*mod/o PV

*modo

TEKS Nedaŭra, kaprica kutimo, moro aŭ maniero, koncernanta precipe vestadon: vestita laŭ la plej nova pariza modo; vestitaj laŭ la tiuepoka modo [1]; vestita laŭ la lasta modo Marta ; ĝi estas la lasta modo Marta ; mallongaj roboj estas nun en modo; ĉapelo nigra, ĉifita kaj de antaŭlonge pasinta modo Marta ; homoj, kiuj okupas sin je ĉia plej sencela kaj senutila sensencaĵo, se ĝi nur estas en modo kaj konforma al la rutinaj ideoj de la amaso EE ; estas nun modo interesiĝi pri sporto; mezuri ĉion per mezurilo de la modo EE ; en ĉiu urbo naskiĝis modo trakuri la stratojn kun torĉoj, muziko, kaj antaŭ ĉio kun plenaj kruĉoj [2]; pri tiuj ĉi ideoj estas modo paroli ne alie, ol kun ironia kaj malestima rideto EE . VD:furoro, sensacio
Rim.: Vd modo (gramatiko).
angle:
 fashion
beloruse:
 мода
bretone:
 giz
ĉeĥe:
 modus, nejčastější hodnota statistického souboru
france:
 mode (vest. etc.)
germane:
 Mode
hispane:
 moda
ide:
 modo
japane:
 ファッション [ふぁっしょん], 流行 [りゅうこう], はやり
nederlande:
 mode, fashion
pole:
 moda
ruse:
 мода
slovake:
 modus, najčastejšia hodnota štatistického súboru
ukraine:
 мода

moda

Rilata al la modo 1.
a)
Prezentanta, priparolanta la modon: (pri)moda gazeto.
b)
Laŭmoda: en la alta societo plej modaj estis la interparoladoj pri la ĝenerala malĝojo, kiu ekregis eĉ la naturon [3]; [li] ĉiam ankoraŭ portis la malnovamodajn ĝisgenuajn pantalonojn, surtuton kun grandaj latunaj butonoj kaj perukon [4]; malnovmoda kaleŝo [5], ŝranko [6], florpotoj [7], Franca ĝardeno [8], poet' [9]; anstataŭ ekpensi pri tio, kion ili parolas, [ili] preferas blinde ĵetadi dekstren kaj maldekstren laŭtajn kaj modajn sed sensencajn frazojn EE ; ĝi estas nova kaj ankoraŭ ne moda EE ; modaj doktrinoj Homaranismo .
beloruse:
 модны
bretone:
1.b diouzh ar c'hiz
ĉeĥe:
 módní
france:
1.b à la mode, en vogue
germane:
1.b modisch, zeitgemäß
nederlande:
1.b modieus
pole:
1.b modny
ruse:
1.b модный
slovake:
 módny
ukraine:
 модний

modemulo

Viro fervore sekvanta la modon: La personeco de Liszt oscilas inter monduma modemulo, altira amanto, pia subpastro kaj aliaj roloj [10].
SUB:dando
10. Franz-Georg Rössler: Geniulo mondcivitanaMonato
beloruse:
 моднік
ruse:
 модник

modistino

TEKS Virino, kiu faras, rekomendas aŭ vendas modaĵojn por virinoj: li kolizias kun dikaj urbaninoj kaj ridemaj modistinoj [11]; inter ni homoj ekzistas kategorio da personoj, kiujn oni nomas emancipitaj virinoj, al tiu kategorio apartenas pensionestrinoj, akuŝistinoj, dancistinoj, […] modistinoj kaj vartistinoj [12]; ĉiu volas posedi kiel eble plej multe da ĉambristinoj, modistinoj, frizistoj, sklavoj por la portiloj, sklavoj por la ĉambroj, ĉevaloj […] [13]; mi estis disportanto ĉe modistino, kaj en tiu ĉi ofico mi en vakstolaj paketoj alportadis al la homoj nenion ekster trompaĵo BdV ; ŝi estas tre bona, ora koro [sed] ŝi ne amas kudradon, tamen ŝi nepre devas ellerni metion [do laŭ nia decido] ŝi estu modistino IK .
11. F. Kožík, trad. J. Karen kaj J. Vondroušek: La plej eminenta inter Pierotoj, 2001
12. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Du pavimbatiloj
13. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XVIII
beloruse:
 мадыстка
bretone:
 kabellerez
ĉeĥe:
 modistka
france:
 modiste
germane:
 Modistin
hispane:
 modista
nederlande:
 modiste
pole:
 modystka
ruse:
 модистка
slovake:
 modistka
ukraine:
 кравчиня, модистка

eksmoda

Kiu ne plu estas laŭmoda, iam estis ĝenerale ŝatata, sed jam ne: se fotojn oni vidas pri Lidia Zamenhof, ĝene povas malhelpi nin bone rigardi la tiama modo: virinon ni vidas en ege eksmodaj vestaĵoj ‐ kiuj ja supozeble estis tre laŭmodaj tiutempe [14]; mi trovas ĝin iom eksmoda, almenaŭ por rokemaj kaj popemaj oreloj [15]; Germanio reformas sian impost-leĝaron, kiu jam de multaj jaroj estis eksmoda, malekvilibra, ĥaosa, tro komplika kaj precipe nejusta [16]; kasedoj ja iĝas pli kaj pli eksmodaj [17]; la tria generacio de komputiloj fariĝis eksmoda [18].
angle:
 out of fashion
beloruse:
 старамодны, нямодны, які выйшаў з моды
bretone:
 e-maez a c'hiz
ĉeĥe:
 staromódní, vyšlý z módy, zastaralý
france:
 démodé
germane:
 altmodisch, nicht mehr in Mode
ide:
 ekmoda
pole:
 niemodny
ruse:
 вышедший из моды
slovake:
 vyšlý z módy, zastaraný
ukraine:
 немодний, старомодний, який вийшов із моди

elmodiĝi, eksmodiĝi

(ntr)
Iĝi eksmoda: kelkaj vortoj elmodiĝis, forpelitaj de pli taŭgaj formoj [19]; kompletoj funebraĵe same eksmodiĝis kiel surrele vaporlokomotivoj [20]; eksmodiĝinta aŭ tute forgesita ludo el la propra infanaĝo [21].
19. G. Waringhien: Plena Ilustrita Vortaro, ĝenerala antaŭparolo
20. Monato, Paul Gubbins: Komplete konfuzita
21. Monato, Roberto Pigro: Ludema Italio
angle:
 go out of fashion
beloruse:
 выйсьці з моды
bretone:
 mont e-maez a c'hiz
france:
 se démoder
germane:
 aus der Mode kommen
hispane:
 pasar de moda
ide:
 ekmodeskar
nederlande:
 uit de mode raken
pole:
 wychodzić z mody
ruse:
 выйти из моды

enmodiĝi

(ntr)
Esti ekŝatata de la publiko, populariĝi: longe antaŭ ol la vintraj sportoj enmodiĝis ... [22]; en la angla enmodiĝis la esprimo „big data” por priskribi datumarojn tiel grandajn kaj kompleksajn, ke ne eblas pritrakti ilin per la tradiciaj rimedoj [23].
22. R. Frison-Roche, trad. R. Bernard: La neĝo estas ĝojo!, Nica Literatura Revuo, 1958-03 ĝis 04 (3-4), p. 140a-142a
23. Monato, Lenio Marobin: La Granda Datumaro
angle:
 become fashionable, get popular
beloruse:
 увайсьці ў моду
france:
 devenir à la mode
germane:
 in Mode kommen
nederlande:
 populair worden

laŭmoda

Konforma al la modo 1: laŭmoda fasono; laŭmode vestita; esti laŭmoda kaj por kapti la atenton de la junularo [24]; magazeno de laŭmodaj vestaĵoj [25]; pli kaj pli laŭmodas luksaj aŭtoj [26]; laŭmoda ideologio de „postmodernismo” ĝenerale egaligas ĉiujn mondperceptojn, ĉu religiajn, ĉu sciencajn, ĉu eksterraciajn, neante la eblon rilatigi iujn el ili al la objektiva vero [27]. VD:dando
24. Monato, Marteno Ecott: Invadas la angla
25. Monato, Garbhan MacAoidh: Fina fakturo
26. Monato, Henriel Fidilalao: Vojoj al bonaj profitoj
27. Monato, Nikolao Gudskov: Ateismo eksterscience
angle:
 fashionable, in fashion, trendy
beloruse:
 модны, трэндавы
bretone:
 diouzh ar c'hiz
france:
 à la mode, en vogue
germane:
 modisch, zeitgemäß
ide:
 segun la modo
nederlande:
 modieus, in de mode, trendy
pole:
 modny
ruse:
 модный
ukraine:
 модний, за останньою модою

administraj notoj