*senc/o

*senco  

1.  
Ideo pri tio, kion esprimas vorto aŭ frazo: la vorton „ŝati“ mi uzas ordinare en la senco de „rigardi kiel valoran, kiel gravan“ [1]; la senco de ambaŭ vortoj estas malsama [2]; [sen] la akuzativo […] la senco ofte estus ne klara [3]; kelkaj verboj havas duoblan sencon [4]; en la frazo „la akvo plenigas la kruĉon“ la senco diras al ni, ke la sufikso „ig“ estas necesa [5]; la senco ne montras al ni, kian prepozicion uzi [6]; la akuzativo en nia lingvo […] dependas […] nur de la senco [7]; li […] klarigis al mi la sencon de la diritaĵo [8]; tia ekzameno ne estas ekzameno en la propra senco FK ; li estis homo en plej pura senco Hamlet ; metafora senco. VD:signifo
2.  
Komprenebleco, memevidento: delire kaj sen ia klara senco Hamlet ; la tuta vivo perdis en miaj okuloj ĉian sencon kaj valoron VivZam .
3.  
(evitinde) PIV1 Sencumo: [la bildoj montras] en kontraŭ[horloĝ]a senco ekde la supra maldekstra angulo [9].
Rim.: Pri nuancigo inter „senco“ kaj „signifo“ vidu la rimarkon sub signifo.
angle:
1. sense, meaning 2. sense, meaning
beloruse:
1. сэнс 2. сэнс
bulgare:
смисъл
ĉeĥe:
smysl, směr, význam 1. smysl (čeho) 2. smysl (čeho)
france:
1. sens (signification) 2. sens (signification)
germane:
1. Sinn, Bedeutung 2. Sinn
hebree:
1. פירוש, מובן 1. משמעות 2. משמעות
hispane:
1. sentido 2. sentido
hungare:
1. jelentés 2. értelem
itale:
senso
nederlande:
1. zin (betekenis), betekenis 2. zin (betekenis), betekenis
pole:
kierunek (ruchu) 1. sens, znaczenie 2. sens, znaczenie
portugale:
1. sentido
ruse:
1. смысл 2. смысл
slovake:
smer, význam, zmysel

sencumo  

PIV2
Ĉiu el la du manieroj, en kiuj io povas moviĝi laŭlonge de linio: angulo kalkulita el la Norda direkto laŭ negativa sencumo [10]; kliko estas meĥanismo kiu permesas ke sistemo iru en ian sencumon, sed blokas se la sistemo emas iri al kontraŭa sencumo [11]. VD:orientiĝo2
Rim.: Tiu ĉi vorto apenaŭ estas uzata, sed estis saĝe ĝin enkonduki, por ke ĝi anstataŭu sencon 3, kiu estis logike nepravigebla, ĉar kvankam la fundamentaj tradukoj per „sens“, „sense“, „Sinn“ ĝin pravigas, la tradukoj per „смысл“ kaj „znaczenie“, „sens“ ĉi tion ne allasas. Ja la rusa kaj la pola preferas uzi ĉi-sence vorton signifantan „direkto“, kiu ne plene kontentigas, ĉar de matematika vidpunkto estas du manieroj moviĝi laŭ rekto, sed rekto havas nur unu direkton.
ĉeĥe:
smysl, směr
france:
sens (direction)
germane:
Sinn (Richtung)
hispane:
sentido (dirección)
hungare:
irány
itale:
senso (verso, direzione)
pole:
kierunek (ruchu)
slovake:
smer, zmysel

ĉefsenco  

LIN Precipa, kerna senco, ne dependa je kunteksto; denotacio kontraste al kunsenco: la greka termino „peirasmos“ havas du ĉefsencojn: tento kaj provo [12].
12. B. Caddei: Koresponde, Espero Katolika, 1999:9-10
france:
dénotation, sens principal
germane:
Hauptbedeutung

iusence  

Iel rigardate, laŭ iu vidpunkto: sonĝoj estas parto de nia ĉiutaga vivo […] iusence gravaj [13]; iusence animpuriga muziko [14].
13. Monato, Reza Kheir-khah: Sonĝo: Mirinda dimensio de nia vivo
14. J. Zajdman, P. Moĵajev: Ege riĉaj harmonie, Monato, 2002:11, p. 24a
angle:
in some sense
bulgare:
в някакъв смисъл, в определен смисъл
france:
dans un certain sens
germane:
in gewissem Sinne
hebree:
באיזשהו מובן
hispane:
en cierto sentido
hungare:
bizonyos értelemben
itale:
in un certo senso
pole:
w pewnym sensie
ruse:
в каком-то смысле, в определённом смысле

kontraŭsence  

En mala senco3: mi tiurilate sentas min tute kontraŭsence de la aliaj homoj [15]; ĝia nomo, „Ekard“, skribite kontraŭsence, honoras la Universitaton „Drake“ [16].
france:
à l'envers, à rebours
germane:
gegensinnig
hungare:
ellentétes értelemben
itale:
contrariamente (dissentire)
pole:
w przeciwnym kierunku, pod prąd

kunsenco, kromsenco  

LIN Senco flanka, kroma aŭ kiu aperas depende je la cirkonstancoj aŭ la kunteksto; konotacio: „kredo“ ja havas tro da gnoseologiaj kunsencoj; ĉe Paŭlo temas pri la „fido“ [17]; [la vorto] „mamook“ akiris maldecan kromsencon [18].
17. G. Berveling: Pri kelkaj radikoj de la kristana kontraŭjudismo, Monato, 2001:10, p. 25a
18. Vikipedio, ĉinuka piĝino, 2012-08-31
angle:
connotation
bulgare:
подсмисъл, скрит смисъл
france:
connotation
hebree:
קונוטציה, משמשעות לוואי
hispane:
connotación
hungare:
jelentésárnyalat, konnotáció
itale:
connotazione
pole:
podtekst, zapis między wierszami
ruse:
подтекст, скрытый смысл, коннотация

plursencaĵo  

LIN Vorto, esprimo, signo, kiu havas plurajn eblajn sencojn; polisemo: sintaksa plursencaĵo estas nur unu speco de plursencaĵo [19].
19. I. Fantom: PRI: Internacia lingvo, 1997-03-04
france:
polysème

plursenceco  

LIN(pri signo, diro...) Havo de pluraj distingeblaj sencoj; polisemio: pluraj problemoj plikomplikas la tradukan procezon, kiel ekzemple mankantaj vortoj, […] plursenceco kaj aliaj [20]; la diferenco inter plursenceco kaj malprecizo ofte estas konfuza [21].
20. Monato, Marc Vanden Bempt: http://steloj.de/esperanto/monato2/006846.html
21. E. Grimley-Evans: Re: Gender in Esperanto, soc.culture.esperanto, 1996-08-30
france:
polysémie
germane:
Mehrdeutigkeit

samsencaĵo  

LIN Sinonimo: en tiu lingvo ekzistas [...] vortoj, kiuj ne havas samsencaĵon en la franca [22].
angle:
synonym
beloruse:
сынонім
bulgare:
синоним
france:
synonyme
germane:
Synonym
hebree:
מילה נרדפת
hispane:
sinónimo
hungare:
rokon értelmű szó, szinonima
itale:
sinonimo
nederlande:
synoniem
pole:
synonim
ruse:
синоним

samsenceco  

LIN Sinonimeco: internacia simileco kaj samsenceco de trafiksignoj gravas en internacia trafiko [23].
23. P. Aitai: blogo, 2006-12-30
france:
synonymie

sensenca  

1.
(io) Havanta nenian sencon: sensenca parolado, […] tro libera babilado [24].
2.
(io) Malsaĝa: la petoj, kiujn tiu virino sendis al la ĉielo, estis sensencaj, maljustaj, tro postulemaj Marta ; pro neĝusta timo antaŭ sensencaj atakantoj ili penas […] nei [25]; Trajan konvinkiĝis, ke ĉio estas sensenca kaj freneza [26].
24. La Nova Testamento, Efesanoj 5:4
25. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Dua Kongreso Esperantista en Genève en la 28a de aŭgusto 1906
26. J. Modest: La ikono, Monato, 2001:12, p. 23a
angle:
1. senseless, nonsensical 2. senseless, absurd
beloruse:
бессэнсоўны
bulgare:
безсмислен
ĉeĥe:
absurdní, nesmyslný
france:
absurde
germane:
sinnlos
hebree:
1. חסר משמעות 2. חסר הℷיון
hispane:
absurdo 1. sin sentido 2. sinsentido, absurdo
hungare:
1. értelmetlen, képtelen 2. ostoba, abszurd
itale:
insensato, assurdo
nederlande:
zinloos
pole:
1. bezsensowny, absurdalny, nonsensowny 2. durny, głupi, bzdurny, chory, poroniony
ruse:
бессмысленный
slovake:
absurdný, nezmyselný

*sensencaĵo

Aserto, okazaĵo, situacio, kiu ŝajne ne havas sencon, ne estas komprenebla: vi parolas sensencaĵon, mia amiko [27]; la buŝo de malsaĝuloj elparolas sensencaĵon [28]; la tuta afero estis nenio krom sensencaĵo [29]! [ili] okupas sin je ĉia plej sencela kaj senutila sensencaĵo, se ĝi nur estas en modo kaj konforma al la rutinaj ideoj de la amaso EE ; devigi min sekvi arbitrajn sensencaĵojn [30].
angle:
nonsense, senselessness, absurdity
bulgare:
глупост, безсмислица
france:
absurdité
germane:
Unsinn
hebree:
שטות
hispane:
sinsentido, absurdo
hungare:
értelmetlenség, képtelenség, ostobaság
itale:
assurdità
pole:
nonsens, absurd, andron, banialuka, bzdura, głupota
ruse:
бессмыслица, вздор, нелепость

administraj notoj

pri ~umo :
      Laŭ mi oni uzas la nocion ne nur ĉe laŭlinia direkto, sed ankaŭ ĉe turniĝo:
      sencumo laŭhorloĝa kaj kontraŭhorloĝa... (kp la ekz-on sub ~o 3)
      [WD]
    
ĉef~o: Mankas dua fontindiko.
plur~aĵo: Mankas dua fontindiko.
sam~aĵo: Mankas dua fontindiko.
sam~eco: Mankas dua fontindiko.