras Rasismo
11. Monato, Seborgo: Urbeto aŭ sendependa lando?
12. Monato, Gerrit Berveling: Katolikismo: Johano Hus ― ĉu ne plu herezulo?
13. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, II. Kroniko 15:6
14. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, II. Kroniko 20:6
15. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Antaŭparolo de la tradukinto
16. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Antaŭparolo
17. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Unua Kongreso Esperantista en Boulogne sur Mer en la 5a de aŭgusto 1905
18. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Sepa Kongreso Esperantista en Antwerpen en la 21a de aŭgusto 1911
19. L. L. Zamenhof: Homaranismo, Dogmoj de Hilelismo
20. Zamenhof: La parolado antaŭ la Unua Kongreso Esperantista en Bulonjo-sur-Maro, 1905-08-05
21. Monato, Pan Gavrilan: En la lando de la flavaj bicikloj
22. Monato, Zlatko Tišljar: Kiu estas la perfidulo?
23. La Nova Testamento, Luko 21:24
24. La Nova Testamento, La agoj 10:45
25. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Io
26. Monato, PGubbins: Reago: Aŭstrio kaj la ceteraj
27. Monato, Thierry Tailhades: Kiam komenciĝis la milito?
28. Monato, Japanio: Takasugi Sinsaku: Novjara klaĉo super konjako
29. Monato, Reago: Eks-Jugoslavio: kiu kiun mistifikas?
30. La Nova Testamento, La agoj 10:28
31. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Unua Kongreso Esperantista en Boulogne sur Mer en la 5a de aŭgusto 1905
32. Monato, Ĉu reiri al naciaj radikoj?
33. Zamenhof: El la unua libro de la lingvo Esperanto
34. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Sesa Kongreso Esperantista en Washington en la 15a de aŭgusto 1910
35. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Tria Kongreso Esperantista en Cambridge en la 12a de aŭgusto 1907
36. Monato, El mia vidpunkto
37. Monato, Komercismo
38. Monato, Roland Rotsaert: Eŭropa Unio: Eŭro unujara
39. Monato, Bosnio
40. Monato, Zanandu Ntomono Zola: Afriko: Soldatoj ― sed neniaj solvoj
41. I. Gastón Burillo: Tago de Zamenhof, 1976
42. Monato, Carlo Minnaja: Tridek jaroj da saĝo
43. Monato, Zlatko Tišljar: Kial fieri pri iu patrujo kaj ne pri alia?
44. B. Kolker: Ĉefaj strukturaj principoj de Esperanto, en: La Arto Labori Kune, 2010
45. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Dua Kongreso Esperantista en Genève en la 28a de aŭgusto 1906
46. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, 2. Vortuzo
47. R. Klajiĉ: Letero el Serbujo, Vekiĝo !, 1913:04 (7)
48. Monato, Pavel Moĵaev Kaj Jefim Zajdman: Gvidlibro tra Esperantujo: ĉio unulibre!
49. Monato, Roland Platteau: Ŝira retaksado de la konceptoj
50. S. Maul: Riĉa per .tv, Monato, 2000:12

~aĵo: Mankas dua fontindiko.
~aĵo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~anigi: Mankas dua fontindiko.
~anigi: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.


[^Revo] [naci.xml] [redakti...] [traduki...] [artikolversio: 1.39 2018/01/08 20:10:13 ]