tradukoj: be bg br ca cs de en es fr hu nl ru sk

*pez/i

*pezi

(ntr)
1.  
Fari, pro la altiro de la tero, konstantan premon sur subtenantan objekton, aŭ konstantan tiron sur pendigantan objekton: la tuta maso da folioj de unu arbetaĵo pezas 30 kilogramojn FK ; ĉiu hajlero pezis pli ol kvindek gramojn DL ; la Komodo-varanoj […] pezas 50 kilogramojn, sed ili kapablas engluti 40 kilogramojn da nutraĵo tage [1]; la ŝiplifto konsistas el du trogoj, longaj je 112 m kaj larĝaj je 12 m, ili pezas po 8000 tunojn [2].
Rim.: El fizika vidpunkto la ekzemploj ne estas tute ĝustaj, ĉar per gramoj ktp oni mezuras la mason, ne la pezon. Sed oni eluzas la fakton, ke ĉie sur la tersurfaco 1 kg da maso pezas proksimume 9,8 N (neŭtono = kg·m/s²). Tiel oni povas mezuri la proksimuman mason per la pezo. VD:gravito
2.
Sentigi al iu tian premon aŭ tiron: sur ĉeval' de najbaro la ŝarĝo ne pezas PrV; tiuj vualoj pezas sur min; (figure) homo, kies vorto pezas (havas influon); (figure) mia mano pezos sur iliaj ŝultroj; (figure) tio pezas sur mia koro; (figure) pezas sur la lando ĝia krimeco [3]; sur mi pezas la makulo de la deveno [4]; sur ĉi tiu homo pezas senkompare pli granda krimo [5]; perversa fato sur mi pezas [6]; (figure) malĝojiga sorto pezas sur ili.

*pezo

1.
Forto rezultanta de la tera altiro, per kiu la korpoj pezas: fali sub pezo; la pezo, kiun povas elteni ponto; malgranda pezo, sed granda prezo PrV; ah, en ventro kia pezo ― sentas ŝtonojn mi en mezo [7]; manĝaĵo kaj plej bonaj vinoj staris sur la tabloj, kiuj fleksiĝis sub ilia pezo [8]; vi tuj ekkonos la pezon de mia mano, diris la monstro [9]; ĉio jam estas konsumita […] ni devas liberiĝi de la infanoj […] granda pezo ekpremegis la koron de la patro [10]; (figure) kurbiĝi sub la pezo de la jaroj; (figure) ni portas la pezon de ilia potenco [11].
2.  
Mezuro de tiu forto rilate al konvencia unuo: la viro prenis oran ringon, havantan la pezon de duono de siklo, kaj du braceletojn por ŝiaj manoj, havantajn la pezon de dek sikloj da oro [12]; la pezo de la kiraso estis kvin mil sikloj da kupro [13].
Rim.: Vd la rimarkon ĉe pezi1.

peza  

1.
Havanta ian pezon: oro estas pli peza ol fero PrV ; kubforma satelito, malpli ol 500 gramojn peza [14].
2.  
a)  
Havanta grandan pezon: peza kiel plumbo; peza (malfacila, mallerta) paŝado; ĝi estas tiel peza, kvazaŭ en ĝi troviĝus ŝtonoj [15]; peza atmosfero, vetero. VD:ŝarĝa
b)
(figure) Grava, peniga, teda: peza estas ŝtono, kaj sablo estas ŝarĝo, ded kolero de malsaĝulo estas pli peza ol ambaŭ [16]; vi sentigis al via popolo pezan sorton [17]; io peze kuŝas sur lia konscienco BdV ; ilia pekado estas tre peza [18]; ne povas mi sola porti tiun tutan popolon, ĉar ĝi estas tro peza por mi [19]; peza jugo [20]; (figure) du pezaj larmoj defluis sur la vangoj de la serioza viro [21]; por amiko komplezo neniam estas tro peza PrV ; TEK EKON peza industrio (metalurgio) [22];
SIN:multepeza

pezigi

(tr)
Igi ion peza 2: la pluvo pezigis la velojn; via patro tro pezigis nian jugon [23]; (figure) tiuj adjektivoj pezigas la frazon; barokaj, frazkonstruoj – piprumitaj per fajne ĉizitaj observaĵoj kaj multaj flankokomentoj por pezigi la sintaksomalnodan taskon de leganto [24]; (figure) [tiu ĉi sciigo] pezigos la korojn BdV .

peziĝi

Iĝi peza, malfacila: ekde pluraj jaroj ade mi plipeziĝis kaj nun havas 10 kilogramojn pli [25]; en la lasta vintro la kutima laboro multoble peziĝis pro neĝego [26]; li trovis ilin dormantaj, ĉar iliaj okuloj peziĝis [27].

*pezilo  

Maso ordinare metala servanta kiel pezunuo: pesilo ĝusta, peziloj ĝustaj, efo ĝusta, kaj hino ĝusta estu [28]; aprobi falsan pesilon kaj trompajn pezilojn [29]; Ŝvarcvalda horloĝo kun plumbaj peziloj faradis tik-tak kaj ĉiam iris tro frue [30]; pezilŝtonoj [31].

egalpezo  

Stabileco de io, kiun egalaj kontraŭaj pezoj tiras al diversaj flankoj: sub la influo de diversaj aŭditaj opinioj, ili perdis la egalpezon EE ; iom post iom Ramzes retrovis la egalpezon [32]. SIN:ekvilibro

kontraŭpeze  

(adverbo)
Efikante al mala direkto, kompense, kontraste: ŝi estis […] laborema, praktika, senpacienca, kontraŭpeze al la iom sencela, filozofia scivolemo […] de la edzo [33]; giganta potenco nun kuŝas en la manoj de la ĉefministro: rezulte, kaj kontraŭpeze, Britio bezonas skriban konstitucion kaj novan sistemon de voĉdonado [34].

kontraŭpezi  

(tr)
Agi kiel kontraŭpezo: la tiama usona prezidanto Reagan […] reestablis diplomatiajn ligojn kun Irako por kontraŭpezi la kreskantan forton de Irano [35]; Solo, la funkcianta prototipo de la unua hungara hibrida aŭto […] proponas alternativon por kontraŭpezi la dependecon de tradiciaj energifontoj [36]. VD:ekvilibrigi, kompensi

kontraŭpezo  

Peza objekto, destinita por kontraŭi la efikon de alia forto kaj tiamaniere krei ekvilibron, stabiligi: kontraŭpezo de levmaŝino; lifto kun kontraŭpezo PIV1; (figure) ŝi povis vidi en li nur kontraŭpezon kontraŭ la influo, kiun ŝi esperis efikigi [37].

laŭpeze

Kalkulante la pezon: vian manĝaĵon [...] uzu laŭpeze, po dudek sikloj ĉiutage [38]; David prenis la kronon de Malkam de lia kapo, li trovis, ke ĝi enhavas laŭpeze kikaron da oro [39]; ĉio estis farita laŭnombre kaj laŭpeze, kaj ĉio pesita estis tiutempe enskribita [40].

malpeza  

Malmulte peza: malpeza sako, ŝarĝo, paŝado; tiel malpeza kiel lanugero [41]; vaporo, kiu estis pli malpeza ol la aero kaj tial leviĝis [42]; gaja knabino per malpezaj piedoj paŝadis sur la freŝa herbo Marta ; vi estas pesita sur pesilo kaj trovita tro malpeza [43]; ĝi estas tiel malpeza, kiel araneaĵo [44]! la malpeza (malforta) venteto ĉesis movi la foliojn [45]. VD:facila

malpezigi, senpezigi  

(tr)
Igi malpli peza, senigi je premaĵo aŭ balasto: ili malpezigis la ŝipon, elĵetante la tritikon en la maron [46]; senpezigita kaj feliĉe tuŝita koro Marta.

malpeziĝi, senpeziĝi  

(ntr)
Iĝi malpli peza.
a)
Iĝi korpe malpli peza, malpli premiĝanta malsupren: la ŝalupo malpeziĝos, kaj ne dronos [47].
b)
Iĝi anime malpli peza, malpli teda, malpli malagrabla: iliaj koroj maljunaj malpeziĝis [48].
VD:faciliĝi, senŝarĝiĝi

malpeziĝo, senpeziĝo  

Malgrandigo de sia pezo; trankviliĝo pro forigo de zorgo, minaco, malagrablaĵo: virino eliĝis, kaleŝo senpeziĝis PrV; kun sento de intensa senpeziĝo, mi vidis nun ke la afero estos multe malpli humiliga ol mi atendis [49]; Pujols faris geston de profunda malpeziĝo kaj diris: ― Kia trankvilo! [50].

multepeza  

PV(arkaismo)
Peza2: ŝi kun plezuro […] deĵetus la multepezan kronon [51]; la vagonaro, kiun mi devis konduki, estis longa, multepeza kaj konsistis preskaŭ nur el personvagonoj [52]; (figure) kelkaj […] skribas senerare, sed per multpeza, malagrabla stilo [53]; (figure) la multepezecon kaj malgraciecon de la lingvo mi alskribis al tio, ke mi ankoraŭ ne sufiĉe bone ĝin posedas [54].

superpezi

(tr)
Pli pezi, pli gravi, venki: la kompatinda virino pensis [...], ke la eta nuna momento iros sur la pesilon kontraŭ la tuta pasinteco kaj superpezos ĝin Marta; ĉu la bonaĵoj, kiujn laŭpretende, la religio donis al la homaro, superpezas la premon kaj la kruelaĵojn […] nome de Dio [55].

superpezo, plipezo  

Tio, kio superpasas la norman, normalan, komparatan pezon: en Gotenburgo la Universala Kongreso prezentos denove la kutiman bildon de superpezo de l' generacio de grizuloj [56]; mi konsideras ege ĝojiga kaj siatempe eĉ sava la plipezon, inter la fruaj praktikantoj de Esperanto, de ĝermanlingvanoj kaj slavlingvanoj, kiuj estis nature la plej kapablaj ekspluatantoj de la aglutina potencego [57]. VD:balasto

tradukoj

anglaj

~i: weigh; ~o: weight; ~a: heavy; ~igi: weigh down; ~ilo: weight; mal~a: light; mal~igi, sen~igi: lighten; super~o, pli~o: overload, excess weight.

belorusaj

~i: важыць; ~o: вага; ~a: цяжкі, важкі; ~igi: уцяжарыць; ~ilo: гіра; egal~o: раўнавага; mal~a: лёгкі.

bretonaj

~i: pouezañ; ~o: pouez; ~a 1.: pouezant; ~a a: pounner; ~a b: a-bouez, pouezus; ~igi: pounneraat; ~iĝi: pounneraat; ~ilo: pouez; egal~o: kempouez; kontraŭ~i: kempouezañ; kontraŭ~o: eneppouez; laŭ~e: diouzh ar pouez; mal~a: skañv; mal~igi, sen~igi: divec'hiañ, skañvaat; multe~a: pounner; super~i: bezañ trec'h war; super~o, pli~o: soulgarg. multe~eco: pounnerder.

bulgaraj

~i: претеглям; ~o: тегло; ~a: тежък.

ĉeĥaj

~i: mít hmotnost, vážit; ~o: hmotnost, váha, zátěž; ~a: těžký, těžký (hmotně); ~igi: zatížit, zatěžkat, ztěžovat (učinit těžkým hmotně); ~ilo: závaží; egal~o: rovnováha; mal~a: lehký (o váze); mal~igi, sen~igi: odlehčit; super~i: převažovat, převážit; super~o, pli~o: převaha.

francaj

~i 1.: peser; ~i 2.: peser, avoir du poids; ~o: poids, charge, fardeau, force, lourdeur, pesanteur, portée, souci; ~a: lourd, pesant, accablant, astreignant, écrasant, oppressant, pénible; ~igi: alourdir, appesantir, rendre pesant; ~iĝi: s'alourdir, s'appesantir, devenir pesant; ~ilo: masse marquée, poids; egal~o: équilibre, aplomb, balance; kontraŭ~e: par opposition à; kontraŭ~i: contrebalancer, compenser, corriger, équilibrer; kontraŭ~o: contre-poids; mal~a: léger; mal~igi, sen~igi: alléger, soulager; mal~iĝi, sen~iĝi: s'alléger, se délester; mal~iĝo, sen~iĝo: allègement, soulagement; multe~a: lourd, pesant; super~i: dépasser (l'emporter sur), l'emporter sur; super~o, pli~o: surcharge, surpoids. multe~eco: lourdeur, pesanteur.

germanaj

~i 1.: wiegen; ~i 2.: drücken, lasten; ~i: wiegen; ~o: Gewicht, Schwere; ~a a: schwer; ~a b: schwer; ~a: schwer; ~ilo : Gewicht (Waage); egal~o: Gleichgewicht; kontraŭ~i: dagegenhalten, austarieren; kontraŭ~o : Gegengewicht; mal~a: leicht; mal~igi, sen~igi: erleichtern, entladen (z.B. ein Schiff); mal~iĝi, sen~iĝi: leichter werden; mal~iĝo, sen~iĝo : Erleichterung; multe~a: schwer; super~i: überwiegen; super~o, pli~o: Übergewicht. : Schwerindustrie.

hispanaj

~i 1.: pesar; ~o: peso; ~a: pesado; ~ilo: peso ; egal~o: equilibrio; kontraŭ~i: hacer de contrapeso; kontraŭ~o: contrapeso; laŭ~e: a peso; mal~a: ligero; mal~igi, sen~igi: aligerar, aliviar; super~o, pli~o: sobrepeso.

hungaraj

~i 1.: nyom ; ~i 2.: nyom, nehezedik, nyomaszt; ~o 1.: súly; ~o 2.: súly(mérték); ~a: súlyos, nehéz; ~igi: elnehezít, súlyossá tesz, nehezít; ~iĝi: elnehezül, súlyossá válik, megnehezül; ~ilo: (mérő)súly; egal~o: egyensúly; kontraŭ~i: ellensúlyoz; kontraŭ~o: ellensúly; laŭ~e: súly szerint; mal~a: könnyű; mal~igi, sen~igi: könnyít, megkönnyít, súlytalanná tesz; multe~a: súlyos, nehéz, nehézkes; super~i: többet nyom, felülmúl; super~o, pli~o: többletsúly, túlsúly, súlytöbblet. multe~eco: súlyosság, nehézkesség.

katalunaj

~i 1.: pesar; ~o: pes; ~a: pesat; egal~o: equilibri; kontraŭ~o: contrapès; mal~a: lleuger; mal~igi, sen~igi: alleugerir, alleugerar, alleujar; super~o, pli~o: sobrepès.

nederlandaj

~i: wegen; ~o: gewicht; ~a: zwaar; ~ilo: gewicht; egal~o: evenwicht; mal~a: licht; super~o, pli~o: overgewicht.

rusaj

~i: весить, иметь вес; ~o: вес, тяжесть; ~a 1.: имеющий вес; ~a: тяжёлый; ~igi: утяжелять, утяжелить, отяжелять, отягчать; ~iĝi: отяжелеть, утяжелиться; ~ilo: гиря; egal~o: равновесие; kontraŭ~i: уравновешивать; kontraŭ~o: противовес; laŭ~e: по весу; mal~a: лёгкий; mal~igi, sen~igi: облегчить; multe~a: тяжёлый; super~i: перевешивать, перевесить; super~o, pli~o: привес, перевес.

slovakaj

~i: byť ťažký, mať váhu, vážiť; ~o: hmotnosť, váha, záťaž; ~a: ťažký; ~igi: sťažovať, zaťažiť; ~ilo: závažie; egal~o: rovnováha; mal~a: ľahký (o váhe); mal~igi, sen~igi: odľahčiť, uľahčiť; super~i: prevážiť; super~o, pli~o: prevaha.

fontoj

1. Monato, Izabel C. O. Santiago: Faŭno: La "drakoj" de Komodo: Gigantaj bestoj sur izola insulo
2. Monato, Maxime Lechien: La parko de kanaloj en La Louvière
3. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jesaja 24:20
4. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro IV
5. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro XVI
6. Raymond Schwartz: La Stranga Butiko
7. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Antaŭparolo de la tradukinto
8. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Fiŝkaptisto kaj lia edzino
9. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Fabelo pri iu, kiu migris por ekkoni timon
10. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Haĉjo kaj Grenjo
11. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, ĉapitro 20a
12. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 24:22
13. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Samuel 17:5
14. Monato, last: Kosma kubo
15. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Malgranda Niko kaj granda Niko
16. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 27:3
17. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Psalmaro 60:3
18. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 18:20
19. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Nombroj 11:14
20. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Reĝoj 12:4
21. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Historio
22. Monato, Garbhan MacAoidh: Enmigrado anta kaj inta
23. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Reĝoj 12:4
24. Monato, Stefan MacGill: Konciza hororo el la dek-naŭa jarcento
25. Monato, Stefan Maul: Dikeco
26. Monato, Kawai Yuka: Vintra varmo homa
27. La Nova Testamento, S. Mateo 26:43
28. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Levidoj 19:36
29. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Miĥa 6:11
30. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Malnova strata lanterno
31. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 16:11
32. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, ĉapitro 3a
33. J. Francis: La Granda Kaldrono, 1978
34. Monato, W. H. Simcock: Iom da proporcio
35. Monato, Gerrit Berveling: Usono inter Irano kaj Irako
36. Monato, Tamás Slezák: Pli ol aŭto: perspektivo kaj sinteno
37. H. Vallienne: Kastelo de Prelongo, 1907
38. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeĥezkel 4:10
39. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Kroniko 20:2
40. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Ezra 8:34
41. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Elinjo-fingreto
42. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Du fratoj
43. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Daniel 5:27
44. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, la novaj vestoj de la reĝo
45. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro VI
46. La Nova Testamento, La agoj 27:38
47. G. Altov, trad. J. Finkel: Angulo de atako, [vidita en 2015]
48. H. Weinhengst: Tur-strato, 1934
49. A. Löwenstein: La ŝtona urbo, 1999
50. guillem: Francesc Pujols, 2009-09-09
51. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, La virineto de maro
52. Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, La nigra virino
53. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, Letero pri la deveno de Esperanto
54. L.L. Zamenhof: Letero de D-ro L.L. Zamenhof al Nikolaj A. Borovko (1895)
55. Monato, Albisturo Kvinke: Opinio: Sobraj pensoj de sobrulo
56. Monato, Stefan Maul: Griziĝanta mondo
57. Monato, Wim Jansen: Reago De Ĝermano: La germana kaj Esperanto


ℛevo | datumprotekto | pez.xml | redakti... | traduki... | artikolversio: 1.38 2018/02/27 21:10:15