tradukoj: be ca cs de es fr hu pl pt ro ru sk sv

*ekster

I.

*ekster  

Prepozicio montranta:
1.  
Objekton, malinterne de kiu staras alia objekto: mi staras ekster la domo kaj li estas interne [1]; barakti kiel fiŝo ekster la akvoPrV ; ne rezonu pri tio, kio estas ekster via metioPrV ; (figure) la estonteco de nia afero estas absolute ekster danĝero [2]; (figure) tio estas ekster dubo. ANT:en1.a.
Rim.: Pri uzo de ekster kun akuzativo, vd al ekster, ekster ...-n.
2.  
(arkaismo) Objekton, kiun oni apartigas de tiuj, pri kiuj oni asertas ion: ekster tio, el la diritaj vortoj, ni povas ankoraŭ fari aliajn vortojn [3]; ni ĉiuj estas kulpaj, ekster (= sed ne) Aleksandro; ekster li, ĉiuj mortis; ekster tiaj okazoj li vivis […] sola [4]; la princo ne vidis ekster la milito alian rimedon [5]. SIN:krom
Rim.: Z mem skribas pri tia uzo: ekster[…] tute bone esprimas ankaŭ la sencon de „krom“LR .

al ekster, ekster ...-n  

Al loko situanta ekster: sendokosto al ekster Eŭropo: 3 eŭroj [6]; mi venigis ilin ĉiujn ekster danĝeron [7]; aliru, elportu viajn fratojn el la sanktejo ekster la tendaron [8]; kaj preninte Paŭlon, oni trenis lin ekster la templon [9]; tamen iomete, tre malmulte, ekster la dunojn, iomete en la erikejon li devis iri [10]; sed kiam mi eliris ekster la muron, ĉio ĉesis [11]. ANT:al en, en ...-n 1
Rim. 1: Akuzativo post ekster estas komprenebla el tio, ke la celo de la movo estas ne la devena loko sed la ekstera spaco. Kp: ni veturis ekster la urbo (ni jam estis inter la kampoj kaj arbaroj); ni veturis ekster la urbon (tra la urbo ni veturis eksteren). Do, en „ekster la urbon“ la urbo ne estas la celo, sed la celo ja estas la spaco „ekster la urbo“. [Jeromo Vaŝe, Marc Bavant, Sergio Pokrovskij]
Rim. 2: Pri la prepoziciaj kunaĵoj kun al, vidu rimarkon sub al ĉe.
II.
Vortero kun la senco de ekster 1.

ekstera

1.
Estanta ekster objekto, en la parto de la spaco, kiu komenciĝas tie, kie finiĝas la objekto: la ekstera mondo (kiu estas ekster la homo); la ekstera korto de la reĝa domo [12]; ekstera (nur ŝajna) pieco; la aferoj eksteraj de Izrael [13]; la filoj […] estos elĵetitaj en la eksteran mallumon [14].
2.
Estanta en la parto de objekto, kiu direktiĝas al la supre dirita parto de la spaco: li povis vidi nur la eksteran flankon de nia domo [15]; li konstruis eksteran muregon por la urbo [16]; ĝis la ekstera rando de la interna korto [17]; kvankam nia ekstera homo kadukiĝas, tamen nia interna homo renoviĝas tagon post tago [18]; tio koncernas nur la eksteran aspekton [19].

ekstere

1.
En ekstera loko, en la parto de la spaco ekstera al iu objekto: oni konstruis ekstere remparon; li diris tion al siaj du fratoj ekstere [20]; li genuigis la kamelojn ekstere de la urbo, ĉe puto [21]; la reĝidino flugis super la urbo eksteren [22]; min ne tuŝas la afero, mi staras ekstere PrV .
2.
En la parto de objekto, kiu direktiĝas al la ĉirkaŭanta spaco: ŝmiru ĝin per peĉo interne kaj ekstere [23].

eksteren  

Al la ekstero: balaaĵon el korto eksteren ne elportu PrV ; la granda pordo malfermiĝis, la kandeloj radiis de la altaro tra la preĝejo eksteren sur la dezertan placon [24]; la internan flankon oni turnis eksteren, ĝi aspektis ruĝa kaj verda [25].

ekstero, eksteraĵo  

Ekstera parto aŭ aspekto: ĉe tro ĝentila ekstero mankas sincero PrV ; ne juĝu pri afero laŭ ĝia ekstero PrV ; bela eksteraĵo [26]; antaŭ li staras neordinare maldika homo, kun tre stranga eksteraĵo [27]; ĝi ne imponas per eksteraĵo, sed eĉ elefanton ĝi renversos [28]; tia seneksteraĵa, malalta, ŝajnas, ke per la ungo oni povus lin dispremi [29]. VD:ŝajno.

eksteriĝi  

Eliri: la pamfletoj ŝvebas rekte sur la elirejon de la kinejo, trafante la ĵus eksteriĝantajn spektantojn [30].

eksterulo

1.  
Ulo kiu ne rilatas al koncerna afero, fremdulo: ĉu vi ne juĝas la internulojn, dum la eksterulojn juĝas Dio [31]? parto alvokis helpon de eksteruloj por ke kamaradoj helpu kamaradojn [32].
2.
Lernanto loĝanta ekster la lernejo: mi mem pasigis multajn jarojn studante teologion, unue en Skotlando, poste kiel eksterulo de angla universitato [33].
III.
Prefikso havanta la sencon de ekster1:
eksterurba gastejo [34]; eksterdome [35]; la ministro de la Aferoj Eksterlandaj [36]; eksterleĝa; eksterordinara [37]; eksterdanĝera [38]; eksterduba [39].

tradukoj

belorusaj

~: за, па-за, звонку; ~a: зьнешні, знадворны, вонкавы; ~e: звонку, знадворку; ~en: вонкі, надвор; ~o, ~aĵo: зьнешнасьць , зьнешні выгляд ; ~iĝi: выйсьці, пакінуць; ~ulo 1.: чужы (нехта); ~ulo 2.: экстэрн. ~urba: загарадны; ministro de la Aferoj E~landaj: міністар замежных справаў; ~leĝa: незаконны; ~ordinara: незвычайны, экстраардынарны; ~duba: несумнеўны.

ĉeĥaj

~: mimo, vně; ~a: externí, venkovní, vnější, zevní; ~e: mimo, venku, vně, zevně; ~en: ven; ~ulo: externista.

francaj

~: à l'extérieur de, au dehors de, hors de; al ~, ~ ...-n: hors de, au dehors de, à l'extérieur de; ~a: apparent, extérieur, externe, superficiel; ~e: à l'extérieur, en apparence; ~o, ~aĵo: apparence, aspect, dehors, extérieur, façade; ~ulo 2.: externe. ministro de la Aferoj E~landaj: ministre des affaires étrangères; ~leĝa: illégal.

germanaj

~ 1.: außerhalb; ~ 2.: außer; ~a: äußerer; ~e: außen, außerhalb, draußen; ~o, ~aĵo: Äußere, Aussehen; ~iĝi: aussteigen; ~ulo 1.: Außenstehender, Fremder; ~ulo 2.: Heimschläfer, Externer. ministro de la Aferoj E~landaj: Außenminister.

hispanaj

~: afuera de; ~a: externo; ~e: externamente.

hungaraj

~: kívül; ~a: külső, kinti; ~e: kívül, kint; ~o, ~aĵo: külső, külső rész; ~iĝi: kimegy, kiszáll; ~ulo: kintlakó, externista. ~urba: városon kívüli; ~leĝa: törvényen kívüli.

katalunaj

~ 1.: fora, fora de, defora; ~ 2.: llevat de, a l'enfora de; al ~, ~ ...-n: enfora, a fora; ~a: extern, exterior; ~e 1.: fora (adv.), a fora, per fora; ~e 2.: externament; ~en: cap a fora; ~o, ~aĵo: aparença, aspecte, exterior; ~iĝi: eixir, sortir; ~ulo 1.: estrany (subst.); ~ulo 2.: extern (alumne); ekster III: extra- (fora).

polaj

~ 1.: poza; ~ 2.: oprócz; al ~, ~ ...-n: na zewnątrz, poza; ~a: wierzchni, zewnętrzny; ~e 1.: na zewnątrz; ~e 2.: na wierzchu; ~en: za zewnątrz; ~o, ~aĵo: zewnętrze, strona zewnętrzna, powierzchowność; ~iĝi: wychodzić, wysiadać, wypadać, wylatywać, wydostawać się na zewnątrz; ~ulo 1.: ktoś postronny, ktoś obcy; ~ulo 2.: ekstern, eksternista. ~urba: zajazd, gospoda (dawn.), karczma (dawn.), oberża (dawn.), austeria (dawn.); ministro de la Aferoj E~landaj: minister spraw zagranicznych; ~leĝa: bezprawny, poza prawem, nielegalny; ~ordinara: nadzwyczajny, niebywały; ~duba: niewątpliwy, pewny.

portugalaj

~: afora, fora de.

rumanaj

~e: afară.

rusaj

~ 1.: вне, за (+ тв. пад.); ~ 2.: вне; al ~, ~ ...-n: вовне, за (+ вин. пад.); ~a: внешний, наружный; ~e: снаружи; ~en: наружу; ~o, ~aĵo: внешность, наружность; ~iĝi: выйти наружу; ~ulo 1.: посторонний; ~ulo 2.: экстерн. ~urba: загородный; ministro de la Aferoj E~landaj: министр иностранных дел; ~leĝa: незаконный; ~ordinara: экстраординарный, необычайный; ~danĝera: находящийся вне опасности; ~duba: несомненный.

slovakaj

~: mimo; ~a: vonkajší; ~e: vonku; ~en: von; ~ulo: externista.

svedaj

~ 1.: utanför; ~ 2.: utan; ~a: yttre; ~e: ute, på utsidan; ~en: utåt.

fontoj

1. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 26
2. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado en la Guildhall (Londono) en la 21a de aŭgusto 1907
3. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 30
4. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro XI
5. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, ĉap. 3
6. K. Kováts: Informoj pri la Edu-KoDo, http://www.edukado.net/KDMendilo.htm
7. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Io
8. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Levidoj 10:4.
9. La Nova Testamento, La agoj 21:30.
10. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Historio el la dunoj
11. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, ĉap. 9.
12. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Ester 6:4
13. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Kroniko 26:29
14. La Nova Testamento, Mateo 8:12
15. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 31
16. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, II. Kroniko 33:14
17. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeĥezkel 40:19
18. La Nova Testamento, II. Korintanoj 4:16
19. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Najbaraj familioj
20. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 9:22
21. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 24:11
22. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Vojkamarado
23. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 6:14
24. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Kupra porko
25. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Ĝardeno de la paradizo
26. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, La virineto de maro
27. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, La ombro
28. N. V. Gogol, trad. L. L. Zamenhof: La Revizoro, Akto dua
29. N. V. Gogol, trad. L. L. Zamenhof: La Revizoro, Akto dua
30. Monato, Eriko Navaro: Flugiloj de libereco
31. La Nova Testamento, I. Korintanoj 5:12–13
32. Platono, tr. Donald Broadribb: La Respubliko
33. Monato, Albisturo Kvinke: Opinio: Sobraj pensoj de sobrulo
34. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Vojkamarado
35. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Vojkamarado
36. N. V. Gogol, trad. L. L. Zamenhof: La Revizoro, Akto tria
37. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Daniel 2:11
38. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Juĝistoj 8:11
39. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Oka Kongreso Esperantista en Krakow en la 11a de aŭgusto 1912

~iĝi: Mankas dua fontindiko.


administraj notoj

pri ~iĝi:
    Ĉu uzata? Ĉe "eksplodo" troviĝas 
    "eksteriĝo" kun figura senco (eksteriĝo de pasio),
    inda por registri.
    [MB]
  
pri ~ulo:
     Supozeble la senco estas pli vasta: personoj eksteraj al iu
     afero,
     studentoj pri medicino ks. Vidu ankaŭ radikon "ekstern".
     [MB]
   
pri ekster III:
    Multaj tradukoj ŝajnas al mi senutilaj, ĉar tiuj vortoj
    jam ekzistas aliloke: ~duba, ~danĝera, ~ordinara, ~lando (sub
    dub, ktp). Tiuj, kiuj ne aperas aliloke devus esti enkondukitaj tie:
    ~leĝa (sub leĝ), ministro pri ~landaj aferoj (sub
    ministr). Laŭ mi, se ekzemploj estas entute bezonataj en
    ĉi tiu subart, ili servu nur por ilustri, kiamaniere la senco
    de la kunmetaĵo deriviĝas el la partoj.
    [MB]
  

ℛevo | datumprotekto | ekster.xml | redakti... | traduki... | artikolversio: 1.37 2019/09/26 16:10:16