*freŝ/a

*freŝa

Ne malnova, ĵusa: freŝa modo; freŝdata informo; plej freŝaj novaĵoj de gazeto; ili fosis en la freŝajn tombojn kaj elprenis la viandon de la mortintoj [1]; [kaptita] ĉe l' freŝa faro PrV ; ĉu vi ricevis freŝaĵojn (freŝajn sciigojn) pri li?
a)
Pro ĵuseco bonkvalita, bonstata, vigla: mi havas pli freŝan panon, ol vi [2]; freŝa viando, ovo; ĉiujn pordojn malfermadis [ili…] por enlasadi freŝan aeron en la ĉambron [3]; la aero estis trankvila kaj freŝa kaj nenia venteto movis la maron [4]; grajnaĵo el freŝaj grajnoj [5]; puto kun freŝa akvo [6]; freŝa mielo [7]; freŝa verdaĵo [8]; mi estas oleita per freŝa oleo [9]; lia korpo fariĝas denove freŝa, kiel en la juneco [10]; vespero lacigas, mateno freŝigas PrV ; ĵus mi vidis la sunon, tiel freŝruĝan, tiel belegan, kian mi neniam vidis antaŭe [11].
b)
Nedifektita de malĵuseco, de eluziteco: rostitaj grajnoj kaj freŝaj (krudaj) grajnoj [12]; vinberojn freŝajn aŭ sekigitajn li ne devas manĝi [13]; homo ankoraŭ freŝa malgraŭ longa vojaĝo; ili floras ankoraŭ en la maljuneco, estas sukplenaj kaj freŝaj [14]; oni ligos min per sep freŝaj ne sekiĝintaj ŝnuroj [15]; freŝa vesto; ĉiam freŝa estas la memoro pri lia morto; freŝa entuziasmo.
afrikanse:
 vars
albane:
 freskët
amhare:
 ትኩስ
angle:
 fresh
arabe:
 جديدة
armene:
 թարմ
azerbajĝane:
 təzə
beloruse:
 сьвежы
bengale:
 তাজা
birme:
 လတ်ဆတ်သော
bosne:
 svježe
bulgare:
 пресен
ĉeĥe:
 čerstvý
dane:
 frisk
estone:
 värske
eŭske:
 freskoa
filipine:
 sariwa
france:
 frais (adj.), récent ĉe l' ~a faro: la main dans le sac.
galege:
 fresco
germane:
 aktuell, frisch, neu ĉe l' ~a faro: auf frischer Tat.
guĝarate:
 તાજા
haitie:
 fre
haŭse:
 sabo
hinde:
 ताजा
hispane:
 fresco
igbe:
 ọhụrụ
irlande:
 úr
islande:
 ferskur
japane:
 新鮮な
jave:
 seger
jide:
 פריש
jorube:
 alabapade
kanare:
 ತಾಜಾ
kartvele:
 ახალი
katalune:
 fresc ĉe l' ~a faro: in fraganti, en flagrant delicte.
kazaĥe:
 жаңа
kimre:
 ffres
kirgize:
 жаңы
kmere:
 ស្រស់
koree:
 신선한
korsike:
 freschi
kroate:
 svježi
kurde:
 teze
latine:
 recentes
latve:
 svaigs
laŭe:
 ສົດ
litove:
 švieži
makedone:
 свежо
malagase:
 vaovao
malaje:
 segar
malajalame:
 പുതിയ
malte:
 frisk
maorie:
 hou
marate:
 ताज्या
monge:
 tshiab
mongole:
 шинэ
nederlande:
 actueel, fris, nieuw, recent, vers
nepale:
 ताजा
njanĝe:
 mwatsopano
okcidentfrise:
 farsk
panĝabe:
 ਤਾਜ਼ਾ
paŝtue:
 تازه
pole:
 świeży
portugale:
 fresco, recente, novo
ruande:
 gishya
rumane:
 proaspăt
ruse:
 свежий
samoe:
 fou
sinde:
 تازو
sinhale:
 නැවුම්
skotgaele:
 ùr
slovake:
 čerstvý
slovene:
 sveža
somale:
 cusub
ŝone:
 tawanda
sote:
 a hloekileng
sunde:
 seger
svahile:
 safi
taĝike:
 тару тоза
taje:
 สด
tamile:
 புதிய
tatare:
 яңа
telugue:
 తాజా
tibete:
 སོས་པ་
ukraine:
 свіжий
urdue:
 تازہ
uzbeke:
 yangi
vjetname:
 tươi
zulue:
 opholile

freŝe

1.
Ĵuse: freŝe falinta neĝo [16].
2.
En freŝa stato: ĉiuj floroj staris freŝe kaj bele en la varma lumo de la suno [17].
germane:
 frisch
ukraine:
 свіжо

freŝeco

Stato de io aŭ iu freŝa: Moseo havis la aĝon de cent dudek jaroj […] kaj ne malaperis lia freŝeco [18]; ŝi estis plena de freŝeco kaj ĉarmo IK ; [li] rigardis la tutan floran belecon kaj freŝecon en la ĝardeno [19].
beloruse:
 сьвежасьць
france:
 fraicheur
germane:
 Frische
hispane:
 frescura
katalune:
 frescor
nederlande:
 frisheid
pole:
 świeżość
ruse:
 свежесть
ukraine:
 свіжість

refreŝigi

Fari ion denove freŝa: fliki kaj refreŝigi vestojnB ; refreŝigu min per pomsuko [20]; ili refreŝigis mian spiriton [21]. refreŝigi la kolorojn de pentraĵo, la aeron en la ĉambro, la memoron pri farita promeso; sin refreŝigi (sin meti en bonan, freŝan staton); refreŝiga spirita bano.
beloruse:
 асьвяжыць sin re~igi: асьвяжыцца. re~iga: асьвяжальны.
france:
 rafraichir sin re~igi: se rafraichir. re~iga: rafraichissant.
germane:
 auffrischen
hispane:
 refrescar
katalune:
 refrescar, renovar sin re~igi: refrescar-se. re~iga: refrescant.
nederlande:
 verfrissen sin re~igi: zich verfrissen. re~iga: verfrissend.
pole:
 odświeżyć
ruse:
 освежить
ukraine:
 освіжати

refreŝigaĵo

KUI Refreŝiga trinkaĵo: sur la ondanta akvo ni prenos iom da refreŝigaĵo [22]; post la unua refreŝigaĵo ni pretigos nin [23].
beloruse:
 асьвяжальны напітак
france:
 rafraichissement (boisson)
germane:
 Erfrischung  Erfrischungstrunk
hispane:
 refresco
katalune:
 refresc
nederlande:
 frisdrank
pole:
 napój orzeźwiający
ukraine:
 освіжаючий напій

refreŝiĝi

(ntr)
Iĝi denove freŝa, bonstata: refreŝiĝo de la vizaĝo [24]; Julio […] permesis al li iri al siaj amikoj kaj refreŝiĝi [25].
24. La Nova Testamento, La agoj 3:19
25. La Nova Testamento, La agoj 27:3
beloruse:
 асьвяжыцца
france:
 se rafraichir
germane:
 sich erfrischen
katalune:
 refrescar-se, revitalitzar-se
nederlande:
 zich verfrissen
pole:
 odświeżyć się
ukraine:
 освіжатися

*malfreŝa

1.
Tute ne freŝa: tiu ĉi malfreŝa pano estas malmola, kiel ŝtono [26]; ilia tuta pano estis malfreŝa kaj ŝimiĝinta [27]; malfreŝa akvo [28]; gasto kiel fiŝo baldaŭ fariĝas malfreŝa PrV . VD:arkaika, kaduka, malnova, mucida1, putra, velka
2.
(figure) Tro konata, eksmoda, mucida2: malfreŝa ŝerco! [29].
26. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 33
27. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Josuo 9:5
28. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Neĝa reĝino
29. J. R. R. Tolkien, trad. C. Gledhill: La Hobito, 2005
beloruse:
 нясьвежы, чэрствы (пра хлеб)
france:
 défraichi, fatigué (pas frais), pas frais, rance, rassis (pas frais)
germane:
 alt, abgestanden, schal, welk, verdorben
katalune:
 marcit, ranci, mústic, utilitzat
nederlande:
 oudbakken, muf, rans, ranzig, vermoeid
pole:
 nieświeży
ruse:
 несвежий
ukraine:
 черствий, несвіжий, старий

administraj notoj

re~igi: Mankas verkindiko en fonto.