*patr/o

*patro  

GEN
1.  
Virseksa naskiginto de ido: ŝi estas mia fratino, filino de mia patro [1]; li estas la portreto de sia patro PrV ; mia patro mortis, kiam nur duono de lia verko estis eldonita PrV ; viro forlasos sian patron kaj sian patrinon, kaj aliĝos al sia edzino [2]; mi estas patro de du belaj filinoj BdV ; patra amo; patra (hejma) lingvo LST:parenco.
2.  
BIB Praulo, prapatro, generinto de gento: via nomo estos Abraham, ĉar Mi faris vin patro de multe da popoloj [3].
3.  
KRI (la Patro) En kristanismo, la unua el la personoj de la Triunuo: vi estu filoj de via Patro, kiu estas en la ĉielo, ĉar Li levas Sian sunon sur la malbonulojn kaj bonulojn, kaj sendas pluvon sur la justulojn kaj la maljustulojn [4]; vi do preĝu jene: Patro nia, kiu estas en la ĉielo, Via nomo estu sanktigita [5]; la malgranda Helga preĝis […] ke estu permesite al ŝi […] nur unu solan rigardon ĵeti en la ĉielan regnon al la Patro [6].
4.
KRI Respekta titolo donata al pastroj: KAT la sankta patro (papo); iu patro dominikano.
angle:
father
arabe:
1. أَبٌ ج آبَاءٌ
beloruse:
1. бацька 3. Айцец 4. бацюшка
bretone:
tad
bulgare:
баща
ĉeĥe:
otec
ĉine:
父 [fù], 父亲, tr. 父親 [fùqin]
eŭske:
1. aita
france:
père
germane:
Vater 2. Urvater
hebree:
אבּא
hispane:
padre
hungare:
1. apa 3. Atya 4. atya
indonezie:
1. ayah 3. Bapa
itale:
padre
nederlande:
vader, papa, pap, pa
norvege:
far
okcidentfrise:
heit
pole:
ojciec
portugale:
1. pai 3. o Pai 4. padre
ruse:
отец 4. отец, батюшка, падре
slovake:
otec
slovene:
oče
svede:
fader
tokipone:
mama mije
turke:
baba
volapuke:
fat, hipal

patreco

1.  
Stato de viro, kiu estas patro: dum sia restado en Egiptujo Cezaro havis amrilaton al Kleopatra, kiu ĉirkaŭ 47 a.K. […] naskis filon, nomatan Ptolemeo la 15-a kaj kromnomata Cezarion, tamen la patreco de Cezaro rilate al tiu knabo estas pridiskutita de historiistoj [7]; Alexandre Dumas (filo): „Esploroj pri la patreco“ [8]; partebla patreco, la kultura kredo ke filo povas havi pli ol unu patro [9]; ili devus agnoski, ke gepatreco estas, plej ofte, memvola kaj memrespondeca afero [10].
Rim.: E. Wüster rimarkigis ke patradopatresto pli konvenus al tiu senco. [S. Pokrovskij]
2.
Familiaj sentoj konvenaj al tiu stato.
angle:
1. fatherhood, paternity
beloruse:
бацькоўства
bretone:
tadelezh
ĉeĥe:
autorství, otcovství, paternita, původcovství
france:
paternité
germane:
Väterlichkeit 1. Vaterschaft
hispane:
paternidad
hungare:
apaság
itale:
paternità
nederlande:
vaderschap
norvege:
farskap
pole:
1. ojcostwo 2. instynkt ojcowski
ruse:
отцовство
slovake:
otcovstvo

*patrino  

GEN Naskintino de ido: la pli maljuna estis tiel simila al la patrino per sia karaktero kaj vizaĝo [11]; la edzino de mia patro estas mia patrino [12]; pli zorgas unu patrino pri dek infanoj, ol dek infanoj pri unu patrino PrV ; viro forlasos sian patron kaj sian patrinon, kaj aliĝos al sia edzino [13]; ŝiajn rapidajn paŝojn akompanadis iam zorgoplena rigardo de patrino Marta . (figure) senlaboremo estas patrino de ĉiuj malvirtojPrV . LST:parencino
angle:
mother
beloruse:
маці
bretone:
mamm
bulgare:
майка
ĉeĥe:
matka, máti
ĉine:
母 [mǔ], 母亲, tr.. 母親 [mǔqin]
eŭske:
ama
france:
mère
germane:
Mutter
hebree:
אימא
hispane:
madre
hungare:
anya
indonezie:
ibu
itale:
madre
kurde:
da, dê
nederlande:
moeder, mama, mam, ma
norvege:
mor
okcidentfrise:
mem
pole:
matka
portugale:
mãe
ruse:
мать
slovake:
matka
slovene:
mati
svede:
moder
tokipone:
mama meli
turke:
anne
volapuke:
mot, jipal

patrineco

1.  
Stato de virino, kiu estas patrino: la patrineco lacigis vin, Sara [14]; la vivo de virino estas patrineco, krias parto da homoj Marta ; la geedzeco kiel interrilato de virino kaj viro, familio, patrineco kaj gepatreco troviĝas sub la protekto kaj flego de la Pola Respubliko [15].
Rim.: Ŝajnas ke patrinadopatrinesto pli konvenus al tiu senco. [S. Pokrovskij]
2.
Familiaj sentoj konvenaj al tiu stato.
angle:
1. motherhood, maternity
beloruse:
мацярынства
bretone:
mammelezh
ĉeĥe:
mateřství
france:
maternité (état, sentiment de mère)
germane:
1. Mutterschaft
hispane:
maternidad
hungare:
anyaság
itale:
maternità
nederlande:
moederschap
norvege:
morskap
pole:
1. macierzyństwo 2. instynkt matczyny
ruse:
материнство
slovake:
materstvo

patri

(tr)
(malofte)
Agi kiel patro al...: li eble mem konsentos lin patri pro inklino [16].
16. J. Racine, trad. G. Lagrange: Fedra, 1991
ĉeĥe:
být otcem (někomu)
france:
se conduire comme un père pour...
slovake:
byť otcom

*patrujo  

Lando de la gepatroj, kie iu naskiĝis, devenis, sentas sin hejma: vi staras nun antaŭ miaj okuloj, mia malfeliĉa patrujo, kiun mi neniam povas forgesi [17]; en mian landon kaj en mian patrujon vi iros kaj vi prenos edzinon por mia filo Isaak [18]; profeto ne estas sen honoro, krom en sia patrujo kaj inter siaj parencoj kaj en sia domo [19]; ĉi tie estas nia patrujo, ĉi tien nin tiras nia koro [20]; Egipto, la patrujo de la plej antikva civilizacio en la mondo [21]; (figure) la patrujo de la fabelo estas la oriento [22]; kolonio komunista de Aŭstraliaj elmigrantoj estas nun fondata en Paragvajo, multaj personoj kune kun siaj familioj forlasis sian landon kaj formigris en la novan patrujon (kie oni trovas novan hejmon) FK ; la elpatrujigitoj [23] (ekzilitoj).
angle:
motherland, fatherland
beloruse:
бацькаўшчына, айчына
bretone:
mammvro
bulgare:
отечество, родина
ĉeĥe:
domovina, otčina, vlast
france:
patrie
germane:
Vaterland
hispane:
patria
hungare:
haza, hon
indonezie:
tanah air
itale:
patria
nederlande:
vaderland
norvege:
fedreland
pole:
ojczyzna
ruse:
отечество, отчизна, родина
slovake:
domovina, otčina, vlasť
turke:
vatan, yurt

*bopatro  

GEN Patro de la edzo respektive la edzino: la patro de mia edzino estas mia bopatro, mi estas lia bofilo, kaj mia patro estas la bopatro de mia edzino [24]; Moseo paŝtis la ŝafojn de Jitro, sia bopatro, pastro Midjana [25]; kaj oni sciigis al Tamar, dirante: jen via bopatro iras Timnan, por tondi siajn ŝafojn [26]; kiam ŝi aŭdis la sciigon pri la […] morto de sia bopatro kaj de sia edzo, ŝi kliniĝis kaj naskis, ĉar subite atakis ŝin la naskaj doloroj [27]; Zhen Shiyin […] rifuĝis kun la edzino kaj du servistinoj al la sufiĉe bonhava bopatro [28].
LST:parenco
angle:
father-in-law
beloruse:
цесьць, сьвёкар
bretone:
tadeg, tad-kaer
ĉeĥe:
tchán, švígrfotr (hovor.)
france:
beau-père (par alliance)
germane:
Schwiegervater
hispane:
suegro
hungare:
após, ipa
itale:
suocero
nederlande:
schoonvader
norvege:
svigerfar
pole:
teść, świekier
portugale:
sogro
ruse:
тесть, свёкор
slovake:
svokor, tesť
volapuke:
lüfat

*bopatrino  

GEN Patrino de la edzo respektive de la edzino: kaj Boaz respondis kaj diris al ŝi: Jam estas rakontita al mi ĉio, kion vi faris al via bopatrino post la morto de via edzo [29]; malagrable estas rimarki en granda societo, ke la edzino kaj bopatrino per malinteligenta babilado elvokas mokadon de aliaj [30]; ŝi veturis kun sia bopatrino, ĉar la fianĉo pro siaj multaj okupoj ne povis entrepreni la vojaĝon al Jutlando [31]; lia edzino mastrumis, ne povante zorgi la du infanojn, pro kio li venigis sian bopatrinon [32].
LST:parencino
angle:
mother-in-law
beloruse:
цешча, сьвякроў сьвякроў
bretone:
mammeg, mamm-gaer
ĉeĥe:
tchýně, švigrmutr (hovor.)
france:
belle-mère (par alliance)
germane:
Schwiegermutter
hispane:
suegra
hungare:
anyós, napa
itale:
suocera
nederlande:
schoonmoeder
norvege:
svigermor
pole:
teściowa, świekra świekra
portugale:
sogra
ruse:
тёща, свекровь свекровь
slovake:
svokra, testiná
volapuke:
lümot

*bogepatroj  

GEN La gepatroj de la edzo respektive de la edzino: la edziĝa festo estos en la domo de liaj estontaj bogepatroj [33]; mia edzo Bruno estas sola infano, kaj miaj bogepatroj estas tre ordemaj homoj, kiuj kredeble neniam eĉ pensis pri la ideo rigardi iun alian „por deziri ŝin“ [34].
33. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, §39.
34. S. Johansson: Familiara Kristnasko aŭ Kun ekskuzo sen ekskuzoMonato
angle:
in-laws
bretone:
tud-kaer
france:
beau-parents (beau-père et belle-mère)
germane:
Schwiegereltern
hungare:
apósék, anyósék
indonezie:
mertua
itale:
suoceri (coppia di)
nederlande:
schoonouders
norvege:
svigerforeldre, svigers
pole:
teściowie
ruse:
тесть и тёща, свёкор и свекровь свёкор и свекровь

*duonpatro [35]  

GEN Edzo de patrino rilate al ŝiaj infanoj, ne estanta la biologia patro de ili: Becher multe vojaĝis, unue devige kun la duonpatro al Svedio, Nederlando kaj Italio, poste profesie [36]; Louis Armstrong […] pafis per la revolvero de sia duonpatro al aero dum la novjara celebrado [37].
angle:
stepfather
beloruse:
айчым, вотчым
bretone:
leztad
ĉeĥe:
nevlastní otec, otčím
france:
beau-père (époux de la mère)
germane:
Stiefvater
hispane:
padrastro
hungare:
mostohaapa
itale:
patrigno
nederlande:
stiefvader
norvege:
stefar
pole:
ojczym
ruse:
отчим
slovake:
nevlastný otec

*duonpatrino

GEN Edzino de patro rilate al liaj infanoj, ne estanta ilia biologia patrino: lia duonpatrino estas mia bofratino [38]; urson evitu, duonpatrinon ne incitu PrV ; kiel malbone ilia duonpatrino agis kontraŭ ili ĉiuj [39]; mia duonpatrino jam de la unuaj tagoj de nia kuna loĝado komencis min malami kaj baldaŭ ekscitis kontraŭ min mian patron, kiu ŝin senfine amis kaj plenumadis ĉiujn ŝiajn kapricojn FK ; patrin’ duonpatriniĝinta Ifigenio .
angle:
stepmother
beloruse:
мачаха
bretone:
lezvamm
ĉeĥe:
macecha, nevlastní matka
france:
belle-mère (épouse du père)
germane:
Stiefmutter
hispane:
madrastra
hungare:
mostohaanya
itale:
matrigna
nederlande:
stiefmoeder
norvege:
stemor
pole:
macocha
ruse:
мачеха
slovake:
macocha, nevlastná matka

*gepatroj [40]  

GEN Patro kaj patrino; en pli vasta senco ankaŭ iu paro aŭ grupo de homoj plenumantaj tiun rolon: patro kaj patrino kune estas nomataj gepatroj [41]; vi forlasis viajn gepatrojn kaj vian naskiĝlandon, kaj iris al popolo, kiun vi ne konis hieraŭ nek antaŭhieraŭ [42]; kiam mortis ŝiaj gepatroj, Mordeĥaj prenis ŝin al si kiel filinon [43]; ke Sara […] neniam forlasos la religion de siaj gepatroj [44]; kiam la gepatroj ekdormis, Haĉjo leviĝis, volis iri eksteren […] frumatene […] la duonpatrino kondukis ilin ankoraŭ pli profunde en la arbaron [45]; bonaj infanoj gepatrojn feliĉigas, malbonaj ilin entombigas PrV .
angle:
parents
beloruse:
бацькі
bretone:
kerent (tad ha mamm), tud (tad ha mamm)
ĉeĥe:
rodiče
ĉine:
父母 [fùmǔ]
eŭske:
gurasoak
france:
parents
germane:
Eltern
hebree:
הורים
hungare:
szülők
indonezie:
orang tua
itale:
genitori
nederlande:
ouders
norvege:
foreldre
okcidentfrise:
âlders
pole:
rodzice
ruse:
родители
slovake:
rodičia
svede:
föräldrar
volapuke:
pals

gepatro  

(malofte)
GEN Patro, patrino aŭ neduumulo en tia parenco-rilato; parento: se oni heredas normalan genon de la alia gepatro, oni tamen povas produkti sufiĉe de la normala p16-proteino [46]; jen ebla tasko, sendube pens-instiga, por gepatro kaj gefilo: kundiskuti la verkon [47]; tion li tuj diras dufoje (al ĉiu gepatro en ties lingvo).
Rim.: Ĉi tiu uzo devias de la tradicia uzo, kaj ne ĉiuj esperantistoj akceptas ĝin. Vidu la duan sencon de „ge-“.
46. S. Norvell: Ĉu ankaŭ genoj responsas pri melanomo?, Monato, 1997:7, p. 14a
47. J. Camacho: Diskutige kaj diskutindeMonato
angle:
parent
bretone:
unan eus ar gerent
ĉeĥe:
rodič
france:
parent (père ou mère)
germane:
Elternteil
hebree:
הורה
hungare:
szülő
itale:
genitore
nederlande:
ouder
okcidentfrise:
âlder
pole:
rodzic
ruse:
родитель
slovake:
rodič
svede:
förälder
tokipone:
mama
volapuke:
pal

prapatro  

GEN Malproksima vira parenco de kiu iu devenas, efektiva aŭ imagata fondinto de popolo, tribo aŭ gento (familio); patro2: la prapatro Adamo; Ben-Ami estas la prapatro de la Amonidoj [48]; (frazaĵo) kaj vi foriros al viaj prapatroj en paco [49] (t.e. pace mortos).
Rim.: La Nova Testamento uzas ankaŭ la tiukuntekste evitindan vorton patriarko3.
angle:
forefather
beloruse:
прабацька
bretone:
gourdad, hendad
ĉeĥe:
prarodič, předek, vzdálený předek
france:
aïeul (ancêtre masculin), ancêtre (masculin)
germane:
Vorfahre
hungare:
ősapa
itale:
antenato, avo (antenato)
nederlande:
voorvader
norvege:
forfar
pole:
praojciec, protoplasta
ruse:
праотец, прародитель
slovake:
praotec

prapatrino  

GEN Malproksima parencino de kiu iu devenas, efektiva aŭ imagata fondintino de popolo, tribo aŭ gento (familio): laŭ lokaj onidiroj, en la urbo Ĝido (Sauda Arabio) troviĝas la tombo de Evo, la biblia prapatrino de la homaro [50].
angle:
foremother
beloruse:
прамаці
france:
aïeule (ancêtre féminin), ancêtre (féminin)
hungare:
ősanya
itale:
antenata, ava (antenata)
nederlande:
voormoeder
pole:
pramatka
ruse:
праматерь, прародительница
slovake:
pramatka

adopta patro  

GEN Vira plenaĝulo rilate al tiu infano, kiun li adoptis: li estis adoptita de fiŝkaptisto loĝinta en la mara zono de Binh Dinh; tie li instaliĝis kaj faris la metion de sia adopta patro [51].
51. Nguyen Thi Ngọc Lan: La Roko de la Edzino atendanta sian Edzon, 2007-03-25
angle:
adoptive father
france:
père adoptif
nederlande:
adoptievader

adopta patrino  

GEN Plenaĝulino rilate al tiu infano, kiun ŝi adoptis: post lia mortkondamno ni ne plu povis vizitadi lin krom lia adopta patrino kaj lia fratino [52].
52. J. Barbier, trad. M. Pierru: La Spirita Testamento de Mortkondamnito, Dio Benu, 2004:2 (54)
angle:
adoptive mother
france:
mère adoptive
nederlande:
adoptiemoeder

administraj notoj

~i: Mankas dua fontindiko.
pra~ino: Mankas dua fontindiko.
adopta ~o: Mankas dua fontindiko.
adopta ~ino: Mankas dua fontindiko.