tradukoj: be br ca cs de en es fr fy hu id io it nl pl pt ru vo

*reĝ/o

*reĝo  

1.  
POL Dumviva, ordinare hereda, regnestro: la regnestro de nia lando estas bona kaj saĝa reĝo [1]; la filoj, nepoj kaj pranepoj de reĝo estas reĝidoj [2]; la filo de la reĝo, kiu revenis de ĉaso, ŝin renkontis [3]; via reĝa moŝto [4]; la reĝo de Sodom [5]; Abimeleĥ, la reĝo de la Filiŝtoj [6]; diru al Faraono, la reĝo de Egiptujo, ke li ellasu la Izraelidojn el sia lando [7]; ĉevalo la reĝo kaj la reĝino sidis sur belega trono, ĝuste kontraŭe de la juĝistoj kaj de la tuta konsilistaro [8]; li fariĝos reĝo super la tuta lando [9]; la kastelo de la reĝo [10]; la […] juna princo edziĝis […] kaj estis proklamita heredonto de la reĝo [11]; esprimi la plej respektan dankon de nia kongreso al Lia Regnestra Moŝto la Reĝo Frederiko Aŭgusto de Saksujo [12]; (frazaĵo) de nehavanto eĉ reĝo nenion ricevos PrV; (figure) la homoj, tiuj ĉi reĝoj de la tero, tiuj ĉi plej altaj reprezentantoj de la monda inteligenteco, tiuj ĉi duon-dioj, en la daŭro de tutaj miljaroj vivis unuj apud la aliaj, ne komprenante unuj la aliajn EE ; (figure) reĝo de bestoj (leono) Hamlet . SUP:monarĥo
2.  
SPO La plej altranga figuro en ŝakludo: la nigra, la blanka reĝo; la nomo de ŝako estas: reĝo, soldato, damo, […] kuriero, […] ĉevalo, […] turo [13].
3.  
SPO Ludkarto prezentanta reĝon: karoa reĝo [14]; se ni havas ason de pikoj, ni ne rajtas preni ason aliembleman […] sed ja ajnan karton (3, 6, 9, eventuale reĝon, fanton ...) de pikoj [15]. VD:ĵokero, aso, reĝino, damo, fantoSUP:figuro

reĝo de reĝoj  

HISPOL Honora nomo de reganto, precipe fama kiel titolo de antikvaj persaj reĝoj: li estas Sinjoro de sinjoroj, kaj Reĝo de reĝoj [16]; la etiopia vic-reĝo sin opinias egala al la reĝo de l' reĝoj [17].

Rim.: Fakte tio estas alia maniero esprimi la ideon imperiestro. [Sergio Pokrovskij]

*reĝa

Apartenanta al reĝo, rilata al reĝo: via reĝa moŝto, pardonu min [18]! reĝa palaco PrV ; reĝa aklamado [19]; reĝa urbo [20]; Salomono jam sidiĝis sur la reĝa trono [21]; lreĝa barĝo, kiun veturigis 78 remistoj kaj kiun komandis reĝino Maria la 1a [22].

reĝi

(ntr)
1.
Esti reĝo, posedi la reĝan potencon: la tempo, dum kiu Salomono reĝis en Jerusalem super la tuta Izrael, estis kvardek jaroj [23]; tiu Aĥaŝveroŝ, kiu reĝis de Hindujo ĝis Etiopujo, super 127 landoj [24]; anstataŭ li ekreĝis lia filo Asa [25]; en la Respubliko [de Ambaŭ Nacioj] reĝo reĝas sed ne regas [26]; inter la blinduloj reĝas la strabuloj PrV .
2.  
(figure) Regi 1.d: tie la akvoj reĝasB; reĝis plena mallaŭtoB; la frazo reĝas super la spiritoj de la homoj terura loko, kie la vivo ne ekzistas, kie absolute reĝas la morto [27].

reĝino

1.
Virino, kiu reĝas: la reĝino de Ŝeba aŭdis la famon pri Salomono [28]; la reĝino de la feinoj [29].
2.
La edzino de reĝo: la reĝo ekamis Esteron […] kaj faris ŝin reĝino [30]; la reĝo kaj la reĝino sidis ĉe la matenmanĝo [31]; la reĝino duonkuŝis sur divano inter molaj kusenoj [32].
3.  
SPO Ŝakpeco, kiu moviĝas kiel kuriero kaj kiel turo: ŝako de freneza reĝino [33]. SIN:damo2
4.  
SPO Ludkarto figuranta reĝinon: la malica reĝino de kero [34]; reĝo, reĝino, fanto valoras po 10 poentojn [35]. SIN:damo3VD:ĵokero, aso, reĝo, fantoSUP:figuro

*reĝido  

Filo de reĝo: estis iam reĝido, kiu volis edziĝi kun reĝidino [36]; budho en la sanskrita signifas „vekiĝinta“, [ĝi] estis la kromnomo de la reĝido Siddharta Gotama (623-544 a.K.) [37].

reĝidino  

Filino de reĝo: en sia plena ornamo estas interne la reĝidino, el ora teksaĵo estas ŝia vesto [38]; ĉar la pli aĝaj filoj de l' faraono, naskitaj de la reĝidino de Ĥiti, pro neklarigebla sorĉo estis posedataj de malbona spirito [39]; mi edzinigis al mi tri reĝidinojn de orientaj regnoj [40]; sur la balkonoj staris reĝidinoj, kaj ĉiuj ili estis malgrandaj knabinoj, kiujn Hjalmar tre bone konis [41]; pro la reĝidina naturo de Antigona, ili timas ŝin mortigi [42].

reĝlando, reĝujo

Regno regata de reĝo: (figure) la reĝlando de la rozoj (Persujo); mi salutas la saksan reĝlandon, kiu […] aranĝis belan akcepton [43]; en la nordo li (imperiestro Paĉakutek) konkeris la reĝujojn Ĉimuan kaj de Kito [44].

tradukoj

anglaj

~o: king; ~o de ~oj: king of kings; ~a: royal; ~i: reign, rule; ~ino 3.: queen; ~ino: queen; ~ido: prince; ~idino: princess; ~lando, ~ujo: kingdom.

belorusaj

~o 1.: кароль, цар; ~o 2.: кароль; ~o 3.: кароль; ~a: каралеўскі, царскі; ~i: валадарыць, панаваць; ~ino 1.: каралева, царыца; ~ino 2.: каралева, царыца; ~ino 3.: фэрзь; ~ino 4.: дама (у картах); ~ido: каралевіч, царэвіч; ~lando, ~ujo: каралеўства, царства.

bretonaj

~ino 3.: rouanez.

ĉeĥaj

~ino 3.: dáma, královna; ~ino 3.: dáma, paní.

francaj

~o: roi; ~o de ~oj: roi des rois; ~a: royal; ~i: régner; ~ino 3.: dame; ~ino: reine; ~ido: prince (fils de roi); ~idino: princesse; ~lando, ~ujo: royaume. de nehavanto eĉ ~o nenion ricevos: la plus belle fille du monde ne peut donner que ce qu'elle a; inter la blinduloj ~as la strabuloj: au royaume des aveugles les borgnes sont rois.

frisaj

~ino: keningin; ~lando, ~ujo: keninkryk.

germanaj

~o: König; ~a: königlich; ~i 1.: regieren (als König), herrschen (als König); ~i: regieren, herrschen; ~ino 3.: Dame; ~ino: Königin; ~ido: Königssohn, Prinz (Königssohn); ~idino: Königstochter, Prinzessin (Königstochter); ~lando, ~ujo: Königreich. inter la blinduloj ~as la strabuloj: unter den Blinden ist der Einäugige König .

hispanaj

~o: rey; ~o de ~oj: rey de reyes; ~a: regio, real; ~i 1.: reinar; ~i: reinar; ~ino 3.: dama, reina; ~ino: reina; ~ido: príncipe; ~idino: princesa, infanta; ~lando, ~ujo: reino. inter la blinduloj ~as la strabuloj: en el país de los ciegos, el tuerto es el rey.

hungaraj

~o: király; ~o de ~oj: királyok királya; ~a: királyi; ~i 1.: uralkodik (mint király); ~i: uralkodik; ~ino 1.: királynő; ~ino 2.: királyné; ~ino 3.: királynő; ~ino 4.: dáma; ~ido: királyfi; ~idino: királylány; ~lando, ~ujo: királyság. de nehavanto eĉ ~o nenion ricevos: ahol nincs, ott az Isten sem vesz; via ~a moŝto: felséged; inter la blinduloj ~as la strabuloj: vakok között félszemű a király.

idaj

indoneziaj

~o: raja; ~o de ~oj: maharaja, raja segala raja; ~i 2.: [atur] mengatur, [kuasa] menguasai; ~ino 1.: rani, ratu; ~ino 2.: permaisuri, rani; ~ido: pangeran; ~idino: putri; ~lando, ~ujo: [raja] kerajaan.

italaj

~ino 3.: donna (scacchi).

katalunaj

~ino 3.: dama.

nederlandaj

~o: koning; ~o de ~oj: heer der heren; ~a: koninklijk; ~i: regeren; ~ino 3.: koningin; ~ino: koningin; ~ido: koningszoon; ~idino: koningsdochter; ~lando, ~ujo: koninkrijk.

polaj

~o 1.: król; ~o 2.: król; ~o 3.: król; ~o de ~oj: szachinszach; ~a: królewski; ~i 1.: królować; ~i 2.: królować, panować, władać, rządzić; ~ino 1.: królowa; ~ino 2.: królowa; ~ino 3.: królowa, hetman; ~ino 4.: dama, królowa; ~ido: królewicz; ~idino: królewna; ~lando, ~ujo: królestwo. de nehavanto eĉ ~o nenion ricevos: z pustego i Salomon nie naleje.

portugalaj

~o: rei; ~o de ~oj: rei dos reis; ~a: real, régio, realengo; ~i 1.: ser rei, reinar; ~i 2.: reinar; ~ino 1.: rainha; ~ino 2.: rainha; ~ino 3.: dama; ~ino 4.: rainha, dama; ~ido: príncipe; ~idino: princesa; ~lando, ~ujo: reino. inter la blinduloj ~as la strabuloj: em terra de cego quem tem um olho é rei.

rusaj

~o 1.: король, царь; ~o 3.: король; ~o de ~oj: царь царей; ~a: королевский, царский; ~i 1.: царить, царствовать; ~i 2.: царить; ~ino 1.: королева, царица; ~ino 2.: королева, царица; ~ino 3.: ферзь; ~ino 4.: дама (в картах); ~ido: королевич; ~idino: королевна, царевна; ~lando, ~ujo: королевство, царство. de nehavanto eĉ ~o nenion ricevos: на нет и суда нет; inter la blinduloj ~as la strabuloj: на безрыбье и рак рыба.

volapukaj

~o: reg; ~ino: jireg; ~lando, ~ujo: regän.

fontoj

1. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 37
2. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 36
3. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 21
4. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 42
5. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 14:22
6. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 26:8
7. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Eliro 6:11
8. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Fajrilo
9. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Vojkamarado
10. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Reĝo rano aŭ fera Henriko
11. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, La ora birdo
12. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Kvara Kongreso Esperantista en Dresden en la 17a de aŭgusto 1908
13. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, 2. Vortuzo
14. N. V. Gogol, trad. L. L. Zamenhof: La Revizoro, Akto tria
15. Monato, Roberto Pigro: Trufludo
16. La Nova Testamento, Apokalipso 17:14
17. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro III
18. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 42
19. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Nombroj 23:21
20. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Samuel 27:5
21. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Reĝoj 1:46
22. Monato, William Simcock: Impresoj pri Portugalio
23. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Reĝoj 11:42
24. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Ester 1:1
25. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Reĝoj 15:8
26. Vikipedio, Respubliko de Ambaŭ Nacioj
27. Nikolaj Afrikanoviĉ Borovko: En la Tombo
28. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Reĝoj 10:1
29. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Ĝardeno de la paradizo
30. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Ester 2:17
31. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Fajrilo
32. H. A. Luyken: Pro Iŝtar, ĉapitro 14a, ruzo kontraŭ ruzo
33. Vikipedio, Ŝako
34. Vikipedio, Alice in Wonderland (filmo de 1951)
35. Vikipedio, Dudek unu (kartludo)
36. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, reĝidino sur pizo
37. Monato, Dina Newman kaj Firdaŭs Ŝukurov: Budhismo en Taĝikio
38. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Psalmaro 45:13
39. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, ĉap. 1a.
40. Karel Čapek, tr. Josef Vondroušek: Aleksandro la Granda, Libro de apokrifoj
41. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Dio de dormo
42. Monato, Donald Broadribb: Antikva dramo en moderna vesto ankoraŭ trafas
43. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Kvara Kongreso Esperantista en Dresden en la 17a de aŭgusto 1908
44. Vikipedio, Pacha Kutiq

~i: Mankas verkindiko en fonto.


ℛevo | datumprotekto | regx.xml | redakti... | traduki... | artikolversio: 1.51 2018/03/26 19:10:13