tradukoj: be bg br de en es fr hu id nl pt ru sv

*ombr/o PV

*ombro  

1.  
FOT Pli malpli plena manko de lumo, en loko, kiun maldiafana korpo ŝirmas kontraŭ la lumo: jam pli grandaj la ombroj falas de la altaj montoj; en la ombro de la nokto; la montoj ĵetis, etendis longan ombron sur la ebenaĵon; [ŝi] sidis en la ombro de arbo Marta ; la ombro moviĝadis, […] kaŭzata de la neregula moviĝado de la kandela flamo [1]; la tagoj de la homo estas kiel pasanta ombro [2]; kie lumo ekzistas, ankaŭ ombro troviĝas (vd makulo, flanko 1) PrV ; ombroj en pentraĵo (nigraĵoj aŭ malhelaĵoj prezentantaj ombron). VD:krepusko, mallumo, nokto
2.
Tiu malluma parto, konsiderata kiel reproduktanta la formon de maldiafana korpo: Petro Ŝlemil aŭ la viro, kiu perdis sian ombron [3]; timulo timas eĉ sian propran ombrn [4]; sekvi iun kiel lia ombro (neniam lin forlasi); la hormontra ombro [5] [6].
3.  
Bildo de mortinta persono, aperanta en la memoro aŭ kredita kiel fantoma realaĵo: kiam la homo mortas, lia ombro vivas kaj sin montras al la homoj [7]; mi foriros senrevene en la landon de mallumo kaj de morta ombro [8]; ŝia ombro ŝajnis klini sin al mia lito; en noktomeza silentego aperas antaŭ ili ia ombro simila tute al la patro via Hamlet ; la lando de la ombroj (la Inferoj); mi esprimas funebran saluton al la ombroj de ĉiuj niaj karaj kamaradoj [9]; (figure) ŝi estas nur la ombro de si mem (pro malsano kaj malgrasiĝo). VD:reaperanto, spirito4.
4.
(figure) Antaŭ- aŭ postsigno, influo de io pli grava, pli granda: sin kaŝi en la ombro (sub protekto) de iu [10].
a)  
Minaco, influo de ia malbono: tiu malfeliĉo ĵetis sian ombron (malĝojon) sur la tutan jaron; ĉirkaŭita de la ombro de morto; tiu ĉi ombro (zorgo) malheligis ilian kunvivon ekde la komenco [11].
b)
Malgrava ŝajno, ero de io: ne estas eĉ ombro da danĝero; ne restis eĉ ombro da libero; sen ia ombro da dubo EE ; oni lasis al li nur ombron da potenco; ni devas severe eviti ĉion, kio povus prezenti ombron de interna malpacoZ ; la respondo ne havas eĉ la plej malgrandan ombron de ia ŝajna malkontenteco aŭ riproĉojZ .

ombra, ombroplena, ombroriĉa

Estanta en ombro: ombra valo; ombra cipreso, kverko, monto, flanko FK ; ombra aleo de maljunaj arboj IK ; li eniris en la ombroplenan ĝardenon kaj malaperis inter la arboj IK ; ombroriĉaj arboj ŝirmas ĝin per sia ombro [12].

ombri  

(tr)
Ĵeti ombron sur ion: kiu plantis antaŭ la domo la belajn kreskaĵojn, kiuj tiel pentrinde ĝin ombras? IK ; unu arbetaĵo de tiu ĉi kreskaĵo ombras la spacon de tri kvadrataj metroj FK ; la malgrandaj lipharoj ombris la maldikajn lipojn IK ; Atrejo ombris sian vizaĝon per la mano kaj ekvidis je proksimuma distanco de duono de mejlo neregule formitan ŝtonpordegon [13]; (figure) frunto ombrita de zorgoj. VD:nubo

ombraĵo, subombro

Loko ombrita: promeni sub densaj ombraĵoj; saĝa derviŝo kiu pasis multe da tempo sub la ombraĵo de loka arbo kaj poste estis entombigita apud ĝi [14].

ombriĝi

(ntr)
Iĝi ombra: la tero ombriĝis de nigra nubego; (figure) la morto tenis lin je la gorĝo kaj lia cerbo ombriĝis.

ombrumi

(tr)
1.
Malheligi, obtuzigi: somero de l' amo min premas sur vojo, sen via ombrumo mi mortus sen ĝojo [15]; MUZ kvankam Mercury laŭnature estis tenoro, li scipovis multmaniere ombrumi la diversajn registrojn de sia 3½-oktavo-voĉo [16].
2.
BELA Marki per strekoj aŭ koloriloj, kiuj prezentas ombrojn en desegno aŭ pentraĵo.

ĉinaj ombroj  

(frazaĵo)
TEA Ombroteatro: oni tradicie kredas ombroludon origina de Ĉinio (en multaj lingvoj, ĝi estas kromnomata „ĉinaj ombroj“, pli verŝajne ĝi aperis en insulo Javo, ĉirkaŭ 5 000 a.k., aŭ Barato, el kie ĝi disvastiĝis en Sud-Orientan Azion [17]; ni invitas al spektaklo de vespera pupteatraĵo, aranĝita per fadenaj marionetoj kaj ĉinaj ombroj [18]; la feino riverencas, kun ĉinaj ombroj sur la muro, la infano estas ravita kaj aplaŭdas [19].

tradukoj

anglaj

~o: shadow.

belorusaj

~o: цень; ~a, ~oplena, ~oriĉa: ценявы, цяністы; ~i: зацяняць, кідаць цень; ~aĵo, sub~o: цень, цянёк, цяністае месца; ~iĝi: апынуцца ў ценю, пакрыцца ценем; ~umi: зацяняць, адцяняць.

bretonaj

~o 1.: disheol, teñvalijenn; ~o 2.: skeud; ~o 3.: skeud; ~o b: livadenn; ~a, ~oplena, ~oriĉa: disheol, disheoliet; ~i: disheoliañ; ~aĵo, sub~o: disheol, disheolienn; ~iĝi: teñvalaat; ~umi: skeudañ. sen ia ~o da dubo: hep mar na marteze.

bulgaraj

~o: сянка.

francaj

~o: ombre; ~a, ~oplena, ~oriĉa: ombragé, ombreux; ~i: assombrir, ombrager; ~aĵo, sub~o: ombrage; ~iĝi: s'assombrir; ~umi: ombrer; ĉinaj ~oj: ombres chinoises. sen ia ~o da dubo: sans l'ombre d'un doute.

germanaj

~o: Schatten; ~a, ~oplena, ~oriĉa: schattig; ~i: beschatten, Schatten werfen; ~aĵo, sub~o: Schatten; ~iĝi: in den Schatten kommen, verschatten, beschattet werden, überschattet werden; ~umi: schattieren; ĉinaj ~oj : Schattentheater. sen ia ~o da dubo: ohne den Hauch eines Zweifels.

hispanaj

~o: sombra; ~i: ensombrecer; ~aĵo, sub~o: umbría.

hungaraj

~o: árny, árnyék, árnyalak; ~a, ~oplena, ~oriĉa: árnyékos, árnyas; ~i: árnyékol, beárnyékol; ~aĵo, sub~o: árnyékos hely; ~iĝi: árnyékba borul, beárnyékolódik; ~umi: satíroz. sen ia ~o da dubo: a kétség legcsekélyebb árnyéka nélkül.

indoneziaj

~o: bayangan, bayang-bayang; ~a, ~oplena, ~oriĉa: teduh; ~i: [naung] menaungi, [payung] memayungi.

nederlandaj

~o: schaduw; ~a, ~oplena, ~oriĉa: schaduwrijk; ~i: beschaduwen; ~aĵo, sub~o: schaduwrijke plek; ~iĝi: overschaduwd worden; ~umi: schaduwen.

portugalaj

~o: sombra; ~i: sombrear; ~iĝi: sombrear; ~umi: sombrear.

rusaj

~o: тень; ~a, ~oplena, ~oriĉa: теневой, тенистый; ~i: бросать тень, затенять; ~aĵo, sub~o: тень, тенистое место; ~iĝi: покрыться тенью; ~umi: затенять, оттенять.

svedaj

~o: skugga; ~a, ~oplena, ~oriĉa: skuggig; ~i: skugga; ~iĝi: skuggas, förmörkas.

fontoj

1. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Dano Holger
2. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Psalmaro 144:4
3. Adelbert von Chamisso, trad. Eugen Wüster: La mirindaj aventuroj de Petro Schlemihl
4. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 37
5. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, II. Reĝoj 20:9
6. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jesaja 38:8
7. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro XXII
8. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Ijob 10:21
9. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Oka Kongreso Esperantista en Krakow en la 11a de aŭgusto 1912
10. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jesaja 30:2
11. J. Francis: La Granda Kaldrono, 1978
12. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Ijob 40:22
13. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, La Geermitoj
14. Vikipedio, Aleksandropolo
15. Raymond Schwartz: La Stranga Butiko
16. Vikipedio, Falseto
17. Vikipedio, Ombroludo
18. A. Delmotte, L. Osadchuk, A. Jermakova: Pupteatraĵo: Nuksorompilo, en: 30-a Internacia Festivalo, 2014
19. Vikipedio, Ballade de la féconductrice (filmo)

~o: Mankas verkindiko en fonto.
~iĝi: Mankas dua fontindiko.
~iĝi: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.


ℛevo | datumprotekto | ombr.xml | redakti... | traduki... | artikolversio: 1.32 2018/02/01 20:10:16