*sem/i PV

*semi

(tr)
1.
AGR Enmeti semojn en la teron, por ke ili ĝermu kaj kresku: ili semis tritikon [1]; lia malamiko […] semis lolon meze de la tritiko [2]; Isaak semis en tiu lando, kaj havis en tiu jaro centoble-mezuran rikolton [3]; jen semisto eliris, por semi [4]; kion vi semas, tion vi rikoltos PrV ; nenie semata, ĉie trovata PrV .
2.
(figure) En multajn unuopajn lokojn meti, konigi, kreskigi: [li] semas malpacon inter fratoj [5]; buŝo de saĝuloj semas instruon [6]; kiu semas maljustaĵon, tiu rikoltos suferon [7]; kian maltrankvilon vi semas en mia koro [8]! la bankiero plenmane semis ormonerojn [9]; mara golfo, semita per multenombraj insuloj [10]; flava ebenaĵo, semita de blankaj aŭ brikokoloraj makuloj [11]. VD:animi3, fondi2, inspiri, stimuli
angle:
 sow
beloruse:
 сеяць
bulgare:
 сея
ĉeĥe:
 předpona s významem"(přibližná) polovina"
france:
 parsemer, semer
germane:
 säen
hispane:
 sembrar
hungare:
 vet
itale:
 seminare
nederlande:
 zaaien 2. bezaaien
ruse:
 сеять, посеять
slovake:
 predpona s významom "(približná) polovica"
svede:
 
tibete:
 འདེབས བཏབ གདབ ཐོབ་
ukraine:
 сіяти

*semo

1.
Malgranda fekundaĵo, el kiu kreskos io: (figure) scienco havas semon enuan, sed frukton bonĝuan PrV .
a)
BOT Tiu parto de frukto, kiu elfalas post la maturiĝo, enhavanta la embrion kaj servanta por produkti novan vegetaĵon: iuj semoj falis apud la vojo, kaj la birdoj venis kaj formanĝis ilin [12]; la longe dormintaj semoj komencis doni la unuajn trunketojn [13]; l’ amaranto, kies etajn semojn, kiuj estas nek greneroj nek legomoj, ĉiu Hindo povas senpeke manĝi dum la fasto [14]; [ilia] nutraĵo grandparte dependas de radikoj, semoj de sovaĝaj plantoj, […] [15].
Rim.: Ĉe malfermfruktoj tio estas aro da semgrajnoj (papavo, pizo), ĉe fermfruktoj tio estas la tuta frukto (greno).
b)
Fruktiga substanco produktata de virseksa homo, besto (spermo) aŭ vegetaĵo (poleno): li apenaŭ estis en ŝi, jam lia semo ŝprucis, kaj ŝi mokis lin plu [16]; la vento portas semojn de planto al planto kaj fekundigas ilin [17].
2.
(figure) Idaro, posteulara: la semo de David [18]; el la reĝa semo (gento) de Edom [19]; ilian naskitaron Vi ekstermos de sur la tero, kaj ilian semon el inter la homidoj [20]. SIN:sango2
3.
(figure) Komenca manifestiĝo de io disvolviĝonta; ĝermo2: semo de sovaĝa malamo ĝermigis en la koro de la maljunulino [21]; la semo ĵetita de Zamenhof havis la tempon kreski malrapide […] la lingvo povis tiel fariĝi vere vivanta [22]; la semo de la kanto venis en mian kapon dum mi promenis [23]; unu el la ĉefaj problemoj, kiuj dum kelkaj jarcentoj okupis la antikvan filozofion […] estis la demando pri la rilato […] inter la objektoj kaj iliaj nomoj, ankaŭ en tiu ĉi sfero la grekaj sofistoj ĵetis la unuajn semojn [24].
12. La Nova Testamento, S. Mateo 13:4
13. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Tria Kongreso Esperantista en Cambridge en la 12a de aŭgusto 1907
14. Internacia krestomatio, La Miraklo De Purun Bhagat
15. Ivo Lapenna: Retoriko, Unua Parto
16. Johán Balano: Ĉu ŝi mortu tra-fike?, 14
17. Louis Beaucaire: Kruko kaj Baniko el Bervalo, Ni dankas la venton
18. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. reĝoj 11:39
19. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. reĝoj 11:14
20. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Psalmaro 21:10
21. Henri Vallienne: Kastelo de Prelongo, Ĉapitro Deksepa
22. Ivo Lapenna: Retoriko, Aldono
23. Diversaj aŭtoroj: Kontakto 2011-2019, Intervjuo
24. Ivo Lapenna: Retoriko, Unua Parto
afrikanse:
 saad
albane:
 farë
amhare:
 ዘር
angle:
 seed
arabe:
 بذرة
armene:
 սերմ
azerbajĝane:
 toxum
beloruse:
 семя
bengale:
 বীজ
birme:
 အစေ့
bosne:
 sjemena
bulgare:
 семе
ĉeĥe:
 semeno, semínko
dane:
 frø
estone:
 seeme
eŭske:
 hazia
filipine:
 buto
france:
 semence
galege:
 semente
germane:
 Samen 1.a Diaspore
greke:
 σπόρος
guĝarate:
 બીજ
haitie:
 pitit pitit
haŭse:
 iri
hinde:
 बीज
hispane:
 semilla
hungare:
 mag
igbe:
 mkpụrụ
irlande:
 síol
islande:
 fræ
itale:
 seme
japane:
 シード
jave:
 winih
jide:
 זוימען
jorube:
 irugbin
kanare:
 ಬೀಜ
kartvele:
 თესლი
kazaĥe:
 тұқым
kekĉie:
 aweel
kimre:
 hadau
kirgize:
 тукум
kmere:
 ពូជ
koree:
 씨앗
korsike:
 sumente
kose:
 imbewu
kroate:
 sjeme
kurde:
 toxim
latine:
 semen
latve:
 sēkla
laŭe:
 ເມັດພັນ
litove:
 sėklos
makedone:
 семе
malagase:
 voa
malaje:
 benih
malajalame:
 വിത്ത്
malte:
 żerriegħa
maorie:
 uri
marate:
 बी
monge:
 noob
mongole:
 үрийн
nederlande:
 zaad
nepale:
 बीउ
njanĝe:
 mbewu
okcidentfrise:
 sied
panĝabe:
 ਬੀਜ
paŝtue:
 د تخم
ruande:
 imbuto
ruse:
 семя
samoe:
 fatu
sinde:
 ٻج
sinhale:
 බීජ
skotgaele:
 sìol
slovake:
 semeno, semienko
slovene:
 seme
somale:
 abuur
ŝone:
 mhodzi
sote:
 peo ea
sunde:
 siki
svahile:
 mbegu
svede:
1.b säd
taĝike:
 тухмӣ
taje:
 เมล็ดพันธุ์
tamile:
 விதை
tatare:
 орлык
telugue:
 విత్తనం
ukraine:
 насіння
urdue:
 بیج
uzbeke:
 urug ‘
vjetname:
 hạt giống
zulue:
 inzalo

semado

AGR Ago semi: la plugisto plugas por semado, sulkaranĝas kaj erpas sian kampon [25]; tiel longe, kiel la tero ekzistos, semado kaj rikoltado, malvarmo kaj varmo, somero kaj vintro, tago kaj nokto ne ĉesiĝos [26]; (figure) malmultaj el vi konas la historion de la unuaj dek jaroj, kiuj konsistis el senfina, ŝajne tute sensukcesa semado [27]; (figure) rikolti fruktojn el aliula semado (profiti de aliula laboro, plagiati).
25. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jesaja 28:24
26. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 8:22
27. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Tria Kongreso Esperantista en Cambridge en la 12a de aŭgusto 1907
beloruse:
 сяўба
bulgare:
 сеитба
ĉeĥe:
 osev, setba, setí
france:
 semaille
germane:
 Aussaat, Saat
slovake:
 osev, sejba
ukraine:
 сівба

*dissemi [28]

(tr)
(figure) Disvastigi, dismeti en multajn malproksimajn lokojn: la unua el la tri jaroj, dum kiuj mi kulturis grenon, mi ĝin dissemis tro malfrue [29]; (figure) mi dissemos ilin inter popoloj, kiujn ne konos ili (vd diasporo) [30]; oazoj dissemitaj en la dezerto [31]; li aktive dissemis kristanismon [32]; tiu negativismo ne meritus eĉ mencion, se ĝi ne disrompus la konkordon kaj dissemus defetismon [33]. VD:disŝuti
angle:
 disseminate, scatter
beloruse:
 расьсейваць, распаўсюўджваць
bulgare:
 разпръсвам
ĉeĥe:
 rozptýlit, roztrousit
france:
 disséminer
germane:
 aussäen
hispane:
 diseminar
itale:
 disseminare
ruse:
 рассеять, рассеивать, распространить, распространять
slovake:
 rozosiať, vysiať
ukraine:
 розсівати

prisemi

(tr)
1.
AGR Provi fekundigi per semoj: dum ses jaroj prisemu vian kampon [34]. la fenestroj […] glaciiĝas tiel mirinde, kvazaŭ ili estus prisemitaj per floroj [35].
2.
(figure) Disigi tra la spaco de...: vizaĝo […] oranĝeflava kaj prisemita per ruĝaj ulceroj [36]; la padoj estis prisemitaj per grandaj diverskoloraj ŝtonoj [37].
34. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Levidoj 25:3
35. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Neĝa reĝino
36. Henri Heine: La Rabeno de Baĥaraĥ, Ĉapitro II
37. A. Pogorelskij, trad. A. Ĥiĵnjak: Nigra kokino, [vidita en 2015]
beloruse:
 засейваць, засяваць
ĉeĥe:
 osít, sít, vysévat, zasít
france:
1. ensemencer 2. parsemer
germane:
 besäen, übersäen
slovake:
 posiať, siať, zasiať
ukraine:
 обсіювати, засіювати

flugsemo

BOT Semo havanta rigidan flugilon, per kiu ĝi glisas laŭ vento: tiu arbo poste ĉiujare denove eksplodos en milojn da tiaj mirindaj flugsemoj [38].
38. V. Ošlak: Filozofii subtende, 2000
france:
 graine ailée
germane:
 Flugsamen

hoksemo

BOT Semo havanta hokon, per kiu ĝi kroĉiĝas al felo de pasanta besto: malmultaj rilatoj estas pli okulfrapaj ol la adaptiĝo de hoksemoj por transportiĝo per la lano aŭ felo de kvarpieduloj [39].
france:
 graine à crochet
germane:
 Kletthafter, Klettfrucht

semoplantoj

beloruse:
 насенныя расьліны
bulgare:
 семенни растения
france:
 phanérogames, plantes à fleurs, spermaphytes
germane:
 Samenpflanzen
hungare:
 magvas növények

administraj notoj

~oplantoj: Mankas dua fontindiko.
~oplantoj: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.