tradukoj: be bg cs de en es fr he hu id it nl pl pt ru sk sv tp tr vo

*san/a PV

*sana

1.TEZ
Havanta korpon, organaron, menson, kiuj bone kaj normale funkcias: Se mi estus sana, mi estus feliĉa [1]; en korpo sana la menso sana; (figure) Esperanto sane eltenis ĉiujn ventojn kaj puŝojnZ; (figure) tio malpermesas al la lingvo libere kaj sane disvolviĝiZ.
2.TEZ
=sanfavora sana panoZ.

*sanoTEZ Vikipedio

MED Stato de iu aŭ io sana, en bonfarto: sano estas pli valora ol oro; sanosubtenanta ridadoZ; trinki pro ies sano PrV; ĝi estu por vi al sano PrV.

*sanigaTEZ

Favora por la sano, taŭga por subteni la bonfarton: maldolĉa por la lango, sed saniga por la sango PrV; ĝoja koro estas saniga [2]. VD:higiena

*saniloBTEZ

=kuracilo

*sanigiTEZ

(tr)
Sukcese kuraci, meti iun en sanan staton: Li sanigas la korprematojn kaj bandaĝas iliajn vundojn [3].

*malsanaTEZ

(Pri homo, besto aŭ vegetalo) suferanta misfunkciadon de siaj organoj: li estas morte malsana, li ne vivos pli, ol unu tagon [4]; venigu la kuraciston, ĉar mi estas malsana [5]; cerbomalsana; malsaneca paleco; (figure) tiu okazo malsanigis nian financan staton.

*malsanoTEZ Vikipedio

MED
Stato de iu aŭ io malsana; malbonfarto: post infekta malsano oni ofte bruligas la vestojn de la malsanulo [6]; malsano de gorĝo; Li pardonas ĉiujn viajn pekojn, Li sanigas ĉiujn viajn malsanojn [7]. ĉiutage homoj kolapsas pro kormalsano [8]. malsanoj

*malsanema

[9]
Kiu ofte kaj facile malsaniĝas: malsanema korpo bezonas nur malgrandan puŝon de ekstere por fali en malsanon [10].

malsaniĝi

(ntr)
Eksperti korpan aŭ spiritan misfunkciadon: de rigardo tro alta malsaniĝas okulo PrV; malsaniĝas pro kancero ankoraŭ triono de la viroj kaj kvarono de la virinoj antaŭ la 75a jaro [11].

*malsanulejoTEZ Vikipedio

MED Granda, ordinare publika kuracejo kun ekipaĵoj kaj oficantaj medicinistoj: la konstruado de lernejoj, malsanulejoj kaj pontoj kondukis al la estigo de modesta bonstato [12].

*resanigiTEZ

Redoni la sanon al iu, sukcese kuraci: la Eternulo bandaĝos la difektojn de sia popolo kaj resanigos ĝiajn vundojnZ; neresanigebla vundoZ.

resanigiloZTEZ Vikipedio

=kuracilo

resaniĝi

Retrovi la sanon post misfarto: resaniĝi el rabio.

flavmalsanoTEZ Vikipedio

MED Akra inflamo de la hepato, unu el kies simptomoj estas flaviĝo2 de la haŭto, mukozoj kaj okuloj: „Estas ĉi tie kamparano, kiu estas malsana je iktero...“ ‐ „Tio estas je flavmalsano?“ [13]; Ĉu tio estas flavmalsano, aŭ ftizo? [14].

mankomalsanoTEZ

MED Malsano kaŭzata de malsufiĉo de vivnecesa substanco: homo ... povas suferi de mankomalsano, kaŭzita de deficito de proteinoj, de vitaminoj aŭ de mineraloj [15].

marmalsano

MED Naŭzo kiun oni povas senti pro la ruliĝo de ŝipo: dum la unuaj simptomoj de la marmalsano, oni fajfas pri la haveno, ĉar oni deziras morti surloke [16].

mensmalsano, mensa malsanoTEZ Vikipedio

MEDPSI Nenormala funkciado de racio, humoro aŭ alia mensaĵo: „Nova Progreso en Medicino por Mensmalsano“ [17].

mensmalsanuloTEZ

MEDPSI Homo, kiu anime ne bone fartas, ne sane rezonas, sentas...: se homoj vomas kaj abomenas la religiojn, kaj eĉ Dion, tio estas ĝuste pro tiaj ekscesoj de religiuloj sencerbaj kaj senkoraj, de mensmalsanuloj, kiuj pensas nur per siaj tripoj [18].

Monda Organizaĵo pri Sano (MOS) TEZ Vikipedio

ManPol
MED Speciala organizaĵo de Unuiĝintaj Nacioj por kontraŭbatali epidemiojn kaj por plibonigi higienon kaj sanon: Monda Organizaĵo pri Sano (MOS) en sia lastatempa raporto deklaris, ke la proverbo „ĉiutage unu glason da biero kaj la kuracistoj estos superfluaj“ havas nenian sciencan bazon [19].

tradukoj

anglaj

~a: healthy; ~o: health; ~iga: salubrious; ~ilo: cure, medicine, remedy; ~igi: cure, heal, make well; mal~a: unhealthy, ill, sick; mal~o: disease, sickness; mal~ema: ailing, sickly; mal~iĝi: fall ill, sicken; mal~ulejo: hospital; re~igi: cure, heal, make well; re~igilo: cure, medicine, remedy; re~iĝi: get better, heal, recover; flavmal~o: acute hepatitis A; marmal~o: motion sickness, air sickness, sea sickness; mensmal~o, : mental illness; mensmal~ulo: mentally ill person; Monda Organizaĵo pri S~o: World Health Organisation, WHO.

belorusaj

~a: здаровы; ~o: здароўе; ~iga: аздараўленчы, гаючы, карысны для здароўя; ~ilo: лякарства, лекі; ~igi: вылячыць, аздаравіць; mal~a: хворы; mal~o: хвароба, немач; mal~ema: хваравіты, балесны; mal~iĝi: захварэць; mal~ulejo: шпіталь, лякарня, бальніца; re~igi: вылячыць, аздаравіць; re~igilo: лякарства, лекі; flavmal~o: жаўтуха; Monda Organizaĵo pri S~o: Сусьветная арганізацыя аховы здароўя, САЗ.

bulgaraj

~a: здрав; mal~a: болен; mal~ulejo: болница.

ĉeĥaj

~a: zdravý, zdravý (mající neporušené zdraví); ~o: zdraví; ~iga: hojivý, léčivý, uzdravující; ~igi: léčit, uzdravit, vyléčit, zahojit; mal~a: marod (hovor.), nemocný (čl.); mal~o: choroba, nemoc; mal~ulejo: marodka, nemocnice; re~igi: léčit, uzdravit, vyléčit, zahojit; re~igilo: lék, léčivo, medikament, uzdravující prostředek; flavmal~o: žloutenka; mankomal~o: nemoc z podvýživy; marmal~o: mořská nemoc, nauzea; mensmal~o, : duševní nemoc; mensmal~ulo: choromyslný (osoba).

francaj

~a: sain, en bonne santé; ~o: santé; ~iga: sain (favorable à la santé), sanitaire, salubre; ~ilo: remède; ~igi: guérir (tr.), rétablir (guérir); mal~a: malade (adj.); mal~o: maladie; mal~ema: fragile de santé, maladif; mal~iĝi: tomber malade; mal~ulejo: hôpital; re~igi: guérir (tr.); re~igilo: remède; re~iĝi: guérir (intr.); flavmal~o: jaunisse, hépatite aiguë A; mankomal~o: carence (méd.); marmal~o: mal de mer; mensmal~o, : maladie mentale, psychopathie; mensmal~ulo: malade mental, psychopathe; Monda Organizaĵo pri S~o: Organisation mondiale de la santé, OMS. en korpo ~a la menso ~a: un esprit sain dans un corps sain.

germanaj

~a: gesund; ~o: Gesundheit; ~ilo: Medizin; ~igi: heilen, kurieren; mal~a: ungesund, krank; mal~o: Krankheit; mal~iĝi: krank werden; mal~ulejo: Krankenhaus, Hospital; re~igilo: Medizin; flavmal~o: Gelbsucht; marmal~o: Seekrankheit, Reisekrankheit; Monda Organizaĵo pri S~o: Weltgesundheits-Organisation, WGO.

hebreaj

~a: בריא; ~o: בריאות; ~iga: בריא, מרפא; ~ilo: תרופה; mal~a: חולה; mal~o: מחלה, חולי; mal~ulejo: בית חולים; re~igi: לרפא; re~igilo: תרופה; flavmal~o: צהבת; Monda Organizaĵo pri S~o: ארגון הבריאות העולמי.

hispanaj

Monda Organizaĵo pri S~o: Organización Mundial de la Salud, OMS.

hungaraj

~a: egészséges; ~o: egészség; ~iga: egészséges; ~ilo: gyógyászati eszköz; mal~a: beteg; mal~o: betegség, kór; mal~ulejo: kórház; re~igi: meggyógyít; re~igilo: gyógyászati eszköz; re~iĝi: meggyógyul; flavmal~o: sárgaság; Monda Organizaĵo pri S~o: Egészségügyi Világszervezet, WHO. en korpo ~a la menso ~a: ép testben ép lélek; cerbomal~a: elmebeteg, hibbant, eszelős; nere~igebla: gyógyíthatatlan.

indoneziaj

~a: sehat; ~o: [sehat] kesehatan; ~iga: [sehat] menyehatkan; ~ilo: obat; ~igi: [sembuh] menyembuhkan; mal~a: sakit; mal~o: [sakit] penyakit; mal~ema: [sakit] berpenyakit, sakit-sakitan; mal~iĝi: jatuh sakit; mal~ulejo: rumah sakit; re~igi: [sembuh] menyembuhkan; re~igilo: obat; re~iĝi: sembuh; flavmal~o: sakit kuning; marmal~o: mabuk laut; mensmal~o, : [sakit] penyakit jiwa; Monda Organizaĵo pri S~o: Organisasi Kesehatan Dunia.

italaj

~a: sano; ~o: salute; ~iga: salutare, salubre; ~ilo: medicina (farmaco); ~igi: guarire (tr), sanare; mal~a: malato (agg.), infermo (agg.); mal~o: malattia, malanno, morbo; mal~ema: cagionevole, malaticcio; mal~iĝi: ammalarsi; mal~ulejo: ospedale; re~igi: guarire (tr.), risanare; re~igilo: medicina (farmaco); re~iĝi: guarire (ntr.), risanarsi; flavmal~o: epatite acuta tipo A; marmal~o: mal di mare; mensmal~o, : malattia mentale; Monda Organizaĵo pri S~o: Organizzazione Mondiale della Sanità, OMS.

nederlandaj

~a: gezond; ~o: gezondheid; ~iga: gezond, heilzaam; ~ilo: geneesmiddel, medicijn; mal~a: ziek, ongezond; mal~o: ziekte; mal~ema: ziekelijk; mal~iĝi: ziek worden; mal~ulejo: ziekenhuis; re~igi: genezen; re~igilo: geneesmiddel, medicijn; re~iĝi: genezen; flavmal~o: geelzucht; marmal~o: zeeziekte; mensmal~o, : geestesziekte; mensmal~ulo: geesteszieke, psychopaat; Monda Organizaĵo pri S~o: Wereldgezondheidsorganisatie, WGO.

polaj

~a: zdrowy; ~o: zdrowie; ~iga: leczniczy, zdrowotny; ~ilo: lekarstwo, medykament; ~igi: leczyć, uzdrawiać; mal~a: chory; mal~o: choroba; mal~ema: chorowity; mal~iĝi: zachorować; mal~ulejo: szpital; re~igi: leczyć, uzdrawiać; re~igilo: lekarstwo, medykament; re~iĝi: wyzdrowieć, wyleczyć się; flavmal~o: żółtaczka; marmal~o: choroba morska; mensmal~o, : choroba psychiczna; mensmal~ulo: chory psychicznie; Monda Organizaĵo pri S~o: Światowa Organizacja Zdrowia.

portugalaj

~a: são; Monda Organizaĵo pri S~o: Organização Mundial de Saúde, OMS.

rusaj

~a: здоровый; ~o: здоровье; ~iga: оздоровительный, целебный, полезный для здоровья; ~ilo: лекарство; mal~a: больной; mal~o: болезнь; mal~ema: болезненный; mal~iĝi: заболеть; mal~ulejo: больница; re~igi: вылечить; re~igilo: лекарство; re~iĝi: выздороветь; flavmal~o: желтуха (болезнь), гепатит A; marmal~o: морская болезнь; mensmal~o, : психическое расстройство; Monda Organizaĵo pri S~o: Всемирная Организация Здравоохранения, ВОЗ. en korpo ~a la menso ~a: в здоровом теле здоровый дух.

slovakaj

~a: zdravý; ~o: zdravie; ~iga: prospešný zdraviu; ~igi: liečiť, uzdraviť, vyliečiť, zahojiť; mal~a: chorý; mal~o: choroba, neduh, nemoc; mal~ema: chorľavý, neduživý; mal~ulejo: nemocnica; re~igi: liečiť, uzdraviť, vyliečiť, zahojiť; re~igilo: liek, uzdravujúci prostriedok; flavmal~o: žltačka; mankomal~o: choroba z podvýživy; marmal~o: morská nemoc; mensmal~o, : duševná nemoc; mensmal~ulo: choromyseľný.

svedaj

~a: frisk, vid god hälsa; ~o: hälsa; flavmal~o: gulsot.

tokiponaj

mal~a: ike.

turkaj

~a: sağlıklı; ~o: sağlık; ~iga: sağlığa yararlı; ~ilo: çare, ilaç; ~igi: iğleştirmek; mal~a: hasta; mal~o: hastalık; mal~ema: sağlığı hasas; mal~iĝi: hastalanmak; mal~ulejo: hastahane; re~igi: iyleştirmek; re~igilo: ilaç; flavmal~o: sarılık; Monda Organizaĵo pri S~o: DSÖ(Dünya Sağlık Örgütü).

volapukaj

~a: saunik; ~o: saun.

fontoj

1. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 20
2. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 17:22
3. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Psalmaro 147:3
4. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, §31.
5. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, §39.
6. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, §39
7. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Psalmaro 103:3
8. J. Ipfelkofer: Esploroj kortuŝaj, Monato, jaro 2001a, numero 9a, p. 12a
9. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 42
10. Platono, trad. D. Broadribb: La Respubliko, parto 8a
11. E. Georgiev: Pli maljunaj, pli saĝaj, pli flekseblaj, Monato, jaro 1999a, numero 3a, p. 18a
12. E. Georgiev: Sir Edmund Hillary, Monato, jaro 2000a, numero 10a, p. 18a
13. I. S. Turgenjev, trad. Kazimierz Bein: Patroj kaj filoj, ĉap. 21a
14. M. Martinson, trad. F. Szilágyi: Vespera ruĝo anoncas ventegon, Inko Tyresö, 2001
15. W. F. Rolt: El la Polvo de la Tero, 1967
16. R. Radiguet, trad. M. Duc Goninaz: Kun Diablo en la korpo, Mondial, 2006
17. Kobayasi T.: Nova Progreso..., AIS-Sesio, 2002
18. H. Masson: Esperanto serve al la vivo..., esper-inform, 2003-05-15
19. Peng Juan: Alkoholaĵo – ĉiam danĝera, Monato, numero 04/2001

~a: Mankas verkindiko en fonto.
~o: Mankas verkindiko en fonto.
~ilo: Mankas verkindiko en fonto.
mal~a: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
re~igi: Mankas verkindiko en fonto.
re~igilo: Mankas verkindiko en fonto.
re~iĝi: Mankas dua fontindiko.
re~iĝi: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.


[^Revo] [san.xml] [redakti...] [traduki...] [artikolversio: 1.63 2015/07/04 08:37:43 ]