*ton/o

*tono

1.
MUZ Muzika sono, havanta difinitan altecon: li tamen aŭdis ankoraŭ la tonojn de orgeno [1]; tio estas nur du tonoj, ĉiam bum, bum [2]! sonu plue, vi tonoj de la bela ĉaskorno [3]; nur raŭke sonis la tonoj, kiujn la maljuna viro eligis, poste li mallaŭte kantetis por si mem iun kanton [4]; jen tiu jen alia aŭdis ian strangan tonon, similan al sono de preĝeja sonorilo [5]; mirinda fluto, el ĝi eliris tono, tiel longe tirita, kiel sono de lokomotivo Fab3 ; mistono.
a)
MUZ Ĉeftono, baza sono de muzika skalo, sur kiu estas fundamentita muzika verko: (figure) doni la tonon (havi la ĉefan voĉon; esti sufiĉe influa por esti obee imitata de ĉiuj, konduki 5) PrV .
b)
FON Altigo, malaltigo aŭ teno de voĉ-alteco dum parolado: afabla, amika, kolera, kortuŝa tono; la amaso […] ĉiun vorton elparolitan per aŭtoritata tono de scianto sankte kredas EE ; diri kun protekta tono [6]; per kategoria tono [7]; despota tono eksonis en lia voĉo IK ; per kia rajto vi parolas al mi per la tono de superulo [8]? respondis la administranto per tono jesanta kaj samtempe demanda Marta ; de tiu momento la tono de nia interparolado iom dolĉiĝis [9]; (figure) la ĉefa tono de la libro estas iom melankolia. VD:frazmelodio, prozodio
2.
Nuanco de koloro: ĉirkaŭe la montoj ricevis belegan verdan tonon [10].
3.
MUZ(evitinde) =duto1
afrikanse:
 toon
albane:
 ton
amhare:
 ቃና
angle:
 tone 1. note
arabe:
 نغمة
armene:
 տոնուս
azerbajĝane:
 ton
beloruse:
 тон
bengale:
 স্বন
birme:
 အသံ
bosne:
 ton
ĉeĥe:
 tón, zvuk
dane:
 tone
estone:
 toon
eŭske:
 tonua
filipine:
 tono
france:
 ton
galege:
 ton
germane:
 Ton
guĝarate:
 સ્વર
haitie:
 ton
haŭse:
 sautin
hinde:
 स्वर
hispane:
 tono
hungare:
1. zenei hang 2. színárnyalat, tónus 1.a alaphang 1.b hangnem, tónus
igbe:
 olu
irlande:
 ton
islande:
 tónn
japane:
 トーン
jide:
 טאָן
jorube:
 ohun orin
kanare:
 ಟೋನ್
kartvele:
 ტონი
kazaĥe:
 үн
kimre:
 tôn
kirgize:
 түс
kmere:
 សម្លេង
koree:
 
korsike:
 tonu
kose:
 ilizwi
kroate:
 ton
kurde:
 deng
latve:
 tonis
laŭe:
 ໂຕນ
litove:
 tonas
makedone:
 тон
malagase:
 fiteny
malaje:
 nada
malajalame:
 ഛായ
maorie:
 reo
marate:
 टोन
mongole:
 ая
nederlande:
 toon
nepale:
 टोन
njanĝe:
 kamvekedwe
okcidentfrise:
 toan
panĝabe:
 ਟੋਨ
paŝtue:
 لهجه
pole:
 ton
portugale:
1. som 2. tom 1.a tom 1.b tom
ruande:
 ijwi
ruse:
 тон
samoe:
 faʻaleoga
sinde:
 سر
sinhale:
 ස්වරය
skotgaele:
 tòna
slovake:
 odtieň farby
slovene:
 tona
somale:
 midab
ŝone:
 izwi
sote:
 modumo
sunde:
 nada
taĝike:
 оҳанги
taje:
 โทน
tamile:
 தொனி
tatare:
 тон
telugue:
 టోన్
ukraine:
 тон
urdue:
 سر
uzbeke:
 ohang
vjetname:
 giai điệu
volapuke:
 ton
zulue:
 umbala

bontono, bona tono

Eleganta ĝentileco de bonedukita homo: nur en la ĉefurbo ekzistas ja bon-tono [11]; la vizito en Chautauque apartenas jam al la bona tono FK ; longa listo de konsiloj, ŝvebantaj inter alta moralo kaj simpla ordinara bontono [12].
beloruse:
 добрыя манэры
ĉeĥe:
 bonton, dobré mravy, jemné mravy
france:
 bon ton, bonnes manières
hungare:
 jólneveltség, jó modor
nederlande:
 bonton
pole:
 bon ton, dobre maniery
portugale:
 bom-tom, boas maneiras
ruse:
 хорошие манеры, бонтон (уст.)
slovake:
 bontón, správne správanie

dekdutonismo

MUZ Aŭstruj-devena muzika skolo el la komenco de la 20a jarcento, kiu netonale uzas de la dek du kromatajn tonojn de okto; dodekafonismo: post la elmigrado de Schönberg en Usonon […] la dekdutonismo precipe disvastiĝis en norda Ameriko [13]; la diferencoj inter la dekdutonisma tekniko de Hauer kaj la „komponado per 12 tonoj“ de Schönberg estas gravaj [14].
angle:
 twelve-tone technique
france:
 dodécaphonisme
pole:
 dodekafonia

subtono

Malĉefa tono, subtile sentebla nuanco: milda ironio […] estas konstatebla kiel ia subtono en la originalaj prozverkoj de Szilágyi [15].
15. B. Ragnarsson: Ferenc Szilágyi: Novelisto kun du hejmlandoj, libera folio, 2005
france:
 arrière-pensée, connotation, inexprimé (subst.)

unutona

Ĉiam samsona, samkolora, samaspekta, ne varia, banala, griza, monotona: la silenta, humila, unutona penso de la pala virino Marta ; iliaj raportoj estis tede unutonaj [16]; teksaĵoj maldelikataj kaj unutonaj [17]; iu obtuza, unutona bruado [18].
angle:
 monotone, monotonous
beloruse:
 аднатонны, манатонны
ĉeĥe:
 jednotónový, přen. monotónní
france:
 monotone
germane:
 eintönig
hungare:
 egyhangú, monoton
nederlande:
 eentonig
pole:
 monotonny
portugale:
 monótono
ruse:
 монотонный, однотонный
slovake:
 jednotvárny, monotónny
ukraine:
 однотонний, монотонний

unutono, unutoneco

Karaktero de tio, kio havas nur unu tonon, unu koloron, daŭre saman aspekton: unutoneco de la pejzaĝo, la incitanta flaveco de la sablo, la varmego kaj, antaŭ ĉio, la senfina senlimeco ― jen estas la ĉefaj ecoj de la libia dezerto [19]; en la tago de Lakŝmi Puĝa, grupoj da homoj iras dum multaj horoj de domo al domo, kantante „bhaijlo – bhaijlo“ kun ĝoja unutono [20].
beloruse:
 манатоннасьць, аднатоннасьць
france:
 monotonie

administraj notoj

sub~o: Mankas dua fontindiko.