*histori/o PV

*historio  

1.  
HIS Tuto aŭ parto de la okazaĵoj, kiujn travivis la homaro tra la tempo: antikva historio; la historio de la filozofio [1]; la historio de la civilizado estas tre interesa DL ; mirinda estas la historio de lia familio: la avo mortis je ia nekomprenebla malsano, havante la aĝon de dudek naŭ jaroj, la avino mortigis sin mem en atako de malprudento […] DL ; mi ja konas la historion de ĉi tiu lando [2]; la historio de la Centjara milito; la historio de mia vivo; la historio de la lingvoj DL ; la historio de la grafologio FK ; la ironio de la historio [3]; ili absolute ne volas kredi kaj pensas, ke ĉion tion ĉi elpensis la historioskribantoj pro mokado je la foririntaj generacioj EE . VD:antikveco, epoko1, epoko2
Rim.: Historion oni rigardas jen amplekse, enkalkulante prahistorion, jen pli speciale, kalkulante nur tiujn epokojn, el kiuj restas skribitaj atestaĵoj.
2.  
HISSCI Scienca prezento pri historio1: la universitato posedis […] fakultaton de matematiko, de historio, de literaturo [4]; multaj jam entreprenis aranĝi historion pri la faktoj, kiuj estas konstatitaj inter ni [5]; arthistorio [6]; historia verko.
3.  
Rakonta prezento de memorindaj okazaĵoj realaj aŭ fikciaj: li rakontis al mi historion tute nekredeblan [7]; jen estas la historio de Noa: Noa estis homo virta kaj senmakula […] [8]; la tuta […] historio de Salomono, kaj ĉio, kion li faris [9]; vi devas […] rakontadi al mi historiojn, ĉar mi tion tre amas [10]; aŭskultu la historion de mia malfeliĉo [11]; la punkto de turniĝo de la historio [12]. VD:kroniko
4.  
(malofte) Tuto de la sinsekvaj statoj de iu ŝanĝiĝanta afero: la historio de la vorto „vipuro“ mi nun jam bone ne memoras [13]; historio de redaktoj; la historio de eldonoj. VD:evoluo, procezo1, protokolo1.
angle:
history 3. story
beloruse:
гісторыя
bretone:
istor
ĉeĥe:
dějepis, dějiny, historie
france:
histoire
germane:
Geschichte 2. Geschichtswissenschaft 3. Erzählung 4. Entwicklungsgeschichte
hebree:
היסטוריה 3. סיפור
hispane:
historia
hungare:
1. történet 2. történettudomány 3. történet 4. történelem
indonezie:
histori, sejarah
itale:
storia
nederlande:
geschiedenis, historie
pole:
1. historia, dzieje 2. historia 3. historia, dzieje, saga 4. historia, dzieje
portugale:
história
ruse:
история
slovake:
dejepis, historka, história, udalosť
svede:
historia

historia

1.
De la historio, registrita de historiistoj, pri kiu oni havas skribitajn dokumentojn, efektiva: historiaj tempoj; historia fakto [14]; (figure) momento historia (epokfara); historiaj kondiĉoj EE ; mi legas […] historiaĵon [15].
2.  
Rilatanta la historian, la historian sciencon: malnova historia libro [16]; la muroj estis kovritaj per […] historiaj skizoj kaj pejzaĝoj FK .
angle:
historical
beloruse:
гістарычны
bretone:
istorel
ĉeĥe:
dějinný, historický
france:
historique
germane:
historisch, geschichtlich
hebree:
היסטורי
hispane:
histórico
hungare:
történelmi
indonezie:
historis, sejarawi
itale:
storico (agg.)
nederlande:
geschiedkundig, historisch
pole:
1. historyczny, dziejowy 2. historyczny
portugale:
histórico
ruse:
исторический
slovake:
historický
svede:
historisk

historiisto  

HIS Scienculo, fakulo pri historio: la historiistoj certe trograndigas EE ; laŭ la historiistoj, en la batalo de Kosovo (1389) partoprenis, kontraŭ la turka armeo, la armeoj de la alianciĝintaj balkanaj regnestroj [17]; la historiistino Hélène Carrère d'Encausse estis elektita al la plej alta posteno en la Franca Akademio [18].
angle:
historian
beloruse:
гісторык
bretone:
istorour
ĉeĥe:
dějepisec, historik
france:
historien
germane:
Geschichtswissenschaflter, Historiker
hebree:
היסטוריון
hispane:
historiador
hungare:
történész
indonezie:
historikus, sejarawan
itale:
storico (sost.)
pole:
historyk
slovake:
dejepisec, historik

malsanhistorio  

MED Kolekto de informoj pri la pasintaj malsanoj de paciento, helpo al diagnozo: oni devas tre atente ekzameni la malsanhistorion kaj la unuopajn simptomojn [19]; en liaj manoj aperis iuj paperoj kaj libroj, ― ĉu ĝi estas via malsanhistorio [20]?
angle:
health record
france:
anamnèse (médecine)
germane:
Krankengeschichte, Krankenakte, Anamnese
hispane:
historial médico, anamnesis (medicina)
indonezie:
anamnesis, riwayat kesehatan
itale:
anamnesi
pole:
historia choroby, karta choroby

naturhistorio  

(arkaismo)
SCI Historia grupiga nomo de sciencaj fakoj studantaj la naturon, aparte vivaĵojn, sed ankaŭ mineralojn, astrojn k.a.: apenaŭaj variaĵoj […] estas malofte konsiderataj registrindaj en verkoj de naturhistorio [21]; Naturhistoria Muzeo [22]. SUB:biologio
angle:
natural history
france:
histoire naturelle
germane:
Naturgeschichte
hispane:
historia natural
indonezie:
sejarah alam

prahistorio, antaŭhistorio

1.  
HISPRA Parto de la historio, kiu ne postlasis skribitajn dokumentojn: grup-spiriteco, en kulto, estas la rezulto de miljaroj da prahistorio, kiam homoj loĝis en tribaj komunumoj [23]; antropologoj taksas je 10 % la nombron de murdoj en la prahistorio [24].
2.  
SCIHISPRA Scienco, kiu studas partojn de historio sen skribitaj atestoj, precipe helpe de arkeologio.
23. Monato, W. H. Simcock: Kio estas spiriteco?, 2007
24. Monato, Ivo Durwael: Neniam tiel pacemaj, 2012
angle:
ancient history
beloruse:
прагісторыя
bretone:
ragistor
ĉeĥe:
prahistorie, prapůvod, pravěk, předhistorie
france:
préhistoire
germane:
Vorgeschichte, Urgeschichte
hebree:
פרהיסטוריה
hispane:
prehistoria
hungare:
őstörténet
indonezie:
prasejarah
itale:
preistoria
nederlande:
prehistorie
pole:
1. prahistoria, pradzieje 2. prahistoria
portugale:
pré-história
slovake:
pravek, predhistória

vivhistorio  

Historio de ies vivo kaj travivaĵoj; biografio: ni mallonge sciigis unu al la alia niajn vivhistoriojn post nia disiĝo [25]; rekonstruo de ies vivhistorio [26]; lia leginda vivhistorio, origine franclingve skribita laŭ instigo de liaj du filinoj, nun aperis en kompetenta Esperanto-traduko [27].
25. I. G. Ŝirjaev: Sen titolo, [1898?]
26. Monato, Nikolao Gudskov: 50-jara stabileco en verkado - ĉu klasika?, 2004
27. Monato, Andreas Künzli: Atentinda memuaro, 2013
angle:
biography, life history
france:
biographie
germane:
Lebenslauf, Lebensgeschichte, Biographie
hispane:
biografía
indonezie:
biografi, riwayat hidup
itale:
biografia
pole:
dzieje, biografia

administraj notoj