tradukoj: be cs de en es fr he hu it nl pt ru sk

1impuls/o PV

impulsoTEZ Vikipedio

1.
Ekpuŝo, ekpremo:
a)TEZ
Ekpuŝo de fizika forto, kiu ekmovas ion: la impulso estas donita de la motoro al la maŝino; milda impulso de favora vento; (figure) sociala neegaleco estas la impulso (motoro) de la ekonomia proceso [1]. VD:impeto, svingo.
b)TEZ
PSI Ekpremo de instinkto aŭ emocio, kiu instigas senvole kaj senkontrole al ia ago: impulso subita, nobla, natura Iŝtar, neretenebla [2]; li ne povas rezisti al sia unua impulso; la impulso estis pli forta ol lia volo; ĉu vi ordonis al ili tion fari? [...] ― ne, ili ĵetis sin je sia propra impulso [3]; laŭ sia propra impulso [4]; ŝi sekvis nur la impulsojn de siaj korinklinoj [5]; iuj opinias, ke dum jarmiloj seksa impulso en Ĉinio ofte estis subpremata de la feŭda etiko [6]; tuta nia vivo baziĝas sur difinita kvanto da primaraj instinktoj kaj impulsoj [7]. VD:instigo, iniciato, incito 2.
c)TEZ
Iniciato de iu afero kaj daŭra subteno al ĝi, kio ofte instigas aliajn partopreni en ĝi: sub la impulso de Raymond Guéguen [...] pluraj Esperanto-asocioj decidis kunorganizi komunan kongreson [8]; de la berlinaj Esperantogeamikoj eliris gravaj impulsoj por la disvastigo de Esperanto en Germanio [9]; tiu monsumo estos impulso por la konstruado de 50 grandaj ventelektrejoj [10]; impulson verki la parton (de „La danĝera lingvo“) pri persekutoj de Esperanto en Sovetio donis al la aŭtoro renkontiĝo kun Nikolaj Rytjkov [11].
d)
ELEPIV1 Mallongdaŭra kurento: elektrokemiaj impulsoj fluas tra la neŭronoj, kaj donas al la homo konscion [12].
2.TEZ
FIZ(evitinde) Movokvanto: ekzemploj (de vektoro) estas situa vektoro, vektora rapido, impulso, forto, momanto kaj akcelo [13];

impulsi

(tr)
1.TEZ
Doni impulson 1.a: la vaporo impulsas la piŝton. VD:movi, funkciigi.
2.TEZ
Doni impulson 1.b: impulsita de sia konscienco, de la kolero. VD:peli, puŝi.
3.TEZ
Iniciati, subteni kaj instigi aliajn al daŭrigo: la movado estas nun impulsata precipe de la junuloj PV; ankaŭ la Ĉina Akademio de Sciencoj impulsas la protektadon de la bionta varieco (biologia diverseco) al pli vasta sfero kaj alta kvalito [14]; [Eugen Wüster] estas ankaŭ la fondinto de la terminologia scienco kaj li impulsis diversajn aliajn sciencobranĉojn [15]; la malapero de industrio ekde la lasta triono de la jarcento ŝanĝis la profilon de Kantabrio al pli socia-profesia modelo kaj malmultnombriĝis la kampara loĝantaro, tio plej impulsis la servan sektoron [16].

impulsaTEZ

Rilata al impulso, donanta impulson: impulsa forto, motivo; kun impulsa sinoferemo Adaha decidis senprokraste [...] rapidi al Babel, por averti Omaron [17]; ― Konsentite! ― impulse ekkriis Margarita kaj kaptis la manon de Azazello [18].

impulsemaTEZ

Impulsiĝema: vi estas tre agema, iom impulsema kaj, eble, kelkafoje eĉ senpacienca [19].

impulsiĝemaTEZ

Facile sekvanta impulson 1.b, nesinreganta, impulsema: impulsiĝema karaktero, virino; „Krudulo!“ siblis la impulsiĝema Helings [20].

nervimpulso, nerva impulsoTEZ

FIZL Malgranda elektra ŝanĝo, kiu ĉene iras tra la nerva sistemo: se iu kvanto da dendritoj de iu neŭrono estas ekscitita, okazos nervimpulso al la konektitaj neŭronoj [21]; generado kaj disvastiĝo de nerva impulso [22].

tradukoj

anglaj

~o c: impetus; ~o: impulse; ~i: impel; ~a: impulsive; ~ema: impulsive; ~iĝema: impulsive.

belorusaj

~o: імпульс, штуршок; ~i: пабуджаць, даваць імпульс, даваць штуршок, падтштурхоўваць; ~a: пабуджальны, пабудлівы, пабудны; ~ema: імпульсіўны; ~iĝema: імпульсіўны.

ĉeĥaj

~o: impulz, podnět, vznět; ~i: dát impulz, dát podnět, dát popud, podněcovat; ~a: impulzový; nerv~o, : nervový podnět.

francaj

~o: élan, impulsion, propulsion; ~i: lancer, impulser, propulser; ~a: impulsif, propulsif, impulsionnel, propulseur; ~ema: impulsif, fougueux; ~iĝema: impulsif, fougueux; nerv~o, : influx nerveux. laŭ sia propra impulso: de son propre chef; sub la ~o de: sous l'impulsion de, à l'initiative de; ~e: impulsivement.

germanaj

~o a: Antrieb, Anstoß; ~o b: Anregung, Drang, Antrieb, Trieb; ~o 2.: physikalischer Impuls; ~o: Impuls; ~i 1.: antreiben; ~i 2.: anstoßen; ~a: impulsgebend; ~ema: impulsiv; ~iĝema: impulsiv. laŭ sia propra impulso: aus eigenem Antrieb.

hebreaj

~o: דחף, דחיפה, אימפולס; ~i: לדחוף, להמריץ; ~a: של דחיפה; ~ema: דוחף; ~iĝema: פרצני, אימפולסיבי.

hispanaj

~o: impulso; ~i: impulsar; ~ema: impulsivo; ~iĝema: impulsivo.

hungaraj

~o a: lökés, taszítás; ~o b: fellobbanás; ~o c: ösztönzés, indítás; ~o d: impulzus, áramlökés; ~o 2.: mozgásmennyiség; ~i 1.: meglök, taszít; ~i 3.: ösztönöz, serkent, lökést ad; ~a: lökő, taszító, ösztönző, serkentő; ~ema: heves, lobbanékony, impulzív; ~iĝema: heves, lobbanékony, impulzív. sub la ~o de: ösztönzésére, kezdeményezésére; ~e: hevesen.

italaj

nerv~o, : stimolo nervoso.

nederlandaj

~o a: stuwende kracht; ~o b: opwelling; ~i: stuwen; ~ema: impulsief, onbeheerst; ~iĝema: impulsief, onbeheerst.

portugalaj

~o: impulso; ~i: impulsionar; ~a: impulsor; ~ema: impulsivo; ~iĝema: impulsivo.

rusaj

~o b: побуждение; ~o: импульс, толчок; ~i: дать импульс, дать толчок, побудить; ~a: побудительный; ~ema: импульсивный; ~iĝema: импульсивный.

slovakaj

~o: impulz, pohnútka, popud; ~i: dať impulz, dať podnet; ~a: impulzný, impulzový, popudový; nerv~o, : nervový podnet.

fontoj

1. trad. E-Klubo de Lepsiko: Enkonduko en la socialan merkatekonomion, ĉapitro 5a
2. Jean-Jacques Rousseau, trad. André Gilles: La revadoj de soleca promenanto, Kvara promenado
3. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro XV
4. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro VIII
5. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Filino de la marĉa reĝo
6. El Popola Ĉinio, http://www.china..org.cn/EL/EL/ElPopolaCxinio/2000-02/bd2000-2-11.htm
7. El pensaro de Bertrand Russell
8. http://www.esperanto-france.org/actualites/lk2001_eo.htm
9. http://www.esperanto.de/org/lv.berlin/
10. Monato, Evgeni Georgiev: Ventelektrejoj en ofensivo
11. Monato, Aktoro malliberigita
12. Vikipedio, Nerva sistemo
13. Vikipedio, Vektoro
14. Ĉina Radio Internacia, http://esperanto.cri.com.cn/esperanto/2002/Dec/103064.htm
15. UEA: Gazetaraj komunikoj, 1998-09-23 (14)
16. Vikipedio, Kantabrio
17. H. A. Luyken: Pro Iŝtar, ĉap. 8a
18. Mihail Bulgakov, trad. Sergio Pokrovskij: La majstro kaj Margarita, ĉap. 19a
19. H. A. Luyken: Pro Iŝtar, ĉap. 1
20. Deck Dorval: Urd Hadda murdita!, p. 3
21. R. Gérard: Ĉu lingvo estas nura komunikilo..., 2006-08
22. -, trad. J. Palu: Kion kapablas elektrono?, Homo kaj Kosmo, numero 1976:1-1, p. 7a-8a

~o: Mankas verkindiko en fonto.


administraj notoj

pri ~o 2.:
      Mi ne scias, surbaze de kiu verko estis enkondukita
      ĉi tiu termino. PV kaj la PIVoj ne konas ĝin.
      Vd ankaŭ
      http://groups.yahoo.com/group/per-esperanto-bazascienco/message/295
      Tial mi ĝin signas "evitinda".
      [MB]
      Ŝajnas, ke germanoj kaj kelkaj slavaj lingvoj nomas la produton de maso kaj rapideco-vektor impulso,
      dum francoj k.a. nomas ĝin movokvanto laŭ Isaac Newton:
      „Quantitas motus est mensura ejusdem orta ex velocitate et quantitate materiae conjunctim.“
      [WD]
    

[^Revo] [impuls.xml] [redakti...] [traduki...] [artikolversio: 1.22 2017/07/09 14:10:13 ]