tradukoj: be bg cs de en es fa fr hu it la nl pl ru sk

*spir/i

*spiri  

1.
(ntr)
Enlasi aeron en la pulmojn kaj ellasi ĝin post kiam ĝi reoksigenigis la sangon: permesu al mi ekspiri (iomete halti) [1]; al li ŝajnis, ke oni ĉi tie spiras la plej bonan aeron kaj ankaŭ la somero ĉi tie estas la plej bela [2]; [post liberiĝo] mi ree spiras freŝan aeron [3]; (figure) mi volas, respondis la faraono, ke miaj regnanoj estu feliĉaj, ke la popolo spiru libere [4].
2.  
Elspiri2: [trinkaĵo, kiu] spiras la odoron de la muskato kaj bonodoraj herboj [5].
3.  
(figure) Elspiri3: Saŭlo, ankoraŭ spirante minacojn kaj mortigon kontraŭ la disĉiploj, iris al la ĉefpastro [6]; l’ infero spiras peston en la mondon Hamlet ; ĉiuj liaj versaĵoj spiras malgajecon; li estas malriĉe vestita, sed lia parolo spiras konscion de sia propra indo FK ; ĉiuj verkoj, vortoj kaj agoj de [Zamenhof] spiras tiun ideon [7].

spiro

1.
Ĉiu unufoja spirago: Dio […] enblovis en lian nazon spiron de vivo [8]; mia spiro fariĝis abomenata por mia edzino [9]; mi jam ne havas forton kaj mi jam ne havas spiron [10]; li retenas la spiron [11]; neniu spiro eliĝis el ŝia buŝo, ŝi estis senviva [12]; (figure) ŝi perdis la spiron kaj komencis plori [13]; li jam faras la lastan spiron (mortas) PrV .
2.  
(figure) Aerblovo; odoro; spirito2: ĝis la limoj de l' horizonto brilis la ruĝaj sabloj de la okcidenta dezerto, de kie iafoje blovis la spiro de varmega vento, kvazaŭ el forno [14]; malpura spiro de la kadavroj, amasigitaj en ĉi tiu loko [15]; spiro de espero blovas tra la mondo; la tutan libron mi legis unuspire (senhalte).

spirado

FIZL Spira funkcio: lia edzino, aŭskultinte la facilan kaj regulan spiradon de sia infano, sidiĝis, por kudri [16]; la aero donas al vi la spiradon, flustris la voĉo de la poeto [17]; la infano kuŝis pala, la malgrandaj okuloj estis fermitaj, ĝia spirado estis mallaŭta, nur de tempo al tempo interrompata de profunda enspiro, simila al ĝemo [18]; griza polvo, kiu tage venenis la spiradon kaj pikis la okulojn [19]; ni fine dancis ambaŭ sub la muziko de Alfred, ĝis ni perdis la spiradon BdV .

spiregi  

Malfacile kaj forte spiri: li baldaŭ renkontis kuŝantan ĉashundon, kiu spiregis kiel iu, kiu laciĝis de la kurado [20]; hienoj spiregis de malsato kaj de dezirego de freŝa sango [21]. SIN:anheli

alspiro

FON Akustika efekto kaŭzata de kroma aerelspiro dum sonproduktado: antaŭ jarcento en la oseta forestis „simpla k“, kiun oni tiam prononcis kun alspiro (simile al la kartvela lingvo) [22]; oni povu […] vidi, ke „hipostazo“ estas ne „upostasis“ sed „hupostasis“, t.e. ke tie estu ne simpla upsilo sed upsilo kun la densa alspiro [23].

elspiri  

(tr)
1.
Elpuŝi aeron el la pulmoj: mi elspiris la tutan aeron kaj pli profunde forĵetis la kapon malantaŭen Metrop; baleno en la oceano elspiras akvon per fontano [24]; fajron elspirantaj drakoj [25].
2.  
Eligi odoron, haladzon, aŭ varmon: la sablo elspiris ardantan varmegon [26]; forton kaj freŝecon elspiradis la pura arbara aero [27].
3.  
(pri io)(figure) Eksterigi, sentigi ian econ; esti plena je: ĉio elspiris sanan gajecon; la libro elspiras malamon; atestanto falsama, kiu elspiras mensogojn [28]. VD:odori2

enspiri

(tr)
1.
Enlasi aeron en la pulmojn: li enspiris la parfumajn blovojn, la venton de la erikejo, la gudroaromon de la pinoj; ŝi enspiradis tiun saman aeron, kiel li [29]; ŝi klinis unu el la branĉoj, por […] enspiri ilian bonodoron [30]; enspiru en vin la tutan fumon FdO ; elspiru kaj enspiru profunde dum unu/du minutoj [31].
2.
(figure) (al iu aŭ io) Animigi: oni forgesis ĉe tio pri la majstro, kiu [la pupojn] gvidis, kiu enspiris al ili vivon kaj animon [32].

ĝemspiri  

Forte vespiri; elspiri kun ĝemo: ne tie turnadu viajn okulojn […] nek ĝemspiru el viaj naztruoj tiamaniere [33].

senspiriĝi

Perdi la spiron: aŭdante ĉi tiujn vortojn, Ananias falis kaj senspiriĝis [34].

vespiri  

(ntr)
Aŭdeble elspiri pro emocio kiel malgajo, tediĝo, retrankviliĝo...; suspiri: ha! — vespiras Baniko — kiom longe mi devos ankoraŭ vivi en tiu terura necerteco? [35].

spirkapta, spirhaltiga, spirretena, spirraba

(frazaĵo) Kaŭzanta provizoran halton en spirado, precipe pro emocio, surprizo ktp: mi esploris plurajn originalajn poemarojn ekde la sojlo de la „Fundamenta Krestomatio“ ĝis la spirkaptaj „Ŝtupoj sen nomo“ de Ragnarsson [36]; tio estis miksita kun realaj scenoj, kaj liveras spirhaltigan spektaklon [37]; oni disponigis al ŝi terasan apartamenton kun spirhaltiga panoramo [38]; la tuta mondo spirretene rigardis la evoluadon de la financa krizo de Grekio [39]; ekestis „spirraba“ unua koncertversio [40].

spirblovo

FON Aerfluo elpuŝita el la pulmoj kaj uzata de la homo por produkti sonojn: Spirblovo sur vitro – militromano [41].

tradukoj

anglaj

~i: breathe; ~o: breath; al~o: aspiration; ve~i: sigh; ~kapta, ~haltiga, ~retena, ~raba : breathtaking. densa al~o: rough breathing.

belorusaj

~i: дыхаць; ~o: дыханьне, подых; ~ado: дыханьне; ~egi: цяжка дыхаць; el~i: выдыхаць; en~i: удыхаць; sen~iĝi: задыхацца; ve~i: уздыхаць, уздыхнуць.

bulgaraj

~i: дишам; ~o: дъх; ~ado: дишане; ~egi: дишам тежко; el~i 2.: изпускам, излъчвам; el~i: извишам; en~i: вдишвам; sen~iĝi: задъхвам се; ve~i: въздишам, стена; ~kapta, ~haltiga, ~retena, ~raba: спиращ дъха.

ĉeĥaj

~i: funět, těžce oddechovat; ~o: dech; ~ado: dýchání; ~egi: funět, těžce oddechovat; al~o: přídech; el~i: vydechnout; en~i: nabrat dech, nadechnout se, vdechnout do sebe; ve~i: vzdychat; ~blovo: fouknutí, výdech.

francaj

~i: respirer; ~o: respiration, souffle; ~ado: respiration; ~egi: être essoufflé, , haleter; al~o: aspiration; el~i 1.: expirer, souffler; el~i 2.: émettre (une odeur), exhaler; el~i: respirer, exprimer; en~i: aspirer (par une paille par ex.), inhaler, inspirer, respirer (un parfum); ĝem~i: geindre; sen~iĝi: s'essouffler, perdre haleine; ve~i: soupirer (pousser un soupir), pousser un soupir; ~kapta, ~haltiga, ~retena, ~raba : à couper le souffle; ~blovo: colonne d'air.

germanaj

~i: atmen; ~o: Atem, Odem [poezie], Hauch; ~ado: Atmung; ~egi: schnaufen; al~o: Behauchung; el~i 1.: ausatmen; el~i 2.: ausdünsten; el~i 3.: ausstrahlen; en~i 2.: Leben einhauchen; en~i: einatmen; sen~iĝi: außer Atem kommen; ve~i: seufzen; ~kapta, ~haltiga, ~retena, ~raba : atemberaubend; ~blovo : Hauch. li jam faras la lastan ~on: er tut den letzten Atemzug.

hispanaj

~i: respirar; ~o: respiración; ~ado: respiración; el~i 1.: expirar; en~i: inspirar; sen~iĝi: quedarse sin respiración.

hungaraj

~i: lélegzik, lehel; ~o: lélegzet, lehelet; ~ado: lélegzés; ~egi: liheg; el~i 1.: kilélegzik, kilehel; el~i 2.: áraszt; el~i: kisugároz; en~i: belélegzik, belehel, beszív; sen~iĝi: kifullad; ve~i: sóhajt, fohászkodik; ~blovo: lélegzet.

italaj

ve~i: sospirare.

latina/sciencaj

densa al~o: spiritus asper.

nederlandaj

~i: ademen; ~o: adem; ~ado: adem; ~egi: hijgen; el~i 1.: uitademen; en~i: inademen; ve~i: zuchten, kreunen.

persaj

~i: نفس کشیدن، تنفس کردن; ~o: دم، نفس; ~ado: تنفس; ~egi: نفس زدن; el~i 1.: نفس بیرون دادن، بازدمیدن، دم برآوردن; el~i 2.: پراکندن (بو)، متصاعد کردن; en~i: نفس فروبردن، دم فروبردن; sen~iĝi: از نفس افتادن.

polaj

al~o: przydech.

rusaj

~i: дышать; ~o: дыхание; ~ado: дыхание; ~egi: тяжело дышать; al~o: придыхание; el~i: выдыхать, выдохнуть; en~i: вдыхать, вдохнуть; sen~iĝi: задыхаться, задохнуться, запыхаться; ve~i: вздыхать, вздохнуть; ~kapta, ~haltiga, ~retena, ~raba : захватывающий дух; ~blovo: струя воздуха, воздушная струя. densa al~o: густое придыхание.

slovakaj

~i: ťažko oddychovať; ~o: dych; ~ado: dýchanie; ~egi: ťažko oddychovať; el~i: vydýchnuť; en~i: nabrať dych, vdýchnuť; ve~i: vzdychať; ~blovo: fúknutie, výdych.

fontoj

1. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, ĉapitro 2a
2. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Historio el la dunoj
3. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Fingreto
4. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro VIII
5. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro V
6. La Nova Testamento, La agoj 9:1
7. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Dua Kongreso Esperantista en Genève en la 28a de aŭgusto 1906
8. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 2:7
9. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Ijob 19:17
10. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Daniel 10:17
11. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, La vento rakontas pri Valdemaro Doe kaj pri liaj filinoj
12. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Neĝulino
13. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XII
14. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XXI
15. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro IV
16. Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, la hejmo de la metiisto, (rerakontita de E. Weilshäuser)
17. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Galoŝoj de feliĉo
18. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Historio de unu patrino
19. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro VI
20. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, la bremenaj muzikistoj
21. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro XXIII
22. V. Ivanov: Mezlernejo 15
23. S. Pokrovskij: Esperanto-Greka Vortaro, Revuloj
24. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Abocolibro
25. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XIX
26. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, ĝardeno de la paradizo
27. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Filino de la marĉa reĝo
28. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 14:5
29. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, La virineto de maro
30. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Folio el la ĉielo
31. Monato, Reza Kheir-khah: Sonĝo: Mirinda dimensio de nia vivo
32. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Plumo kaj inkujo
33. A. Kivi, trad. I. Ekström: Sep fratoj, 1947
34. La Nova Testamento, La agoj 5:5
35. L. Beaucaire: Kruko kaj Baniko el Bervalo, 1974
36. H. Vatré: Kien la elizio?, Nica Literatura Revuo, 6:2 (n-ro 32)
37. Monato, Paŭl Peeraerts: Silentiga kaj spirhaltiga spektaklo
38. Monato, Roberto Pigro: Terasa apartamento
39. Monato, Isikawa Takasi: Post ni, la diluvo!
40. Vikipedio, Bill Evans (pianisto)
41. Vikipedio, Josef Hora

al~o: Mankas verkindiko en fonto.
ĝem~i: Mankas dua fontindiko.
sen~iĝi: Mankas dua fontindiko.
ve~i: Mankas dua fontindiko.
~blovo: Mankas dua fontindiko.


ℛevo | datumprotekto | spir.xml | redakti... | traduki... | artikolversio: 1.30 2018/06/22 16:10:13