*vesper/o PV

*vespero

1.
KAL Parto de diurno, de la fino de hela tago ĝis la komenco de nokto: antaŭ vespero ne estu fiera PrV ; atingi la vesperon (proksimiĝantan finon) de sia vivo PrV ; laŭdu tagon nur vespere (tro frue) PrV ; matenas, vesperas, kaj tago malaperas PrV .
2.
Publika aranĝo okazigita en vespero1: vidvino Layau provizis ĉambron, manĝon kaj veston al certaj neligitaj junaj virinoj kaj aranĝis diskretajn amuzvesperojn [1].
1. J. Collier, trad. R. Rossetti: Sorĉita mono, Norda Prismo, 57:3
afrikanse:
aand
albane:
mbrëmje
amhare:
ምሽት
angle:
evening
arabe:
مساء
armene:
երեկո
azerbajĝane:
axşam
beloruse:
вечар
bengale:
সন্ধ্যায়
birme:
ညနေ
bosne:
večer
bulgare:
вечер
ĉeĥe:
večer
ĉine:
晚上 [wǎnshang], 夕 [xī]
dane:
aften
estone:
õhtu
eŭske:
arratsaldean
filipine:
gabi
france:
soir, soirée
galege:
noite
germane:
Abend
guĝarate:
સાંજે
haitie:
aswè
haŭse:
maraice
hinde:
शाम
hispane:
tarde (parte del día)
hungare:
antaŭ ~o ne estu fiera: nyugtával dicsérd a napot laŭdu tagon nur ~e: nyugtával dicsérd a napot 1. est 2. estély
igbe:
mgbede
indonezie:
malam, sore
irlande:
tráthnóna
islande:
kvöld
japane:
夕べ
jave:
sore
jide:
אָוונט
jorube:
irọlẹ
kanare:
ಸಂಜೆ
kartvele:
საღამოს
katalune:
vespre
kazaĥe:
кеш
kimre:
gyda’r nos
kirgize:
кечинде
kmere:
ល្ងាច
koree:
저녁
korsike:
sera
kose:
ngokuhlwa
kroate:
večer
kurde:
êvar
latine:
ad vesperum
latinece:
vespera, vesper
latve:
vakars
laŭe:
ຕອນແລງ
litove:
vakaras
makedone:
вечерта
malagase:
hariva
malaje:
petang
malajalame:
വൈകുന്നേരം
malte:
filgħaxija
maorie:
ahiahi
marate:
संध्याकाळ
monge:
thaum yav tsaus ntuj
mongole:
орой
nederlande:
avond
nepale:
साँझ
njanĝe:
madzulo
okcidentfrise:
jûn
panĝabe:
ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ
paŝtue:
ماښام
pole:
wieczór
portugale:
tarde, tardezinha
ruande:
nimugoroba
rumane:
seară
ruse:
вечер
samoe:
afiafi
sinde:
شام
sinhale:
සවස
skotgaele:
feasgar
slovake:
večer
slovene:
večer
somale:
fiidka
ŝone:
manheru
sote:
mantsiboea
sunde:
burit
svahile:
jioni
svede:
kväll
taĝike:
шом
taje:
ตอนเย็น
tamile:
மாலை
tatare:
кич
telugue:
సాయంత్రం
tibete:
དགོང་དག་
turke:
akşam
ukraine:
вечір
urdue:
شام
uzbeke:
kechqurun
vjetname:
buổi tối
volapuke:
vendel
zulue:
ukuhlwa

vesperi

Esti vespera tempo: jam vesperas sur la pad' ŝtonoza [2].
2. N. Rossi: Kaj jam vesperas..., 1992-03-16

vesperiĝi

Iĝi vespero, finiĝi (pri hela tago): jam sufiĉe vesperiĝis, kiam Mikito atingis la arbaron [3].
3. I. Franko, trad. V. Pajuk: La farbita vulpo, La Ondo de Esperanto, 2006:8-9 (142-143)

vesperiĝo

Tempo, kiam estiĝas vespero, tempo de vespera krepusko: la vento ... fine ĉesis ĉe la vesperiĝo [4].
4. A. Kivi, trad. I. Ekström: Sep fratoj, 1947
france:
tombée du jour

vesperumi

(ntr)
Pasigi vesperon, precipe societe, kunmanĝante aŭ kunamuziĝante: kial do vesperumi inter Francoj dum oni estas en Hungario? [5].
5. D. Hromada-Kishegyi, trad. J. Lazert: Ĉarpentista filozofio, Hadès, [vidita en 2016]
france:
passer la soirée

antaŭvespero

1.
Vespero de la antaŭtago: en la antaŭvespero de nia renkontiĝo, estis malfacile por mi endormiĝi en hotelo en Seulo [6]; dankon al vi, ke vi kompatis nin kaj ne forgesis nin en la antaŭvespero de la Dia festotago [7].
Rim.: Troviĝas en PIV1 pli vasta senco, nome „la hieraŭo de difinita tago“, sed la donita ekzemplo en la antaŭvespero de la 14a tago de la monato Nisen (Nisan?)X estas des malpli konvinka, ke ĝi ne estas retrovebla en la biblia teksto, kie male abundas esprimoj de la tipo en la dek-kvara tago de la monato (Nisan), ĉirkaŭ la vespero [8] , kiuj referencas al la antaŭvespero de la dek-kvina de Nisan, t.e. Pasko.
2.
Momento tuj antaŭanta la vesperon, fino de la posttagmezo: Pilato rigardis for, kun grimaco de abomeno kontemplante la parton de la urbo kuŝantan ĉe liaj piedoj kaj estingiĝantan en la antaŭvespero [9].
6. Nishino R., trad. pluraj: Konsolvirinoj de Japana Imperia Armeo, 2007
7. I. Vazov, trad. I. Kestanoff: Kristnaska donaco, Literatura Mondo, 1922:12
8. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Levidoj 23:5
9. Mihail Bulgakov, trad. Sergio Pokrovskij: La majstro kaj Margarita, ĉapitro 25a
france:
1. soir de la veille, veille au soir, veille (soir de la veille), réveillon (soir de la veille) 2. fin d'après-midi, avant-soirée
germane:
Vorabend 1. Vorabend 2. Vorabend
hungare:
1. előest 2. koraest
indonezie:
2. sore
katalune:
1. vespre del dia anterior 2. tarda
nederlande:
1. avond voordien 2. vooravond
pole:
2. zmierzch
rumane:
2. seara dinainte
ruse:
1. канун, навечерие 2. предвечерие

sankta vespero

Vespero antaŭ kristnasko. Kristnaska arbo ... kiun ŝi en la sankta vespero vidis tra la vitra pordo ... [10].
bulgare:
Бъдни вечер
ĉeĥe:
Štědrý večer
france:
réveillon de noël
germane:
Heiliger Abend, Heiligabend
hungare:
szenteste
indonezie:
malam kudus
katalune:
nit de nadal
nederlande:
kerstavond
pole:
wieczór wigilijny, gwiazdka, Wigilia Bożego Narodzenia
slovake:
Štedrý večer

administraj notoj

pri antaŭ~o 1.:
      La franca traduko "réveillon" estas kritikebla. Ja laŭ
      vortaroj temas pri vespermanĝo prenita dum antaŭvespero de
      iuj festoj, sed ŝajnas al mi, ke oni volonte vastigas ĝin
      por signifi la vesperon mem. [MB]
    
antaŭ~o: Mankas verkindiko en fonto.