*ŝarg/i

*ŝargi  

(tr)
1.
Provizi aparaton je konsumaĵo, forto, energio necesa por ĝia funkciado: ŝargi akumulatoron, fotokameron, kondensatoron.
a)
Enmeti eksplodaĵon kaj pafaĵon en ian ajn pafilon: la ĉasisto […] deŝiris de sia vesto tri arĝentajn butonojn, ŝargis per ili la pafilon kaj pafis [1]; li bezonis nur alpremi risorton, tiam miloj da kugloj flugis al sia celo, kaj la pafiloj tuj denove ŝargiĝis [2]; li propramane finis ŝargi la kanonon [3].
b)
ELE Provizi elektran fonton, ekz. akumulatoron: la uzo de reŝargeblaj piloj estus eĉ pli bona, ol la reportado de malplenaj ekzempleroj (al la vendejo) [4]; ĝi havas akumulatoron kun kapacito sufiĉa por tuta tago, tiel ke sufiĉas ĉiunokte remeti la tabulon en ĝian ŝargodokon [5]; malŝargiĝinta baterio [6]; pere de indukto oni povas ŝargi elektran dentobroson sen konektilo [7].
c)  
KOMP Provizi koncernan parton de komputila memoro je datumo necesa (programo, tiparo, valoro de variablo) por plua komputado.
2.  
(arkaismo) Provizi per, ofte peza, transportaĵo; ŝarĝi: (figure) li proksimiĝis kaj rekonis siajn fratojn, kies konscienco estis ŝargita per multaj kulpoj kaj kiuj perdis sian tutan havon [8].
Rim.: La ĝenerala regmodelo de la verbo estas kiel tiu de „plenigi“: ŝargi pafilon per kuglo. Tamen laŭ la angla modelo komputikistoj ofte uzas ŝargi simile al legi: ŝargi programon en la ĉefmemoron, ŝargebla tiparo (kio estas same stranga kiel „ŝargebla kuglo“). Aliflanke, „ŝargi per“ ŝajnas enkonduki ilon por ŝargado; tial ŝargi ion je io per ŝargilo estas preferinda.
angle:
to charge, to load 1.a to load 1.c to load
beloruse:
1. зараджаць 1.a зараджаць 1.c загружаць (нешта ў кампутарную памяць)
bulgare:
зареждам
france:
charger
germane:
laden 1. bestücken, 2. beladen 1.a 1.b aufladen (mit Strom) 1.c einlesen, ein Programm laden,
hispane:
cargar 1.a cargar (un arma) 1.c cargar
hungare:
1. feltölt (pl. akkut) 1.a megtölt (pl. puskát) 1.c beölt (pl. programot)
itale:
caricare
katalune:
carregar
nederlande:
laden
portugale:
carregar
ruse:
1. заряжать 1.a заряжать 1.c загружать

ŝargo  

1.  
Eksplodaĵo kaj pafaĵo enmetebla en ian ajn pafilon.
2.
Forto aŭ io necesa por funkciigi aparaton: ŝargo de akumulatoro, de fotokamero.
3.  
ELE
a)  
Ĉia korpo, kiu pasante en elektra kampo, devias de sia antaŭa trajektorio: ŝargo estas korpo, kies nombro de elektronoj malsamas kun la nombro de protonoj.
Rim.: Por ĉi tiu senco oni diras ankaŭ „ŝargita korpo“.
b)  
Fizika grando, esprimanta la direkton kaj intenson de devio de ŝargo 3.a en elektra kampo kaj ankaŭ la produton de kurentintenso per la tempo, dum kiu pasis la koncerna kurento: la dimensioj de ŝargo estas M0L0T1I1; protonoj havas pozitivan elektran ŝargon kaj ke elektronoj havas negativan elektran ŝargon [9]; ŝargo de kondensatoro; la grandega negativa ŝargo de la kvazaro [10]. SIN:elektrokvanto. VD:kulombo.
4.  
(arkaismo) Provizaĵo, peza transportaĵo; ŝarĝo: „vi donu al mi la pecon“ ― „tre volonte,“ diris Joĉjo, „sed mi avertas vin, ke vi treniĝos kun la ŝargo“ [11].
angle:
1. load, charge 2. charge 3. charge
beloruse:
зарад
france:
charge
germane:
Ladung 1. Ladung (Munition)
hispane:
carga
hungare:
töltés 1. töltény
itale:
carica
katalune:
càrrega
nederlande:
lading
portugale:
carga
ruse:
заряд

ŝargilo  

1.
MASMILFOT Ujo, bendo aŭ plato kiu provizas la maŝinon per aĵo(j) por plenumo: seskugla ŝargilo: oni plenigas la ercojn kaj almiksaĵojn (fand-ingrediencojn) per oblikva lifto, liftĉaro tra funelforma ŝargilo, duobla kluzosistemo en la fonoŝakton [12]; per uzado de „rapidŝargilo“ […] oni enmetas la ses kartoĉojn en la cilindron samtempe, ne unudue [13].
2.
ELE Ilo por provizi elektran fonton per elektro: [la] panersuĉilo […] funkcias per reŝargebla akumulatoro, se oni remetas ĝin post uzado sur la ŝargilo[n] ĝi ĉiam estas uzopreta [14].
3.  
KOMP Operaciuma programo por legi programpecojn (la ŝargomodulojn) en la ĉefmemoron por plenumo.
angle:
loader
beloruse:
загрузчык
bulgare:
3. зареждаща програма
france:
chargeur
germane:
1. Magazin, Laderampe, Lader 2. Ladegerät, Ladeschale 3. Loader (Programm), Scheduler (Betriebssystem)
hispane:
cargador
hungare:
betöltő
itale:
1. caricatore 3. loader
katalune:
carregador
ruse:
загрузчик

administraj notoj

pri ~o 3.a:
        Trovi auxtoritatajn fontojn por tiu senco kaj por
        "~ita korpo", se eblas. [MB]
      
pri ~o 3.:
        PIV1 nomas tiun grandon "sxarganco". [MB]