*gaj/a UV
*gaja
- 1.
- (iu)
Estanta en viva, facilanima kaj bonhumora stato, kaj
montranta sian kontentecon per eksteraj signoj;
ridhumora, ĝojmiena:
la studento estis gaja kaj ĝoja, ĉarmega homo
[1];
sinjoro kun tia gaja vizaĝo, ke [...]
li devis esti la plej feliĉa homo sur la tero
[2];
kun gaja rideto sur la buŝo
Marta
;
mi ricevis plej gajan humoron
[3];
gaja urbo
[4]
[5]
[6];
ni estu gajaj, ni uzu bone la vivon, ĉar la
vivo ne estas longa
[7];
li [...] vivis tie lukse kaj gaje
[8].
ĝojaRim.: Gajeco sentiĝas kaj montriĝas ekstere, dum ĝojo estas pli profunda, pli intima sento. - 2.
- (figure) (io) Gajiga: gaja vetero, koloro, spektaklo; pro forta brak', ⫽ pro gaja kant' ⫽ volonte akceptata [9]; la rakonto ne estas gaja; kaj tio malĝojigis [10]; sur la kameno brulis gaja fajro Marta .
1.
H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Ŝi estis tute sentaŭga
2. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Pupludisto
3. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Pupludisto
4. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Cefanja 2:15
5. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeremia 49:25
6. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jesaja 23:7
7. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 20
8. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, La ora birdo
9. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Io
10. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Abio
2. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Pupludisto
3. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Pupludisto
4. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Cefanja 2:15
5. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeremia 49:25
6. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jesaja 23:7
7. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 20
8. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, La ora birdo
9. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Io
10. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Abio
- angle:
- gay, cheerful
- beloruse:
- вясёлы
- ĉeĥe:
- veselý
- ĉine:
- 恔 [xiào], 姁 [xǔ], 悅 [yuè], 欢乐 [huānlè], 晢 [zhé], 昑 [qǐn], 光光 [guāngguāng], 乐乐呵呵 [lèlehehe], 高兴的 [gāoxìngde], 懽 [huān], 咍 [hāi], 无忧无虑 [wúyōuwúlü]
- france:
- gai, enjoué, joyeux
- germane:
- fröhlich, heiter, lustig
- hispane:
- alegre
- hungare:
- víg, vidám
- indonezie:
- ceria, gembira, girang, ria, riang, senang, senang hati, suka hati
- internaci-signolingve:
- itale:
- 1. gaio, allegro, gioviale 2. gaio, gioioso
- japane:
- 陽気な [ようきな], 快活な [かいかつな], 愉快な [ゆかいな], にぎやかな, 浮き浮きした [うきうきした]
- nederlande:
- blij, vrolijk
- pole:
- 1. wesoły
- portugale:
- 1. alegre, contente, feliz 2. alegre
- rumane:
- 1. vesel
- ruse:
- весёлый
- signune:
- L@45/
- slovake:
- veselý
- svahile:
- -enye furaha, -enye hali ya kuchekacheka
- svede:
- glad
- tibete:
- ཁྱད་མཚར་པོ་
- turke:
- neşeli
- ukraine:
- веселий
gaji
(ntr)
-
Esti gaja:
[ili] buĉis tie pacoferojn antaŭ la Eternulo,
kaj forte gajis tie Saul kaj ĉiuj Izraelidoj
[11].
ridi,
plezuri
11.
trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Samuel 11:15
- angle:
- be cheerful
- beloruse:
- весяліцца
- ĉeĥe:
- veselit se
- france:
- être gai
- germane:
- fröhlich sein, heiter sein, sich freuen
- hispane:
- estar alegre
- hungare:
- vidám, örvendezik
- indonezie:
- bergembira, bergirang, beria, bersenang hati, bersuka hari, bersukacita, bersukaria
- itale:
- gioire, essere allegro
- japane:
- 愉快な気持ちでいる [ゆかいなきもちでいる], 晴れ晴れしている [はればれしている]
- nederlande:
- blij zijn
- pole:
- być wesołym, weselić się
- portugale:
- estar alegre, estar de bom humor
- ruse:
- веселиться, быть в хорошем настроении
- slovake:
- byť veselý
- ukraine:
- веселитися, бути в гарному настрої
gajigi
- Fari iun aŭ ion gaja: gajigi ĉiujn per spritaj ŝercoj; gajigi la lecionon; mi volas gajigi aliajn kaj ankaŭ min [12]; mi konsolos ilin kaj gajigos ilin post ilia aflikto [13]; se iu antaŭ nelonge edziĝis, li ne iru en militon [...] li restu libera en sia domo dum unu jaro, kaj li gajigu sian edzinon [14]; por plezuro oni aranĝas festenojn, kaj vino gajigas la vivon [15]; grimaca gajigista vizaĝo.
12.
H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Dekdu per la poŝto
13. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeremia 31:13
14. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Readmono 24:5
15. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Predikanto 10:19
13. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeremia 31:13
14. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Readmono 24:5
15. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Predikanto 10:19
- angle:
- cheer (make cheerful)
- beloruse:
- весяліць
- ĉeĥe:
- bavit, rozveselovat
- ĉine:
- 热闹 [rènao]
- france:
- égayer (rendre gai), divertir, réjouir
- germane:
- erheitern, aufheitern
- hispane:
- alegrar
- hungare:
- felvidít, vidámít
- indonezie:
- menggembirakan, menggirangkan, meriangkan, menyenangkan
- itale:
- allietare, rallegrare
- japane:
- 楽しくする [たのしくする]
- nederlande:
- blij maken, leuk maken
- pole:
- weselić, rozbawiać, rozweselać, cieszyć
- portugale:
- alegrar
- ruse:
- веселить
- slovake:
- rozveseliť
- turke:
- neşelendirmek, eğlendirmek
- ukraine:
- веселити, звеселяти, розвеселяти
gajiga
-
Kaŭzanta gajon, bonan humoron, ridon:
gajiga spektaĵo;
trinki [...] gajigajn trinkaĵojn
[16].
burleska,
komika,
ridiga
16.
B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro V
- angle:
- cheering
- beloruse:
- забаўлівы, пацешлівы, забаўны, вясёлы
- ĉeĥe:
- zábavný
- france:
- divertissant, réjouissant
- germane:
- erheiternd, aufheiternd
- hungare:
- vidító, örvendetes
- indonezie:
- menggembirakan (adj), menyenangkan (adj)
- itale:
- gaio, gioioso
- japane:
- 楽しくする [たのしくする], 気晴らしになる [きばらしになる]
- nederlande:
- leuk
- pole:
- rozweselający, pocieszny
- portugale:
- alegre (que causa alegria) (adj.)
- ruse:
- веселящий, увеселительный, развлекательный
- slovake:
- rozveseľujúci
- turke:
- neşelendiren, eğlendiren
- ukraine:
- звеселяючий
malgaja
-
En malbona humoro, ne ĝuanta la cirkonstancojn:
senfortiĝintaj korpoj kaj morte malgajaj spiritoj
Marta
;
tiu rigardis sin per tiel neordinare malgajaj
okuloj, ke la koro ne permesis al ŝi ekbati
[17].
malĝoja,
tristaRim.: Malgaja humoro estas pli ekstera, malpli daŭra sento, kaŭzata ekzemple per manko de stimulo, ol profunda malĝojo, kaŭzata ofte pro perdo aŭ manko de vivgravaĵo.
17.
H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Filino de la marĉa reĝo
- angle:
- uncheerful, gloomy
- beloruse:
- журботны, сумны, смутны, маркотны, нудны, тужлівы, панылы, пануры
- ĉeĥe:
- smutný
- ĉine:
- 冻僵了 [dòngjiāngliǎo], 伤感 [shānggǎn], 怆 [chuàng], 悲戚 [bēiqī], 怛 [dá], 忡 [chōng], 憯 [cǎn], 凄 [qī]
- france:
- triste, attristé, morose, peiné
- germane:
- trübselig, betrübt, trübsinnig, bedrückt
- hispane:
- triste
- hungare:
- szomorú, bús, bánatos
- indonezie:
- gundah, masygul, muram, murung, pilu, sedih, sendu
- internaci-signolingve:
- itale:
- triste, corrucciato, fosco, funereo
- japane:
- 陰気な [いんきな], 気分の沈んだ [きぶんのしずんだ], ふさぎ込んだ [ふさぎこんだ], 鬱陶しい [うっとうしい]
- nederlande:
- triest, bedroefd, verdrietig
- pole:
- smutny, tęskny, pochmurny, ponury
- portugale:
- triste
- ruse:
- грустный, печальный
- signune:
- b@10,L@45/
- slovake:
- smutný, zarmútený
- turke:
- üzgün, kederli, gamlı, hüzünlü
- ukraine:
- сумний
malgaji
-
Esti malgaja:
li ĉiam sidas ĉe la maro kaj malgajas kaj malĝojas, kaj volas paroli al neniu
[18];
juneco ja ne povas ĉiam malgaji
[19];
li estis tia diligenta viro, ni ĉiuj vere malgajis, kiam li devis iri hejmen
[20].
funebri,
malĝoji
18.
Vasilij Eroŝenko: El vivo de ĉukĉoj, 5. La publika mallaŭdo.
19. Vasilij Eroŝenko: El vivo de ĉukĉoj, 8. La plej amika komplezaĵo.
20. B. Traven, trad. Hans Georg Kaiser: Mortula Ŝipo, Rakonto de usona maristo, Ĉapitro 13
19. Vasilij Eroŝenko: El vivo de ĉukĉoj, 8. La plej amika komplezaĵo.
20. B. Traven, trad. Hans Georg Kaiser: Mortula Ŝipo, Rakonto de usona maristo, Ĉapitro 13
- angle:
- be gloomy
- beloruse:
- сумаваць, смуткаваць, маркоціцца, нудзіць, тужыць, гараваць
- ĉeĥe:
- být smutný, rmoutit se
- ĉine:
- 扫兴 [sǎoxìng]
- france:
- être triste, s'attrister
- germane:
- trübselig sein, bedrückt sein, Trübsal blasen
- hispane:
- estar triste
- hungare:
- szomorkodik, bánkódik, búslakodik
- indonezie:
- berdukacita, bermuram durja, bersedih, bersendu
- itale:
- rattristare, contristare
- japane:
- 気分が沈んでいる [きぶんがしずんでいる], ふさぎ込んでいる [ふさぎこんでいる]
- nederlande:
- bedroefd zijn, treurig zijn
- pole:
- być smutnym, smucić się
- portugale:
- estar triste
- ruse:
- грустить, печалиться
- slovake:
- smútiť
- turke:
- üzülmek, kederlenmek, hüzünlenmek, gamlanmak
- ukraine:
- сумувати
malgajigi
- Kaŭzi malgajan humoron al iu: la renkonto pli malgajigis ol ĝojigis lin [21]; dume amuzis, iom malgajigis min, ke […] amikoj kaj eĉ familianoj riproĉetas al mi, ke mi malemas kunĝui spektaklon [22].
21.
Stellan Engholm: Homoj sur la tero, Sia propra mastro
22. Monato, Paul Gubbins: Ludoj ekskludaj, 2012
22. Monato, Paul Gubbins: Ludoj ekskludaj, 2012
- germane:
- betrüben
malgajo
- Malvigla, senplezura spirita stato: For malgajo! ⫽ Tru-la-la! ― Nun estas majo [23]!
23.
Raymond Schwartz: La Stranga Butiko, Majo
- angle:
- gloom
- beloruse:
- смутак, сум, журба, маркота, туга
- ĉeĥe:
- smutek
- ĉine:
- 忧伤 [yōushāng]
- france:
- tristesse
- germane:
- Trübsal, Betrübnis
- hungare:
- szomorúság, bánat, bú
- indonezie:
- dukacita, kegundahan, kemasygulan, kemuraman, kemurungan, kepiluan, kesedihan, kesenduan
- itale:
- tristezza
- pole:
- smutek
- portugale:
- tristeza
- ruse:
- грусть, печаль, тоска
- slovake:
- smútok
- turke:
- mutsuzluk
- ukraine:
- сум, смуток
10Gajo
Rim. 1:
PIV2 listigas la nomon en aparta artikolo, kiel homonimon de
la Fundamenta radiko; tamen ŝajnas, ke la antaŭnomon eblas
rigardi derivaĵo el la responda radiko; eĉ se historie
tia derivo estas dubinda, iuj homoj perceptas la nomon tiel,
kaj tia vidpunkto estas avantaĝa por Esperanto.
[Sergio Pokrovskij]
Rim. 2:
Dum sia frua periodo Latino malhavis apartan literon por [g];
anstataŭe estis uzata C. Kiam la romanoj elpensis diakritaĵon
G (t.e. C kun diakrita streketo), la antaŭnomo tamen dum longa
tempo restis ĉe la tradicia skribo per C; en Esperanto estas
nenia motivo imiti tiun misskribon, tiom malpli, ke ĝi
kolizias kun aliaj vortoj propre Esperantaj. La skriboj kiuj
ĉiam kapablis distingi inter g kaj k (ekz-e la greka)
konservis la ĝustan sonformon kun [g].
[Sergio Pokrovskij]
24.
La Nova Testamento, Al la Romanoj 16:23
- angle:
- Caius, Gaius
- beloruse:
- Гай (імя)
- ĉeĥe:
- veselo, veselí
- france:
- Caius, Gaius
- germane:
- Gaius
- hungare:
- Gaius, Caius, Gájusz
- indonezie:
- Gaius
- itale:
- Caio, Gaio
- latinece:
- Caius, Gaius
- pole:
- Gajusz
- portugale:
- Gaio
- ruse:
- Гай, Кай (уст.)
- slovake:
- veselosť